Daani'el boqonnaa saddeettaffaa keessatti, Daani'eliin mul’ata mootummaa raajii Macaafa Qulqulluu ni kennameef; achiis gaaffii fi deebii ta’een kan bakka buufame marii samii irraa dhufe ni dhaga’a.
Sana qulqulluun tokko dubbachaa jiru nan dhaga’e; qulqulluun biraanis qulqulluu dubbachaa ture sanaan, “Mul’anni aarsaa yeroo hundaa ilaalchisee, fi yakka balleessaa onnee namaa naasessu sana ilaalchisee, iddoo qulqulluunii fi tuutni isaanii miilla jalatti haqamanii akka kennaman kun hamma yoomitti ta’a?” jedhe. Innis naan jedhe, “Hanga guyyaa kuma lamaa fi dhibba sadii; sana booddee iddoo qulqulluun ni qulqulleeffama.” Daani’el 8:13, 14.
Vaarsitootni jalqabaa kudha lamaanuu mul’ata sana ni bakka bu’u; vaarsitoota kudha sadii fi kudha afur immoo mul’ata biraa tokko adda baasanii agarsiisu. Akkuma jechoonni Ibrootaa lama garaagaraa ta’an, kanneen lamaanis “kaasuu” jedhamee hiikaman, fi jechoonni Ibrootaa lama garaagaraa ta’an, kanneen lamaanis “iddoo qulqulluu” jedhamee hiikamanitti, boqonnaa saddeettaffaa Daani’el keessattis jechoonni Ibrootaa lama garaagaraa, kanneen lamaanis “mul’ata” jedhamee hiikaman, jiru.
Yommuu gara jechoota lamaa “kaasuu” jedhamee hiikaman ilaallu, ti’oolojistoonni Adveentizimii jechoonni sun lamaan isaanii iyyuu “haquu” jechuu akka qaban falmu. Yommuu gara jechoota lamaa “iddoo qulqulluu” jedhamee hiikaman ilaallu, ti’oolojistoonni Adveentizimii jechoonni sun lamaan isaanii iyyuu “iddoo qulqulluu Waaqayyoo” jechuu akka qaban falmu; akkasumas yommuu gara jechoota lamaa “mul’ata” jedhamee hiikaman ilaallu, ti’oolojistoonni Adveentizimii, ammas, garaagarummaa jechoota lamaan gidduu jiru ni dhoksu. Garaagarummaan kun Daani’eeliif hamma barbaachisaa ta’eef, inni kaayyoon jecha jechuun jechoota Ibrootaa baay’ee garaa gara ta’an lama fayyadame; kanaafis nuunis garaagarummaa sana adda baafnee eeguu qabna. Jechi “mul’ata” jedhu, lakkoofsa kudha sadaffaatti, jecha Ibrootaa “chazon” jedhuu dha; hiikni isaas abjuu, mul’ifama, yookaan raajii—mul’ata.
Jechi “mul’ata” jedhu Daani’el boqonnaa saddeet keessatti yeroo kudhan ni argama; garuu inni jechoota Ibrootaa adda addaa lama bakka bu’a. “Chazon,” inni lakkoofsa kudha sadi keessatti argamu, lakkoofsa tokko keessattis ni argama; achiis lakkoofsa lama keessatti yeroo lama, jechuunis dhugumatti lakkoofsa kudha sadi keessatti, akkasumas lakkoofsa kudha shan, kudha torba fi digdamii jaha keessatti yeroo tokko ni argama. Yeroo kudhan keessaa yeroo torba jechi “mul’ata” jedhu Daani’el boqonnaa saddeet keessatti yeroo argamu, inni jecha “chazon” jedhu dha; hiikni isaas salphaatti “mul’ata” jechuu dha.
Jechi “mul’ata” jedhu inni biraa sadi Daani’el boqonnaa saddeet keessatti mul’atan, jecha Ibrootaa “mareh” jedhudha; hiikni isaas ilaalcha yookaan mul’ata alaa ti. Boqonnaa saddeet keessatti jechi Ibrootaa “mareh” jedhus yeroo tokko “mul’ata” jedhamee osoo hin hiikamin, “mullachuu” jedhamee hiikameera; kanaanis hiika jechichaa caalaatti sirriitti adda baasa. Daani’el maaliif jechoota Ibrootaa lama, hiikaan isaanii walitti baay’ee dhiyaatu, kan hiiktoonni akka jecha tokkootti ilaalan, fayyadame? Kun dhimma qabaa?
“Waaqni hundeeffama hundumaa dubbii Waaqayyoo keessatti iddoo isaa qaba; dhugaan hundinuu hiika isaa qaba. Ijaarsi guutuunis, karoora isaa fi raawwii isaatiin, barreessaa isaa irratti dhugaa ba’a. Ijaarsi akkanaa kun yaada kamiinuu, kan Isa Daangaa Hin Qabne malee, yaadamuu yookaan bocamuu hin danda’u.” Education, 123.
Deebiin gaaffii lammaffaatti kennamu Eeyyee dha; jechuunis, Daani’el garaagarummaa sana gochuun isaa dhuguma iyyuu barbaachisaa dha. Kanaafuu, gaaffii jalqabaa—inni Daani’el maaliif garaagarummaa sana godhe jedhee gaafatu—hubachuuf carraaquun itti gaafatamummaa barataa raajii ta’a. Garaagarummaan inni jecha “mana qulqullummaa” jedhamee hiikamu irratti, akkasumas jecha “kaasee fudhachuu” jedhamee hiikamu irratti godhe bu’aa bara baraa qaba; kanaaf, jecha “mul’ata” jedhamee hiikamu ilaalchisee barbaachisummaan isaa gadi aanaa ta’a jechuun eenyutu eega? “Dhugaan hundinuu” “Dubbii Waaqayyoo keessatti” “gahee isaa” qaba; yeroo “raawwatamutti” immoo “caasaa” raajii fi raawwatama raajichaa irratti dhiibbaa geessisa.
Akkuma jecha “mul’ata” jedhu ilaaluu jalqabnutti, boqonnaa saddeet keessatti, “dhugaan” tokko kan “ragaa” Daniel irratti dhiibbaa qabu, gaaffii Daniel boqonnaa saddeet lakkoofsa kudha sadii keessatti eenyutu deebise kan jedhu dha: “Hanga guyyaa kuma lamaa fi dhibba sadiitti; ergasii iddoon qulqulluun ni qulqulleeffama.”
Dhugoonni afur jiraatan kan kallattiidhaan Daani’el boqonnaa saddeet irratti “hiika” qaban, ani isaan ilaaluuf yaada. Tokko isaanii, mul’anni laga Ulaayii akka raajii guyyoota dhumaa ta’etti beekameera; akkasumas inni mallattoo “beekumsaa” macaafa Daani’el isa bara 1798tti “yeroo dhumaa”tti “baname” tureti.
“Dubbiin Dubbii Waaqayyoo akkaan dhiyeenyaan qorachuun ni barbaachisa. Addatti immoo, hojii keenya keessatti yeroo kamiyyuu caalaa, Daaniʼelii fi Mulʼataaf xiyyeeffannaan kennamuu qaba. Tarii humna Roomaa fi paappaasummaa ilaalchisee, dhimma tokko tokko irratti waan dubbannu xiqqeessuu dandeenya; garuu waan raajonnii fi ergamoonni hafuura Waaqayyootiin kakaafamanii barreessan irratti xiyyeeffannoo waamuun nu irraa eegama. Hafuurri Qulqulluun, raajii kennamuu isheetiinis taʼe taateewwan keessatti ibsaman keessatti, akka namni hojii raawwatu ijaan hin mulʼannee, Kiristoos keessatti dhokfamee turu, akkasumas akka Gooftaan Waaqni mootummaa samii fi seerri Isaa ol qabamaniif, wantoota haala akkasii keessatti qopheesseera.”
“Kitaaba Daani'el dubbisaa. Seenaa mootummaawwan achi keessatti bakka bu’anii jiran sana tuqaa-tuqaadhaan yaadadhaa. Namoota mootummaa hoogganan, gorsa kennitoota, loltoota humna qabeeyyii ilaalaa; akkasumas akka Waaqayyo of tuulummaa namootaa gad deebisee salphisu, ulfina namaas biyyootti akka gatu ilaalaa. Waaqayyo qofatu guddaa ta’ee bakka bu’ame. Mul’ata raajicha keessatti Inni bulchaa jabaa tokko gad buusee kan biraa immoo akka dhaabu mul’ata. Inni Mootii mootummaa guutuu addunyaa ta’ee, mootummaa Isaa bara baraa hundeessuuf jedhu ta’ee ni mul’ifama—Isa Bara Dheeraa Jiru, Waaqa jiraataa, Burqaa ogummaa hundumaa, Bulchaa yeroo ammaa, Mul’isaa fuulduraati. Namni lubbuu isaa gara waan faayidaa hin qabneetti ol qabachuun isaa hammam hiyyeessa, hammam dadhabaa, hammam yeroo gabaabaa jiraatu, hammam dogoggoraa, hammam yakka qabeessa akka ta’e dubbisaa, hubadhaa.”
“Hafuuri Qulqulluun karaa Isaayyaasiin gara Waaqa jiraataa, Waaqa jiraataa isa xiyyeeffannaan duraa irratti kennamuu qabuutti nu akeeka—gara Waaqa Kiristoosiin mul’ifameetti. ‘Nuuf mucaan dhalateera, nuuf ilmi kennameera; mootummaa garbuu Isaa irratti ta’a; maqaan Isaas Dinqisiisaa, Gorsaa, Waaqa Jabaa, Abbaa Bara-baraa, Mootii Nageenyaa jedhamee waamama’ [Isaayyaas 9:6].”
“Ifni Daaniʼel kallattiin karaa kallattiin Waaqa irraa argate kun, addumaan guyyoota dhumaa kanaaf kenname. Mulʼata inni qarqara Ulaayii fi Hiddiqeel, laggeen guguddoon biyya Shinaar biraa arge, amma raawwatamuu irratti jiru; wantoonni raajii keessatti dubbataman hundinuu immoo yeroo dhowwatti ni raawwatamu.
“Yeroo raajiiwwan Daani’eel kennaman haala saba Yihuudootaa ilaalaa. Israa’elonni booji’amanii turan, mana qulqullummaa isaanii diigamee ture, tajaajilli mana qulqullummaa isaanii dhaabbatee ture. Amantiin isaanii sirna aarsaa keessatti sirnaawwan irratti kan xiyyeeffate ture. Isaan bifa alaa hunda waan hundumaa caalaa barbaachisaa godhatanii turan, yeroo sanatti garuu hafuura waaqeffannaa dhugaa dhabanii turan. Tajaajilli isaanii duudhaa fi hojiiwwan mootummaa waaqota sobaa wajjin faalamaa ture; sirna aarsaa raawwachuu keessatti immoo gaaddisa sana irraa darbee gara dhugaa isaatti hin ilaalle. Kiristoosin, jechuunis aarsaa dhugaa cubbuu namootaa irratti dhihaate, hin hubanne. Gooftaan ummata sana booji’amutti geessuufii fi tajaajila mana qulqullummaa dhaabsisuuf hojjete; kunis akka sirnaawwan alaa waliigala guutuu amantii isaanii hin taaneef. Qajeelfamoonni isaanii fi hojiiwwan isaanii mootummaa waaqota sobaa keessaa qulqulleeffamuu qabu turan. Tajaajilli sirna keessaa dhaabbate, akka tajaajilli garaa deebi’ee haaromfamuuf. Ulfinni alaa irraa fudhatame, akka inni hafuuraa mul’atuuf.”
“Biyya booji’amuu isaanii keessatti, akkuma sabni gara Gooftaatti qalbii jijjiirrannaa wajjin deebi’anitti, inni of isaanii duratti mul’ise. Isaan bakka bu’iinsa alaa argamuu isaa hin qaban turan; garuu ifni calaqqee aduu Qajeelummaa sammuu fi garaa isaanii keessatti ni ife. Yommuu isaan gad of qabuu fi dhiphina isaanii keessatti gara Waaqayyootti iyyatan, mul’atonni raajota isaatiif kennaman; isaanis wantoota gara fuulduraatti dhufan ni ibsan—kufatii warra saba Waaqayyoo cunqursan, dhufaatii Furataa, fi hundeeffama mootummaa bara baraa.” Manuscript Releases, jildii 16, 333–335.
“Dhugaan” mul’anni laga Ulaayii guyyoota dhumaatiif kenname jedhu, barataan raajii wantoota mul’ata sana keessatti bakka bu’aniin taateewwan maal akka inni dursee dubbate hubachuuf carraaquu akka qabu gaafata. “Dhimmoonni” raajii mul’ata laga Ulaayii wajjin walqabatan “Afuurri Qulqulluun” “raajii kennamuu isaa keessatti fi taateewwan keessatti fakkeeffamani keessatti illee” “bocamaniiru.” Yeroo raajichi mul’ata fudhatu keessatti wanti raawwatamaa ture, akkasumas taateewwan raajii raajichi adda baasu, beekumsa akka lamaan isaanii iyyuu guyyoota dhumaa keessatti wanta raawwatamuuf jedhu keessaa fakkeenya raajii ta’an qabatanii qoratamuu qabu. Kutaan duraa, Daani’el booji’amuu “yeroo torbanii” keessatti akka ture beekuu akka qabnu cimsee ibsa.
ଦାନିଏଲ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯେମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟର ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ସାଢ଼େ ତିନି ଦିନର ଶେଷରେ ନିଜମାନଙ୍କର ବନ୍ଦୀତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ପରେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରନ୍ତି, ଲେବ୍ୟପୁସ୍ତକ ଛବ୍ବିଶର ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ମୂଲ୍ୟବାନକୁ ନିକୃଷ୍ଟରୁ ପୃଥକ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତା’ପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ପୂରଣ କରି, ଯେମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଛିତରାଇ ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ଯେବେ ସେ ନିଜକୁ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ସେମାନଙ୍କର “ପ୍ରମୁଖ ଧ୍ୟାନବସ୍ତୁ” ହେଉଛି “ଖ୍ରୀଷ୍ଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ପରମେଶ୍ୱର।”
“Baachuun” mul’ata laga Ulaayii, fi akkamitti inni “caasaa” ergaa raajii isa Kiristoosiin “qophaa’e” keessatti gumaacha godhu, “dhugaa” jalqabaa nuti gabaabinaan ilaalle dha; kutaan caqasame sunis kaayyoon keenya guddaan mul’ata Waaqayyoo, jechuunis akka “Kiristoos keessatti mul’ifametti,” ta’uu qaba jedhee adda baasa. Boqonnaa saddeettaffaa keessatti Dani’el keessatti, Kiristoos akkuma Isaayaasiin dhiyaate sanaan hin dhiyaatu; yeroo Isaayaas maqaan Kiristoos “Dinqisiisaa, Gorsaa, Waaqayyo Jabaa, Abbaa Bara-baraa, Mootii Nageenyaa” jedhamee waamama jedhee ibse sana miti. Boqonnaa saddeettaffaa keessatti Dani’el keessatti, Waaqayyo Kiristoos keessatti Palmoni ta’ee mul’ata; jechuunis Lakkooftuu Dinquu, yookaan Lakkooftuu Iccitii.
“Dhugaan” sun maqaan “Palmonii” jedhu maal akka “agarsiisu” fi maqaan sun akkamitti “caasaa” fi “karoora” raajichaa keessatti gumaacha akka godhu barbaadamuu qaba. “Dhugaan” sadaffaan boqonnaa saddeetffaa Daaniyael keessatti beekamuu qabu, utubaan barsiisa giddugaleessaa sochii Millerite keessatti kaaʼamu isaa dha. Luulii ifaa caalu kan Miller keessatti argame lakkoofsa kudha afur keessatti ture; nutis “dhugaan” sun mulʼata laga Ulaay, amma adeemsa keessatti raawwatamaa jiru irratti “agarsiisa” maal akka qabu hubachuuf yaaluu qabna.
Abjuu Miilarii keessatti, yeroo saanduqi ree’ichaa minjaala gidduu kutaa isaa irra kaa’ameetti, ifa akka aduutti ni ibse; garuu guyyoota dhumaatti saanduqi sun caalaatti guddatee, yeroo jalqabaaf minjaala Miilarii irra kaa’ame sanatti akka ibse keessaa dachaa kudhaniin caalaatti ni ibsa. Mul’ata laga Uulaayii keessaa—kan utubaa giddu galeessa sochii Miilariitootaatiif of keessaa qabu—maalitu ifa barsiisa sanaa guyyoota dhumaatti dachaa kudhaniin dabala? Guyyoota dhumaatti maaltu mul’ifama kan bara dhumaa 1798 keessatti hin mul’ifamne? “Taateewwan” mul’ata laga Uulaayii keessaa, kan Obboleettii Waayit “amma adeemsa keessatti raawwatamaa jiru” jettuun maal fa’i?
Yoo dhugumaan haqaan dubbannuudhaan dhugaa sadeen kana jalqabaa walitti yoo fidne (mul’ata Ulaayii, Kiristoos akka Palmonii fi utubaa giddugaleessa barsiisa amantaaatti mul’ifame), yaada salphaa tokko kan qorannaa keenya mul’ata laga Ulaayii irratti dhiibbaa geessisu fudhachuuf qophoofuu qabna. Dhugaan walitti qabame kun warra arguuf fedhanitti akka mul’isutti, ergaan bara 1798 keessatti hiikame ergaa “yeroo irratti fannifame” ture. Qaamni raajii yeroo dursee himame utuu hin jirree, ergaan Miller gonkumaa hin jiraatu ture.
“Dhugaan” afraffaan boqonnaa kana irratti hiika qabu inni afraffaan, warri Millerite ergaa yeroo raajii irratti hundaaʼe akka dhiyeessan dha. Dhugaa kana jabeessuuf, Waaqayyo Kristosiin keessatti lakkoobsa kudha sadii fi kudha afur keessatti akka Lakkooftuu Dinqisiisaa (Palmoni)tti mulʼifame. Yaadni mulʼanni sun guutummaatti qofa guyyaa Onkololeessa 22, 1844 akka xumura guyyoottan kuma lamaafi dhibba sadii kan lakkoobsa kudha afur keessatti ibsamanitti adda baasuudha jedhu, mulʼachuu Waaqayyoo inni Kristosiin keessatti akka Palmoniitti mulʼifame irratti bishaan qabbanaaʼaa naqachuu dha.
Warriin theoloojistoonni gaaffii lakkoofsa kudha sadii kan boqonnaa saddeettaffaa kitaaba Daani’el keessa jiruu hiika isaa awwaaluu irratti ciminaan hojjetaniiru; kunis akka mi’aan soba isaanii keessatti ittiin qopheessan uumamuuf, isa isaan murteessan namoota hin barannee gurri isaanii dhaga’uu hawwutti ka’aa ta’e, dhugaawwan utubaa giddugaleessaa Adventizimii wajjin walqabatan irratti akka hin yaaddofne ittisuuf.
“ካብ ኩሎም ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብልጫ ዝኾነ፣ መሰረትን ማእከላይ ዓምድን እምነት ኣድቨንት ዝነበረ እቲ መግለጺ፣ ‘ክሳዕ ሁለት ሺሕን ሰለስተ ሚእትን መዓልታት፤ ድሕሪኡ እቲ መቕደስ ኪነጽህ እዩ።’ [ዳንኤል 8:14.] እዚ ቃላት እዚ ንኹሎም ኣመንቲ ኣብ ቀረባ ምጽኣት ጐይታ ዝነበሩ ዝተለመዱ ነበሩ። ብከናፍር ሺሓት ሰባት እዚ ትንቢት ከም መፈክር እምነቶም ይድገም ነበረ። ኩሎም እቲ ኣብኡ ዝተነግረ ፍጻመታት እቲ ዝበርሀ ትጽቢቶምን እቲ ኣዝዩ ዝተኸበረ ተስፋታቶምን ኣብኡ ከም ዝተወሰነ ይስምዖም ነበረ። እዞም ትንቢታውያን መዓልታት ኣብ መኸር 1844 ከም ዝውድኡ ተረእዮም ነበሩ። ምስ ካልኦት ክርስትያን ዓለም ሓቢሮም፣ ኣድቨንቲስትታት በቲ ጊዜ ምድሪ፣ ወይ ገለ ክፋል ካብኣ፣ እቲ መቕደስ ምዃና ይኣምኑ ነበሩ። ምንጻህ እቲ መቕደስ ማለት ብሓዊ እታ ናይ መወዳእታ ዓባይ መዓልቲ ምድሪ ምንጻህ ምዃኑ ይርድኡ ነበሩ፣ እዚ ድማ ኣብ ካልኣይ ምጽኣት ከም ዝፍጸም ይኣምኑ ነበሩ። ስለዚ ክርስቶስ ብ1844 ናብ ምድሪ ኪምለስ እዩ ዝብል ውሳነ ተወሰደ።”
“Garuu yeroo murteeffame sun darbee ture, Gooftaanis hin mulʼanne. Warri amanan Dubbiin Waaqayyoo dogoggora hin dandaʼu jechuun ni beekan; hiikni isaanii raajii sanaaf kennan dogoggora qabaachuu qaba ture; garuu dogoggorri sun eessa ture? Namoonni baayʼeen ariitiidhaan rakkoo sana hiikuuf jechuun guyyoonni 2300 bara 1844 keessatti akka hin xumuramne morman. Kanaaf sababni kennamuu dandaʼu tokko illee hin turre, jechuun Kiristoos yeroo isaan Isa eegaa turanitti hin dhufne qofa malee. Isaanis akkana jechuun falman: yoo guyyoonni raajii sun bara 1844 keessatti xumuramanii taʼan, Kiristoos yeroo sana lafa ibiddaan qulqulleessuudhaan mana qulqullummaa qulqulleessuuf deebiʼee dhufuu qaba ture; akkasumas inni waan hin dhufneef, guyyoonni sun hin xumuramne taʼuu qabu.”
“Xumura kana fudhachuun lakkoobsa duraanii yeroo raajii sanaa dhiisuu jechuu ture. Guyyoonni 2300’n yeroo ajajni Artaxerxes deebisanii ijaaruu fi Yerusaalem ijaaruu irratti kenname hojii irra oolu jalqabe, jechuunis yeroo bona bara Dhaloota Kiristoos dura 457, irraa jalqabuun isaanii argameera. Kana akka ka’umsaatti fudhachuun, hojiirra oolmaa wantoota hunda ibsa yeroo sanaa keessatti Daani’el 9:25–27 keessatti dubbataman irratti waliigalteedhaan guutuun ture. Torban jaatamii sagal, jechuunis waggoota 2300 keessaa 483 jalqabaa, hamma Masiihii, Isa Dibameetti ga’uu qabu turan; cuuphamuun Kiristoosii fi Hafuura Qulqulluudhaan dibamuun isaa immoo bara Dhaloota Kiristoosii 27tti ibsa sana guutummaatti raawwate. Walakkaa torban torbeettamaatti Masiihiin muramee dhabamuu qaba ture. Cuuphama isaa irraa waggaa sadii fi walakkaa booddee, Kiristoos yeroo birraa bara Dhaloota Kiristoosii 31tti fannifame. Torban torbeettamni, yookaan waggoonni 490’n, addumaan Yihudoota ilaalu qabu turan. Yeroon kun yeroo xumuramutti, sabichi duuka-bu’oota isaa ari’achuudhaan Kiristoosin diduu isaanii cimsanii mallatteessan; ergamoonnis bara Dhaloota Kiristoosii 34tti gara Ormootaatti garagalaniiru. Erga waggoonni 490 jalqabaa kan 2300 sanaa xumuramanii booda, waggoonni 1810 hafuu turan. Bara Dhaloota Kiristoosii 34 irraa kaasee, waggoonni 1810 gara 1844tti dheeratu. ‘Sana booda,’ jedhe ergamaan, ‘iddoon qulqulluun ni qulqulleeffama.’ Ibsiwwan raajii sanaa dursee kennaman hundinuu yeroo murtaa’e keessatti gaaffii tokko malee raawwatamanii turan. Lakkoobsa kanaan, wanti hundinuu ifaa fi waliigala ture; garuu bara 1844 keessatti wanti qulqulleeffamuu iddoo qulqulluu sanaa wajjin wal-simu tokko iyyuu raawwatame hin mul’anne. Inni guyyoonni yeroo sana xumuraman jedhamee fudhatamu diduun gaaffii guutuu sana jeequmsa keessa galchuu fi iddoo dhaabbannaa raawwiiwwan raajii ifa ta’aniin jabaatanii hundeeffaman irraa ka’uu jechuu ture.”
“କିନ୍ତୁ ପରମେଶ୍ୱର ମହା ଆଡଭେଣ୍ଟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ତାଙ୍କ ଜନମାନଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଗୌରବ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଏହାକୁ ଅନ୍ଧକାର ଓ ନିରାଶାରେ ସମାପ୍ତ ହେବାକୁ ଅନୁମତି କରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଏହାକୁ ମିଥ୍ୟା ଓ ଉନ୍ମାଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତେଜନା ବୋଲି ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ। ସେ ତାଙ୍କର ବାକ୍ୟକୁ ସନ୍ଦେହ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ଜଡିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଛାଡ଼ି ଦେବେ ନାହିଁ। ଯଦିଓ ଅନେକେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ସମୟସୀମା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ନିଜମାନଙ୍କର ପୂର୍ବତନ ଗଣନାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ ଏବଂ ସେହି ଆଧାରରେ ଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନର ଯଥାର୍ଥତାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ, ତଥାପି ଅନ୍ୟମାନେ ସେହି ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଅନୁଭବର ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହେଲେ ନାହିଁ, ଯେଗୁଡ଼ିକ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆତ୍ମାର ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ଥିଲା। ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କଲେ ଯେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟୟନରେ ସେମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟାର ସୁସ୍ଥ ନୀତିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଆଗରୁ ଲାଭ କରାଯାଇଥିବା ସତ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରଣ କରିବା ଓ ବାଇବେଲୀୟ ଅନୁସନ୍ଧାନର ସେହି ଏକେ ପଥକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଚାଲୁ ରଖିବା ସେମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା। ଗଭୀର ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ସେମାନେ ନିଜମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତିକୁ ପୁନଃପରୀକ୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ନିଜମାନଙ୍କର ଭୁଲ୍ କେଉଁଠାରେ ଅଛି ତାହା ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ସମୟସୀମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିଜମାନଙ୍କର ଗଣନାରେ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପବିତ୍ରସ୍ଥାନ ବିଷୟକୁ ଅଧିକ ସାବଧାନତାର ସହିତ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ।” The Great Controversy, 409, 410.
ଆମେ ଭଗିନୀ ହ୍ୱାଇଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସେହି ଏକେଇ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ଯେଉଁଠାରେ ଉଲାଇ ନଦୀର ଦର୍ଶନକୁ ପରିଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଛି, ସୂଚିତ ହୋଇଛୁ ଯେ “ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ବଚନର ଅଧିକ ନିକଟତର ଅଧ୍ୟୟନର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି।” ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱବିଦମାନେ The Great Controversy ର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ “ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ କାଳସୀମାମାନ” ବିଷୟକୁ ଏପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ, ଯେପରି ଭଗିନୀ ହ୍ୱାଇଟ ନିଜ ମତାମତକୁ ଯେ “ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ କାଳସୀମାମାନ” ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ କରୁଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଦୁଇ ହଜାର ତିନି ଶତ ବର୍ଷର ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିନିଧିତ ପାଞ୍ଚଟି ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ। କାରଣ, ସେମାନଙ୍କ ଦାବି ଅନୁଯାୟୀ, ସେହି ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ସେହି ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟିକୁ ବିଶେଷଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ବିଷୟଟିର “ଅଧିକ ନିକଟତର ଅଧ୍ୟୟନ” ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ଯେ ଭଗିନୀ ହ୍ୱାଇଟଙ୍କ ଲେଖନୀରେ ବହୁବଚନରେ ବ୍ୟବହୃତ “ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ କାଳସୀମାମାନ” ଶବ୍ଦଟି ଅଧିକ ସଠିକ ଭାବରେ ସେହି ଦୁଇଟି ଭବିଷ୍ୟବାଣୀଙ୍କୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯେଗୁଡ଼ିକ 1844 ମସିହାର October 22 ତାରିଖରେ ପୂରଣ ହେବାକୁ ଥିଲା।
Gaabriʼeel yeroo raajii addaa shan kan Daniʼeliif ibse keessaa kan waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii keessatti hammataman jiru. Isa jalqabaan waggaa afurtamii sagalii adda baasa; yeroo sanatti “daandiiwwanii fi dallaan ni ijaramu turan yeroo dhiphina keessatti.” Isa lammaffaan cuuphaa Kiristoos, bara jalqabaa 457 Dh.K.D. irraa kaasee waggaa dhibba afurii fi saddeetama sadii boodaa taʼe. Isa sadaffaan fannifamuu Isaa ture; isa afraffaan immoo dhuma waggoota dhibba afurii fi sagaltama, kan addatti saba Yihuudaatiif ramadaman irratti yeroo wangeelli gara Ormootaatti darbu adda baase; isa shanaffaanis, raajiin yeroo inni shanaffaan qofa, Onkoloolessa 22, 1844 irratti xumurame. Raajiiwwan yeroo afran duraa hundinuu 1844 dursee baayʼee xumuraman. Kanaaf, Sister White yeroo ibsa “yeroo raajiiwwanii” jedhu baayʼina keessatti fayyadamtu, kanneen 1844 irratti xumuramuu qaban, dhugumaan maal jechuu ishiiti?
Deebii jalqabaa Mileroota quunnamuudhaan gaaffii sanaaf deebii taʼe ni ibsiti:
“An ummanni Waaqayyoo gammachuu fi abdiidhaan guutamanii, Gooftaa isaanii eegaa turan nan arge. Garuu Waaqayyo isaan qoruuf murteesse. Harki Isaa dogoggora yeroo raajii lakkaa’uutti raawwatame tokko dhokse. Warri Gooftaa isaanii eegaa turan dogoggora kana hin hubanne; akkasumas namoonni yeroo sana morman keessaa warri baayʼee baratan illee isa arguu hin dandeenye. Waaqayyo ummanni Isaa mufii akka isaan qunnamu murteesse. Yeroon sun darbe; warri Fayyisaa isaanii gammachuu fi abdiidhaan eegaa turan gaddanii abdii kutatan; warri garuu mulʼachuu Yesuusin hin jaallanne, sodaan ergaa sana fudhatan immoo Inni yeroo eegamaa sanaatti dhufuu baachuu Isaatiin gammadan. Himannaan isaanii garaa hin tuqne, jireenya illee hin qulqulleessin. Darbuun yeroo sanaa garaa akkasiitiif ifatti mulʼisuuf baayʼee sirriitti qophaaʼe ture. Isaan warra jalqabaa taʼanii warra gaddanii mufatan, warra dhugumaan mulʼachuu Fayyisaa isaanii jaallatan, irraa garagaluudhaan isaan qoosan. Ummata Isaa qoruudhaan, akkasumas qorannaa gadi fagoo taʼe isaaniif kennuudhaan, warra yeroo qorumsaatti sodaatanii duubatti deebiʼan adda baasuuf ogummaan Waaqayyoo keessa akka jiru nan arge.”
“Yesusii fi loltoonni samii hundinuu warra abdiidhaan mi’aawaa ta’een Isa lubbuun isaanii jaallatan arguuf hawwii dheeraadhaan eegaa turan sana gara laafinaa fi jaalalaan ilaalaa turan. Yeroo qormaata isaanii keessatti isaan jabeessuuf ergamoonni isaanii gubbaa marmaa turan. Warri ergaa samii fudhachuu dagatan immoo dukkana keessatti hafan; dheekkamsi Waaqayyoos isaan irratti boba’e, sababni isaas ifa inni samii irraa isaaniif erge sana fudhachuu waan didaniif. Warri amanamoon sun, abdii kutatanii gaddan illee, sababii Gooftaan isaanii maaliif hin dhufne hubachuu hin dandeenye, dukkana keessatti hin hafne. Ammas Kitaabota Qulqulluu isaanii keessatti yeroo raajii qorachuuf geggeeffaman. Harki Gooftaa lakkoofsota sana irraa kaafame, dogoggorris ibsame. Isaanis yeroo raajii sun hanga bara 1844tti akka ga’u argan; ragaan isuma sana, yeroo raajii sun bara 1843tti akka xumuramu agarsiisuuf duraan dhiheessan, bara 1844tti akka xumuramu mirkaneesse.” Early Writings, 235–237.
“Yeroon raajii” kan “hanga bara 1844 gaʼan” turan, isaanis warri Millerite jalqaba irratti hanga bara 1843 gaʼu jedhani amananii turan. “Yeroon raajii” hanga bara 1844 gaʼe, yeroowwan raajii sadii turan,” hundinuus gabateewwan Habakkuuq irratti agarsiifamaniiru. Yeroowwan sadan keessaa tokko qofa bara 1844 “tuqa,” kanneen biroon lamaan immoo Onkoloolessa 22, 1844 gaʼu. Guyyoonni kuma tokkoo fi dhibba sadii fi soddoma shanan guyyuma jalqabaa bara 1844tti gaʼan; yeroo sanatti abdii kutuun jalqabaa warra Millerite ni dhufe, akkasumas yeroo turuun isaa kan Habakkuuq boqonnaa lamaa fi fakkeenya durboota kudhanii kan Maatewos digdamii shan keessatti jalqabe.
Daniʼel boqonnaa saddeeti, lakkoofsa kudha afur keessatti ibsaman guyyaan kuma lamaa fi dhibba sadii sun Onkoloolessa 22, 1844tti gaʼan; akkasumas waggoota kuma lamaa fi dhibba shanii fi digdama, “yeroo torba” jedhamanii mootummaa Yihudaa isa kibbaa irratti murtaaʼan, achumatti xumuraman. Palmoonii lakkoofsa kudha sadii Daniʼel saddeet keessatti of isaa akka Lakkooftuu Dinqisiisaa taʼetti beeksisa; ergasii “caasaan” fi “karoorran” raajii inni dhiheesse keessatti yoo xiqqaate raajiiwwan yeroo walitti hidhatan kudhan of keessaa qabataniiru.
Mata-dureewwan dhugaa kana caalaatti yaaduu barruu itti aanu keessatti ni jalqabna.
ക്രിസ്തു ലോകത്തിന്നു മനസ്സിലും ആത്മാവിലും കൊത്തിവെക്കപ്പെടേണ്ട ഒരു പാഠം കൊടുത്തു. “ഏക സത്യദൈവമായ നിന്നെയും നീ അയച്ച യേശുക്രിസ്തുവിനെയും അവർ അറിയുന്നതുതന്നേ നിത്യജീവൻ ആകുന്നു” എന്നു അവൻ അരുളിച്ചെയ്തു. എന്നാൽ സാത്താൻ മനുഷ്യരുടെ മനസ്സുകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു, ഇതോ അതോ പ്രവൃത്തി ചെയ്വിൻ; അപ്പോൾ നിങ്ങൾ ദൈവങ്ങളെപ്പോലെ ആകും എന്നു പറയുന്നു. വഞ്ചനാപരമായ തർക്കങ്ങളാൽ അവൻ ആദാമിനെയും ഹവ്വയെയും ദൈവത്തിന്റെ വചനത്തെ സംശയിപ്പിച്ചു; അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ലംഘനത്തിലും അനുസരണക്കേടിലും കലാശിച്ച ഒരു സിദ്ധാന്തം സ്ഥാപിപ്പിച്ചു. അവന്റെ കപടതർക്കം ഏദേനിൽ ചെയ്തതുപോലെ ഇന്നും ചെയ്യുന്നു. ക്രിസ്തു നമ്മുടെ ലോകത്തിലേക്കു വന്നപ്പോൾ, തന്റെ സഭയുടെ അടിസ്ഥാനമായി അവൻ വിനീതരായ മത്സ്യബന്ധകരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. തന്റെ രാജ്യത്തിൻറെയും ദൗത്യത്തിൻറെയും സ്വഭാവം ഇവർക്കു വിശദീകരിപ്പാൻ അവൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ അവരുടെ പരിമിതമായ ഗ്രഹണശേഷി അവന്റെ മേൽ ഒരു നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തി. അവർ ശാസ്ത്രിമാരുടെയും പരീശന്മാരുടെയും വചനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കയാൽ, അവർ വിശ്വസിച്ചിരുന്ന പലതും അസത്യമായിരുന്നു. ക്രിസ്തുവിന്നു അവരോടു പറയുവാൻ അനേകം കാര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, അവൻ അറിയിപ്പാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നതിൽ വളരെ അധികം അവർ കേൾക്കുവാൻ അസമർത്ഥരായിരുന്നു.
“Kiristoos warra yeroo kanaa amantii ofii qaban yaada dogoggoraa irraa baayʼee guutamanii waan jiraniif, sammuu isaanii keessatti dhugaaaf iddoo hin jiru jedhee arga. Barnoota kennamuun barsiisonni yaadota barreessitoota amantii hin qabne keessaa dhufan walitti maku. Akkasitti sammuu dargaggootaa keessatti qamadii sobaa facaasaniiru. Isaan yaadota dargaggootaafis taʼe maanguddootaaf dhihaachuu hin qabne dubbatu; sanyii akkamii akka facaasan, yookaan akka buʼaa isaatiin haamamuu qaban oobdii akkamii akka walitti qabatan gonkumaa hin yaadan.” Review and Herald, July 3, 1900.