Jawweewwan abjuu Wiiliyaam Miilar kan keessatti mulʼatan, seenaa warra Miilaritoota keessatti ifan caalaa dachaan kudhan caalanii ni ibsu. Hubannoon Miilaritootaa waaʼee beekumsaa yeroo seenaa isaanii keessatti dabalamee turee sirrii ture; garuu guutuu hin turre. Yommuu hubannoon isaanii keessatti seenaa caalaatti sirrii taʼe keessa kaaʼamu, hiika baayʼee ulfaataa taʼe ni agarsiisa; sababiin isaas inni dhugoota raajii jawweewwan suniin bakka buʼan qofa balʼisuu utuu hin taʼin, bikroota kurnan guyyoota dhumaaaf qormaata illee ni uuma. Hubannoon Miilaritootaa chaartota qajeelchitoota durii lamaan irratti bakka buʼameera (1843 fi 1850). Chaartonni lamaan isaanii iyyuu guutamuu gabateewwan boqonnaa lammaffaa Habakkuuk keessatti raawwatamee duraan dubbatame turan; akkasumas dhugaan chaartonni sun guutamuu Habakkuuk akka taʼan, akkasumas dhugoonni sanuma immoo dhugoota hundee Adventizimii akka turan, Hafuurri Raajii akkasitti adda baaseera.
Hubannoo dhugaa bu’uuraa keessaa muraasaa ulfinaan dabale yeroo Millarootaonni, erga abdii guddaan kan Onkoloolessa 22, 1844 mudatee booddee, mana qulqullummaa mootummaa waaqaa fi dhugaa mana qulqullummaa wajjin walqabatan hubachuuf geggeeffamanii turanitti. Garuu Adveentizimii haala Laa’odiiqeeyaa keessatti bara 1856tti ce’uun isaa, akkasumas dhuma irratti “torban yeroo” bara 1863tti isaanii diduun, gammoojjii Laa’odiiqeeyaa keessatti isaan galche. Erga bara 1850mootaatii as, dhugaan hiika guddaa qabu tokkollee karaa Adveentizimii hin dhihaanne. Yoo dubbii kana shakkitan ta’e, maaliif sirrii hin taane adda baafadhaa.
ମିଲେରାଇଟମାନେ ଦାନିଏଲ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟର ବୁଝାପରିବାରେ ସଠିକ୍ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ବୁଝାପରିବା ସୀମିତ ଥିଲା। ଆଡଭେଣ୍ଟିଜ୍ମ କେବେ ମଧ୍ୟ ମିଲେରାଇଟ ବୁଝାପରିବାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିନଥିଲା। ଆଜି ଦାନିଏଲ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଆଠଟି ରାଜ୍ୟକୁ ଦେଖାଯାଇପାରେ, ଏବଂ ନେବୁକଦ୍ନେଜରଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ଗୁପ୍ତ ବିଷୟକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଦାନିଏଲଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାର ପ୍ରତୀକତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ। ସେହି ଗୁପ୍ତ ବିଷୟ ଶେଷ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୟ ଗୁପ୍ତ ବିଷୟକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, (ସମସ୍ତ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତାମାନେ ଶେଷ ଦିନମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରୁଛନ୍ତି), ଏବଂ ଶେଷ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୟ ଗୁପ୍ତ ବିଷୟକୁ ଯୋହନ “ଯୀଶୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ” ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି। “ସମୟ ସନ୍ନିକଟ” ହେବାବେଳେ, ଅନୁଗ୍ରହକାଳ ସମାପ୍ତ ହେବାର ଠିକ୍ ପୂର୍ବରୁ, ସେହି ଗୁପ୍ତ ବିଷୟର ମୁଦ୍ରା ଖୋଲାଯାଏ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ବାଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଗୁପ୍ତ ବିଷୟ ଏବେ ମୁଦ୍ରାମୁକ୍ତ ହେଉଛି।
Hubannoon Miileriitotaa “kan guyyaa hundumaa” jedhee kitaaba Daani’el keessatti hubate, kaka’umsa Waaqayyootiin sirrii ta’ee akka ture ibsame; garuu bara 1901 irraa jalqabee, Adveentizimii dhugaa bu’uuraa sana diduu keessatti adeemsa tokko jalqabe, akkasumas hanga waggoota 1930mootaatti Adveentizimiin ilaalcha Pirootestaantii durii sanaatti deebi’e; inniis “kan guyyaa hundumaa” tajaajila iddoo qulqulluu Kiristoos keessaa gama tokko akka bakka bu’u jedhu dha. Ilaalchi seexanaawaan sun, Hafuurri Raajii akka jedhuutti, “ergamoota mootummaa samii keessaa ari’aman” irraa dhufe. Har’a ilaalchi Miileriitotaa sirriin waa’ee “kan guyyaa hundumaa,” mallattoo heethenummaa qofa utuu hin ta’in, mallattoo fincilaa Adveentizimii ta’ee mul’ata; fincilichi kunis warra dhugaa hin jaallanne irratti gowwoomsa cimaa sana fida.
Mileronni bara waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii dhumuu isaatiif guyyicha sirriitti geessan; akkasumas Adoontizimiin Gaddisa Guddaa sanaan booddee battalumatti ifa dabalataa raajii sanaan walqabatu ni hubate; garuu isaan “torban yeroo” sana tuffachuu isaanii irraa kaasee, bara 1856 hanga 1863tti, illee hamma guyyaa har’aatti, barsiisa utubaa isaanii giddugaleessaa fi bu’uura isaanii ta’uu jechuun himatan irraa ifa fuulduratti deemaa jiru tokko illee hin argine. Har’a “torban yeroo” jechuun, (warra arguuf fedhii qaban biratti), yeroo raajii waggoota kuma lamaa fi dhibba sadiii hunda wajjin kallattiidhaan walqabatee akka jiru mul’achuu danda’a.
Waggoonni afurtamii torban jalqabaa marsaa lafti waggaa torbaffaa hunda boqotu yeroo torba irra deebi’amee raawwatamu bakka bu’a. Waggaa dhibba afurii fi sagaltamni yeroo qormaataa Israa’el durii qofa utuu hin ta’in, ajaja lafti akka boqotu eeyyamuuf kenname irratti fincilli waggaa meeqaaf akka itti fufu, akka walitti qabamee waggaa torbaatama guutuu lafti boqochuu irraa dhowwamtutti geessu ibsa; kunis yeroo booji’amuu fincila sanaaf ta’e sana dha. Torban keessa isa keessatti Kiristoos kakuu jabeesse sun waggaa sadii fi walakkaa hamma fannoo ga’utti fi waggaa sadii fi walakkaa fannoo boodaa irratti ijaarameera. Torban sana keessatti Kiristoos namoota hundumaa walitti qabaa ture; inni, “yoo ol kaafame, namoota hundumaa gara koo nan sassaaba” jedhee dubbateera.
Amma murtiin biyya lafaa kanaa taʼa; amma ilmi abbaa mootummaa biyya lafaa kanaas in gatama. Ani immoo, yoo lafa irraa ol qabame, namoota hundumaa gara kootti nan harkisa. Yohannis 12:31, 32.
چریستووس چىتىمىن قادال-ماعاچىدىگ كەلشمى تەستىقلاپ، ئادەملەرنى ئۆزىگە يىغقان ئىككى مىڭ بەش يۈز يىگىرمە كۈن، خۇدانىڭ ئۆز ئەھدىسىنىڭ جىدەلى سەۋەبىدىن ئۆزىگە ئىسيان قىلغان خەلقىنى تارقىتىۋەتكەن ئىككى مىڭ بەش يۈز يىگىرمە يىلنى ئىپادىلەيدۇ. ئىسرائىلنىڭ شىمالىي پادىشاھلىقىغا قارشى ئىجرا قىلىنغان «يەتتە ۋاقىت»، مىلادىدىن ئىلگىرىكى 723-يىلى باشلىنىپ 1798-يىلى ئاخىرلاشقان ئىككى مىڭ بەش يۈز يىگىرمە يىللىق تارقىتىلىشنى ئىپادىلەيدۇ. 538-يىل بۇ ئىككى دەۋرنى ئايرىپ، ئارقا-ئارقىدىن كەلگەن ئىككى دانە بىر مىڭ ئىككى يۈز ئاتمىش يىللىق دەۋرنى ھاسىل قىلىدۇ. بىرىنچى دەۋر، مۇقەددەس جاينىڭ ۋە قوشۇننىڭ بۇتپەرەسلىك تەرىپىدىن ئاياغ-ئاستى قىلىنىشىنى، ئىككىنچىسى بولسا پاپالىق تەرىپىدىن ئەمەلگە ئاشۇرۇلغان ئاياغ-ئاستى قىلىنىشنى ئىپادىلەيدۇ.
“Yeroo torban” waggoota kuma lama dhibba shantamaa fi digdamii lamaan mootummaa kibbaatti irratti 677 BC keessatti jalqabee, 1844tti xumurame, Onkoloolessa 22, 1844 irratti xumurame. Inni mallattoo abaarsa kakuu ti; sagalee malakata Iyyoobeeliyuu isa Guyyaa Araaraatti afuufamuu qabuun xumurame. Guyyaan Araaraa fakkeenya-dhugaa, inni Onkoloolessa 22, 1844 irratti jalqabe, yeroo tokko bakka bu’a. Inni yeroo Murtii Qorannoo ti; yeroo sana keessatti malakanni Iyyoobeeliyuu inni marsaa qulqulluu torbanii wajjin walqabatu afuufamuu qaba ture.
Garuu bara sagalee ergamaa torbaffaatii keessatti, yeroo inni afuufu jalqabu, akkuma inni garboota isaa raajotaatti beeksiseetti, iccitiin Waaqayyoo raawwatamuu qaba. Mul’ata 10:7.
sagaleen torbanffaa, kan Onkoloolessa 22, 1844tti jalqabe, akkuma Seera Lewwota boqonnaa digdamii shan keessatti ibsameetti, marsaa qulqulluu torbanii keessaa sagalee Yubilii ni bakka bu’a. Millerota guyyaa murteessuu raajii waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii irratti dhuma irratti sirrii turan; Adventizimis abdii cituu guddaa sana boodarra yeroo gabaabaa keessatti waa’ee isaa caalaatti hubate; garuu “faaya” Miller kan yeroo waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii sanaa har’a yeroo kudhan caalaa ifaa ta’ee ni ifa. Amalli raajii kamiyyuu kan yeroo torban, yeroo waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii sana keessatti bakka buufame, waggoota kuma lamaa fi dhibba shantamaa fi digdama (“yeroo torba”) kan Seera Lewwotaa boqonnaalee digdamii shanii fi digdamii ja’anii wajjin walitti hidhata raajii kallattiin qaba.
Milaaronni himata Protestaantizimii gantummaa irraa kufee fi Katoolikizimii “saamtoonni saba keetii” kanneen “of ol qabanii” fi “kufan” jechuun mallattoo Antiochus Epiphanes taʼuu jedhu ni didan; isaanis sirrii turan. Isaan dhugaa kana beekanii fi ittisan; jechuunis, dubbii raajii Waaqayyoo keessatti kan “saamtoota saba keetii mulʼata sanas dhaabe” jedhamee bakka buʼame mootummaa Roomaati malee, mootii Siiriyaa hin beekamnee fi seenaa keessatti barbaachisummaa hin qabne tokko kan mulʼata sana dhaabe miti.
ꯉꯁꯤ ꯑꯦꯗꯚꯦꯟꯇꯤꯁ꯭ꯠ ꯊꯤꯑꯣꯂꯣꯖꯤꯑꯟꯁꯤꯡꯅ “ꯑꯗꯣꯝꯒꯤ ꯃꯤꯌꯣꯏꯒꯤ ꯂꯥꯏꯕꯥꯛꯁꯤꯡ” ꯍꯥꯏꯕꯁꯤ ꯑꯦꯟꯇꯤꯑꯣꯀꯁ ꯑꯦꯄꯤꯐꯦꯅꯤꯁ ꯑꯣꯏꯔꯤ ꯍꯥꯏꯅ ꯇꯝꯃꯤ। ꯉꯁꯤ, ꯃꯤꯂꯂꯦꯔꯥꯏꯠ ꯍꯤꯁꯇꯣꯔꯤꯗ ꯃꯃꯥꯡꯒꯤ ꯀꯣꯚꯦꯅꯦꯟꯠ ꯃꯤꯌꯣꯏꯁꯤꯡ ꯑꯗꯨꯗꯤ ꯊꯥꯗꯣꯛꯂꯕꯥ ꯑꯣꯏꯔꯝꯃꯤ, ꯃꯗꯨꯗꯤ ꯗꯥꯢꯊꯣꯛ ꯃꯩꯇꯥꯡ ꯊꯤꯔꯥꯡ ꯍꯟꯗꯣꯛꯄ ꯉꯝꯗꯅ, ꯉꯝꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯉꯝꯂꯣꯏꯗꯅ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯤꯔꯪ ꯑꯗꯨ ꯈꯪꯗꯣꯛꯄ ꯉꯝꯗꯅ ꯍꯥꯏꯕ ꯋꯥꯔꯣꯜ ꯑꯗꯨ (“ꯑꯗꯣꯝꯒꯤ ꯃꯤꯌꯣꯏꯒꯤ ꯂꯥꯏꯕꯥꯛꯁꯤꯡ” ꯍꯥꯏꯕꯁꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯑꯔꯥꯅꯕꯥ ꯈꯪꯕꯗ ꯃꯂꯦꯟꯅ ꯁꯥꯕꯤ) ꯍꯧꯖꯤꯛ ꯑꯃꯨꯛ ꯍꯟꯅ ꯆꯠꯊꯔꯛꯄꯥ ꯑꯣꯏꯔꯤ, ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯃꯥꯡꯒꯤ ꯀꯣꯚꯦꯅꯦꯟꯠ ꯃꯤꯌꯣꯏꯁꯤꯡ ꯍꯧꯖꯤꯛ ꯑꯃꯨꯛ ꯍꯟꯅ ꯊꯥꯗꯣꯛꯂꯕꯥ ꯑꯣꯏꯔꯝꯃꯤ।
Lafti hin jirretti, sabni ni facaʼa; inni seera eegu garuu, inni eebbifamaa dha. Fakkeenya 29:18.
Millerootni sirriitti barsiisan Leewwoota Digdamii Jaha keessatti argamu waggoota dhibba lamaa fi kuma shantamaa fi digdama (“yeroo torba”) raajii yeroo Macaafa Qulqulluu keessatti isa dheeraa fi isa dhumaa akka taʼe sirriitti barsiisan; garuu Adventizimiin Laaʼoodiiqeyaa “faaya” sana bara 1863 keessatti ni gate; harʼa immoo, (warra arguuf fedhii qabanitti), Millerootni “yeroo torba” raajii yeroo Macaafa Qulqulluu keessatti isa dheeraa taʼee adda baasuu isaanii keessatti sirrii taʼuu isaanii qofa utuu hin taʼin, “abaarsichi” inni dheekkamsa Waaqayyoo taʼe sun mootummaa Israaʼel isa kaabaa fi isa kibbaa lamaan irratti raawwatamuu isaa illee mulʼatee ni argama.
Har’a kun xumuroota aariiwwan lamaan sanaa, kan macaafni Daani’el (akkuma raajonni biroonis) irratti dubbatu, akka bookendiiwwan lamaa—jalqabaa fi isa dhumaa—yeroo waggaa afurtamii jahaa keessatti mul’achuu danda’u; yeroo Kiristoos mana qulqullummaa Miileriitotaa ijaare, akkuma guyyaa afurtamii ja’ni Museen gaara irra turee mana qulqullummaa gammoojjii ijaaruuf qajeelfama fudhataa tureen fakkeenyaaf agarsiifame sanaan; akkasumas waggaa afurtamii ja’ni mootummaa Heroodis mana qulqullummaa haaromsaa tureen, kan Fariisonni Kiristoos waliin marii isaanii keessatti, Inni mana qulqullummaa daldaltootaa fi warra maallaqa jijjiiranin “bade” sana qulqulleessuudhaan akka isa “du’aa kaasu” dubbatan, akkasumas du’aa ka’uu mana qulqullummaa namaa Isaa, isa kromosoomee afurtamii ja’aan uumamee tureen, fakkeenyaaf mul’ate sanaan. Har’a, dhugaa bu’uuraa Miileriitotaa akkuma durii sirrii dha; garuu amma yeroo kudhan caalaa gadi fagootti jiru.
Harʼa wanti mulʼatuu dandaʼan biratti, Kristoos yeroo Daaniʼel boqonnaa saddeetii keeyyata kudha sadaffaatti ofii Isaa akka Palmooniiitti (Lakkooftuu Dinqisiisaa, yookaan Lakkooftuu Icceetii) beeksisetti, inni mulʼata waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii agarsiisu tokkoo fi mulʼata biraa waggoota kuma lamaa fi dhibba shanii fi digdama agarsiisu gidduu walitti hidhamiinsa dhiheessaa akka ture hubatamuu ni dandaʼa. Yeroo hariiroon yeroo raajiiwwan lamaan kanaa beekametti, isaan waggoota kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi jaha bulchiinsa paaphaasummaa wajjin kallattiidhaan walitti hidhata akka qaban, kunis immoo waggoota kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi sagal Daaniʼel boqonnaa kudha lamaa keessaa jiranii fi akkasumas waggoota kuma tokkoo fi dhibba sadii fi soddomii shan keeyyata isuma sanaa wajjin walitti hidhata akka qabu mulʼifamuu ni dandaʼa.
Walittiin raajii lamaan Daani’el boqonnaa saddeetii lakkoofsota kudha sadii fi kudha afuritti walqabatan wajjin kanneen walitti dhufeenya kallattiin qaban yeroo raajii hedduun biraa ni jiru; garuu isaan warra arguu barbaadan qofaaf beekamu. Garuu har’a, walitti dhufeenya yeroo hundumaa raajii kanneen raajii lamaan sanaan walitti qabaman hundumaa caalaa, mul’ifamni maqaa Palmonaa (Lakkooftuu Dinqii, yookaan Lakkooftuu Iccitii) jira. Millerootni waa’ee lakkoofsota lamaan sanaa sirrii turan; garuu daangeffamoo turan; har’as Adveentizmiin guutummaatti fi hunda caalaa dukkana keessa jira.
Ofuma keessanitti dhaabadhaa, dinqisiifadhaas; iyyadhaa, iyyadhaas: isaan machaa’aniiru, garuu wayiniidhaan miti; isaan hollachaa jiru, garuu dhugaatii cimaadhaan miti. Waaqayyo hafuura hirriba gad fagoo isin irratti dhangalaaseeraatii, ija keessanis cufeera; raajota, bulchitoota keessan, warra mul’ata arganis haguugeera. Mul’anni hundinuu isiniif akka dubbii macaafa cufamee ta’eera; namoonni isa nama barate tokkoof kennanii, “Maaloo, kana dubbisi” jedhu; innis, “Ani dubbisuu hin danda’u; cufameeraatii” jedha. Macaafichis nama hin baranneef kennamee, “Maaloo, kana dubbisi” jedhamee; innis, “Ani hin baranne” jedha. Isaayaas 29:9–12.
Obboleettiin Waayitii akka William Miller kitaaba Mul’ataa irratti “ifaa guddaa” argate ibsiti; garuu hubannaan isaa Mul’ata boqonnaawwan kudha lama, kudha sadii, kudha torba, fi kudha saddeet irratti ture, salphaatti dubbachuuf, sirrii hin turre. Hubannoowwan dogoggoraa sun chaartota qulqulluu lamaan irratti hin agarsiifamne; garuu wanti kitaaba Mul’ataa boqonnaa sagal irraa irratti agarsiifame, “faaya” jechuun Islaam Waaqayyo Labsii Badiisaa sadiin bakka buufamee ta’uu isaati.
“ସୁସମାଚାର ପ୍ରଚାରକମାନେ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟର ପୁସ୍ତକକୁ ରହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକଠାରୁ କମ ଗୁରୁତ୍ୱର ବୋଲି ଦେଖିଆସିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ, ଏହି ପୁସ୍ତକ ସତ୍ୟରୂପେ ଏକ ପ୍ରକାଶନ, ଯାହା ବିଶେଷତଃ ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଉପକାର ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି, ଯେଣେକି ସେମାନେ ନିଜମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ପରିଚାଳିତ ହୋନ୍ତି। ଈଶ୍ୱର ୱିଲିୟମ ମିଲରଙ୍କ ମନକୁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମାନଙ୍କ ଦିଗରେ ପରିଚାଳିତ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟର ପୁସ୍ତକ ଉପରେ ତାଙ୍କୁ ମହାନ ଆଲୋକ ଦେଲେ।” Early Writings, 231.
Jechoonni “ifa guddaa” jedhu barreeffamoota Obboleettii White keessatti baayʼee ibsaa dha. Miller waldoota, chaappawwan fi malakata Mulʼata keessatti ibsaman ni hubate; waan qulqulluu irratti ergamoonni qulqulluun “sammuu isaa ni qajeelchan” turan. “Ifni guddaan” Milleritti kenname gabateewwan qulqulluu lamaan irratti bakka buufame, dhugaa barsiisotaa kan “ifa guddaa” taʼe immoo abjuu isaa keessatti akka “faaya gatii guddaa qabanitti” adda baafame. Adventizimiif “ifni guddaan” sun kenname, innis bara 1863 irraa eegalee faaya sobaa ittiin haguuguu jalqabe. Qajeelfamni “ifa” jedhu immoo, “ifni” waan Kiristoos nama tokko yookaan saba tokko ittiin murteessu dha.
“Bariin” saba tokko murteessu qofa miti; “bariin” isaan mormuu dhiisanii utuu fudhatanii argachuu danda’anis ni murteessa (akkuma bara 1856 keessatti ta’e, fakkeenya baay’ee keessaa tokko qofa). Amalni biraan “barii” wajjin walqabatu immoo, “bariin” gatame sadarkaa dukkanaa isaaf walsimu akka uumuudha. Adventizimiin “barii guddaa” Waaqayyo irraa Milleraaf kenname, kan bu’uura Adventizimii bakka bu’u, gatee haguugeera.
“Isaay tokko isa alaa gaditti argu, isa garaa namoota hundumaa dubbisu, warra “ifaa guddaa” argatan ilaalchisee akkana jedha: ‘Haala isaanii kan naamusaa fi hafuuraa irraa kan ka’e hin dhiphatan, hin rifatanis.’ Eeyyee, isaan karaa mataa isaanii filataniiru, lubbuun isaanii wantoota isaanii jibbisiisoo keessatti gammaddi. Ani immoo gowwoomsawwan isaanii nan filadha, waan isaan sodaatanis isaan irratti nan fida; sababni isaas, yeroo ani waame, eenyuyyuu hin deebisne; yeroo ani dubbadhe, isaan hin dhageenye; garuu isaan ija koo duratti hammina hojjetan, waan ani itti hin gammannes filatan.’ ‘Waaqayyo akka isaan soba amananitti dogoggora cimaa isaanitti erga,’ sababni isaas, ‘akka fayyanitti jaalala dhugaa hin fudhanneef,’ ‘garuu jal’ina keessatti gammadan.’ Isaiah 66:3, 4; 2 Thessalonians 2:11, 10, 12.
“Barsiisaan samii akkana jechuun gaafate: ‘Yeroo ati bu’uura sirrii irratti ijaaraa jirta jechuun fakkeessituu, Waaqayyos hojii kee akka fudhatu yaaddu, garuu dhugumaan wantoota baay’ee seera addunyaa irratti hundaa’een hojjechaa, Yihowaa irrattis cubbuu hojjechaa jirtu keessatti, gowwoomsaa isa kana caalaa sammuu gowwoomsuu danda’u maalitu jira? Eeyyee, kun gowwoomsaa guddaadha, dogoggora nama hawwatuudha; yeroo namoonni yeroo tokko “dhugaa beekanii turan” bifa waaqeffannaa qofa hafuura fi humna isaa irraa dogoggoranii adda baafatan; yeroo isaan badhaadhota ta’uu isaanii, qabeenyaan dabalamuu isaanii, wanti isaan barbaachisu tokko illee akka hin jirre yaadan, yeroo dhugumaan garuu waan hundumaa akka barbaadan ta’e.’” Testimonies, volume 8, 249, 250.
Laa’odiiqeen, kan Advantisimiin bara 1856 ta’e, warra yeroo tokko “ifa guddaa” argatan bakka bu’a; garuu isaanitti xumura irratti “dogoggora cimaa” kan 2 Tasalonqee keessatti ibsame ni kenname; yeroo hundumaas hundee sobaa isaan saantima sobaa fi jawwee sobaa galchuun ijaarratan sana akka Waaqayyo irraa murtaa’eetti amanu; garuu dhugumaan hundeen sun hundee cirracha irratti ijaarame dha. Advantisimiin “waldaa ifa guddaa, ragaa guddaa qabde” dha; garuu “waldaa” ergaa Gooftaan “erge” “gatde” taate dha; yeroo sanaa kaasees “dubbiilee baay’ee sirrii hin taane, yaadota sobaa, fi tiyooriiwwan sobaa” fudhatteetti.
“Tajaajila qulqullina hin qabne Waaqayyoon mormuuf of qindeessaa jiru. Isaan hafuura tokkoon keessatti Kiristoosii fi waaqa biyya lafaa kanaa galateeffatu. Utuma afaaniin Kiristoosin fudhanna jedhuu, Barabaasin hammatu; gochaan isaaniis, ‘Namicha kana miti, Barabaasin haa ta’u’ jedhu. Namni sararoota kana dubbisu hundinuu of haa eegu. Seexanni waan inni gochuu danda’u irratti of jajeeffateera. Tokkummaa Kiristoos waldaa Isaa keessatti jiraachuu akka danda’uuf kadhate diiguuf yaada. Inni akkana jedha, ‘Ani nan ba’a; warra ani danda’e hunda gowwoomsuuf, qeequuf, balleessuuf, sobaan jijjiiruufis hafuura sobaa nan ta’a.’ Ilmi gowwoomsaa fi ragaa sobaa, “waldaa ifa guddaa,” ragaa guddaa argatte keessatti yoo simatame, waldaan sun ergaa Gooftaan erge ni gatu; himannaa baay’ee sababa hin qabne, yaad-rimee sobaa fi yaada dogoggoraa ni fudhatti. Seexanni gowwummaa isaanii irratti ni kolfaa; inni dhugaan maal akka ta’e ni beekaatii.”
“Namoonni baayʼeen qajeelcha lallabaa keenya irratti dhaabatanii, ibsaa raajii sobaa harka isaanii keessatti qabatanii ni argamu; innis ibsaa Seexanaa kan ibidda siʼoolii irraa qabsiifame dha. Yoo shakkii fi amanuu diduun guddatee kunuunfaman, tajaajiltoonni amanamoon namoota ofii isaanii baayʼee akka beekan yaadan keessaa ni kaafamu. Kiristoos, ‘Utuu atis beektee, yoo xinnaate guyyaa kee kana keessatti, wantoota nagaa kee irratti hirmaatan! amma garuu isaan ija kee irraa dhokfamaniiru,’ jedhe.”
“Taʼus, hundee Waaqayyoo jabaatee dhaabata. Gooftaan warra Isaa taʼan ni beeka. Tajaajilaan qulqulleeffame afaan isaa keessatti gowwoomsaan tokko illee hin jiraatin. Inni akka guyyaa ifa taʼee mulʼachuu qaba; xurii hamaa kam irraayyuu bilisa taʼuu qaba. Tajaajilli fi maxxansi qulqulleeffame ifa dhugaa dhaloota micciiramaa kana irratti ibsuu keessatti humna taʼa. Ifa, obboloota, ifa caalu nu barbaachisa. Xurumbaa Xiyoon keessatti afuufaa; tulluu qulqulluu irratti akeekkachiisa labsaa. Waan Gooftaan saba Isaa irratti jedhu dhagaʼuuf, loltoota Gooftaa gara walgaʼiitti walitti qabaa, garaa qulqulleeffameen; mootummaa ifaa dabalataa warra dhagaʼuuf fedhan hundumaaf dabaleeraatii. Isaan hidhatanii qophaaʼanii gara lolaatti haa ol baʼan—gara gargaarsa Gooftaa, jajjaboota irratti. Waaqayyo mataan Isaa Israaʼeliif ni hojjeta. Arrabni sobaa hundinuu ni callifama. Harki ergamootaa mala gowwoomsaa ijaaramaa jiru ni diiga. Daangaan jabaan mootummaa Seexanaa gonkumaa hin injifatu. Inni moʼichi ergaa ergamaa sadaffaatti ni hidhata. Akkuma Ajajaan loltoota Gooftaa dallaa Yerikoo diige, akkasuma sabni Waaqayyoo abboommii Isaa eeganu ni moʼatu, wantoonni morman hundinuus ni moʼatamu. Lubbuu tokko illee tajaajiltoota Waaqayyoo ergaa mootummaa waaqaa irraa ergameen gara isaaniitti dhufan irratti hin komatin. Kana booda dogoggora isaanii barbaaduu hin itti fufinaa, ‘Isaan baayʼee cimoo dha; baayʼee jabaatanii dubbatu’ jechaa. Isaan cimsee dubbachuu dandaʼu; garuu kun barbaachisaa miti ree? Yoo isaan sagalee Isaa yookaan ergaa Isaa hin dhaggeeffanne, Waaqayyo gurra dhagaʼitootaa ni hollachiisa. Inni warra dubbii Waaqayyoo morman ni balaaleffata.”
“Seexanni akka sabaatti waan nu gidduutti dhufee nu qeequ, nu ifatu, akkasumas dogoggora keenya akka irraa fagaannu nu gorsu kam iyyuu akka hin dhufneef mala danda’amu hundumaa hojjeteera. Garuu sabni taabota Waaqayyoo baatu ni jira. Namoonni keessaa keenya keessaa ba’anii taabota sana kana booda hin baatan ta’u. Garuu warri kun dhugaan akka hin darbu ittisuuf dallaa ijaaruu hin danda’an; inni hamma dhumaatti fuulduratti fi olitti ni adeema. Bara darban keessatti Waaqayyo namoota kaaseera; ammas namoonni carraa qaban, ajaja Isaa raawwachuuf qophaa’anii eegaa jiran ni jiru—namoota daangaawwan akka dallaa xobbee lafa dhoofaan hin bilchaanneen dibameetti qofa ta’an keessa darbu. Yommuu Waaqayyo Hafuura Isaa namoota irra kaa’u, isaan ni hojjetu. Isaan dubbii Gooftaa ni labsu; sagalee isaanii akka malakataatti ni ol qabu. Dhugaan harka isaanii keessatti hin xiqqaatu yookaan humna isaa hin dhabu. Isaan saba cubbuu isaanii, mana Yaaqoobis immoo cubbuu isaanii ni argisiisu.” Testimonies to Ministers, 409–411.
Mallattoo seexanaa “kan guyyaa guyyaa” jedhamu akka mallattoo Kiristoositti adda baasuun, “Kiristoosii fi waaqa biyya lafaa kanaa hafuura tokkoon” galateeffachuu dha. Utuu afaaniin Kiristoosin fudhachuu isaanii dubbatanis, Barabbaasin hammatu; hojii isaaniiinis, “Namicha kana utuu hin taʼin, Barabbaasin haa taʼu” jedhu. Dhugaawwan abjuu Miller keessatti akka “faayaawwan gatii guddaa qabanitti” bakka buʼan, akkasumas gabatee qulqulluu lameen irra haala fakkeenyaatiin ibsaman, isaan “ifaa guddaa” isa Miller kennameef, kan Adventiizimni diddeedha.
Isaanis shiftootaa Seexanaatiin Kiristoosin galateeffachaa akka jiran ni labsu; garuu isaan hundee Waaqa irratti dhaabatanii akka jiran ni jedhu; yeroo hundeen sun hundee sobaa ta’ee warra ijaarsa barsiisa dogoggoraa sana irratti dhaabatan hundumaatti gowwoomsaa cimaa fidu. Aduun gadii wanti haaraan tokko illee hin jiru; Israa’el ammayyaa immoo tarkaanfii raajii Israa’el durii qofa hordofaa jirti.
“Wanti tokko lubbuu koo irratti ulfaata: jaalalli Waaqayyoo inni guddaan hanqachuu isaa, inni ifaa fi dhugaa yeroo dheeraadhaaf mormuun bade, akkasumas dhiibbaa warra hojii sochii keessa turanii, warra ragaa irratti ragaan tuulamee jiruus fuuldura isaatti, hojii ergaa Waaqayyo erge sana dura dhaabbachuuf dhiibbaa isaanii hojii irra oolchanii. Ani isaanii saba Yihudootaa agarsiisee, obboloota keenya karaa mormii jaamaa wal fakkaataa sana irra akka darbu dhiisuu qabnaa ree, hamma xumura yeroo araaraatti? Yoo yeroo kam iyyuu uummanni eegdotaa dhugaa fi amanamoo, warra afaan isaanii cufatanii hin teenye, warra guyyaa fi halkan iyyaa akeekkachiisawwan Waaqayyo kenne labsan barbaachise, inni Kun Warra Adventistoota Guyyaa Torbaffaa ti. Warri ifa guddaa qaban, carraa eebbifamaa argatan, warri akka Qifirnaahom mirga isaanii keessatti hamma samii ol kaafaman, isaan ifa isaanii itti fayyadamuu dhabuudhaan dukkana guddina ifa isaanii kenname sanaa wajjin wal madaalu keessatti dhiifamoo ta’uu qabuu?”
“Ani obboloota keenya Walga’ii Waliigalaa irratti walitti qabaman ergaa Laa’odiiqeyaaf kennameef akka xiyyeeffataniif kadhachuun barbaada. Haalli isaanii akkamii jaamummaa ti! Dhimmi kun irra deddeebi’ee irra deebiin hubannoo keessanitti fideera; garuu hanqinni gammachuu haala hafuuraa keessan irratti qabdan sirreeffama akka hojjatuuf gahaa gadi fagoo fi nama dhukkubsu hin taane. ‘Ati, Ani sooressaadha, qabeenyaan badhaadheera, waan tokko illee hin barbaadu jetta; garuu ati akka nama hamaa, nama gadadoodhaa, hiyyeessa, jaamaa, qullaa taate hin beektu.’ Cubbuu of gowwoomsuu waldoota keenya irra jira. Jireenyi amantii namoota baay’ee soba dha.” Manuscript Releases, volume 16, 106, 107.
“Qapharnahoom” magaalaa Yesuus akka magaalaa ofii isaatti filate turte.
“Qapharna’um keessatti Yesus yeroo adeemsa Isaa garaa fi deebi’anii gidduutti ni jiraata ture; kanaafis inni ‘magaalaa Isaa mataa’ jedhamuun beekamuu jalqabe. Isheen qarqara Galaana Galiilaa irratti, akkasumas daangaa dirree bareedaa Gennesaretitti dhihoo, yoo achuma irra hin taane, argamti turte.” The Desire of Ages, 252.
Kiristoos akkuma durii Yerusaalemiin filate, Qifirnaahomis filate.
Ilma isaa garuu qooda tokko nan kennaaf; kunis Daawit garbicha koo Yerusaalem keessatti, magaalaa ani maqaa koo achitti kaa’uuf ofii koo filadhe keessatti, yeroo hundumaa fuula koo dura ifa akka qabaatuuf. 1 Mootota 11:36.
Kiristoos bara 1844 keessatti Adveentizimii akka magaalaa isaa godhate; bara 1863tti immoo, Adveentizimiin magaalaa “Iyeriikoo” jedhamtu, jechuunis mallattoo boqonnaa fi badhaadhummaa Laa’odiqiyaa taate sana, irra deebi’anii ijaaran. Akkuma Israa’el durii wajjin ture, akkasuma Israa’el ammayyaa wajjinis ta’a. Adveentizimiin ofii isaanii akka jiraattota magaalaa addaa Waaqayyoo ta’an amanu; garuu isaan “ifaa guddaa” ragaa lammummaa kennu sana fudhachuu didaniiru. Akkuma Shiiloo bara Eelii, Hofnii fi Piinees yeroo turetti ta’e sana, Adveentizimiin “ifaa guddaa” isaanitti kennamuuf carraan kennameefiin akka murteeffaman ni ta’u.
“Warra ofiin Waaqayyoo jedhu gidduutti, akkam xiqqaa obsaan mul’ate; jechoonni hadhaa’oon hammam baay’een dubbataman; warra amantii keenya keessa hin jirre irratti balaaleffannaan hammam baay’een labsame. Namoonni baay’een warra waldoota amantii biroo keessa jiran akka cubbamoota guguddootti ilaalu; garuu Gooftaan akkasitti isaan hin ilaalu. Warri akkasitti miseensota waldoota amantii biroo ilaalu, harka jabaa Waaqayyoo jalatti of gad deebisuun isaan barbaachisa. Warri isaan murteessan sun ifa xinnoo qofa, carraa fi mirgoota muraasa qofa qabaatanii ta’uu danda’u. Osoo isaan ifa miseensonni waldoota keenya keessaa baay’een argatan sana argatanii, saffisa guddaadhaan caalaatti guddachuu danda’u turan; amantii isaanii addunyaattiis caalaatti sirriitti bakka bu’uu danda’u turan. Warra ifa isaanii ittiin of jajaniif, garuu keessa isaanii keessa deemuu dadhaban ilaalchisee, Kiristoos akkana jedha: ‘Ani garuu isinittan jedhu, Guyyaa murtiitti Xiiroosii fi Siidoonaaf isin caalaa danda’amuu ni salphata. Ati immoo Qifirnaahoom [Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa, warra ifa guddaa qaban], kan hamma samii ol ol jette [gama mirgaatiin], gara si’oolitti gadi buufamta; hojiiwwan humnaa kan si keessatti hojjetaman sun Sodoom keessatti hojjetamanii utuu ta’anii, isheen hamma har’aatti turteetta turte. Ani garuu sitti nan jedhu, Guyyaa murtiitti biyya Sodoomiif si caalaa danda’amuun ni salphata.’ Yeroo sana Yesuus deebisee akkana jedhe: ‘Yaa Abbaa, Gooftaa mootummaa samii fi lafaa, wantoota kana ogeessotaa fi hubattoota [akka tilmaama ofii isaaniitti] jalaa dhoksitee, daa’immanitti mul’ifteef si galateeffadha.’”
“‘Ammas, sababni isin hojiiwwan kana hundumaa hojjettanii jirtaniif, jedha Waaqayyo, anis ganamaan kaʼee isinitti dubbadhe, isin garuu hin dhageenye; ani isin waame, isin garuu hin deebine; kanaafuu mana kana, kan maqaa kootiin waamamu, isa isin itti amanamtan, akkasumas iddoo ani isinii fi abbootii keessaniif kenne irratti, akkuma ani Shiiloo irratti godhe nan godha. Isin immoo fuula koo duraa nan ariʼa, akkuma obboloota keessan hundumaa, jechuun sanyii Efreem guutuu ariʼe sana.’”
“Gooftaan gidduu keenya keessatti dhaabbilee baay’ee barbaachisoo taʼan hundeesseera; isaanis akka dhaabbileen addunyaa itti bulfamanitti utuu hin taʼin, akka sirna Waaqayyoootti bulfamuu qabu. Isaan ulfina isaa qofa ilaaluudhaan bulfamuu qabu; akka karaa hundumaan lubbuun badiisatti jirte fayyituuf. Ummata Waaqayyoo biraatti dhugaa baattonni Hafuura irraa dhufaniiru; taʼus namoonni baayʼeen ifaajee, akeekkachiisa, fi gorsaaf xiyyeeffannoo hin kennine.”
“‘Amma kana dhagaʼaa kana dhagaʼaa, yaa saba gowwaa fi hubannaa hin qabne; warri ija qabanii hin argine, gurra qabanii hin dhageenye: Waaqayyo akkana jedha, “Isin na hin sodaatanii? Jireenya koo duratti hin hollattanii? Ani cirracha daarii galaanaa godhee seera bara baraatiin isaaf murteesseera, akka inni isa hin dabarre; dambaliin isaas yoo raafaman iyyuu humna hin qabaatan; yoo gunguman iyyuu isa hin ceʼan. Garuu sabni kun garaa diddaa fi fincilaa qaba; isaan didanii fagaataniiru. Garaan isaanii keessatti, ‘Kottaa amma Waaqayyo Waaqa keenya haa sodaanu; inni rooba duraa fi rooba boodaa yeroo isaatti nuuf kenna; torbanneen haammataaf murtaaʼan nuuf eega’ hin jedhan. Cubbuun keessan wantoota kana garagalcheera, cubbuun keessanis waan gaarii isin irraa dhowweera.... Isaan dhimma hin murteessan, dhimma ijoollee abbaa hin qabne iyyuu; taʼus ni milkaaʼu; mirga hiyyeeyyiis hin murteessan. Waaqayyo akkana jedha, “Wantoota kanaaf ani isaan hin adabuu? Lubbuun koo saba akkanaatiin hin haaloo baafattu ree?”’”
“Gooftaan akka jedhu dirqisiifamaa laata: ‘Ati saba kanaaf hin kadhatin; isaaniifis iyyuu yookaan kadhannaa ol hin kaasini; na durattis araarsummaa hin gochin; ani si hin dhaga’uutii’? ‘Kanaaf bokkaan ni dhowwame, roobni boodaa hin buune.... Ati yeroo kanaa jalqabdee gara koo iyyitee, Yaa Abbaa koo, ati qajeelchaa dargaggummaa koo ti, jettee na hin waamtu ree?’” Review and Herald, Hagayya 1, 1893.
Mata-duree “guddaa” kitaaba Mul’ataa irratti William Miller’f kenname ilaalchisee yaada keenya barruu itti aanu keessatti itti fufna.
“Yeroo Kiristoos amantii dhugaa fakkeenyaan mul’isuuf, akkasumas qajeelchota garaa fi hojii namootaa bulchuu qaban ol kaasuuf gara biyya lafaa dhufe, sobni warra ifa guddaa akkasii argatan irratti akkas gadi fageenyaan hundeeffamee ture; kanaaf isaan ifa sana si’achi hubachuu hin dandeenye, aadaa isaanii dhugaaaf dhiisuufis fedhii hin qaban turan. Barsiisaa samii ni didan; gooftaa ulfinaa ni fannisan; kunis akka aadaa fi kalaqa isaanii mataa isaanii eeggataniif ture. Hafuurri inniuma kun har’as addunyaa keessatti mul’ata. Namoonni, akka aadaan isaanii hin jeeqamneefi akka tartiibni haaraan hin seeneef, dhugaa qorachuuf fedhii hin qaban. Ilmaan namaa keessatti dogoggoruuf saaxilamummaa yeroo hunda jiru qaba; namoonnis yaada fi beekumsa namaa garmalee ol kaasuuf uumamaan ni jallatu; waan waaqayyoo fi bara baraa ta’e garuu hin hubatamu, hin dinqisiifatamus.” Counsels on Sabbath School Work, 47.