Daniel ri bynta ba nyngkong ka pyniasoh dur bad ka khubor jong u angel uba nyngkong ha Jingpynpaw ri bynta ba khatsaw. U Jehoiakim u pynithuh ha ka dur ba ka dei ka jingai bor sha ka khubor jong u angel uba nyngkong, ym ka jingwan poi jong ka ha ka “por kaba kut.” Ki nongiathuhlypa baroh ki dang pyni sha ki “sngi kiba khatduh” jong ka jingbishar kaba wad bniah, kumta kane ka bynta ka pyni ia ka 11 tarik u Nailur, 2001, haba la sdang ka jingtynjuh ia ka kynhun jong ka shi spah sawphew saw hajar. Ha Malakhi ri bynta ba lai, ia kata ka rukom treikam la pyni kum ka jingpynkhuid, haba u nongrah khubor u pynkhreh ia ka lynti na ka bynta U Nongrah Khubor jong ka jutang, ban wan kynsan sha la ka templ. U nongrah khubor uba pynkhreh ia ka lynti, uba long ruh kata ka “sur” kaba pyrta ha ri khlaw, u long ruh ka jingtynjuh, kaba long shi bynta jong ka jingpynkhuid. Ha Malakhi ri bynta ba lai, ka shi spah sawphew saw hajar la pyni dur kum ki khun shynrang u Lebi. Ki khun shynrang u Lebi ki pyni dur ia kito kiba la ieng bad u nongrah khubor u Moses, ha ka jingialeh pyrshah jong ka khun bynta ksiar kaba la pyni dur ia ka durblei jong u mrad.
Qormaata qulqullinaa keessaa qormaata sadii taʼan keessaa isa lammaffaa kan taʼe, qormaata fakkii bineensaa darbuu jechuun fakkeenya Macaafa Qulqulluu biraati. Ilmaan Leewwii mallattoo isaanii argachuudan dura qormaata sana darbuu qabu.
ନିୟଲ ଅଧ୍ୟାୟ ଆଠ ଓ ନଅରେ ଥିବା ମୁଦ୍ରାଙ୍କନ, ସେପ୍ଟେମ୍ବର 11, 2001 ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଶୁଧ୍ଧିକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଆଉ ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ଅଟେ। ଅଧ୍ୟାୟ ଆଠରେ, ଯେମାନେ ଯେରୁସାଲେମରେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଲାଓଦିକିୟ ଆଡ୍ଭେଣ୍ଟିଜ୍ମର ଚାରି ପିଢ଼ୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି। ଅଧ୍ୟାୟ ନଅରେ, ଯେମାନେ ମୁଦ୍ରା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେରୁସାଲେମ ମଧ୍ୟରେ ଘଟୁଥିବା ଘୃଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି ଏବଂ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ଯେରୁସାଲେମ ହେଉଛି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କଳିସିଆ।
Ergaa maleekota sadanii adeemsa qulqulleessuu agarsiisuu dha. Ergaan sadan kun adeemsa qormaataa sadarkaa sadiitiin raawwatamu bakka bu’u; ilmaan Leewwii qormaata lammaffaa keessatti hirmaachuuf illee dursee qormaata jalqabaa darbuu qabu. Qormaanni sadaffaan garuu gosa qormaataa biraa dha; inni ilmaan Leewwii qormaata lama jalqabaa milkiidhaan darban moo akka ta’e adda baasu bakka bu’a. Inni qormaata litmus raajii dha. Qormaanni jalqabaa qormaata nyaataa dha (hiika hafuuraatiin), sababni isaas inni darbame yookaan kufame akka ta’u kan murtaa’u ilmaan Leewwii ergaa Hafuura Qulqulluudhaan karaa Eliyaas—ergamaa karaa qopheessuuf ergamaa kakuu dursee dhufu sanaan kennamu—fudhatuu isaanii irratti hundaa’a.
Lakkoofsi jalqabaa kitaaba Mul’ataa ciminaa ergaa sanaa jabeessee ibsa. Inni akka yaadamee adda baasee mul’isa ergaan ergamaan namaa, Yohaannis ta’ee bakka buufamee waldoota kiristaanaatti ergu, Gaabri’eeliin isaaf kenname; Gaabri’eelis immoo Kiristoos irraa fudhate; Kiristoosis immoo Abbaa irraa isa fudhate. Ergaan Eliyaas aangoo waaqummaa qaba; ergaa Yohaannis, yookaan Eliyaas, yookaan “sagalee lafa onaa keessatti iyyaa jiru” tuffachuunis Mul’ata Yesus Kiristoos tuffachuu dha.
Qormaanni lammaffaan qormaata ijaan mul’atuudha; sababiin isaas yeroo ilmaan Leewwii ergamaa ulfina isaatiin lafa ibsuuf gad bu’e sana harka isaa keessa ture, ergaa Eliyaas nyaatanitti, mala hojii Macaafa Qulqulluu kan mallattoolee yeroo sirriitti adda baafachuuf isaan dandeessisu fudhataniiru. Manni hojii sun ilmaan Leewwii akka mallattooleen yeroo sun Ameerikaa keessatti waldaan amantaa fi mootummaa walitti dhufaa jiran akka mul’isan, guutamuu qormaata fakkeenya bineensichaatiin, hubatan isaan dandeessisa. Kan caalaa immoo, mallattooleen yeroo sun, yeroo keessatti sirna sararoota haaromsa qulqulluu keessatti kaa’aman, hundee Alfaa fi Oomeegaa ti; jalqabni xumura agarsiisa. Sararoonni haaromsa qulqulluun saba Waaqayyoo akka of qopheessuu isaanii keessatti hojii chaappaa Waaqayyootiif qophaa’uuf humna isaanii hundumaan waliin hojjechuu qaban adda baasu.
Kanaaf, yaa warra ani jaalladhu, akkuma yeroo hundumaa ajajamtan, argama koo keessatti qofa utuu hin taʼin, amma immoo dhabamuu koo keessatti caalaatti, sodaa fi hollannaa wajjin fayyina keessan hojjedhaa. Waaqayyo isuma fedha isaa isa gaarii tiif akka fedhitanis akka hojjettanis isin keessatti hojjetu. Guungummii fi wal-mormii malee waan hundumaa hojjedhaa; akka isin mudaa fi hammeenya irraa bilisa taatanii, ijoollee Waaqayyoo warra qeeqa malee, saba miccamaa fi jalʼaa gidduutti taataniitti; isaan gidduuttis akka ifa addunyaa keessatti ibsitan. Filipisiyus 2:12–15.
Daani'el, Hanaaniyaa, Misha'elii fi Azaariyaan, namoota afur ta'anii, Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa addunyaa guutuu irratti argaman, kanneen Fulbaana 11, 2001 akka mallattoo bu'iinsa ergamaa Mul'ata boqonnaa kudha saddeetii beekan, fi isaan mannaa dhokataa harka isaa keessa jiru fudhatanii akka nyaatan filatan bakka bu'u. Mannaan dhokataan nyaatamu qabu, akkuma ergamaan Phaawuloos yeroo ammaa caqase, Waaqayyoon (mannaa dhokataa) bakka bu'a; innis fedha Isaa fi wanta gammachuu Isaa ta'e raawwachuuf saba Isaa keessatti hojjeta. Phaawuloos ergamaa warra Filadelfiyaa bakka bu'a; ergaa isaa diduunis du'a ture. Daani'el, Hanaaniyaa, Misha'elii fi Azaariyaan warra mannaa dhokataa nyaachuu filatan bakka bu'u.
Isaan keessaa ilmaan Yihudaa keessaa Daani’el, Hanaaniyaa, Miishaa’el, fi Azaariyaa turan; itti gaafatamaan warra xuunfamanii maqaa isaanif kenne; Daani’elitti Belxashaazzar jedhee moggaase; Hanaaniyaan immoo Shaadraak jedhee; Miishaa’elin Meshak jedhee; Azaariyaanis Abednegoo jedhee moggaase. Daani’el garuu qooda nyaata mooticha irraa isaaf kennameen yookaan daadhii wayinii inni dhuguun of hin xureessine jechuun garaa isaa keessatti murteeffate; kanaafis akka inni of hin xureessin itti gaafatamaa warra xuunfamanii gaafate. Daani’el 1:6–8.
Daaniʼel ergaa samii irraa Fulbaana 11, 2001 keessatti buʼee fide nyaachuu akka fedhu, akkasumas ergaa akka nyaataa fi dhugaatii Baabilonitti bakka buufame diduu akka fedhu murteessa. Ashpenaaz immoo boojiʼamtoota Yihudaa keessaa warri mooticha duratti dhiyaatan eenyufaa akka taʼan filatee ture.
Mootichi toftaa isaanii bulchaa Aashfenaazitti dubbatee, inni ijoollee Israa’el keessaa, sanyii mootichaatii fi gurguddoo keessaa namoota tokko tokko akka fidu isa ajaje; isaanis dargaggoota hanqina homaayyuu hin qabne, miidhagaa bifa gaarii qabani, ogummaa hundumaan dandeettii qabani, beekumsa keessatti cimaa ta’anii, hubannaa saayinsii qaban, warra mana mootummaa keessatti dhaabachuu danda’an, akkasumas barumsaafi afaan Kaldootaa barsiisuu danda’an haa ta’an jedhe. Daani’el 1:4, 5.
Yoo silsilaa abbaa ajajaa Mul’ata boqonnaa tokko, lakkoofsa tokko keessatti ibsame hordofne, Nebukadnezar ijoollee raajii Isaayyaas Hizqiyaasiif dubbate sana guutan filachuuf Ashpenaaz ajaje ture. Ashpenaaz ergaa sana fudhatee achiis Meelzaar, bulchaa warra xuunisanii, itti kenne. Nebukadnezar Abbaa samii ni bakka bu’a; Ashpenaaz Kiristoosin ni bakka bu’a; Meelzaaris Gabri’eelin ni bakka bu’a. Ashpenaaz ijoollee kam akka filatu ni beeka ture, Daani’eelis utuu isa mooticha duratti hin dhiheessin dura murtoo nyaataa sirrii akka godhu ni beeka ture.
Amma Waaqayyo Daaniʼelin bulchaa warra xuunfaa wajjin fuula gaarii fi jaalala laafaa keessa galche. Bulchaan warra xuunfaas Daaniʼeliin akkana jedhe: Ani gooftaa koo mooticha nan sodaadha; inni nyaata keessanii fi dhugaatii keessan ramadeera; maaliif inni fuula keessan ijoollee warra umurii keessanii keessaa kan isaanii caalaa hammaataa taʼee haa argu ree? Yoos isin mataa koo mootichatti balaa keessa na galchitu. Daaniʼel 1:9, 10.
ᱢᱮᱞᱡᱟᱨ ᱱᱚᱰᱮ ᱯᱮᱦᱞᱟ ᱥᱟᱛᱮᱨ ᱮᱧᱡᱮᱞ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱩᱞ ᱥᱟᱱᱟᱢᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱯᱮᱦᱞᱟ ᱥᱟᱱᱟᱢᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱚᱨ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱭ ᱠᱚᱭᱟ, ᱡᱮᱢᱚᱱ ᱢᱮᱞᱡᱟᱨ ᱱᱮᱵᱩᱠᱟᱫᱱᱮᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱷᱚᱭ ᱠᱮᱫᱟ ᱛᱮ ᱩᱫᱟᱦᱟᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ ᱟᱞᱯᱷᱟᱵᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱦᱞᱟ, ᱛᱮᱨᱚᱢ ᱟᱨ ᱪᱟᱵᱟ ᱟᱠᱷᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱭ ᱦᱩᱭ ᱦᱤᱵᱽᱨᱩ ᱥᱟᱹᱵᱽᱫ “truth” ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱵᱚᱱᱫᱷ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱞᱮᱠᱟ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱮ ᱥᱟᱛᱮᱨ ᱮᱧᱡᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱮ-ᱯᱟᱹᱭᱨᱤ ᱯᱚᱨᱤᱠᱷᱟ ᱯᱨᱚᱠᱨᱤᱭᱟ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱸᱰᱮᱨ ᱥᱟᱠᱷᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱫᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱛᱷᱟᱯᱤᱛ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱯᱮᱦᱞᱟ ᱮᱧᱡᱮᱞ ᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱥᱟᱛᱮᱨ ᱯᱮ ᱯᱚᱨᱤᱠᱷᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱮ ᱡᱚᱢᱟᱱ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱯᱮ ᱥᱟᱛᱮᱨ ᱮᱧᱡᱮᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱯᱮᱦᱞᱟ ᱮᱧᱡᱮᱞ ᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱫᱮᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱨᱮᱫ ᱥᱚᱢᱚᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱥᱟᱢᱟᱪᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱛᱷ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱟᱫᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱫᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱷᱨᱤᱥᱴ ᱟᱣᱟᱨ ᱫᱚᱥᱨᱟ ᱦᱮᱡ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱥᱮᱫ ᱯᱷᱟᱹᱣᱛᱮ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱥᱟᱢᱟᱪᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ᱾
Anis ergamaa biraa samii gidduudhaan utuu barrisee oduu gammachuu bara baraa warra lafa irra jiraatanitti, saba hundumaatti, qomoo hundumaatti, afaan hundumaatti, fi namoota hundumaatti lallabuuf qabatee nan arge; innis sagalee guddaadhaan akkana jedhe; “Waaqa sodadhaa, ulfinas isaaf kennaa; yeroo murtii isaa ni dhufe; isa samii, lafaa, galaanaa, fi burqaawwan bishaanii uume sana waaqeffadhaa.” Mul’ata 14:6, 7.
Ergaan ergamaa ergaa ergamaa isa jalqabaa sodaa Waaqayyooti. Tarkaanfiin lammaffaan ulfina isaaf kennuudha; tarkaanfiin sadaffaan immoo dhufaatii sa’aatii firdii isaati. Ergaawwan ergamoota lamaan kaanii wajjin walqabatee, ergaan ergamaa isa jalqabaa, “Waaqayyoon sodaadhaa” jedha. Achiis ergaan ergamaa isa lammaffaa kufaatii Baabilon labsa; sochii Miilerotaa keessatti, isa ergamaa isa jalqabaatiin ta’e, yookaan sochii ergamaa isa sadaffaatiin ta’e, waamichi Baabilon keessaa ba’uu bakka mul’inni dhangala’ina Hafuura Qulqulluu itti raawwatamutti ta’a. Yeroo sana keessatti, jechuunis yoo Iyya Giddugaleessaa, iyyicha guddaa, yookaan rooba boodaa jechuun bakka buufame illee, warri ergaa sana lallaban Waaqayyoof ulfina kennu. Ergaan ergamaa isa lammaffaa iddoo Waaqayyoof ulfinni itti kennamutti ta’a; yeroo sanas gara yeroo murtaa’aatti geessa; yeroo sana keessatti firdiin qorannoo seenaa Miilerotaa keessatti jalqabe, yookaan firdiin sagaagaltuu Baabilon kan yeroo balaa seera Dilbataa keessatti raawwatamu ni ta’a.
Sodaan Melzaar inni bakka bu’a, ergaan sunis qormaata nyaataa guyyoota kudhaniitiin jalqaba; lakkoofsi kudhanis qormaata akka ta’e ni agarsiisa. Jechi Melzaar mooticha sodaachuudhaan dubbate, akkuma Daani’el mooticha caalaa Waaqayyoon sodaattee nyaata Baabilonitiin akka hin xuroofne garaa isaatti murteessetti isa tokko ture. Yeroon qormaanni Daani’elii fi gootota sadii itti adeemsifame waggaa sadii ture; kanaafis tarkaanfiiwwan sadii ergaawwan ergamoota sadanii ni bakka bu’a.
Mootichi isaan guyyaa guyyaatti nyaata mootichaatii fi daadhii wayinii inni dhugu irraa qooda isaanii akka argatan murteesse; waggaa sadii akkasitti isaan sooraa ture; dhuma isaas fuula mootichaa dura akka dhaabatanuf. Daani’el 1:5.
Daani’el boqonnaan tokkoo humna ergaa ergamaa isa jalqabaatiin kennamu bakka bu’a; achittis jalqabi qormaata nyaataa mul’ata; kunis seenaa warra Miller keessatti nyaachuu macaafa xinnaa tiin bakka bu’ee ture. Yeroon qormaataa Daani’elii fi namoota sadan ulfina qabeeyyii sun, waggoota sadii sana keessaa guyyoota kudhan jalqabaa keessatti raawwatame. Kurni fakkeenya adeemsa qormaataa ti; kunis Israa’el durii yeroo ergaa Iyyaasuu fi Kaalebiin bakka bu’e qormaata kurnaffaa didanitti mul’ata. Akkasumas yeroo ari’atamaa waldaa Simirnaa keessatti illee bakka bu’a.
Wantoota sana keessaa tokko illee hin sodaatinaa; kunoo, diyaabilos akka isin qoramaaf kennamtaniif, keessaa keessan tokko tokko hidhaatti ni darbata; rakkina guyyaa kudhanis ni qabaattu; hamma duʼaatti amanamaa taʼi, anis gonfoo jireenyaa siif nan kenna. Mulʼata Yohaannis 2:10.
Gorsarri waldaa Simiirnaa kenname akka isaan adeemsa qormaataa hin sodaanne ture; yoo isaan Waaqayyoon sodaatan immoo, Inni sodaa isaanii isa Waaqeffannaa qabu gonfoo jireenyaatiin isaan badhaasa. Sodaan Waaqeffannaa sun hawwii Daani’el mannaa samii nyaachuu barbaadeetiin bakka bu’a.
Kana irratti Daaniʼel Melzaar isa bulchaan warra xuunfamanii Daaniʼel, Hanaaniyaa, Miishaaʼel, fi Azaariyaa irratti muudde sanaan akkana jedhe, “Ani sin kadhadha, garboota kee guyyoota kudhaniif qori; nyaata biqiltootaa akka nyaannu, bishaanis akka dhugnu nuuf kennu. Kana booddee fuulli keenya fuula ijoollee nyaata mootummaa keessaa qooda isaanii nyaatan sanaa wajjin fuula kee duratti haa ilaalamu; akkuma ati argituun garboota kee irratti godhi.” Kanaaf inni dubbii kana keessatti isaanii walii gale, guyyoota kudhanis isaan qore. Daaniʼel 1:10–14.
ܒܘܚܢܐ ܩܕܡܝܐ ܗܘܐ ܠܡܕܚܠܘ ܠܐܠܗܐ، ܐܝܟ ܕܡܬܚܙܐ ܒܡܠܨܪ ܘܕܢܝܐܝܠ ܕܣܡ ܒܠܒܗ ܕܠܐ ܢܛܡܐ ܢܦܫܗ ܒܡܐܟܘܠܬܐ ܘܒܡܫܬܝܬܐ ܕܒܒܠ. ܗܕܡܐ ܕܬܪܝܢ ܕܐܓܪܬܐ ܕܡܠܐܟܐ ܩܕܡܝܐ ܗܘ ܠܡܬܠ ܫܘܒܚܐ ܠܐܠܗܐ، ܕܗܢܐ ܡܚܘܐ ܡܬܚܙܝܬܐ ܕܦܐܪ̈ܐ ܕܡܐܟܘܠܬܐ. ܒܫܘܠܡܐ ܕܥܣܪܐ ܝܘܡ̈ܝܢ، ܕܢܝܐܝܠ ܘܬܠܬܐ ܓܒܪ̈ܐ ܝܩܝܪ̈ܐ ܫܒܚܘ ܠܐܠܗܐ ܒܚܙܬܗܘܢ ܦܓܪܢܝܬܐ.
Guyyaa kudhan sana dhuma irrattis fuulli isaanii caalaa bareedaa fi foon isaanii caalaa guutuu taʼee ijoollee hundumaa keessaa warra qooda nyaata mootichaa nyaataa turan hundumaa irra mulʼate. Kanaaf Melzaar qooda nyaata isaanii fi daadhii wayinii isaan dhuguu qaban irraa fuudhee, muduraa isaanii isaaniif kenne. Ijoollee afran kanaaf immoo Waaqayyo beekumsa fi dandeettii barumsa hundumaa fi ogummaa hundumaa keessatti isaanii kenne; Daaniʼel immoo mulʼataa fi abjuu hunda keessatti hubannaa qaba ture. Daaniʼel 1:15–17.
Ijoolleen afran sun qorumsaa isa jalqabaa darban; qorumsichi iddoo Addaamii fi Hewwaan itti kufan ture, akkasumas qorumsaa isa jalqabaa Kiristoos cuuphamuu Isaa booddee battalumatti itti fuulleffate kan agarsiisu ture. Cuuphamuun Kiristoos humneessuu ergaa isa jalqabaa sarara raajii Isaa keessatti argamu ture. Innis ergaa “sagalee gammoojjii keessatti” lallabame humneesseera, raggaasiseeras. Sana booddees, akkuma Daani’elii fi namoota sadan warra guguddaa sanaa, Kiristoos nyaata irratti guyyoota afurtamaaf qorame; akkuma Daani’el guyyoota kudhaniif qorame sana. Daani’elii fi Kiristoos qorumsaa maannaa dhokataa harka ergamaa keessa turee Fulbaana 11, 2001 irratti gad bu’e sana fakkeenyaan agarsiisaa turan. Qorumsi lama Kiristoosiifis, Daani’eliifis itti aananii dhufu turan. Qorumsichi lammaffaan iddoo Daani’elii fi namoonni sadan warra guguddaan fuula isaanii keessatti Waaqayyoon ulfinaaf galateeffatan ture. Qorumsichi qorumsaa nyaataa sana booddee Kiristoosiif dhufe ulfinas ni bakka bu’a ture.
Seexanni sun isaatiin, Yoo ati Ilma Waaqayyoo taate, dhagaan kun akka buddeena taʼu ajaji jedheen. Yesuusis deebisee, Namni buddeena qofaadhaan hin jiraatu; garuu dubbii Waaqayyoo hundumaan jiraata; jechuun barreeffameera jedheen. Seexannis gara tulluu ol kaasee, mootummoota biyya lafaa hundumaa yeroo gabaabaa keessatti isa argisiise. Seexannis isaatiin, Aangoo kana hundumaa fi ulfina isaanii siif nan kenna; kun anaaf kennameeraatii, namaan fedheefis nan kenna. Egaa ati yoo naaf sagadde, hundinuu kan kee ni taʼa jedheen. Yesuusis deebisee, Na duuba buʼi, Seexana; jechuun, Gooftaa Waaqa keetiif sagadi, isa qofa tajaajili; jechuun barreeffameera jedheen. Maatewos 4:3–8.
Erga Kiristo qorannoo nyaataa erga darbee booda, Seexanni “ulfina” mootummaa biyya lafaa hundumaa isaaf dhiheesse; Kiristoos garuu achii irra Mootii mootota hundumaa ulfina kennuu filate. Addaamii fi Hewaan qorannoo jalqabaa kufan; achumaanis baala harbuuqiitiin fuula isaanii dhoksuuf yaalan; sababni isaas isaan ulfina Waaqayyoo, kan uffata ifaa isaan duraan uffachaa turaniin bakka buufame sana, kana booda hin mul’isan ture. Yommuu Daani’eelii fi namoonni sadan warri ulfina qaban qorannoo nyaataa darban, achii booddee “beekumsa fi ogummaa barumsa hundumaa fi ogummaa keessatti” isaaniif kenname; “Daani’eelis mul’ata hundumaa fi abjuu hundumaa hubachuu qaba ture.”
Isaaniin lammaffaa darbaniiru; innis qormaata ijaan mul’atu kan Melzaariin kenname ture. Seenaa Miileroota keessatti, ergaan ergamaa lammaffaa warra ergaa “sagalee” lafa onaa keessatti iyyaa ture, akka William Milleriin bakka buufametti, fudhatanii fi warra isa didan gidduutti adda baafamuu agarsiise. Akka raajii keessatti ibsametti, sochiin Miileroota sana booda gaanfa mul’ataa fi isa qofa dhugaa Protestantizimii ta’e; warri ergaa fi sochii sana didanis intallan Roomii ta’an. Isaan kitaaba xinnaa irraa faallaa nyaata nyaachuu fi daadhii Baabilon dhuguu filatanii turan. Dhuma waggoota sadiitti, Daani’elii fi namoonni ulfina qaban murtii Nebukadnezaariin duratti dhihaatan.
Amma yeroo guyyoonni mootichi akka isaan isa duratti dhihaatanif murteessee ture dhuma isaanii ga’anitti, ajajaan qondaaltota warra mootummaa isaan Nebukadnezar duratti dhiheesse. Mootichis isaan waliin dubbate; isaan hundumaa keessaa immoo nama Daani’el, Hanaaniyaa, Misha’el, fi Azaariyaa fakkaatu tokko illee hin argamne; kanaafis isaan mooticha duratti dhaabatan. Mootichis dhimma hundumaa ogummaa fi hubannaa irratti isaan gaafate keessatti, isaan sixrootaa fi warra urjii ilaaltota mootummaa isaa guutuu keessa turan hundumaa irra dachaa kudhan caalan jedhee argate. Daani’elis hanga waggaa jalqabaa mootummaa Qiiros Mootichaa ture. Daani’el 1:18–21.
Daaniʼelii fi namoonni sadan ulfinaa qaban qoricha guyyaa “kudhan”ii darbuun isaanii mirkanaaʼe; ergasii immoo yeroo qoricha isaanii isa dhumaa darban, warra kaan hundumaa caalaa yeroo “kudhan” caalanii ogeeyyii taʼanii argaman.
Daani’el boqonnaa tokko, kitaaba Daani’elii fi Mul’ataatiin ijaaramu keessatti ergaa ergamaa isa jalqabaa irratti tuqaan jalqabaa dha. Inni amaloota walfakkaataa guutummaatti ergamaa jalqabaa Mul’ata boqonnaa kudha afur keessaa qabu. Inni dhugaa duraan keessatti caqasame, jechuunis lakkoofsa jalqabaa Mul’ataa keessatti ibsame ni jabeessa; Nebukadnezaar ergaa Aashpenaaziif kenne, inni immoo ergaa sana Melzaariif kenne, ergasii Melzaar Daani’el waliin wal qunname. Abbaan ergaa Kiristoosiif kenne, inni immoo ergaa sana Gabri’eeliif kenne, ergasii Gabri’eel Yohaannis waliin wal qunname.
Ergaan inni dabarfamu, ergaa amma banamaa jiru, adeemsa qunnamtii Abbaa gara mootummaa isaa ibsa. Wanti jalqabaa Abbaan mootummaa isaatiif ifaan baasuu filatu, adeemsa qormaataa tarkaanfii sadii kan ergamoota sadii ti. Dubbiin raajii Waaqayyoo adeemsa kana sararoota raajii hedduudhaan akkasumas seenaa warra Milleritesiin baayʼee of eeggannoodhaan ibseera. Dhugaan kunniin maannaa dhokataa sana keessaa qaama barbaachisaa taʼan; maannichi sun yeroo ergamaan sun Fulbaana 11, 2001 irratti gad buʼe harka isaa keessa ture.
Yoo qooda fudhachuun, kanaafis qormaata lammaffaa darbuu, yoo qormaata jalqabaa hin dabarin hin danda’amu. Dhugaan kun seenaa Kiristoosii fi warra Miller keessatti ifatti mul’ateera. Daani’el boqonnaa lama qormaata lammaffaadha; akka Obboleettii White ibsituutti, “ixa keenya bara baraa kan murteessu” isa dha. Isheen dabalatas qormaata nuti “chaappaa argachuu keenya dura darbuu qabnu” akka ta’e ni dubbatti. Qormaanni sun amma jechuun ni danda’ama xumuramuutti dhihaateera.
Daani’el boqonnaan lamaffaa waa’ee qormaata bifa bineensaa ti; boqonnaan sun waa’ee fakkii guddaa tokkoo ta’uun isaas baay’ee kan malu dha; akkasumas Daani’el qormaata nyaataa darbee, “hubannaa” fi “ogummaa” keessatti yeroo “kudhan dachaa” caalaa eebbifamee ture qofaaf qormaata sana beekuu danda’e. Akkuma akeekkachiisni qormaata sanaa barreeffamoota Ellen White keessatti jiru, qormaanni fakkii Daani’el boqonnaa lamaffaa keessatti argamu qormaata bu’aa jireenyaa yookaan du’aa bakka bu’u dha.
Kanaaf mootichi baayʼee aaree, guddaa dheekkamees, ogeeyyii Baabilon hundumaa akka ajjeefaman ajaje. Murtiin sunis akka ogeeyyiin ajjeefaman baʼe; isaanis Daaniʼelii fi hiriyoota isaa akka ajjeefamaniif barbaadan. Daaniʼel 2:12, 13.
Dhimmoota raajii Daaniʼel boqonnaa tokko keessatti ilaalamuu qaban muraasni biroon jiru; matadureewwan sanaas barruu itti aanu keessatti itti fufna.
“ഞാൻ ഒരു കൂട്ടത്തെ കണ്ടു; അവർ നല്ലവണ്ണം കാവലോടെ ഉറച്ചുനിന്നു, സഭയുടെ സ്ഥാപിത വിശ്വാസത്തെ അസ്ഥിരമാക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർക്കു യാതൊരു അനുകൂലതയും കാട്ടിയില്ല. ദൈവം അവരെ പ്രസാദത്തോടെ നോക്കി. എനിക്ക് മൂന്നു പടികൾ കാണിക്കപ്പെട്ടു—ആദ്യ ദൂതന്റെ സന്ദേശം, രണ്ടാം ദൂതന്റെ സന്ദേശം, മൂന്നാം ദൂതന്റെ സന്ദേശം. എന്നോടുകൂടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ദൂതൻ പറഞ്ഞു: ‘ഈ സന്ദേശങ്ങളിൽ ഒരു കല്ലുകഷണമെങ്കിലും നീക്കുകയോ ഒരു കുത്തുപിന്നെങ്കിലും കുലുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവന്നു അയ്യോ! ഈ സന്ദേശങ്ങളുടെ ശരിയായ ബോധ്യം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. അവ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിൽ ആത്മാക്കളുടെ നിത്യഗതി തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.’ വീണ്ടും എന്നെ ഈ സന്ദേശങ്ങളിലൂടെ താഴേക്കു കൊണ്ടുപോയി, ദൈവജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ അനുഭവം എത്ര വിലകൊടുത്താണ് സ്വന്തമാക്കിയതെന്നു ഞാൻ കണ്ടു. അതു വളരെ കഷ്ടസഹനത്തിലൂടെയും കടുത്ത സംഘർഷത്തിലൂടെയും ലഭിച്ചതായിരുന്നു. ദൈവം അവരെ പടി പടിയായി നടത്തി, ഒടുവിൽ അവരെ ദൃഢവും അചഞ്ചലവും ആയ ഒരു പീഠികമേൽ സ്ഥാപിച്ചു. ചില വ്യക്തികൾ ആ പീഠികയ്ക്കരികെ വന്നു അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം പരിശോധിക്കുന്നതു ഞാൻ കണ്ടു. ചിലർ സന്തോഷത്തോടെ ഉടൻ അതിന്മേൽ കയറി നിന്നു. മറ്റുചിലർ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ദോഷം കണ്ടെത്താൻ തുടങ്ങി. അതിൽ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ വരുത്തണമെന്നു അവർ ആഗ്രഹിച്ചു; അപ്പോൾ ആ പീഠിക കൂടുതൽ പൂർണ്ണമായിരിക്കും, ജനങ്ങളും ഏറെ സന്തോഷികളായിരിക്കും എന്നും അവർ വിചാരിച്ചു. ചിലർ അതിനെ പരിശോധിക്കുവാൻ പീഠികയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, അതു തെറ്റായി വെച്ചിരിക്കുന്നതാണെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ ഞാൻ കണ്ടതു, മിക്കവരും ആ പീഠികമേൽ ഉറച്ചുനിന്നുകൊണ്ട്, ഇറങ്ങി പോയവരോടു തങ്ങളുടെ പരാതികൾ അവസാനിപ്പിപ്പാൻ പ്രബോധിപ്പിച്ചു; കാരണം ദൈവം തന്നെയായിരുന്നു പ്രധാനം നിർമ്മാതാവ്, അവർ അവന്നു വിരോധമായി യുദ്ധം ചെയ്യുകയായിരുന്നു. അവരെ ദൃഢമായ ആ പീഠികയിലേക്കു നയിച്ച ദൈവത്തിന്റെ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തി അവർ വിവരിച്ചുപറഞ്ഞു; ഐക്യത്തോടെ അവർ തങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾ സ്വർഗ്ഗത്തേക്കു ഉയർത്തി, ഉച്ചത്തിലുള്ള സ്വരത്തിൽ ദൈവത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തി. ഇതു പരാതി പറഞ്ഞ് പീഠിക വിട്ടുപോയിരുന്ന ചിലരിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തി; അവർ വീണ്ടും വിനീതമുഖത്തോടെ അതിന്മേൽ കയറി നിന്നു.”
“Ani gara lallabuu dhufaatii jalqabaa Kiristoosiitti deebiʼee akka ilaalu nan qajeelfame. Yohaannis karaa Yesuus qopheessuuf hafuuraa fi humna Eliyaasiin ergame. Warri dhugaa-baatuu Yohaannis didan barsiisa Yesuusiin hin fayyadamne. Mormiin isaanii ergaa dhufaatii Isaa dursee dubbate sana irratti qaban, iddoo isaan keessatti ragaa humna guddaa qabu inni Masiihii taʼuu Isaa salphaatti simachuu hin dandeenyetti isaan kaaʼe. Seexanni warra ergaa Yohaannis didan sana akka caalaatti itti fufanii Kiristoosin didanii fannisan geggeesse. Kana gochuudhaan, isaan bakka isaan eebba guyyaa Phinxeqostee argachuu hin dandeenye keessa of kaaʼan; eebbi sunis karaa mana qulqullummaa samii seenuu isaanii isaan barsiisee ture. [Tarsaʼuun] golgaa mana qulqullummaa sana aarsaanii fi sirnoonni Yihuudotaa siʼachi akka hin fudhatamne agarsiise. Aarsaan guddaan dhihaatee ture, fudhatamaas argatee ture; Hafuurri Qulqulluun guyyaa Phinxeqostee irratti buʼe immoo yaada bartootaa mana qulqullummaa lafaa irraa gara isa samii, iddoo Yesuus dhiiga ofii Isaatiin seenee turetti, akka inni buʼaa araara Isaa bartoota Isaa irratti dhangalaasuuf, geesse. Yihuudonni garuu dukkana guutuu keessa hafan. Ifa hundumaa karoora fayyinaa irratti argachuu dandaʼan dhaban; ammas aarsaawwanii fi kennaawwan isaanii faayidaa hin qabne irratti amananii turan. Manni qulqullummaa samii bakka isa lafaa buʼe ture; garuu isaan jijjiirama sana hin beekne. Kanaafuu isaan araara Kiristoos iddoo qulqulluu keessatti godhu irraa fayyadamuu hin dandeenye.
“Namoonni baayʼeen akkaataa Yihudoonni Kiristoosin didanii fannisan sodaa guddaadhaan ilaalu; yeroo isaan seenaa salphinaan itti miidhamuu Isaa dubbisanis, akka Isaan Isa jaallatan, akkasumas akka Pheexiroos akka hin ganne yookaan akka Yihudoonni godhanitti akka hin fannifne yaadu. Garuu Waaqayyo inni garaa namoota hundumaa dubbisu, jaalala Yesuusiif jedhu kan isaan akka itti dhagaʼan himatan qorumsaatti fideera. Samii guutuun akkaataa ergaa ergamaa isa jalqabaa itti simatame fedhii gadi fagoo taʼeen ilaale. Garuu baayʼeen isaanii kan Yesuusin jaallachuu himatan, kan yeroo seenaa fannootii dubbisan imimmaan dhangalaasanis, oduu gaarii dhufaatii Isaa tuffatan. Ergaa sana gammachuudhaan simachuu mannaa, gowwoomsaa taʼuu isaa labsan. Isaan warra mulʼachuu Isaa jaallatan jibban, waldoota amantaa keessaa isaaniis baasanii cufan. Warri ergaa isa jalqabaa didan, isa lammaffaadhaan fayyadamuu hin dandeenye; akkasuma iyyi saʼaatii halkan walakkaa, kan amantiidhaan Yesuus wajjin iddoo hundumaa caalaa qulqulluu mana qulqullummaa samii keessa seenuuf isaan qopheessu, isaan hin fayyadne. Ergaawwan lamaan duraa diduudhaanis, hubannaa isaanii akkasitti dukkaneessaniiru; kanaafis ifa ergaa ergamaa isa sadaffaa, isa karaa gara iddoo hundumaa caalaa qulqulluutti agarsiisu, keessatti hin argan. Ani akkan argeetti, akkuma Yihudoonni Yesuusin fannisanitti, waldoonni maqaa qofa qaban ergaawwan kana fannisuudhaan balleessaniiru; kanaafis karaa gara iddoo hundumaa caalaa qulqulluutti geessu hin beekan, achittis araarsummaa Yesuus irraa faayidaa argachuu hin dandaʼan. Akkuma Yihudoonni aarsaawwan isaanii faayidaa hin qabne dhiʼeessanitti, isaanis kadhannaawwan isaanii faayidaa hin qabne kutaa Yesuus dhiisee baʼe sanaaf ol dhiʼeessu; Seexannis, gowwoomsa sanatti gammadee, amala amantii fakkaatu uffatee, sammuu Kiristaanota ofiin jedhu kana gara ofii isaatti geessa; humna isaatiin, mallattoowwan isaatiin, dinqii sobaatiin hojjechaa, kiyyoo isaa keessatti akka cimanii qabaman godha.” Early Writings, 258–261.