Musee fi Eliyaas mallattoolee raajii ti; tokkoon tokkoon isaanii akkaataa haala dubbichaan mallattoo tokkichaatti hubatamuu danda’u, yookaanis mallattoo raajota lamaanuu of keessaa qabutti hubatamuu danda’u. Dhugaa ba’umsa lamaatiin wanti tokko hundeeffama; Mul’ata boqonnaa kudha tokkoffaattis Musee fi Eliyaas dhugaa baatota lama Kakuu Moofaa fi Kakuu Haaraa bakka bu’u. Tulluu Geddaramaarratti, dhufaatii lammaffaa Kiristoosiin kan bakka bu’u, mallattoon lameen kun kumaa dhibba afurtamii afur (Eliyaas) fi mootummaa seera Dilbataatiin walqabatu keessatti wareegamtoota (Musee) lamaanuu bakka bu’a. Waliin ta’anii akka mallattootti, holqa Horeeeb keessatti, saba Waaqayyoo warra dhuma addunyaatti argaman kan ergaa amala Waaqayyoo mul’isu, kan humna Laa’odiiqeyaa tokko gara Filaadelfiyaa tokkootti jijjiiru of keessaa qabu sana “dhaga’u,” “dubbisu,” fi “eegu” bakka bu’u. Yeroo gabaabaa keessatti, (baay’ee gabaabaa keessatti) yeroo wallaaloonni Adventistoonni Laa’odiiqeyaa ta’an “zayitii” iyya, “Kunoo, Misirrichi dhufa” jedhuuf sirriitti deebii kennuuf barbaachisu argachuu isaanii itti fayyadamuun isaanii hin danda’amne ni dhufa.
Museen Waaqayyotti, “Kunoo, ati, ‘Ummaticha kana ol baasi’ naan jetta; garuu nama ana wajjin ergitu ana hin beeksifne. Ati immoo, ‘Ani maqaa keetiin si beeka; atiis fuula koo duratti ayyaana argatteerta’ jetteetta. Egaa amma, ani si kadhadha, yoo ani fuula kee duratti ayyaana argadhe taʼe, akka ani si beekuuf, akka ani fuula kee duratti ayyaana argadhuufis, karaa kee amma na argisiisi; akkasumas sabni kun ummata kee taʼuu isaa ilaali” jedhe. Innis, “Argamuun koo si wajjin ni deema, ani boqonnaa siifan kenna” jedhe. Inni immoo isaatiin, “Yoo argamuun kee ana wajjin hin deemne, asii nu hin ol baasin. Ani fi ummanni kee fuula kee duratti ayyaana arganne jechuun asitti maalumaan beekama? Ati nu wajjin deemuu keetiini miti ree? Akkasitti ani fi ummanni kee saba lafa irra jiran hundumaa irraa addaan ni baafna” jedhe. Waaqayyo immoo Museedhaan, “Waan ati dubbatte kana illee nan godha; ati fuula koo duratti ayyaana argatteerta, anis maqaa keetiin si beeka” jedhe. Innis, “Ani si kadhadha, ulfina kee na argisiisi” jedhe. Innis, “Ani gaarummaa koo hundumaa fuula kee dura nan dabarfachiisa; maqaa Waaqayyos fuula kee dura nan labsa. Nama ani ayyaaneffadhu nan ayyaaneffadha; nama ani araara godheefis nan araarama” jedhe. Innis, “Fuula koo arguu hin dandeessu; namni tokko iyyuu ana argee jiraachuu hin dandaʼu” jedhe. Waaqayyo immoo, “Kunoo, iddoo tokko na biratti jira; ati kattaa irra ni dhaabbatta. Ulfinni koo yeroo darbu, ani si boolla kattaa keessa nan kaaʼa, hamma ani darbuttis harka kootiin si nan haguuga. Sana booda harka koo nan kaasa; ati dugda koo ni argita; fuulli koo garuu hin mulʼatu” jedhe. Waaqayyo Museedhaan, “Dhagaa gabatee lama akka isa jalqabaa ofii keetii muradhu; anis jechoota gabateewwan jalqabaa ati caccabsite keessa turan gabateewwan kana irratti nan barreessa. Ganama qophaaʼi; ganama gaara Siinaa ol baʼi, achi gubbaa gaaraatti fuula koo duratti of dhiheessi. Namni tokko iyyuu si wajjin ol hin baʼin; namni tokko iyyuu guutummaa gaara sana irratti hin mulʼatin; hoolonnis loonnis fuula gaara sana duratti hin dheedin” jedhe. Innis dhagaa gabatee lama akka isa jalqabaa murate; Museenis ganama barii kaʼee, akkuma Waaqayyo isa ajajetti, gaara Siinaa ol baʼe; harka isaatiinis gabateewwan dhagaa lamaan qabate. Waaqayyos duumessa keessa buʼee, achi isa wajjin dhaabbate, maqaa Waaqayyoos labse. Waaqayyo fuula isaa dura darbee, “Waaqayyo, Waaqayyo Waaqa mararfataa fi ayyaaneessaa, dheekkamsa keessatti suuta jedhu, gaarummaa fi dhugaa keessatti baayʼee guddaa, kumootaaf araara eegu, jalʼina, yakkaa fi cubbuu dhiisu; taʼus nama yakkamaa matumaa qulqulleessee hin gad dhiisu; jalʼina abbootii ijoollee irratti, ilmaan ijoollee irrattis, hamma dhaloota sadaffaa fi afraffaatti ni ilaala” jedhee labse. Museenis hatattamaan lafaatti mataa gadi qabee sagade. Innis, “Yaa Gooftaa, amma yoo ani fuula kee duratti ayyaana argadhe taʼe, ani si kadhadha, Gooftaan koo gidduu keenya haa deemu; sabni kun morma jabaataa dhaatii; jalʼinaa keenya fi cubbuu keenya nuu dhiisi; nuunis handhuura kee nu godhadhu” jedhe. Innis, “Kunoo, ani kakuu nan godha; ummata kee hundumaa duratti hojiiwwan dinqisiisoo, kanneen guutummaa lafaa keessatti yookaan saba kam iyyuu keessatti hin hojjetamin nan hojjadha; ummanni ati gidduu isaanii jirtu hundinuu hojii Waaqayyoo ni argu; waan ani si wajjin godhu waan sodaachisaa dha” jedhe. Baʼuu 33:12–34:10.
Museen saba Waaqayyo warra isaa dhuma addunyaatti argaman ni bakka bu’a. Isaanis warra “guyyoota dhumaa” murtii qorannoo keessatti Waaqayyoon “karaa” Isaa akka isaaniif mul’isu kadhatan, “akka” isaan Waaqayyoon “beekan”; deebii isaatiinis deebii Waaqayyo biraa argatu; innis abdii “argamuun” Isaa isaanii wajjin akka deemu, akkasumas Waaqayyo warra sanaaf “boqonnaa” akka kennu of keessaa qaba.
Kanaaf Uumamaa akkana jedha: Karaawwan keessa dhaabadhaa; ilaalaa; daandiiwwan durii gaarii taʼan eessa akka jiran gaafadhaa; isheen daandii gaarii eessa akka taate hubadhaa; ishee keessa deemaas; lubbuu keessaniif boqonnaa ni argattu. Isaan garuu, “Ishee keessa hin deemnu,” jedhan. Ani immoo eegdotas isin irratti dhaabe, “Sagalee malakataa dhagaʼaa,” jedhee. Isaan garuu, “Hin dhageenyu,” jedhan. Ermiyaas 6:16, 17.
Ermiyaas namoota “arguu” fi “dhaggeeffachuu” didan adda baasa; kanaafis warri “karaa gaarii” barbaadanii fi “isa keessa deeman” akka argatan waadaa isaanii kenname san “boqonnaa” hin argatan. Boqonnaan sunis, akka Isaayaas ibsetti, “haaromsa” jedhamee beekama.
Inni beekkumsa ni barsiisa? Inni eenyutti barsiisa akka hubatan godha? Isaan aannan irraa addaan kutaman, harma irraa buqqifaman. Sababni isaas, ajajni ajaja irratti, ajajni ajaja irratti; sararri sarara irratti, sararri sarara irratti; as xinnoo, achis xinnoo taʼuu qaba; afaan gugguufatuu fi arraba biraatiin saba kanaan dubbataatii. Isaanittis, “Kun boqonnaa warra dadhaban itti boqochiiftan; kunis haaromsa” jedhee ture; taʼus isaan dhagaʼuu hin barbaanne. Garuu dubbii Waaqayyoo isaanitti ajaja irratti ajaja, ajaja irratti ajaja; sarara irratti sarara, sarara irratti sarara; as xinnoo, achis xinnoo taʼe; akka isaan deeman, dugda duubaan kufan, caccaban, kiyyoo keessatti qabaman, fi hidhatamanif. Isaayaas 28:9–13.
“Boqonnaa” fi “haaromsiin” roobaa boodaa isa yeroo lallabamuu ergaa akeekkachiisa isa dhumaa irratti dhangalaafamu bakka bu’u.
“Ani yeroo ergaan ergamaa sadaffaa xumuramaa turetti akeekame. Humni Waaqayyoo saba Isaa irratti boqotee ture; hojii isaanii xumuranii turan, sa’aatii qorumsa isa fuuldura isaanii jiruufis qophaa’anii turan. Isaan rooba boodaa, jechuunis haaromsa fuula Gooftaa biraa dhufu, fudhatanii turan; dhugaa ba’umsi jiraataanis deebi’ee haaromfamee ture. Akeekkachiifni guddaan inni dhumaa iddoo hundumaatti dhaga’ame ture; innis jiraattota lafaa warra ergaa sana hin fudhanne kakaasee fi dheekkamsiisee ture.” Early Writings, 279.
Waadaan “boqonnaa” yookaan “haaromsa” isa “rooba boodaa” ta’e sanaa, abdii Museedhaaf boolla keessatti kennames, jechuun “argamuun” Waaqayyoo saba Isaa wajjin akka deemu of keessatti qabata.
“Hojiin kun guyyaa Phenixxeettii wajjin wal fakkaata. Akkuma ‘roobni duraa’ jalqaba wangeelaatti yeroo Hafuurri Qulqulluun dhangalaafametti sanyii gatii guddaa qabu biqilchisuuf kenname, akkasuma ‘roobni boodaa’ xumura isaatti midhaan akka bilchaatuuf ni kenname. ‘Yoos ni beekna, yoo Waaqayyoon beekuu keessatti itti fufne; dhufuun isaa akka barii qophaa’eera; inni akka roobaatti, akka rooba boodaa fi rooba duraa lafa irratti nuuf ni dhufa.’ (Hosea 6:3.) ‘Egaa ijoollee Xiyoon, gammadaa, Waaqayyo Gooftaa keessanittis ililchaa; inni rooba duraa hamma madaalawaa ta’een isiniif kenneera, akkasumas rooba, rooba duraa fi rooba boodaa isiniif ni buusa.’ (Joel 2:23.) ‘Guyyoota dhumaatti, jechuun Waaqayyo, ani Hafuura koo keessaa foon hundumaa irratti nan dhangalaasa.’ ‘Namni maqaa Gooftaa waammatu hundinuus ni fayya.’ (Hojii Ergamootaa 2:17, 21.) Hojiin guddaan wangeelaa humna Waaqayyoo mul’achuu isa jalqaba isaa mallatteesse caalaa xiqqaa ta’een xumuramuu hin qabu. Raajiiwwan jalqaba wangeelaatti yeroo roobni duraa dhangalaafametti raawwataman, ammas xumura isaatti yeroo roobni boodaa dhangalaafamutti ni raawwatamu. Kunoo, yeroo haaromfinaa ergamaan Phexros yeroo akkana jedhee eeggachaa ture sanatu: ‘Egaa qalbii jijjiirradhaa, deebi’aas, cubbuun keessan akka haqamuuf [Firdii qorannoo keessatti], yeroo haaromfinaa fuula Gooftaa irraa akka dhufu; innis Yesusiin ni erga.’ (Hojii Ergamootaa 3:19–20.)
“Tajaajiltoonni Waaqayyoo, fuulli isaanii qulqullummaa of kennuu qulqulluu tiin ifee fi calaqqisaa taʼee, ergaa Waaqa irraa dhufe labsuuf bakka irraa bakkaatti ariitiidhaan ni deemu. Sagalee kumaatamaan, guutummaa lafa irratti, akeekkachiisni ni kennama. Dinqiin ni raawwatama, warri dhukkubsatan ni fayyu, mallattoowwanii fi hojiiwwan dinqisiisoon amantoota ni hordofu. Seexannis mallattoowwan sobaa hojjechuun ni hojjeta; illee ija namaa duratti ibidda samii irraa gadi buusa. (Mul’ata 13:13.) Akkasitti jiraattonni lafaa bakka dhaabbatan filachuuf ni geeffamu.” The Great Controversy, 611, 612.
guutuun Hafuura Qulqulluu bara dhumaa keessatti ta’u, guutuun Hafuura Qulqulluu jalqaba labsii wangeelaa keessatti ta’een fakkeeffamee jira. “Dubbii Waaqayyoo gara isaanii” warra Hafuurri waldoota kiristaanaa dubbatu dhaga’uu hin barbaanne sanaaf kennamu, qajeelfama raajii tokkoo irratti sarara seenaa raajii tokko dabaluuun dhuma addunyaa ibsu jedhu ture. Inni kana qofa miti; inni qajeelfama akka dhumni wantaa tokkoo jalqaba wanta sanaatiin ibsamu jedhu dha. Seerri raajii kun sabni Adveentistii Guyyaa Torbaffaa Laa’odiiqiyaa gowwoonni ni didu. Yeroo inni fudhatamutti, Waaqayyo “beekumsa barsiisuu” danda’a; beekumsa kana Daani’el yeroo dhumaa keessatti akka baay’atu ibsa, Hosee ammoo sabni Waaqayyoo isa diduu isaanii irraa kan ka’e akka badaniif dubbata. Gareen Isaayyaasii fi Ermiyaas keessatti argamu, warri dhaga’uu yookaan arguuf didan, “haaromsa” ni didu; innis “boqonnaa” Waaqayyo saba Isaa “bara dhumaa” keessa jiraniif kennuuf waadaa gale sana, akka isaan balaa guyyoota dhumaa irratti nagaan darbu danda’aniif kennamu dha.
“Maqaan Waaqayyoo” (amala) inni Waaqni Museetti labses, “Waaqayyo Gooftaa” akka ta’e, “araaramaa fi ayyaana qabeessa, obsa dheeraa kan qabu, gaarummaa fi dhugaadhaanis baay’ee guutuu” dha. Amalli Isaa araaraa fi dhugaadha. Dhugaan amala Isaa bakka bu’u yeroo hundumaa araara Isaa wajjin walqabatee jira; namni kam iyyuu dhugaa Isaa hin hubatu, yoo dura Waaqni gara isaanii araara Isaa hin hojjatin malee; hundinuus cubbuu hojjetaniiru, ulfina (amala) Waaqayyootis irraa hanqataniiru. Dhugaan Yesuus Kiristoos Alphaa fi Oomeegaa ta’uu Isaa warra Waaqni yakkaa fi cubbuu isaanii irraa dhiifama godhe qofaan beekamee eegama. Dhiifamni sunis mul’ata xumuraa firdii qorannootaa keessatti raawwatama. Warra Inni araara Isaa irratti hojjatu, akkasumas cubbuu isaanii dhiifama godhu, dhaala Ofii Isaatiif fudhata; isaan wajjinis kakuu seena.
“Bara dhuma seenaa lafaa kanaatti, kakuu Waaqayyoo saba isaa abboommii isaa eeganiif kan haaromfamu ta’a.” Review and Herald, February 26, 1914.
Raajonni hundi, Museen dabalatee, bara dhumaa murtii qorannoo sana yeroo Waaqayyo warra dhibba afurtamaa afur kuma taʼan jedhamanii beekaman wajjin kakuu Isaa haaromsu adda baasu. Yommuu kakuu sun hundeeffamus, Waaqayyo, “ani dinqiiwwan nan hojjedha; isaan kanneen guutummaa lafaatti yookaan saba kamiyyuu keessatti duraan hin hojjetamin. Namoonni hundinuu si keessa jiran hojii Waaqayyoo ni argu; wanti ani si wajjin hojjedhus waan sodaachisaa dha” jedha.
Muuxannoon Holqa Hooreeb irratti godhe, kan Tulluu Siinaa jedhamuunis beekamu, qabsoo Muuxannoon saba Waaqayyoo wajjin qabu keessatti kaaʼamee ture. Qabsoon isaa hojii Waaqayyo isaaf kenne raawwachuu ture. Muuxannoon ergaa Waaqayyoo addunyaaf jedhu ilaalchisee qabsoo keessa ture. Gooftaan ulfina isaa Muuxannootti mulʼisuudhaan dura, Muuxannoon Gooftaa irratti yaada sirrii fayyadamuudhaan, finciltoota yeroo sana waaqeffattii warqee Aaroonitti naannaʼanii sirbaa turan Yoo Gooftaan balleesse, badiinsi finciltootaa ergaa humna Waaqayyoo ibsaa ture ni balleessa jedhee akeekkachiisaa ture.
Waaqayyos Museedhaan akkana jedhe; “Ani saba kana argeera; kunoo, saba mata-jabaa dha. Kanaaf amma ana dhiisi, akka dheekkamsi koo isaanitti boba’uufii, akka ani isaan balleessuuf; si irraa immoo saba guddaa nan godha.” Museen garuu Waaqayyo Waaqa isaa kadhatee akkana jedhe; “Yaa Waaqayyo, maaliif dheekkamsi kee saba kee irratti boba’a, isa ati humna guddaadhaan, harka jabaa ta’een biyya Gibxii keessaa baafte irratti? Maaliif warri Gibxii dubbatuu qabu, ‘Inni hamminaaf isaan baase; akka isaan tulluuwwan irratti ajjeesuufii, fuula lafaa irraa isaan balleessuuf’ jedhani? Dheekkamsa kee isa cimaa irraa deebi’i; hammina kana saba kee irratti fiduuf yaadde irraas qalbi jijjiirradhu. Abrahaam, Yisihaaq, Israa’el tajaajiltoota kee yaadadhu; warra ati ofuma keetiin kakachuun, ‘Sanyii keessan akka urjiiwwan samii nan baay’isa; biyya kana hundumaa ani dubbadhe immoo sanyii keessaniif nan kenna; isaanis bara baraan ni dhaalu’ jetteef.” Waaqayyois hammina saba isaa irratti fiduuf yaade irraa qalbi jijjiirrate. Ba’uu 32:9–14.
Muuxannoon holqa Museen keessa ture ergaa Museen addunyaatti dhiheessuuf muudamee ture of keessaa qaba. Dhugaa ba’umsi Gooftaan Musee bira darbee amala Isaa lallabe sun, ergaa keessaa waa’ee saba Waaqayyoo fincilaa (Laawodiiqeyaa) ta’an irratti xiyyeeffate keessatti kaa’ameera; akkasumas haalli holqa Eliyaas keessatti ture, qabsoo isaa Yezabel wajjin qabu keessatti kaa’ameera; jechuunis, tokkummaa sadii-qabduu Ameerikaa, Phaaphaasummaa fi Tokkummaa Mootummoota Addunyaa. Tokkoon isaanii ergaa keessaa waldaa sanaaf ta’u bakka bu’a; inni kaan immoo ergaa alaa addunyaadhaaf ta’u bakka bu’a; garuu dhugaa-baatonni lamaan, Musee fi Eliyaas, holqa Horeeebii tokko keessa jiru; isaan lamaanis yeroo dhuma addunyaa keessatti holqa sana keessatti bakka buufamu.
ଏଥିରେ ଆହାବ ଏଲିୟା କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସେ କିପରି ସମସ୍ତ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ତଳୱାରଦ୍ୱାରା ବଧ କରିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ଯେଜେବେଲଙ୍କୁ କହିଲେ। ତେବେ ଯେଜେବେଲ ଏଲିୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଜଣେ ଦୂତଙ୍କୁ ପଠାଇ କହିଲେ, “ଆସନ୍ତାକାଲି ଏହି ସମୟରେ ଯଦି ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରାଣକୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେଙ୍କ ପ୍ରାଣ ପରି ନ କରେ, ତେବେ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ତେଣୁ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ମଧ୍ୟ କରୁନ୍ତୁ।” ସେ ଏହା ଦେଖି ଉଠିଲେ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ; ସେ ଯିହୂଦାର ଅଧୀନ ଥିବା ବେଅର୍ଶେବାକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ନିଜ ସେବକଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ ଏକ ଦିନର ପଥ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ; ସେ ଗିଇ ଜୁନିପର ଗଛ ତଳେ ବସିଲେ; ଏବଂ ସେ ନିଜ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଆଗ୍ରହ କରି କହିଲେ, “ଏତେଇ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ହେ ସଦାପ୍ରଭୁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ନେଇନିଅ; କାରଣ ମୁଁ ମୋର ପିତୃପୁରୁଷମାନଙ୍କଠାରୁ ଭଲ ନୁହେଁ।” ସେ ଜୁନିପର ଗଛ ତଳେ ଶୋଇ ନିଦ୍ରାଗତ ହେଲେ; ଏବଂ ଦେଖ, ତା’ବେଳେ ଜଣେ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, “ଉଠ, ଭୋଜନ କର।” ସେ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ନିକଟରେ ଅଙ୍ଗାର ଉପରେ ପକାଯାଇଥିବା ଏକ ପିଠା ଓ ଜଳଭରା ଏକ ପାତ୍ର ରହିଥିଲା। ସେ ଭୋଜନ କଲେ ଓ ଜଳ ପିଲେ, ପୁଣି ଶୋଇପଡ଼ିଲେ। ପୁନର୍ବାର ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୂତ ଦ୍ୱିତୀୟଥର ଆସି ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, “ଉଠ, ଭୋଜନ କର; କାରଣ ପଥ ତୁମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ।” ସେ ଉଠିଲେ ଏବଂ ଭୋଜନ କରି ଜଳ ପିଲେ; ଏବଂ ସେହି ଭୋଜନର ଶକ୍ତିରେ ଚାଳିଶି ଦିନ ଓ ଚାଳିଶି ରାତ୍ରି ଚାଲି ଦେବପର୍ବତ ହୋରେବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ସେଠାକୁ ଆସି ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ରାତି କାଟିଲେ; ଏବଂ ଦେଖ, ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଲିୟା, ତୁମେ ଏଠାରେ କ’ଣ କରୁଛ?” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ସେନାବଳର ପରମେଶ୍ୱର ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହୀ ହୋଇଛି; କାରଣ ଇସ୍ରାଏଲ ସନ୍ତାନମାନେ ତୁମର ଚୁକ୍ତି ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ତୁମର ବେଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗିଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମର ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ତଳୱାରଦ୍ୱାରା ବଧ କରିଛନ୍ତି; ଏବଂ ମୁଁ, କେବଳ ମୁଁ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛି; ଏବଂ ସେମାନେ ମୋର ପ୍ରାଣ ନେବା ପାଇଁ ତାହାର ଖୋଜ କରୁଛନ୍ତି।” ସେ କହିଲେ, “ବାହାରକୁ ଯାଅ ଏବଂ ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଅ।” ଏବଂ ଦେଖ, ସଦାପ୍ରଭୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଗଲେ, ଏବଂ ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରବଳ ପବନ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଚିରିଦେଲା ଓ ଶିଳାମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗି ଟୁକୁଡ଼ା କରିଦେଲା; କିନ୍ତୁ ସଦାପ୍ରଭୁ ପବନରେ ନଥିଲେ; ପବନ ପରେ ଏକ ଭୂମିକମ୍ପ ହେଲା; କିନ୍ତୁ ସଦାପ୍ରଭୁ ଭୂମିକମ୍ପରେ ନଥିଲେ; ଭୂମିକମ୍ପ ପରେ ଅଗ୍ନି ହେଲା; କିନ୍ତୁ ସଦାପ୍ରଭୁ ଅଗ୍ନିରେ ନଥିଲେ; ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପରେ ଏକ ଶାନ୍ତ, କ୍ଷୀଣ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା। ଏବଂ ଏପରି ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଏଲିୟା ତାହା ଶୁଣିଲେ, ସେ ନିଜ ଆବରଣରେ ମୁହଁ ଢାକିଲେ, ବାହାରକୁ ଯାଇ ଗୁହାମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏବଂ ଦେଖ, ଏକ ସ୍ୱର ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲା, “ଏଲିୟା, ତୁମେ ଏଠାରେ କ’ଣ କରୁଛ?” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ସେନାବଳର ପରମେଶ୍ୱର ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହୀ ହୋଇଛି; କାରଣ ଇସ୍ରାଏଲ ସନ୍ତାନମାନେ ତୁମର ଚୁକ୍ତି ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ତୁମର ବେଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗିଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମର ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ତଳୱାରଦ୍ୱାରା ବଧ କରିଛନ୍ତି; ଏବଂ ମୁଁ, କେବଳ ମୁଁ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛି; ଏବଂ ସେମାନେ ମୋର ପ୍ରାଣ ନେବା ପାଇଁ ତାହାର ଖୋଜ କରୁଛନ୍ତି।” ତେବେ ସଦାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯାଅ, ଦମ୍ମେଶକର ଅରଣ୍ୟପଥ ଦିଆରେ ଫେରିଯାଅ; ଏବଂ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ହଜାଏଲଙ୍କୁ ସୂରିୟାର ରାଜା ହେବା ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କର। ଏବଂ ନିମ୍ଶୀର ପୁତ୍ର ଯେହୁଙ୍କୁ ଇସ୍ରାଏଲର ରାଜା ହେବା ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କର; ଏବଂ ଆବେଲମେହୋଲାର ଶାଫଟର ପୁତ୍ର ଏଲୀଶାଙ୍କୁ ତୁମର ସ୍ଥାନରେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତା ହେବା ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କର। ଏବଂ ଏପରି ହେବ ଯେ, ଯିଏ ହଜାଏଲଙ୍କ ତଳୱାରରୁ ପଳାଇବ, ସେକୁ ଯେହୁ ବଧ କରିବ; ଏବଂ ଯିଏ ଯେହୁଙ୍କ ତଳୱାରରୁ ପଳାଇବ, ସେକୁ ଏଲୀଶା ବଧ କରିବ। ତଥାପି ମୁଁ ଇସ୍ରାଏଲରେ ମୋ ପାଇଁ ସାତ ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ରଖିଛି, ଯାହାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଜାଣୁ ବାଆଲଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନମିନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁଖ ତାଙ୍କୁ ଚୁମ୍ବନ କରିନାହିଁ।” 1 Kings 19:1–18.
Muuxannoon holqa Eeliyaas mudhamsuu isaa ergamaa wajjin qabuu fi akka inni yaadetti dhiibbaa ergamni fi hojii isaa geessise agarsiisa. Museen ergaa Waaqayyoo ifatti dubbatame sana eegaa ture; Eeliyaas immoo ergaa sana irraa abdii kutatee ture. Ergaan sun isuma tokko, garuu inni tokko waldaa keessaa kan taʼe, inni kaan immoo waldaa ala kan taʼe taʼuu qofa addaati. Haa taʼu malee raajii keessatti, isaan lamaan walitti qabamanii ergaa bifa lamaa Mulʼata boqonnaa kudha saddeet keessatti argamu ibsu. Dhugaa holqaan wal qabatan hundumaa keessaa wanti ani cimsee hubachiisuu barbaadu, “bara mootummaa dhumaa” keessatti, abdii kutannaan haala lamaan keessaa kam keessatti iyyuu ibsamu ergaa sanaa fi dhiibbaa isaa irratti taʼuu isaati.
Museenii fi Eliyaasis warri “sagalee” inni “dubbii Gooftaatii” taʼe “dhaga’an” fi “argan” bakka bu’u. “Dubbiin” sun amala Isaa kan araaraa fi dhugaatiiti. Faarfataanis araara Waaqayyoo, isa amala Isaa ta’e, akka isaaf mul’ifamu ni kadhata. “Araara” Isaa arguuf, Faarfataan “Wanti Hafuurichi waldoota kiristaanaa jedhu” akka “dhaga’u” waadaa gala.
Bulchaa muuziqaattiif, Faarfannaa ilmaan Qoraahiif. Yaa Waaqayyo, ati biyya keetti gaarummaa agarsiifteerta; boojiʼamuu Yaaqoob deebifteerta [garagalchiteerta]. Ati jalʼina saba keetii dhiifteetta; cubbuu isaanii hundumaas haguugdeerta. Selaah. Dheekkamsa kee hundumaa irraa deebiteerta; jabaachuu dheekkamsa keetii irraa garagailteerta. Yaa Waaqa fayyina keenyaa, nu deebisi; dheekkamsa kee nu irrattiis akka dhaabu godhi. Bara baraan nu irratti ni dheekkamtuu? Dheekkamsa kee dhaloota hundumaatti ni dheeressitaa? Sabi kee sitti akka gammaduuf, ati deebiitee nu hin haaromsituu? Yaa Waaqayyo, araara kee nutti agarsiisi; fayyina kees nuu kenni. Ani waan Waaqayyo Gooftaan dubbatu nan dhagaʼa; inni saba isaatti, qulqulloota isaatti nagaa ni dubbata; isaan garuu deebiʼanii gara gowwummaatti hin gallein. Dhugumaan, ulfinni biyya keenya keessa akka jiraatuuf, fayyinni isaa warra isa sodaatanitti dhihoo dha. Araarri fi dhugaan walitti dhufaniiru; qajeelummaa fi nagaan wal dhungataniiru. Dhugaan lafa keessaa ni biqila; qajeelummaanis samii irraa gad ni ilaala. Eeyyee, Waaqayyo waan gaarii taʼe ni kenna; biyyi keenyas oomisha ishee ni kenna. Qajeelummaan isa dura ni adeema; tarkaanfii isaatiifis karaa ni qopheessa. Faarfannaa 85:1–13.
Hubadhaa akka “araarrii fi dhugaan” (akkasumas “dhugaan” jecha Ibrootaa ‘emet’ isa nuti itti deebinee ibsaa turre dha) inni qajeelummaa fi nagaa uumu “waldhungataniiru.” Isaan walitti makamanii jiru. Faarfataan yeroo murtii qorannoo bara dhumaa keessatti, yeroo Waaqayyo “hammina saba” Isaa “dhiiseef,” faarfannaa isaa kaa’a. Kadhannaanis, Gooftaan saba isaa “akka haaromsu” dha.
“ପବିତ୍ର ଆତ୍ମାଙ୍କର ସେବାକାର୍ଯ୍ୟ ଅଧୀନରେ ଏକ ପୁନର୍ଜାଗରଣ ଓ ଏକ ସଂସ୍କାର ଘଟିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପୁନର୍ଜାଗରଣ ଓ ସଂସ୍କାର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ବିଷୟ। ପୁନର୍ଜାଗରଣର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନର ନବୀକରଣ, ମନ ଓ ହୃଦୟର ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକର ସଜୀବକରଣ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପୁନରୁତ୍ଥାନ। ସଂସ୍କାରର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପୁନର୍ଗଠନ, ଧାରଣା ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ, ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଆଚରଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ। ଆତ୍ମାଙ୍କ ପୁନର୍ଜାଗରଣ ସହିତ ଯଦି ସେଥି ଯୁକ୍ତ ନ ହୁଏ, ତେବେ ସଂସ୍କାର ଧର୍ମିକତାର ଶୁଭ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବ ନାହିଁ। ପୁନର୍ଜାଗରଣ ଓ ସଂସ୍କାର ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ଅଟନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ ମିଶିଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।” Selected Messages, book 1, 128.
ᱯᱚᱥᱚᱞ ᱨᱮ “ᱯᱩᱱᱟᱨᱡᱤᱵᱤᱛ” ᱞᱟᱹᱭ ᱮᱛᱟᱹᱣ ᱟᱜ ᱵᱤᱱᱛᱤ ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱱᱛᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜᱟ, ᱚᱠᱚᱭ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱤᱱᱠᱩᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱵᱚᱞ ᱥᱟᱨᱤ ᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ। ᱯᱚᱥᱚᱞ ᱚᱠᱚᱭ “ᱯᱩᱱᱟᱨᱡᱤᱵᱤᱛ” ᱞᱟᱹᱭ ᱮᱛᱟᱹᱣ ᱟᱜ ᱵᱤᱱᱛᱤ, ᱚᱱᱟ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱣᱫᱤᱠᱮᱭᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱢᱚᱱ ᱠᱚᱸᱜ ᱵᱤᱱᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱫᱟ ᱠᱟᱹᱨᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱠᱷᱟᱱ ᱞᱟᱣᱫᱤᱠᱮᱭᱟᱱ ᱱᱤᱡ ᱟᱜ ᱟᱫᱷᱭᱟᱛᱢᱤᱠ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱚ ᱟᱛᱚᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱵᱚᱞ ᱵᱟᱝ ᱵᱟᱰᱟᱭᱟ; ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱡᱩᱫᱤ ᱩᱱᱤ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱛᱟᱦᱚᱸᱞᱮ ᱩᱱᱤᱠᱩ “ᱯᱩᱱᱟᱨᱡᱤᱵᱤᱛ” ᱟᱢᱟᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱦᱚᱭᱚᱜᱼᱟ। ᱚᱱᱟ “ᱯᱩᱱᱟᱨᱡᱤᱵᱤᱛ” ᱫᱚ “ᱤᱥᱚᱨ ᱯᱨᱚᱵᱷᱩ ᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱠᱟᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱟᱞᱮ ᱟᱸᱡᱚᱢᱟ” ᱨᱮ ᱮᱠᱽᱨᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱫᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭᱟ, ᱟᱨ ᱯᱚᱵᱤᱛᱨ ᱟᱛᱢᱟ ᱟᱞᱮ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱛᱟᱹᱦᱮᱸᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱮ ᱚᱠᱚᱭ ᱯᱩᱱᱟᱨᱡᱤᱵᱤᱛ ᱮᱢ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨᱚᱠᱷᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱜᱮ ᱠᱚᱱᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱝ ᱟᱹᱜᱩ ᱦᱚᱭᱚᱜᱼᱟ।
“Nu keessaa haaromsi waaqeffannaa dhugaa uumamuun fedhii keenya hundumaa keessaa isa guddaa fi ariifachiisaa dha. Kana barbaaduun hojii keenya isa jalqabaa taʼuu qaba.” Selected Messages, book 1, 121.
ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟର ପୁସ୍ତକ ବିଷୟରେ କହୁଥିବାବେଳେ ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ ନିମ୍ନଲିଖିତ କଥା କହିଛନ୍ତି।
“Yommuu nuti akka sabaatti kitaabni kun nuuf maal akka taʼe hubannu, nu gidduutti haaromsi guddaan ni mulʼata.” Testimonies to Ministers, 113.
Jechi “haaromsuu” jedhu hiikni isaa jireenyatti deebisuu jechuu dha. Warri keessaa kuma dhibba afurtamii afur ta’anii filataman jalqaba irratti akka isaan du’anii fi haaromsa akka barbaadan beekuu qabu. Dhugaan warri kuma dhibba afurtamii afur du’anii jiran jedhu, ergaa yeroo qorannoon cufamuuf jedhu sanatti hiikni isaa hiikamee banamu keessaa kutaa baay’ee barbaachisaa dha. Waa’ee dhugaa kanaa waan hedduu dabalatee dubbanna. Wanti isaan haaromsu “araara” isa Waaqayyo yeroo inni isaan “haaromsu” fi qajeelummaa Isaa isaaniif kennu isaaniif diriirsuu dha. Wanti isaan haaromsu dhugaa Yesus Alfaa fi Oomeegaa akka ta’e jedhu dha; hubannoon kunis “nagaa” hubannaa hundumaa caalu isaan keessatti uuma. Abdachiisni jiru “dhugaan” “lafa keessaa ni biqila” jedhu dha. Ergaan akka “dhugaa”tti bakka bu’ee dhihaatu, inni Alfaa fi Oomeegaa ta’e, Ameerikaa United States keessaa madda; jechuunis inni “lafa keessaa” ni biqila. Ergaan jalqabaa Ameerikaa United States keessaa dhufe; ergaan dhumaa immoo iddoouma sana keessaa ni biqila.
Waaʼee qabaachuun namoota holqa keessa jiran Waaqayyoo akka mallattoo taʼan, raajota biroo holqa fakkeenyaa keessa turan ilaalla. Yesus Yohaannis Cuuphaa kennu Eliyaas akka taʼe ibse; yeroo Yohaannis akka Masiihii dhufu sana taʼuu isaa beekuu barbaadetti immoo inni mana hidhaa keessa ture. Inni amala dhugaa Yesus beekuu barbaade. Ergaan inni labsaa turee fi ergaan Yesus itti fufee labse sun ergaa dhugaa taʼuu isaa beekuu barbaade. Bartoota isaa gaaffii sana Yesusiin akka gaafatan erge; Yesus immoo gaaffii isaanii bira darbee ulfina Isaa isaanitti argisiisuu itti fufe.
“Akkasitti guyyaan sun darbe, bartoonni Yohaannis waan hundumaa arganii fi dhagaʼanii. Dhuma irratti Yesus gara Isaa isaan waamee, waan isaanii ijaan argan Yohaannisiif akka dhaqanii himan ajaje; akkas jedhees dabalate, ‘Kan Anaan gufuu itti hin arganne hundinuu eebbifamaadha.’ Luqaas 7:23, R. V. Ragaan Waaqummaa Isaa immoo, baayʼee fedhii ilmaan namootaa dhiphatanii wajjin wal simachuu isaatiin mulʼate. Ulfinni Isaas, sadarkaa keenya gad-aanaa taʼetti of gadi qabuu Isaatiin ifatti mulʼate.”
“Barattoonni ergaa sanaa sana geessan, innis gaʼaa ture. Yohannis raajii waaʼee Masiihii jedhu yaadate, ‘Gooftaan misiraachoo warra garraamota taʼaniif akka ani lallabuuf na dibeera; warra garaan isaanii cabe akka ani walʼaanuuf, boojiʼamtootaaf bilisummaa, warra hidhamanitti immoo hiikamuu mana hidhaatii akka ani labsuuf na ergeera; bara fuudhatamaa Gooftaa akka ani labsuuf.’ Isaayaas 61:1, 2. Hojiiwwan Kiristoos Inni Masiihii taʼuu Isaa qofa utuu hin ibsin, mootummaa Isaa akkamitti akka hundeeffamuus ni agarsiisan. Dhugaan Eliyaasitti lafa onaa keessatti dhufe sunuma Yohannisittis baname; yeroo ‘bubbeen guddaan, humna qabeessis, fuula Gooftaa duratti tulluuwwan diigee, dhagaa caccabsaa ture; garuu Gooftaan bubbee sana keessa hin turre; bubbee sana booddee sochiin lafaa taʼe; garuu Gooftaan sochii lafaa sana keessa hin turre; sochii lafaa sana booddee ibiddi taʼe; garuu Gooftaan ibidda sana keessa hin turre;’ ibidda sana booddees Waaqayyo ‘sagalee xinnaa qabbanaaʼaa’ taʼeen raajicha dubbise. 1 Mootota 19:11, 12. Akkasuma Yesus hojii Isaa walitti buʼiinsa meeshaa waraanaatiin yookaan teessoowwan mootummootaa fi mootummaa garagalchuudhaan utuu hin taʼin, jireenya araaraa fi of-wareegamaatiin garaa namootaa dubbachuudhaan raawwachuu ture.” Desire of Ages, 217.
Humni Waaqayyoo karaa Dubbii Isaa darbuun darbuun ibsama. Innis “garaa namootaa”tti geeffama. Sun barumsa “sagalee xinnaa laafaa” sanaa ture. Garuu ergaan Eliyaas ergaa alaa taʼee humnoota saba Waaqayyoo alatti argaman adda baasu dha. Kiristoos “guyyoota dhumaa” keessatti Eliyaasiin, humni Dubbii Isaa keessa akka jiru itti himaa ture; taʼus, “walitti buʼiinsi hidhannoo fi garagalchuun teessoowwanii fi mootummaawwanii,” kan qilleensa badiisaa, kirkirri lafaa, fi ibiddaan bakka buʼan, humnoota alaa keessaa sadii kitaaba Mulʼata keessatti bakka buʼan kan sabni Waaqayyoo isaaniin wal dura dhaabbatu agarsiisu. “Qilleensi” badiisaan raajii Macaafa Qulqulluu keessatti mallattoo Islaamaa dha. “Kirkirri lafaa” fincila fi jeequmsa Kacaasa Faransaayiti. “Ibiddi” immoo badiisa Sodoomii fi Gomoraa irratti fide dha. Eliyaas humna paaphaasummaa irraa baqatee gara holqaatti gale ture; kanaafuu Gooftaan, humnoota hammina hundumaa kanneen dhuma addunyaa irratti balaa sana ijaaran hunda keessatti illee, humni Waaqayyoo bakka itti argamu sagalee xinnaa laafaa sana keessatti akka taʼe isaaf mulʼise.
Museen, Eliyaasii fi Yohannis Cuuphaan hundinuu amala Waaqayyoo boolla keessaa arguudhaan dhugaa ba’u. “Boolli” mallattoo tokkicha dhaloota hamaa fi ejjituu ta’eef kennamu dha. Yesuus waa’ee “dhaloota ejjituu fi hamaa” dubbate; kunis dhaloota “guyyoota dhumaa” murtii qorannoo ti. Mallattoon dhaloota sanaaf immoo raajicha Yoonaas ture; inni guyyoota sadii boolla keessa—garaacha qurxummii guddaa keessatti—dabarse.
Yommuu namoonni baayʼinaan walitti qabaman, inni dubbachuu jalqabe; “Dhaloonni kun dhaloota hamaa dha; mallattoo barbaadu; garuu mallattoon isaaniif kennamu hin jiru, yoo taʼe malee mallattoo Yoonaas raajichaa. Akkuma Yoonaas warra Nanawweetiif mallattoo taʼe, Ilmi namaas akkasuma dhaloota kanaaf ni taʼa.” Luqaas 11:29, 30.
Yoonaas guyyoo sadii fi halkan sadii garaa qurxummii guddaa keessa ture; akkuma Yesus immoo guyyoo sadii awwaala keessa ture. Yoonaas mallattoo ture; Yesusis akkasuma. Isaan mallattoo duʼaa kaʼuu bakka buʼu; duʼaa kaʼuunis, dhugumatti, duʼa booddee dhufa.
Achiis keessaa barsiisonni seeraa fi Fariisota keessaa tokko tokko deebisanii, “Yaa Barsiisaa, mallattoo tokko si irraa arguu ni barbaanna” jedhan. Inni garuu deebisee isaaniin, “Dhaloonni hamaanii fi ejjitootni mallattoo barbaadu; mallattoon garuu isaaf hin kennamu, yoo taʼe malee mallattoo raajicha Yoonaas. Akkuma Yoonaas garaa qurxummii guddaa keessatti guyyoota sadii fi halkan sadii ture, akkasuma Ilmi namaa immoo guyyoota sadii fi halkan sadii garaa lafaa keessatti ni taʼa. Namoonni Nanawwee dhaloota kana wajjin murtii keessatti ni kaʼu; isaanis isa ni mootummaa, sababni isaas lallaba Yoonaasitti qalbii jijjiirratan; kunoo, as keessatti Yoonaas caalaa guddaan jira” jedhe. Maatewos 12:38–41.
Yoo qajeelfama seenaa irra deebiʼuu hubanneerra yoo taʼe, akkasumas dhugaa seenaa qulqulluun hundi dhuma addunyaa akka agarsiisu waliin yoo ilaalle, duuti, awwaalamni, fi duʼaa kaʼuun Yoonaasii fi Kiristoos “mallattoo” akkasumas ergaa saba Waaqayyoo yeroo ammaa ti. Yoonaasiin garaa qurxummii keessaa yeroo gad dhiifametti, ergaa ni labse; akkuma ergichi qophaaʼee dhagaa holqaa Kiristoos keessa ture irraa yeroo kaase, ergaan duʼaa kaʼuu Kiristoos battalumatti labsame sana. Warri Musee, Eliyaas, Yoonaasii fi Kiristoosiin bakka buufaman, saba Waaqayyoo “guyyoota dhumaa” qofa utuu hin taʼin, ergaa isaanii tokkoon tokkoon isaanii kennanis ni mallatteessu.
Mallattoon Yonaas shaakalliin boollaa keessa darbe ni of keessaa qaba; achittis amala araara-qabeessa Kiristoos mulʼifama. Araarri Yesus Eliyaasiif kennames, Yonaa ergaa labsuu itti gaafatamummaa isaa irraa baqachaa turetti isaafis ni kenname. Waaʼee Yonaa jedhuuf waan baayʼeen dabalataan dubbatamuu qaba; garuu amma qodaatni biroon ilaalamuu qabu.
Holqi, wantoota kaan keessaa, duʼaa fi duʼaa kaʼuu bakka buʼa. Guyyoota dhumaa keessatti sabni kakuu Waaqayyoo ragaa hedduudhaan akka duʼanii turanii fi ergasii akka duʼaa kaafamanitti beekamanii jiru. Dhugumatti, namni Kiristaanaa tokko mootummaa Waaqayyoo arguuf lammata dhalachuu qaba; kun immoo nama foonii moofaa sanaa duʼuu bakka buʼa; garuu raajii keessatti hiikni isaa kana caalaa guddaadha. Inni ergaa tokko akka adeemsa isaa irratti dhaabbatu dubbata. Eliyaas ergaa labsuu dhaabe; Yoonaas ergaa labsuu irraa baqate. Yohannis mana hidhaatti darbatamee ajjeefame. Yesuus fannifame.
Kanaaf mallattoo Yoonas du’aafi du’aa ka’uu qofa irratti miti; du’aafi du’aa ka’uu ergaa tokkoo irratti dha; ergaawwan hundinuu kanneen Dubbii Waaqayyoo keessatti fakkeeffamanis ergaa akeekkachiisa isa dhumaa, isa Abbaan Yesusitti kenne, innis isa Gabri’eeliif kenne, inni immoo raajichaaf kenne, raajichis barreessee waldoota kiristaanaatti erge, bakka bu’u. Waaqayyo muuxannoo godoo Musee keessatti ergaa sana dhaabee irra deebi’ee jalqabuuf qophii qabu ture. Eliyaas hojii isaa akka ergamaa xumuree gara godootti baqate. Yoonas gara Tarshiishitti baqate. Yohaannis Cuuphaan ni ajjeefame; akkasumas Yesus ni ajjeefame. Dhugaa-baatonni kun hundinuu gara kitaaba Mul’ataatti fidamuu fi walitti qindaa’anii kaa’amuu qabu. Daani’eelis ta’e Mul’atis kitaabota lama; garuu “dhugaa-ba’ummaan Yesus” isaanis kitaaba tokko akka ta’an adda baasa. Isaan Macaafa Qulqulluu wajjin amala wal fakkaataa qabu. Kitaabota lama kan kitaaba tokko ta’an, barreessitoota lama kan dhugaa-baatota lama bakka bu’an.
Daaniʼel inni boojuu Baabilonii fi achii booddee Meedoo-Pershiyaa ture, yeroo boolla leencaa keessatti darbametti fakkeenyaan duʼe. Yoonaas yeroo qurxummiin guddaan isa liqimsetti fakkeenyaan duʼe. Yohannis Mulʼataa yeroo zayita danfaʼaa keessatti darbametti fakkeenyaan duʼe. Wiiliyaam Miilar duʼeera; garuu kaʼuu qajeelotaa eeggachuudhaaf ergamoonni qabrii isaa bira jiran jedhu abdii qaba. Tajaajilli Future for America immoo Adoolessa 18, 2020 irratti fakkeenyaan duʼe.
Ergaan xumuraa dhumaa kun haala madaallii madaan duʼaa aangoo paapaasummaa fayyifamaa jiru keessatti kaaʼameera. Fayyuun madaan sanaa dhimma addaa Mulʼata boqonnaa kudha sadii fi kudha torbaa keessatti dhiyaatedha. Yommuu madaan duʼaa sun fayyu, paapaasummaan kaafame mootummaa saddeettaffaa Mulʼata boqonnaa kudha torba keessatti bakka buufame ni taʼa. Inni mootummaa saddeettaffaa, jechuunis keessaa torban sanaa akka taʼe adda baafamee ibsameera. Lakkoofsi saddeet kaʼuu irraa duʼaa agarsiisa; sababiin isaas dhaqni kakuu walitti dhufeenya kakuu taʼee guyyaa saddeettaffaa mucaan dhiiraa erga dhalatee booddee raawwatamuu qaba ture. Sirni sun bara Kiristiyaanaa keessatti cuuphaan bakka buufame; cuuphaanis duʼa, awwaalamuu fi duʼaa kaʼuu Kiristoos ni bakka buʼa. Kiristoos guyyaa torbaffaa booddee jiru irratti duʼaa kaafame. Kanaafuu inni raajii keessatti guyyaa saddeettaffaatti duʼaa kaafame. Boqonnaa waggaa kuma tokkoo booddee, lafti haaraa taate mileniyeemii saddeettaffaatti duʼaa kaafamti.