ଟେଷ୍ଟିମୋନିଜ୍, ଖଣ୍ଡ ପାଞ୍ଚରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଯେଉଁ ଅନୁଛେଦକୁ ଆମେ କିଛି ଲେଖା ଧରି ବିଚାର କରୁଛୁ, ସେଠାରେ ଆମକୁ ଏଜିକିଏଲ୍, ଇଶାୟା ଏବଂ ଯୋହନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ମନ୍ଦିରର ଦର୍ଶନ ବିଷୟରେ ଜଣାଯାଏ:
“Barumsi kun nu fayyadu. Amantii keenya Waaqayyo irratti dhaabuu qabna; yeroo lubbuu namootaa qoru tokko amma nu dura jira. Kiristoos, Gaara Ejersaa irratti, murtiiwwan sodaachisoo dhufaatii isaa lammaffaa dura taʼan irra deebiʼee dubbate: ‘Waraanaa fi oduu waraanaas ni dhageessu.’ ‘Sabni saba irratti, mootummaa mootummaa irratti ni kaʼa; beelli, dhaʼichi, fi kirkirri lafaa iddoo gara garaatti ni taʼa. Kun hundinuu jalqaba gaddaa ti.’ Raajiiwwan kun yeroo diigamuu Yerusaalemitti guutuu isaanii keessaa tokko tokko yoo argatan illee, guyyoota dhumaatiif hiika caalaatti kallatti qabu.”
ቀን ትሽዓ በአቭ
ତିଶା ବ’ଆଭ୍, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହିବ୍ରୁ ଭାଷାରେ “ଆଭ୍ର ନବମ ଦିନ,” ଯିହୁଦୀମାନଙ୍କର ସେହି ସ୍ମୃତିଦିବସ ଯାହା ଖ୍ରୀ. ପୂ. 586 ମସିହାରେ ବାବିଲୋନିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମ ମନ୍ଦିରର ଧ୍ୱଂସ ଏବଂ ଖ୍ରୀ. 70 ମସିହାରେ ଟାଇଟସ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ଦିରର ଧ୍ୱଂସକୁ ସ୍ମରଣ କରେ। ଉଭୟ ଧ୍ୱଂସ ଏକେଇ ପଞ୍ଜିକା ତାରିଖରେ ଘଟିଥିଲା—ହିବ୍ରୁ ମାସ ଆଭ୍ର 9ମ ଦିନରେ (ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ଗ୍ରେଗୋରିଆନ୍ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ ଜୁଲାଇ କିମ୍ବା ଅଗଷ୍ଟରେ ପଡ଼େ)। ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ୍ ଯେତେବେଳେ ଯେରୁଶାଲେମର ଧ୍ୱଂସକୁ ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ “ମଣିଷମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ସମୟ” ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ଦୁଇଟି ଧ୍ୱଂସକୁ ଚିହ୍ନଟ କରୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଉଭୟ ଶୀଘ୍ର ଆସୁଥିବା ରବିବାର ବିଧିକୁ ଦର୍ଶାଏ।
Lakkoofsi kudha-jahaffaa kan Daani’el boqonnaa kudha tokkoo seera Dilbataa sana ni argisiisa; innis lakkoofsa afurtamaa fi tokkoffaa wajjin wal sima. Hisqi’eel keessatti badiinsi Yerusaalem addaan bahuu durbummaanota ogeeyyii fi gowwoota ta’an kan yeroo seera Dilbataatti ta’u fakkeenyaan ibsuuf hojii irra ooleera. Hisqi’eel yeroo boojuudhaan Baabilon keessa turetti, boqonnaa saddeet irraa hamma kudha tokkootti addaan bahuu sanauma ilaaluuf dinqiidhaan gara Yerusaalemitti geeffame.
Waggaa jaʼaffaa keessatti, jiʼa jaʼaffaa keessa, guyyaa shanaffaatti, ani mana koo keessa utuu taaʼee jiruu, maanguddoonni Yihudaa immoo fuula koo dura utuu taaʼanii jiranii, harki Gooftaa Waaqayyoo achitti ana irratti buʼe. Ergasii ani ilaale; kunoo, bifa tokko akka fakkaattii ibiddaa qabu: mudhii isaa irraa gaditti ibidda; mudhii isaa irraa olitti immoo akka ifa ciminaatti, halluun isaa akka ambaarii. Innis bifa harka tokkoo diriirse; rifeensa mataa koo keessaa hiixata tokkoon na qabee; Hafuurichis lafaafi samii gidduutti ol na kaasa; mulʼata Waaqayyootiinis Yerusaalemitti, balbala karra keessaa isa gara kaabaatti ilaalu sanaatti na fide; achitti teessoon fakkii hinaaffaa, isa hinaaffaa kakaasu, ture. Hisqiʼel 8:1–3.
Boqonnaan afur kan saddeet irraa jalqabee hanga kudha tokkotti jiran ibsa addaan baafamuu ti; obboleettiin White immoo yeroo Hisqi’el sagal irratti yaada kennitu, mallattoon sun Mul’ata boqonnaa torbaa keessatti ibsame wajjin isuma tokko qofa akka ta’e utuu hin taane, Yerusaalem guyyoota dhumaa keessatti Waldaa Adventistii Guyyaa Torbaffaa Laa’odiiqeyaa akka bakka bu’u illee ni ifa baasti.
“Warri kan kufaatii hafuuraa ofii isaanii irratti hin gaddin, yookaan cubbuu namoota kaanii irratti hin boo’an, chaappaa Waaqayyoo malee ni hafan. Gooftaan ergamtoota Isaa, jechuunis namoota meeshaa ajjeechaa harka isaanii keessa qaban, akkana jedhee ni ajaja: ‘Isa duukaa magaalaa keessa darbitaa, rukutaa; iji keessan hin mararamne, akkasumas hin araaraminaa: jechuunis dulloota fi dargaggoota, durboota, ijoollee xixinnoo fi dubartoota hunda fixaa; garuu nama mallattoo qabu tokkotti illee hin dhihaatinaa; mana qulqullummaa Kootii jalqabaa. Isaanis mana sana dura maanguddoota turan irraa jalqaban.’
“As keessatti ni argina waldaan—iddoo qulqullummaa Gooftaa—duraan dura rukuttaa aarii Waaqayyoo akka dhageesse. Jaarsoliin durii, warri Waaqayyo ifa guddaa isaaniif kenneefi kan akka eegdotta dhimma hafuuraa sabaatti dhaabatan, amanannaa isaanii ganuudhaan amanamummaa itti kenname cabsan. Isaan akka nuti dinqiiwwanii fi mul’ata ifa ta’e humna Waaqayyoo akkuma bara duriitti eeguu hin qabne jedhu bakka dhaabatanii turan. Yeroon jijjiirameera. Dubbiin kun amanuu-dhabuu isaanii cimsaa, isaanis akkana jedhu: Gooftaan gaarii hin hojjetu, hamaa illee hin hojjetu. Inni saba isaa murtiidhaan daawwachuuf akka malee gara laafessaadha. Kanaaf, “Nagaa fi nageenya” jechuun iyyi isaanii ta’a; kun immoo namoota lammata matumaa akka malakataatti sagalee isaanii ol hin kaafne, akka saba Waaqayyoo irra-daddarbaa isaanii fi akka mana Yaaqoob cubbuu isaanii itti argisiisan warra ta’an irraa dhaga’ama. Sareewwan duudaa, warri hin bookkifne, isaanuma haaloo qajeelaa Waaqayyo dheekkame sana dhaga’anidha. Dhiironni, durboonni, ijoollee xixinnaanis hundi isaanii walumaan badu.”
“የታማኞቹ ሰዎች እያለቀሱ እና እየተንገላቱ የነበሩባቸው አስጸያፊ ነገሮች በውስን የሰው ዓይኖች ሊታወቁ የሚችሉት ብቻ ነበሩ፤ ነገር ግን እጅግ የከፉት ኃጢአቶች፣ የንጹሕና የቅዱስ አምላክ ቅንዓት የሚቀሰቅሱት፣ ያልተገለጡ ነበሩ። ታላቁ ልብን መርማሪ በዓመፅ ሠራተኞች በስውር የሚፈጸም ኃጢአት ሁሉ ያውቃል። እነዚህ ሰዎች በማታለያቸው ውስጥ ደኅንነት እንዳገኙ ይሰማቸዋል፤ እናም በእርሱ ትዕግሥት ረጅም መሆን ምክንያት ‘ጌታ አያይም’ ይላሉ፣ ከዚያም ምድርን እንደተዋት ይሠራሉ። ነገር ግን ግብዝነታቸውን ያጋልጣል፤ እነርሱም በትጋት ለመሸሸግ የተጠነቀቁትን ኃጢአቶች በሌሎች ፊት ይገልጣል።”
“ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦାର କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ଗରିମାର କୌଣସି ଉଚ୍ଚତା, କିମ୍ବା ସାଂସାରିକ ଜ୍ଞାନର କୌଣସି ପ୍ରାଧାନ୍ୟ, ପବିତ୍ର ପଦରେ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ, ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜର କପଟପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଲେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ବଳିଦାନ କରିବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଧର୍ମିକ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୋଇଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ହିଁ ଧର୍ମତ୍ୟାଗର ପ୍ରମୁଖ ନେତା ଏବଂ ଉଦାସୀନତା ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାଦାନର ଦୁରୁପଯୋଗର ଉଦାହରଣ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣକୁ ସେ ଆଉ ଅଧିକ ସହିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ନିଜ କ୍ରୋଧରେ ସେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କୌଣସି କୃପା ବିନା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।”
“Yihowaan ifa guddaadhaan eebbifamanii, yeroo warra kaan tajaajiluu keessatti humna dubbichaas dhaga’anii jiran irraa argamuun isaa fedhii malee dha. Isaan yeroo tokko tajaajiltoota Isaa amanamoo turan; argama fi qajeelfama Isaatiin eebbifamanii turan; garuu Isarraa goran, warra kaanis dogoggoratti geggeessan; kanaafis dallansuu waaqayyoo jala galfaman.” Testimonies, volume 5, 211, 212.
کتابِ حِزقیایل سراسر در چارچوبِ ویرانیِ اورشلیم قرار دارد. در شهادتِ حِزقیایل، محاصرۀ نبوکدنصر که یک سال و نیم به طول انجامید، بهطور خاص مشخص شده است؛ اما «کاربستِ مستقیمترِ» هشدارِ عیسی در متی بیستوچهار، در ایامِ آخر است. در حِزقیایل، آن خطِ حقیقت در فصلِ بیستوچهار یافت میشود.
ጥሪ 15, 588 ዓ.ዓ.በ.
ପୁଣି ନବମ ବର୍ଷରେ, ଦଶମ ମାସରେ, ମାସର ଦଶମ ଦିନରେ, ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି କହିଲା, ହେ ମନୁଷ୍ୟପୁତ୍ର, ଏହି ଦିନର ନାମ, ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ସେହି ଦିନର ନାମ, ଲେଖି ରଖ; କାରଣ ବାବିଲନର ରାଜା ଏହି ସେହି ଦିନରେ ଯେରୁଶାଲେମ ବିରୁଦ୍ଧରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି। ଯିହିଜ୍କେଲ 24:1, 2.
Guyyaa kana irratti, isa ragaa Macaafa Qulqulluu kanneen birootiinis hundeeffame irratti, marfamni jiʼa kudha saddeetii turu jalqabame. Dubbiin Waaqayyoo guyyaa sana Hisqiʼeelitti dhufe fakkeenya magaalattii dhiiga qabdu, isa qodaa danfaaʼaa ittiin agarsiifamee booddee ibidda guddaadhaan itti fufamu, of keessaa qaba ture. Fakkeenyi kun ifatti firdii Yerusaalem irratti dhufu bakka buʼa; boqonnaa isuma sanattis itti aansuudhaan, niitiin Hisqiʼeel rukuttaa tokkoon boqochifamtee, akka mallattoo marfamni dhuma irratti mana qulqullummaa balleessu jalqabameetti dhihaatti.
Dubbiin Waaqayyoo immoo akkana jedhee natti dhufe; Yaa ilma namaa, kunoo, ani waan ija kee hawwisiisu rukutaa tokkoon si irraa nan fuudha; taʼus ati hin gaddin, hin booʼin, imimmaan kees hin dhangalaʼin. Iyya dhiisi; warra duʼeef gadda hin godhin; marata mataa keetii hidhadhu, kophee kees miilla keetti godhadhu; hidhii kee hin haguugin, buddeena namootaas hin nyaatin. Kanaafis ani ganama uummata dubbise; galgala immoo niitiin koo duute; ani immoo ganama akkuman ajajame nan godhe. Hisqiʼel 24:15–18.
Ergasii naannoo Hisqiʼel jiran hiika fakkeenyaa fi duʼa haadha manaa isaa isa gaafatan.
Sabni sun akkana naan raawwattu kana nuuf maal akka taʼe nutti hin himtuu? jedhanii naan jedhan. Anis isaaniif deebisee, Dubbiin Waaqayyoo akkana jedhee natti dhufe: Mana Israaʼelitti dubbadhu, Gooftaan Waaqayyo akkana jedhu; Kunoo, ani iddoo qulqullummaa koo xureessa, isa ulfina jabina keessanii taʼe, isa ija keessaniif hawwii taʼe, isa lubbuun keessan gara laafina itti qabdu; ilmaan keessanii fi intallan keessan, warra achitti dhiiftan, billaan ni dhumu. Hisqiʼeel 24:19–21.
Dubbiin Hisqi’eelii fi iddoo qulqulluun lamaan isaanii iyyuu kutaa kana keessatti “hawwii ija keetii” jedhamee ibsaman. Seena-qorattoonni Macaafa Qulqulluu marsaan goolabbiin sun jiʼoota kudha saddeet ture jedhu; marsaan Cestiusii fi Tiitusi immoo waggaa 66 irraa jalqabee hamma waggaa 70 tti waggoota afur turan. Yeroo sana marsaa jalqabaa Cestius irraa kaasee hamma badiisaatti jiru sirriitti lakkaaʼuun waggoota sadii fi walakkaa dha; garuu “inclusive reckoning” yoo hojiirra oolu, inni Macaafa Qulqulluu keessatti baayʼinaan itti fayyadaman, waggoota afur taʼa. Lakkoofsi lamaan isaanii iyyuu sirrii taʼuu isaanii beekuun, Cestius irraa hamma Tiitusiitti waggoota sadii fi walakkaa akkasumas waggoota afur iyyuu akka arginu nu dandeessisa.
ଆମ ପାଖରେ ଯେରୁଶାଲେମର ଦୁଇଟି ଧ୍ୱଂସରେ ରବିବାର ନିୟମର ଦୁଇଜଣ ସାକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଉଭୟ ଇତିହାସର ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ଶୀଘ୍ର ଆସୁଥିବା ରବିବାର ନିୟମରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ହେବ—ଯେଠାଏ ଲାଓଦିକିଆକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଗଳି ଦିଆଯାଏ। ନେବୁଖଦ୍ନେଜରଙ୍କ ଅବରୋଧର ଆରମ୍ଭ ହେଜକିଏଲଙ୍କ ପତ୍ନୀର ମୃତ୍ୟୁଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଛି। ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ହେଜକିଏଲଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ୍ୟରୂପେ ଶୋକ କରିବାକୁ ନିଷେଧ କରାଯାଇଥିଲା, କାରଣ ସେ ବନ୍ଦୀତ୍ୱକୁ ନେଇଯାଯାଉଥିବା ଯିହୁଦୀମାନଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଥିଲେ।
Jalqabni waggaa afurii bara 66 irraa kaasee hanga 70tti jiru mallattoo xuraa’ummaa mancaa’inaa—isa Kiristaanonni Yerusaalem keessaa baqachuuf mallattoo isaanii tureen—beekama.
Kanaaf isin jibbinsa diigamaa, kan Daani’el raajichaan dubbatame, iddoo qulqulluu keessatti dhaabatee jirtu argitan, (namni dubbisu haa hubatu:) yeroo sanatti warri Yihuudaa keessa jiran gara gaarotaatti haa baqatan. Maatewos 24:15,16.
ދެ ޙިސާރެއް އެއްގޮތަށް ސާފުކޮށް ގުޅޭއިރު، އަދި އެ ދެ ޙިސާރުގެ ފެށުމުގައި “ނިޝާނެއް” ހިމެނޭއެވެ. ޙަޒްރަތު އިޒްކީއޭލް އެންމެންނަށް ތިޔަ ބުނެފައިވާ އޭނާގެ އަނބިމީހާގެ މަރު އަދި އެ މަރަށް އޭނާ ހާދިސާކުރުމެއް ނުކުރި ކަމުގެ މާނަ ކިޔާދިން ފަހުން، އޭނާ ތިޔަ ބުނެ ދައްކައި ފަހުން ލިޔުއްވިއެވެ:
ଏହିପରି ଇଜିକିଏଲ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଚିହ୍ନ; ସେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ସେହି ସବୁ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମେ କରିବ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଘଟିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଜାଣିବ ଯେ ମୁଁ ପ୍ରଭୁ ପରମେଶ୍ୱର ଅଟେ। ଇଜିକିଏଲ 24:24.
ཨེ་ཟེ་ཀིེལ་གྱི་ཆུང་མའི་འཆི་བའི་རྟགས་དེ་ནི་མྱུར་དུ་འོང་བའི་ཡེ་རུ་ས་ལེམ་དང་མཆོད་ཁང་གི་འཇིག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་བཱ་བེལ་ལོན་དུ་བཙན་འཁྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་འོང་བའི་ངོས་འཛིན་ཞིག་ཡིན། དཱ་ནི་ཡེལ་གྱིས་གསུངས་པའི་སྟོང་བརླག་གི་ཞེ་སྡང་གི་རྟགས་དེ་ནི་འཇིག་པ་ལས་ཐར་བར་བྲོས་འགྲོ་བའི་ཉེན་བརྡ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། བསྐོར་བཅོམ་གཉིས་ཀའི་ཐོག་མར་རྟགས་ཤིག་ཡོད།
ଆସନ୍ତା ସିଘ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରବିବାର ଆଇନ ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ଅବରୋଧ ହେବ; ଏବଂ ଇଜିକିଏଲଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀର ମୃତ୍ୟୁ ଏହାର ପ୍ରତୀକ ଯେ ଲାଓଦିକିୟ ସପ୍ତମ-ଦିନ ଆଡଭେଣ୍ଟିଷ୍ଟ କଳିସିଆକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଇଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଇଜିକିଏଲ ଏକ ଲକ୍ଷ ଚୁଆଳିଶ ହଜାରଙ୍କର ପ୍ରତୀକ, ଏବଂ ଅବରୋଧର ଆରମ୍ଭରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ପତାକାର ପ୍ରତୀକ ଅଟନ୍ତି। ଇଜିକିଏଲ ବାବିଲୋନର ଅବରୋଧର ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଚୁଆଳିଶ ହଜାରଙ୍କର ପତାକା, ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ଧ୍ୱଂସକାରୀ ଘୃଣ୍ୟ ବସ୍ତୁର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ରୋମର “ଚିହ୍ନ”। ଗୋଟିଏ ଚିହ୍ନ ଆନ୍ତରିକ ସତର୍କବାଣୀକୁ ସୂଚାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ବାହ୍ୟ ସତର୍କବାଣୀକୁ। ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ 66 ମସିହାରେ ଗୋଟିଏ ସତର୍କବାଣୀ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସତର୍କତାର ଚିହ୍ନ ଥିଲା ରୋମ। ବାବିଲୋନର ବିନାଶରେ ଚିହ୍ନ ଥିଲା ଇଜିକିଏଲଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ। ରୋମ ସେହି ଶ୍ରେଣୀ ଯେମାନେ ପଶୁର ଚିହ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଇଜିକିଏଲ ସେମାନଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଯେମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କର ମୋହର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
Yeroo Xumuraa Lama
Marsaan jalqabaa inni jalqabaa jiʼa kudha saddeet ture, marsaan jalqabaa lammaffaan immoo waggaa afur ture. Marfaan lamaan yeroo dhumaatti guutamuu isaanii isa “caalaatti kallattiidhaan” argatu; marfaan lamaanis raajii waggaa dhibba sadii fi sagal tokkoo fi guyyoota kudha shanii Mulʼata 9:15 keessatti argamutti kallattiidhaan walqabatu.
Jalqabni jiʼoota shanan Mulʼata boqonnaa sagal, lakkoofsa kudhani keessatti, seenaa waggaa soddoma saddeet agarsiisu kan marfamuu waggaa afuriin xumuramu of keessatti hammata; inniis lakkoofsa soddoma saddeetiin walqabata, akkasumas kaʼuu Islaamaa adda baasee beeksisa. Marfamni waggaa afurii kun, seenaa yeroo jiʼoonni shanan waggaa dhibba tokkoo fi shantamni xumuramanii fi waggoonni dhibba sadii fi sagaltamii tokkoon guyyoonni kudha shan jalqabanitti jalqabame keessatti wal fakkaataa isaa argata. Inni Adoolessa 27, 1449 irratti jalqabe; waggaa afur booda immoo, Islaamni marfamuu guyyoota shantama shanii irratti Konstantinopoolis irratti fide, kan Inni Caamsaa 29, 1453 irratti xumurame.
Yeroo raajii yeroo kan Adoolessa 27, 1449tti jalqabe Hagayya 11, 1844tti xumurame, waggoota afur sochiin ergamoota jalqabaa fi lammaffaa 1840 irraa hamma 1844tti ture, marfamuu waggaa afurii 1333 irraa hamma 1337tti ture waliin walsime; akkasumas yeroo waggaa afurii 1449 irraa hamma 1453tti ture wajjinis. Dhugaa-baatonni sadan sun, warri hundinuu kallattiidhaan kutaa sarara raajii isa tokkoo ta’an, yeroo waggaa afurii fakkeenya ta’e bakka bu’u; yeroo keessatti sochiin ergamaa jalqabaa fi lammaffaa kan 1840 irraa hamma 1844tti ture, seenaa sochii ergamaa sadaffaatti irra deebi’amee mul’atu. Dhugaa-baatonni sadan sun seenaa warra dhibba afurtamii afur kuma keessatti marfamuu waggaa afurii fakkeessu. Yeroon waggaa afurii sunis marfamuu Yerusaalem kan bara 66 fi 70tiin akkasuma fakkeenyaan ibsameera.
Jalqabni waggoota afurii kan Kesti’os bara 66 keessatti eegale, achiis xumura isaa kan Tiitoos bara 70 keessatti godhe, yeroo waggoota afurii sanaaf mallattoo alfaa fi mallattoo oomeegaa uuma. Yeroon sunuma immoo waggaa sadii fi walakkaatti bakka buufamee dhihaata; kunis deebi’ee waggoota raajii sadii fi walakkaa kan Roomaan Phaaphaasummaa mana qulqullummaa miidhee gadi cabsite wajjin wal sima.
Но двора, който е вън от храма, остави вън и не го измервай; защото е даден на езичниците; и те ще тъпчат светия град четиридесет и два месеца. И ще дам власт на двамата Си свидетели, и те ще пророкуват хиляда двеста и шестдесет дни, облечени във вретище. Откровение 11:2, 3.
Isaanis qaraatiin goraadeetiin ni kufu; boojiʼamanii saboota hundumaatti ni geeffamu; yeroo sabootaa hamma raawwatamutti immoo Yerusaalem saboota kaaniin ni miidhagfamti. Luqaas 21:24.
Mallattoo mallattoo taʼuu isaa hubachuun barbaachisaa dha; ani yeroo mallattoo alfaa kan Cestius irraa hamma mallattoo omeegaa kan Titusitti agarsiifamutti shallaggii “idaʼamaa” fi “adda baafamaa” lamaanuu nan fayyadama. Kunis, seenaa tokko keessatti hojii irra oolmaan yeroo lama bakka buʼamee akka jiru adda baasa. Qajeelfama macaafa qulqulluu kana dura yeroo nuti (barreeffamoota baayʼee dura) yeroo gidduu daawwannaa Yesuus Qeesariyaa-Filiphos (Paniyom) fi imala Isaa gara Tulluu Beddalamaatti taʼe ilaalle keessatti ilaallee turre. Barreessitoonni macaafa qulqulluu lama guyyoota jaha galmeessu; inni tokko immoo guyyoota saddeet galmeessa.
Booda guyyaa jaʼaa booddee Yesuus Pheexiroosii fi Yaaqoobii fi Yohaannis obboleessa isaa fudhatee kophaa isaanii gara gaara ol dheeraa tokkootti isaan geesse. Maatewos 17:1.
Guyyaa ja’a booddee Yesus Pheexiroosin, Yaaqoobiin, fi Yohaannisin of wajjin fudhatee kophaa isaanii gara tulluu ol-aanaa tokkootti isaan geesse; innis fuula isaanii duratti bifa jijjiirame. Maarqos 9:2.
Ergaa dubbii kanaa booddee guyyaa saddeetii jechuun ni taʼe; innis Pheexiroosii fi Yohaannisii fi Yaaqoobin fudhatee, kadhachuudhaaf gara gaaraatti ol baʼe. Luqaas 9:28.
Ⲡⲓⲑⲱⲗⲉⲃ ⲛ̀ⲧⲉ Ⲓⲉⲣⲟⲩⲥⲁⲗⲏⲙ ϣⲁϥϭⲓ ⲛ̀ⲟⲩ«ⲭⲣⲏⲥⲓⲥ ⲉⲧϫⲏⲕ ⲉⲙⲁϣⲱ» ϩⲓⲥⲉⲛ ⲛ̀ϩⲟⲟⲩ ⲛ̀ϩⲁⲉ, ⲟⲩⲟϩ ⲡⲁⲓⲑⲱⲗⲉⲃ ⲛⲉ ⲥ̀ⲛⲁⲩ ⲛ̀ⲙⲉⲑⲣⲉ ⲉⲧⲟⲓ ⲙ̀ⲡⲁⲃⲩⲗⲱⲛ ⲛⲉⲙ Ⲣⲱⲙⲏ. Ⲛⲓⲥ̀ⲛⲁⲩ ⲛ̀ⲙⲉⲑⲣⲉ ⲥⲉϯⲥⲙⲏ ⲛⲉⲙ ⲛⲟⲩⲉ̀ⲣⲏⲟⲩ, ⲁⲗⲗⲁ ⲥⲉϯ ⲛ̀ϩⲁⲛⲭⲁⲣⲁⲕⲧⲏⲣ ⲛ̀ⲡⲣⲟⲫⲏⲧⲓⲕⲟⲛ ⲉⲩϣⲟⲡ ϩⲁⲛϩⲱⲃ ⲛ̀ⲟⲩⲱϣⲧ ⲛⲉⲙ ⲁⲛⲁⲅⲕⲏ, ϩⲓⲛⲁ ⲛ̀ⲥⲉⲁⲓⲁⲓ ⲙ̀ⲫⲙⲉ. Ⲡⲓⲡⲟⲗⲓⲟⲣⲕⲓⲁ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ϩⲓⲧⲉⲛ Ⲣⲱⲙⲏ (66 ϣⲁ 70) ⲛⲉ ⲇ̀ ⲛ̀ⲣⲟⲙⲡⲓ, ⲫⲏ ⲉⲧⲟⲓ ϩⲱϥ ⲙ̀ⲡⲓⲥ̀ⲛⲁⲩ ⲛ̀ⲥⲟⲩⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲉϣϯ. Ⲡⲓⲥ̀ⲛⲁⲩ ⲛ̀ⲥⲟⲩⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲉϣϯ ϥϯⲥⲁϩⲛⲓ ⲙ̀ⲡⲓϭⲱⲙ ⲉϩⲟⲩⲛ ⲉ̀ϫⲉⲛ ⲡⲓⲉⲣⲫⲉⲓ ⲛⲉⲙ ⲡⲓⲙⲏϣ, ⲫⲏ ⲉⲧⲁ ⲡⲁⲅⲁⲛⲓⲥⲙⲟⲥ ⲛⲉⲙ ⲡⲁⲡⲁⲗⲓⲥⲙⲟⲥ ⲉⲣⲉϥⲉⲣϩⲱⲃ ⲙ̀ⲙⲟϥ. Ⲡⲓϭⲱⲙ ⲉϩⲟⲩⲛ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲡⲁⲡⲁⲗⲓⲥⲙⲟⲥ ⲛⲉ ⲛ̀ⲟⲩⲥ̀ⲛⲁⲩ ⲛ̀ⲥⲟⲩⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲉϣϯ ⲛ̀ⲥⲁ ⲥⲏⲙⲉⲓⲟⲛ, ⲉⲁⲩⲉⲣⲧⲩⲡⲟⲥ ⲛ̀ⲁⲥ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲟⲩⲥ̀ⲛⲁⲩ ⲛ̀ⲥⲟⲩⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲙⲉϣϯ ⲛ̀ⲣⲟⲙⲡⲓ ϩⲓⲗⲓⲕⲟⲛ ϧⲉⲛ ⲡⲓⲡⲟⲗⲓⲟⲣⲕⲓⲁ ⲙ̀ⲙⲟⲥ ϩⲓⲧⲉⲛ Ⲣⲱⲙⲏ.
Marfaan waggaa afurii sunis sarara raajii ol-ka’iinsa Islaamaa adda baasu wajjin, achiis ol-ka’iinsa sochii ergamoota isa jalqabaa fi isa lammaffaa, itti aansuun isa sadaffaa wajjin wal qabata. Cestius irraa gara Titusitti geessuun marsaa mootummaa Roomaa paappaasummaa waliin akkasumas marsaa Islaamaa waliin wal qaxxaamura. Marsaan Roomaa fi waggoonni sadii fi walakkaa kan Cestius fi Titus, waggoota fakkeenyaatti ibsaman sadii fi walakkaa kan Roomaa paappaasummaa wajjin wal qaxxaamuru; kanaanis qaamolee lamaan Roomaa waaqeffannaa waaqota hedduu fi Roomaa paappaasummaa adda baasa. Marsaan Islaamaa seenaa walumaagalatti waggaa afur ta’ee hubatamu sanaan walitti hidhata; garuu akkuma marsaa Roomaa keessatti seenaa sana keessatti tureen, Islaamni humna lammaffaa marsaa Islaamaatiif bitamu tokko wajjin wal qabata—innis Adveentizimii dha. Yeroon waggoota sadii fi walakkaa Roomaa sadarkaa ishee lamaan keessatti bakka bu’a; yeroo waggaa afurii immoo Islaamaa fi Adveentizimii bakka bu’a. Roomaan waaqeffannaa waaqota hedduu fi Roomaan paappaasummaa karaa raajiitiin wal irraa adda baafamuu hin danda’an; akkasuma Islaamni fi Adveentizimiinis wal irraa adda baafamuu hin danda’an.
Kun raajii Baabilon ilaalchisee yaadnu, marsaan ji’a kudha saddeetii fakkeenya keessatti hubannoo yeroo lama akka mul’atu raajii ahaan ni barbaachisa. Bakka marsaan Roomaan fide keessatti yeroo bakka bu’iinsi lama jiru, raajiidhaan marsaa Nebukadnezariin fide keessattis yeroo bakka bu’iinsi lama akka jiraatu ni gaafata. Marsaan Nebukadnezarii ji’a kudha saddeetii ta’e kunis mallattoo waggaa tokkoo fi walakkaa ta’ee hubatamuu danda’a. Ji’oonni kudha saddeet waggaa tokkoo fi walakkaa dha; tokkoo fi walakkaanis akka waggaa 1.5tti ibsamuu danda’a. Marsaan Nebukadnezarii ji’a kudha saddeetii ta’uun isaa akkuma jirutti, waggaa tokkoo fi walakkaa, jechuunis waggaa 1.5, ta’es ture.
Jiʼootni kudhan kudha sadii kudha sagalni humna Yerusaalem irra ejjee deebisuuf ture agarsiisa; waggaa 1.5 immoo Islaama agarsiisa. Maraan raajii herregaatii jiʼoota kudha sagal adda baasu Baabilon adda baasa; maraan raajii herregaatii inni kaan immoo Islaama adda baasa. Akkaataa itti hojii irra oolmaa waggaa 1.5 Islaama wajjin walqabsiifnee irra geenyu ibsa ammatti hin dhiheessine; garuu yeroo lamaaniin herregaman sun badiisa Roomaan fide keessatti argamuun isaanii, isa maricha raajii Roomaa wajjin walqabate, (kan heethenummaa fi kan abbaa-phaaphaasummaa), fi herrega inni kaan immoo maricha raajii Islaamaa wajjin walqabate taʼuun isaa hubatamuu qaba. Amaloonni kun badiisota alfaa fi oomeegaa Yerusaalem lamaan keessatti ni argamu.
Goʼamuu afur waggaa Yerusaalemii irratti Cestiusii fi Titusiin geggeeffame, dhuma sarara raajii kan yeroo waggaa soddomii saddeetii irraa jalqabee, isa waggaa afurii goʼamuun xumurame kan ol-kaʼuu Islaamaa agarsiisu, bakka buʼa; yeroo xumuraa waggaa afurii ee sarara sanauma keessaa immoo ol-kaʼuu mallattoo namoota dhibba afurtamii afur kuma agarsiisa.
Mataduree itti aanutti waan kana itti fufna.