Nuti yeroo ammaa mallattoo raajii 1863 ilaalaa jirra. Xiyyeeffannoon keenya Kadeesh isa Macaafa Qulqulluu keessatti argamu, kan fincila Israa’el durii irratti, “boqonnaa” morman sana irratti, kan du’a isaanii yeroo keessa, yeroo Kadeeshitti xumurametti fide, akka mallattootti dhaabbate ture; kanaanis bara 1863tti yeroo “yeroon torba” Leewwota digdamii jaha keessatti dubbatame sun didametti, “daandiiwwan moofaa” Ermiyaas didamuu isaanii agarsiisa.
Ifa Kadeshii fi 1863 wajjin walqabatu sana barbaaduu keessatti, qormaatota kudhan Kadesh ga’an adda baasaa turre. Qormaatota sadan jalqabaa akka qormaata mannaa ta’an adda baasnee jirra. Tarkaanfiiwwan sadan sun dinqiiwwan yookaan qormaatota jechuun bakka bu’uu danda’u; boqonnaan Sanbataa, kan qormaatota kudhan keessaa isa jalqabaa ta’e, qormaata kurnaffaa sanaan wal-simta; qormaanni kurnaffaan sun immoo Ibroota keessatti Phaawulos biratti akka ifa ta’een “boqonnaa” jedhamee adda baafama. Qormaatotni kudhan boqonnaa alfaa fi boqonnaa omegaa qabu.
Barataan raajii waaʼee raajii qoratu tokko “boqonnaa” jechuun Ibrootni Kaadeshitti didan akkamitti hiikuuf yoo fedhan iyyuu, dhimichi hin qabu—sababiin isaas akka raajiitti “boqonnaan” hundi (“sarara irratti sarara”) “boqonnaa fi haaromsa” isa rooba boodaa taʼe agarsiisa. Kaadesh ergaa rooba boodaa diduu fi akkasumas muuxannoo rooba boodaa diduu keessaa mallattoo olʼaanaa dha; sababiin isaas chaappaan Kaadeshitti namoota dhibba tokkoo fi afurtamii afur kuma irratti raawwatamu, dhugaa keessatti “qalbiidhaanis taʼe hafuuraan” jabaatanii dhaabachuu dha.
“Akkuma ummanni Waaqayyoo adda isaanii irratti chaappaa godhataniin—inni chaappaa yookaan mallattoo ijaan mul’atu miti, garuu karaa yaadaa fi karaa hafuuraa dhugaa keessatti jabaatanii dhaabachuu, kanaaf akka hin sochoone godhamu—akkuma ummanni Waaqayyoo chaappaa godhatanii raafamaaf qophaa’aniin, innis ni dhufa. Dhugumatti, inni duraanuu jalqabameera; murtiin Waaqayyoo amma biyya irra jira, akeekkachiisa nuuf kennuuf, akka waan dhufu beeknuuf.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 4, 1161.
“dhugaa keessa” “sammuudhaan” qubachuun, Dubbii Waaqayyoo qorachuu keessatti mala “sarara irra sarara” jedhu akka karaa qulqullaa’e isa tokkoo fi isa qofaatti fudhachuu bakka bu’a. Karaan dhiphaan kun akka karaa sirrii ta’etti Hagayya bara 1840 keessatti mirkanaa’e; yeroo sana “namoonni baay’een sirrii ta’uu qajeelchawwan hiika raajii Miller fi warri isa wajjin turan fudhatanitti amanan; akkasumas sochiisa dhufaatii irratti kaka’umsi dinqisiisaan kenname.” “Kaka’umsi dinqisiisaan” sun, mul’ina humna Hafuura Qulqulluu kan ergaa ergamaa jalqabaa bara 1840 addunyaa guutuutti erge bakka bu’a.
Warri hojii “kaka’umsa dinqisiisaa” bakka buʼu keessatti hirmaatan humna Hafuura Qulqulluutiin hojii sanauma hojjechuuf humneeffaman. Hafuurri Qulqulluun humna Isaa kan mul’ise giddu-gala warra mala qulqulluu sana fudhatan qofa keessatti ture. Hafuurri Qulqulluun humna Isaa kan mul’ise keessa warra mala qulqulluu sana fudhatan qofa keessatti ture.
Dhugaan akka sirna “sararaa irratti sararaa”tti taʼe hubannoodhaan keessa qubachuun, mala “sararaa irratti sararaa” jedhu fudhachuudha; “fudhachuun” mala “sararaa irratti sararaa” kanaas, nama Laaʼodiiqeyaatiif, Ergamichi gara Laaʼodiiqeyaatti qaama Hafuura Qulqulluu keessatti seenuuf balbala garaa banamuu isaatiin bakka buʼa. Fudhachuun mala qulqulluu sanaa humna Hafuura Qulqulluu gara sammuu warra dhugaa keessa hubannoodhaan qubachaa jiranitti fida. Fudhachuun mala sanaa hafuuraan jiraachuu isa akka walitti makamuu Waaqummaa fi namummaa keessatti bakka buʼamutti baasa. Hojii irra oolmaan mala macaafa qulqulluu kan “sararaa irratti sararaa” jedhu, yeroo amantiidhaan walitti makamu, akka dhugaa keessa hubannoodhaan qubachuutti bakka buʼa; dhugaan (ergaan) mala sanaan uumamus Yesus irraa adda baafamuu hin dandaʼu; inni Dubbicha waan taʼeef. Ergaa Dubbii Isaa fudhachuun, Hafuura Qulqulluu gara sammuu kee keessatti fudhachuudha. Kanaafuu, dhugaa keessa hubannoodhaan qubachuun muuxannoo hafuuraa kan mallattoo eeyyama Waaqayyoo fudhatu ni uuma.
ቃዴስ ለጥንታዊት እስራኤል የመጨረሻ ፈተና ነበረች። በዮኤል መጽሐፍ ውስጥ ያሉት ሁለቱ የወይን ጠጅ ጠጪዎች ክፍሎች፣ ዮኤል “አዲስ ወይን” ብሎ ከሌላው ክፍል የሚጠጣው የተመረቀ ወይን ጋር በሚነጻጸርበት የኋለኛው ዝናብ መልእክት መቀበል ወይም መቃወም መሠረት እርስ በርሳቸው ተለይተው ይታወቃሉ። የዮኤል “አዲስ ወይን” በዕብራውያን ሶስትና አራት ውስጥ ያለው የጳውሎስ “ዕረፍት” ነው። ይህ ደግሞ የኢሳይያስ “የኤፍሬም ሰካሮች” ሊ“ሰሙት” ያልፈለጉት ነው—“እርሱም፦ ‘ይህ ድካም ለያዘው ዕረፍት እንዲያገኝበት የምታስችሉበት ዕረፍት ነው፤ ይህም መታደስ ነው’ አላቸው፤ ነገር ግን ሊሰሙ አልፈለጉም። ስለዚህ የእግዚአብሔር ቃል ለእነርሱ፥ ትእዛዝ በትእዛዝ ላይ፥ ትእዛዝ በትእዛዝ ላይ፤ መስመር በመስመር ላይ፥ መስመር በመስመር ላይ፤ እዚህ ትንሽ፥ እዚያ ትንሽ ሆነባቸው፤ ይህም እንዲሄዱ፥ ወደ ኋላም እንዲወድቁ፥ እንዲሰበሩ፥ እንዲጠመዱና እንዲያዙ ነበር።”
Nuyi gaaffii warqee Aaroon fincila Kadeeshitti xumuraman qormaata kudhan keessaa ‘lama’ akka bakka bu’u adda baafanneerra. Qoodamuun qormaata sanaa gara qormaata lamaatti qoodamuu isaa yeroo qorama rooba boodaa, isa “qormaata fakkii bineensaa” jedhuun bakka bu’amu wajjin walii gala; kunis qormaata hiree uummata Waaqayyoo murteessu dha. Mul’anni Yohaannis boqonnaa kudha sadii ‘fincila’ adda baasa; lakkoofsi ‘kudha sadii’ fincila waan bakka bu’uuf.
Boqonnaan kun bineensa abbaa taayitaa Phaaphaasii galaanaa irraa ka’uun jalqaba; akka Daani’el isa aangoo Dubbiilee gurguddaa Isa Hundumaa Olii ta’e irratti dubbatuutti adda baasutti, inni lafa irratti mallattoo isa olaanaa fincilaati. Fincila kanaan booddee fincili bineensa lafaa, jechuunis Ameerikaa, ni dhufa; isheenis ergasii addunyaa guutuu fakkeenya fincila ishee kana hordofuuf dirqisiifti. Fakkeenyi fincila sadaffaa boqonnaa kana keessa jiru, finciloota sadan keessaa isa jalqabaa keessatti argama; innis bineensa galaanaa jechuun bakka buufamee, mallattoo Vaatiikaanii ta’ee dhiyaata. Lakkoofsa kudha tokko keessatti Ameerikaan akka jabinaatti dubbatti; akkasiinis fakkii bineensichaaf—fakkii Vaatiikaanii—uumti. Lakkoofsa kudha lamaa irraa eegalee Ameerikaan addunyaa kana hundumaa waanuma sana gochuuf dirqisiifti. Fincilli Aaroon dachaa dha; inni fincila Ameerikaa bakka bu’a; ergasii yeroo fakkiin addunyaa Vaatiikaanii hojii irra oolu, fincila addunyaa guutuu bakka bu’a.
Fincila Aaron yeroo lamaan ibsa; isaanis Museen achi hin jirretti waaqeffannaa waaqa tolfamaa taʼuun, sana booddees Museen achi jirutti waaqeffannaa waaqa tolfamaa taʼuun bakka buʼamaniiru. Museen Seera sana fudhachaa ture; kanaafis inni akka qabxii qoodinsaa fincila keessatti Seera Waaqayyoo bakka buʼa. Qormaanni fakkii warqee Aaron jabbii-bineensaa taʼe sanaan bakka buʼame qormaata bara 1863 ti.
Inni qorannoon seera Dilbataa qormaata taʼee, sarara jireenyaa fi duʼa gidduu jiru dha. Inni sarara Biyya Abdachiifamteetti galuu yookaan gammoojjii keessatti duʼuu gidduu jiru, sarara mallattoo bineensaa fudhachuu yookaan chaappaa Waaqayyoo argachuu gidduu jiru, sarara carraa Sheebnaa Laaʼodiiqee taʼe yookaan Eliyaaqiim Filadelfiyaa taʼe gidduu jiru dha. Qormaatileen sadan jalqabaa, isaan mannaa tiin bakka buufaman, akkuma qormaanni kurnaffaan godhu sana, wal-mormii Sanbataa yookaan Dilbataa ni mallatteessu. Sararri qoodumsaa fincila jabbii warqee Aaroon keessatti bakka buufame—kan qormaatota shanaffaa fi jahaffaa lamaan iyyuu bakka buʼu—seera Dilbataa dha.
Yaaliin afuraffaan bishaan Maasaa dha; hiikni isaa “qormaata” jedhu, akkasumas “Meriibaa” jechuun “alaabaa Yihowaa” jechuudha; innis Ba’uu 17:1–7 keessatti argama; achittis ifatti “Waaqayyoon qoruudhaan” jechuun ibsameera.
Yeroo sanatti Waaqayyootti, waldaan guutuun ilmaan Israa’el imala isaanii hordofaa gammoojjii Siin keessaa ka’anii Refidiim keessa qubatan; achittis bishaan ummataaf dhugu hin turre. Kanaafuu ummanni Musee wajjin wal morman; akkanas jedhan, “Akka nu dhugnuuf bishaan nuu kenni.” Museenis isaaniin, “Maaliif na wajjin wal mormitu? Maaliif Waaqayyoon qortu?” jedhe. Ummatichis achitti bishaaniif dheebote; ummatichis Musee irratti gungume; akkanas jedhe, “Ati maaliif akka nu, ijoollee keenya, horii keenyaas dheebuutti ajjeeftuuf biyya Gibxii keessaa nu baafte?”
Museenis garaa Waaqayyoo iyyatee, “Uummata kanaaf maal godhu ree? Isaan na dhagaan rukutuuf jechuun ni ga’u” jedhe.
Waaqayyo Musaadhaan akkana jedhe; Ummata dura darbi, jaarsolii Israa’el keessaa immoo si wajjin fudhadhu; ulee kee, isa ittiin lagicha rukutte, harka keetti qabadhuutii deemi. Kunoo, ani achi Horeebitti kattaa sana irratti si dura nan dhaabadha; atis kattaa sana ni rukutta, bishaanis keessaa ni ba’a, uummatichis ni dhuga. Museenis akkasuma jaarsolii Israa’el arguu keessatti godhe.
Inni maqaa iddoo sanaa Maasaa fi Meriibaa jedhee waame; sababni isaas, lolaa ilmaan Israa’el, akkasumas isaan, “Waaqayyo gidduu keenya jira moo hin jiru?” jedhanii Waaqayyoon qorananiif. Ba’uu 17:1–7.
“መሳ” jedhuun kan bakka buʼu qorichi, “መሪባ” jedhuun kan bakka buʼu mallattoo olkaafamees, yeroo Museen Dhagaa sana yeroo lammaffaaf rukutu, alfa raajii isaa omeegaa raajii isaa wajjin wal qunnamsiisa. Kunis hiikni isaa, kaka’umsoota kudhan keessaa inni afraffaan Qaadesh keessatti bakka bu’ameera; sababni isaas, Qaadesh inni lammaffaan iddoo Museen fincila keessatti Dhagaa sana rukutuudha. Kunis akka agarsiisu, Qaadesh jechuun akka mallattootti, qoricha bishaanii kan mallattoo olkaafame uumu of keessatti hammata.
Mallattoo bishaanii kan baallii mallattoo uumu, mallattoo ergaa roobaa boodaa ti. Bara 1863tti baalliin mallattoo ol kaafamuu qaba ture; garuu yeroo sanatti 1863 Qadesh isa jalqabaa qofa ture, Qadesh inni lammaffaanis seera Dilbataa dhihoo dhufutti argama. Massaa fi Meribaan warra kuma dhibba afurtamii afurii fi kuma afurii sanaaf, yeroo isaan akka baallii mallattoo seera Dilbataatti ol kaafaman dura, qormaata isaanii isa dhumaa bakka bu’u. Du’a Kiristoos kan qopheesse aangoo Roomaa miti, yookaan aangoo Yihudootaas miti. Aangoon sun bara-baraan dura, Qaxxaamura sana dura gorsa Waaqaa keessatti eeyyama argatee ture. Museen ulee isaa, ulee Waaqayyo ofii Isaa dibee kenne, Dhagaa sana rukute—garuu yeroo tokko qofa. Dhagaan sun akka mul’ata waaqa irraa kennameetti, ergaawwan bara 1840 irraa hamma 1844tti jiranin bakka buufama; isaanis dhugaa bu’uuraa durii kan karaa qajeelotaa bakka bu’anidha. Qormaata Massaatiin bakka buufame keessatti, bishaan inni fayyisu bishaan Dhagaa karaawwan durii keessaa burqu dha. Bishaan sun garee lama qorees uuma; tokko mallattoo bineensichaaf, inni kaan immoo chaappaa Waaqaa tiif; akkuma warra akka baallii mallattoo ol kaafamaniif, kan Meribaan bakka bu’u, irratti chaappaan Waaqaa kaa’amuun agarsiifamutti.
Artaxerxes isa sadaffaa dura mana qulqullummaa sun xumurame; kunis mana qulqullummaa Millerite kan Kiristoos waggaa 46 keessatti, 1798 irraa jalqabee hamma 1844tti ijaare, dhufaatii labsii sadaffaa isa ergamaa sadaffaadhaan bakka bu’utti dura akka xumurame ni mirkaneessa. Kuma dhibba afurtamii afur kun seera Dilbataa dura jechuunis yeroo sana akka mallattoo ol kaasamanii akka aarsaa firii jalqabaa Phanqeexxostee, akkuma bara duriitti, dhihaatanitti ni chaapfamu. Massa fi Meribah qorumsa bishaanii seenaa ergamaa jalqabaa fi sadaffaa keessatti ergaa Iyya Halkan Walakkaa tiin bakka bu’e ni agarsiisu.
Wanti Waaqayyummaa fi namummaa walitti makuu akkasumas akka walitti makamu mana qulqullummaa lamaatti fakkeeffamee dhiyaata. Akkasumas, akka gaaʼelaatti bakka buʼamee mulʼata; achittis dhiirri fi dubartiin, yookaan mana qulqullummaa dubartii fi mana qulqullummaa dhiiraa walitti hidhanii foon tokko taʼu. Kiristoos mana qulqullummaa Millerite ijaare kaayyoo isaan gara mana qulqullummaa Isaa samii keessaatti geggeessee, achitti “boqonnaa” akka argatan godhuuf; kunis seenaa bara 1844 keessatti Sanbata guyyaa torbaffaatiin bakka buʼamee mulʼata.
Yommuu hubannoon kun kan Maasaa fi Meriibaa akka qormaata afraffaatti taʼe, qormaata banuu isa immoo qormaatota sadii bakka buʼu gidduutti hojii irra oolu, isa sanas seera Dilbataa kan qormaata shanaffaa fi ja’affaa taʼeen hordofamu waliin ilaalamu—ati yeroo sana arguu dandeessa; garuu yoo arguu fedhii qabaatte qofa; qormaanni maannaa sadarkaa sadiin taʼe qormaata jalqabaa akka taʼe, isa kana booddee immoo qormaanni tokko qormaata sadaffaa dachaa lama taʼe, jechuunis jabbii warqee Aaroon dursee akka adeemu ni hubatta. Maasaanii fi Meriibaan walitti bakka buufamanii jiru; jechuunis ergamaa lammaffaa keessatti qofa “dacha jechuun” raajii keessatti argama. Qormaatonni jalqabaa sadan kan maannaa ergamaa isa jalqabaati. Qormaanni Maasaa fi Meriibaa ergaa ergamaa lammaffaati; fincilli Aaroon immoo ergaa ergamaa sadaffaati.
ⵜⴰⵙⴷⴰⵡⵜ ⵜⵉⵙⵙⵎⵓⵙⵜ ⴷ ⴰⵙⴽⵔⵉⵏ ⵏ ⵓⵎⵙⵓⵏ ⵏ ⵓⵔⵔⵓⵏ ⴰⵀⴰⵔⵓⵏ, ⵉⵙⵙⵏⵜⵉ ⵙ ⵓⵙⴼⴼⴰⵖ ⵏ ⵓⵙⵏⵎⵉⴷⴷⵉ ⵉⴷⵓⵍⴰⵜⵔⵉ, ⵎⵉⵏⵣⵉ ⵏⵏⴰ ⵉⵙⵡⵉⵍⵏ ⵎⴰⵙ ⵜⴰⵎⴳⴰⵔⵜ ⵏⵏⵙⵏ ⵜⴰⵣⴷⴰⵢⵜ ⵜⵜⵓⴼⴼⴰⵔ ⵖⴼ ⵕⵕⴱⴱⵉ.
Manni yeroo Museen tulluu irraa gad buʼuun isaa turee akka turu arganitti, sabni gara Aaroonitti walitti qabamanii, “Kaʼii, nuuf waaqolii nu dura deeman nuuf hojjedhi; Museen kun, namichi biyya Gibxii keessaa nu baase kun, maal akka taʼe hin beeknu” jedhaniin. Aariinis isaaniin, “Kuullaa warqee kan gurra haadhotii manaa keessanii, ilmaan keessanii fi intaloota keessan keessaa jiru baasaatii gara kootti fidaa” jedhe. Sabnis hundinuu kuullaa warqee kan gurra isaanii keessaa jiru baasanii gara Aaroonitti fidan. Innis harka isaanii irraa fuudhee, meeshaa qareetiin bocce; erga jabbii baqfamee tokko tolchee booddees, isaan, “Yaa Israaʼel, kun waaqolii kee kan biyya Gibxii keessaa si baasanidha” jedhan. Aaroonis yommuu kana argu, isa duratti iddoo aarsaa ijaare; Aariinis labsii baasee, “Bor ayyaanni Waaqayyoof taʼa” jedhe.
Ertuu isaa guyyaa itti aanu ganamaan kaʼanii aarsaa gubamu dhiʼeessan; aarsaa nagaa illee fidan; ummanniis nyaachuufii dhuguuf taaʼan, achiis taphachuuf kaʼan. Baʼuu 32:1–6.
Qormaanni jahaffaan jahaffaan lammaffaa fincila jabbii warqee sanaati; yeroo Museen Ajajoota Kurnan fudhatee deebi’u. Museen, “Eenyutu gama Gooftaa jira?” jedhee gaafata; baay’een isaanii cal’isanii hafan yookaan warra waaqeffattoota ta’an wajjin hiriiran; kanaanis fincila isuma sana ifatti, argama gidduu-galeessaa keessatti mul’isan.
ᠠ᠋ᠴᠠ ᠪᠤᠰᠤ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠤᠷᠠᠯᠲᠠ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠨᠢ ᠨᠡᠩ ᠲᠣᠳᠣᠷᠬᠠᠢᠯᠠᠯᠲᠠᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠳᠯᠠᠷᠢᠶᠠᠷ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠡᠳᠦᠷ ᠤᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠲᠠᠢ ᠵᠢᠷᠤᠭᠡᠷ ᠵᠣᠬᠢᠴᠠᠨ ᠨᠢᠶᠢᠴᠡᠨᠡ. ᠡᠯᠢᠶᠠ ᠬᠠᠷᠮᠡᠯ ᠤᠯᠠ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠮᠣᠰᠧᠰ ᠤᠨ ᠠᠰᠤᠭᠰᠠᠨᠲᠠᠢ ᠠᠳᠠᠯᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠯᠲᠠ ᠲᠠᠪᠢᠳᠠᠭ. ᠡᠨᠡ ᠡᠳᠦᠷ ᠲᠠ ᠬᠡᠨд ᠵᠠᠯᠪᠠᠷᠠᠬᠤ ᠪᠡᠨ ᠰᠣᠩᠭᠣ, ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠨᠢ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠡᠳᠦᠷ ᠤᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠷᠢᠯᠲᠠ ᠳ ᠵᠠᠭᠠᠨᠠ. ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠤ ᠬᠦᠷᠦᠭ ᠤᠨ ᠰᠣᠷᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠲᠡᠮᠳᠡᠭ ᠨᠢ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠡᠳᠦᠷ ᠤᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠳ ᠵᠠᠭᠠᠨᠠ. ᠠᠷᠣᠨ ᠤ ᠲᠡᠤᠬᠡ ᠳᠡᠬᠢ ᠯᠸᠸᠢᠳ ᠤᠨ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠯᠲᠠ ᠪᠣᠯᠣᠨ ᠶᠡᠷᠣᠪᠣᠠᠮ ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠲᠤᠭᠠᠯ ᠤᠨ ᠲᠡᠤᠬᠡ ᠳᠡᠬᠢ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠣᠪᠣᠭ ᠤᠨ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠯᠲᠠ ᠨᠢ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠡᠳᠦᠷ ᠤᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠳᠠᠬᠢ ᠤᠬᠠᠭᠠᠲᠠᠢ ᠪᠠ ᠮᠤᠩᠬᠠᠭ ᠬᠥᠮᠥᠨ ᠤ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠯᠲᠠ ᠶᠢ ᠲᠠᠨᠢᠭᠳᠠᠭ. ᠯᠠᠣᠳᠢᠴᠢᠶᠠᠨᠴᠤᠳ ᠨᠢ ᠮᠤᠩᠬᠠᠭ ᠣᠬᠢᠳ ᠮᠥᠨ ᠭᠡᠳᠭᠢᠶᠢᠭ ᠡᠭᠡᠴᠢ ᠸᠠᠢᠲ ᠭᠡᠷᠴᠢᠯᠳᠡᠭ; ᠲᠢᠢᠮᠡᠰ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠡᠳᠦᠷ ᠤᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠳᠠᠬᠢ ᠣᠬᠢᠳ ᠤᠨ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠯᠲᠠ ᠨᠢ ᠯᠠᠣᠳᠢᠴᠢᠶᠠᠨᠴᠤᠳ ᠪᠣᠯᠣᠨ ᠹᠢᠯᠠᠳᠡᠯᠹᠢᠶᠠᠨᠴᠤᠳ ᠤᠨ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠯᠲᠠ ᠮᠥᠨ. ᠲᠠᠪᠤᠳᠤᠭᠠᠷ ᠪᠣᠯᠣᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠣᠷᠢᠯᠲᠠ, ᠡᠳᠭᠡᠷ ᠨᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠠᠯᠠᠲᠠᠢ ᠨᠢᠭᠡ ᠰᠣᠷᠢᠯᠲᠠ ᠮᠥᠨ, ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠡᠳᠦᠷ ᠤᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠲᠠᠢ ᠨᠢᠶᠢᠴᠡᠳᠡᠭ; ᠡᠨᠡ ᠨᠢ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ 1863 ᠪᠣᠯᠣᠨ ᠬᠠᠳᠧᠰ ᠲᠠᠢ ᠮᠥᠨ ᠨᠢᠶᠢᠴᠡᠳᠡᠭ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠦᠭᠡ ᠮᠥᠨ.
nambar soddomaafi sadii fi baatii sadii keessaa kutaan lamaan guyyaa tokko irratti, sa’aatii muraasa qofaan wal irraa fagaatanii, raawwatamu; guyyaan sunis bara 1863 fi Qaadeshin fakkeessa. Kutaa baatii sadii keessaa, Museen ulfina Waaqayyoo arguuf gaafata. Kanaaf, nuyi Musee qormaata shanaffaa fi ja’affaa keessatti gara dhibba afurtamii afur kumaatti jijjiiramaa jiru ni argina. Museen inniuma sun Qaadeshittis yeroo lammaffaaf Dhagaa sana rukutaa jira; kanaan warra Dhagaa isa irratti kufuu didan sanaan caccabsan bakka bu’a. Dhagaan sun ergaa dha; kanaafuu Qaadeshitti mallattoolee Musee lama jiru—inni tokko ulfina Waaqayyoo mul’isu, inni kaan immoo Dhagaa sana morma.
“Warriin akka eegdottoota Waaqayyoo dallaa Xiyoon irratti dhaabatan, namoota balaa saba dura jiru duraan dursee argu ta’anii haa ta’an,—namoota dhugaa fi dogoggora, qajeelummaa fi jal’ina gidduu addaan baafachuu danda’an haa ta’an.
“ማስጠንቀቂያው መጥቶአል፤ ከ1842፣ 1843 እና 1844 ጀምሮ መልእክቱ ከመጣ ወዲህ እኛ በላዩ ስንገነባ የኖርንበትን የእምነት መሠረት የሚያናውጥ ነገር ምንም እንዲገባ መፍቀድ የለበትም። እኔ በዚህ መልእክት ውስጥ ነበርሁ፣ ከዚያም ጀምሮ እግዚአብሔር የሰጠንን ብርሃን በታማኝነት ተጠብቄ በዓለም ፊት ቆሜአለሁ። ቀን ከቀን ወደ ጌታ በቅን ጸሎት እየቀረብን ብርሃንን እየፈለግን እግሮቻችን በተቀመጡበት መድረክ ላይ ከዚያ እንዲነሱ አናስብም። እግዚአብሔር የሰጠኝን ብርሃን ልተው እችላለሁ ብላችሁ ታስባላችሁን? እርሱ እንደ ዘላለማት ዓለት ሊሆን ይገባዋል። ከተሰጠኝም ጀምሮ ሁልጊዜ ሲመራኝ ኖሯል።” Review and Herald, April 14, 1903.
‘କାଦେଶରେ ମୋଶେ’ର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏରେ, ଅଧିକାରର ପ୍ରତୀକ ଥିବା ଗୋଟିଏ ଲାଠିଦ୍ୱାରା ସେ ଶିଳାକୁ ଆଘାତ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମଥରେ ସେହିଟା ଥିଲା ଈଶ୍ୱରଙ୍କର ଅଧିକାର, ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟଥରେ ସେହିଟା ଥିଲା ମନୁଷ୍ୟର ଅଧିକାର। ଦ୍ୱିତୀୟ କାଦେଶରେ ମୋଶେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଏଫ୍ରାୟିମର ମଦ୍ୟପମାନଙ୍କ ଭାବେ ପ୍ରତିନିଧିତ କରାଯାଇଛି, ଯେମାନେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷାର ସନ୍ଦେଶ—ଅର୍ଥାତ୍ 1840 ରୁ 1844 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ପୁରାତନ ପଥମାନଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ—ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ନିଜମାନଙ୍କର ଧର୍ମତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଧିକାର (ଲାଠି) ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
“Ergaa hundinuu bara 1840–1844 keessatti kennaman amma jajjaboo ta’anii dhihaachuu qabu; sababiin isaas namoonni hedduun kallattii isaanii dhabaniiru. Ergaan sun waldoota amantii hundumaatti geeffamuu qaba.
“Kiristoos, ‘Ijji keessan ni eebbifamtu, waan argituuf; gurri keessanis, waan dhaga’uuf. Dhuguman isinittan jedhu, raajonni hedduunii fi namoonni qajeeloon wantoota isin argitan kana arguuf hawwanii turan, garuu hin argine; wantoota isin dhageessan kanas dhaga’uuf hawwanii turan, garuu hin dhageenye’ jedheera” [Maatewos 13:16, 17]. Ijji wantoota bara 1843 fi 1844 keessatti mul’atan sana argite ni eebbifamti.
“Ergaanichi ni kenname. Akkasumas mallattoon yeroo raawwatamaa waan jiruuf, ergaa sana irra deebi’anii labsu keessatti tursiifni tokko illee jiraachuu hin qabu; hojii xumuraa raawwatamuu qaba. Hojii guddaan yeroo gabaabaa keessatti ni raawwatama. Yeroo dhihoo keessatti, akkuma muudama Waaqayyootiin, ergaan tokko ni kennama; inni immoo iyyisa guddaa ta’ee ni babal’ata. Sana booda Daani’el qooda isaa keessatti dhaabata, dhugaa ba’umsa isaas ni kenna.” Manuscript Releases, volume 21, 437.
ମାନ୍ନାର ପ୍ରଥମ ପରୀକ୍ଷା ତିନୋଟି ପରୀକ୍ଷା ଅଟେ। ଦଶଟି ପରୀକ୍ଷାର ଶେଷ ପରୀକ୍ଷା ହେଉଛି ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କର ପରୀକ୍ଷା। ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ—ଉଭୟେ ପରୀକ୍ଷାର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ “ବିଶ୍ରାମ”କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ପ୍ରଥମ ପରୀକ୍ଷା ତିନୋଟି ପରୀକ୍ଷା ଅଟେ, ଯାହା ପ୍ରଥମ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯାହାଙ୍କ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତ ଆସନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଚତୁର୍ଥ ପରୀକ୍ଷା, ଯେଉଁଠାରେ ମୋହରାଙ୍କନ ଏବଂ ପତାକାସ୍ୱରୂପ ଉତ୍ତୋଳନ ପ୍ରତିନିଧିତ ହୋଇଛି, ସେହିଟି ମାସ୍ସା ଏବଂ ମେରୀବାହ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ହୋଇଛି। ପଞ୍ଚମ ଓ ଷଷ୍ଠ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗଦୂତ, ତୃତୀୟ ପରୀକ୍ଷା ଅଟେ, ଯାହା ମାସ୍ସା ଏବଂ ମେରୀବାହର ଦ୍ୱିତୀୟ ପରୀକ୍ଷା ପରେ, ଏବଂ ମାନ୍ନାର ପ୍ରଥମ ପରୀକ୍ଷା ପରେ ଆସିଥିଲା।
ଙ୍କ୍ୟା 11:1–3 ରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ତାବେରାହରେ ଘଟିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ସପ୍ତମ ପରୀକ୍ଷାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ। “ତାବେରାହ,” ଯାହାର ଅର୍ଥ ‘ଦାହସ୍ଥାନ,’ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ବିଶ୍ୱାସର ଅଗ୍ନିମୟ ପରୀକ୍ଷାକୁ ପରିଚୟ କରାଇଥିବା ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ପୂର୍ବରୁ, ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ଜନମାନଙ୍କର ମରୁଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଗତିବିଧିକୁ ଚିହ୍ନିତ କରୁଥିବା ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି। ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ଅଧୀରତାକୁ, ଯେମାନେ ମେଷଶାବକଙ୍କୁ ସେ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ସେଠାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ସେହି ଏକ ଶତ ଚୁଆଳିଶ ହଜାରଙ୍କ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି। ସେମାନେ ସେହି ଲୋକ ଯେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ରମାନଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଚୀନ ଇସ୍ରାଏଲ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଏମିତି ଅଧୀରତା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲା, ଯାହା ଏଗାରୋତିଅ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିମୟ ସଙ୍କଟକୁ ନେଇଯାଏ।
Isaanii daandii guyyaa sadii deemanitti tulluu Waaqayyoo irraa kaʼan; taabonni kakuu Waaqayyoo immoo iddoo boqonnaa isaanii barbaaduuf daandii guyyaa sadii sana keessatti isaanii dura deema ture. Duumessi Waaqayyoo immoo yeroo isaanii buufata keessaa baʼan guyyaadhaan isaan irra ture. Yommuu taabonni sun kaʼee deemu, Museen akkana jedha ture: “Kaʼi, yaa Waaqayyo, diinonni kee haa bittinnaaʼan; warri si jibbanis fuula kee duraa haa baqatan.” Yommuu inni boqotus, akkana jedha ture: “Deebiʼi, yaa Waaqayyo, gara kumoota hedduu Israaʼelitti.” Lakkoobsa 10:33–36.
Aayaanni itti aanu fincila Taberaa ni beeksisa.
Kana sabichi komatan, Waaqayyo ni gaddise; Waaqayyos ni dhaga’e; dheekkamsi isaas ni bobe; ibiddi Waaqayyoo gidduu isaanii keessatti ni boba’e, warra qarqara qubata isaanii turanis ni fixa. Sabichis gara Museetti ni iyyatan; Museenis yeroo Waaqayyoon kadhatetti, ibiddichi ni dhaame. Innis maqaa iddoo sanaa Taberaa jedhee ni waame; sababni isaas ibiddi Waaqayyoo gidduu isaanii keessatti waan boba’eef. Lakkoobsa 11:1–3.
Ibsa innii ibiddaan agarsiifame sana booddee dhufe nyaata foonii hawwuun ture; innis qorumsa saddeettaffaadha. Kun Lakkobsa 11:4–34 keessatti argama. Guungummaan Taaberaah keessatti mul’atu uumama olaanaa kan manca’e, obsa dhabuu, akkasumas finciluun hawwii okkoteewwan nyaataa Gibxii barbaaduu uumama gadi aanaa bakka bu’a. Ibiddi immoo Malaa’ikaa Kakuu isa Milkiyaas boqonnaa sadii keessatti ibsameen ibiddaan qulqulleessuu bakka bu’a; sababiin isaas, raajii keessatti Taaberaah jechuun iddoo gubbaa jechuudha; iddoon gubbaa immoo Dubbii raajii Waaqayyoo keessatti Milkiyaas sadii keessatti argama; achittis ibiddi garee obsa hin qabne isa qulqulleeffamee keessaa baafamuuf murtaa’e, akkasumas garee obsa qabu isa akka aarsaatti ol kaafamee qulqulleeffamu uuma.
Warri Mooseedhaan, qormaata lameen uumama gubbaa fi gadiitii Tabeeraatiin bakka bu’an sun warra kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afurii kanneen dhugaa keessatti sammuu isaanii keessattis akkasumas hafuuraan keessatti jabaatanii dhaabataniidha. Sammuun uumama gubbaa adda baasa; hafuuraan immoo walitti makamu Waaqummaa fi namummaa bakka bu’a. Waaqummaan namummaa wajjin walitti makamuu kan danda’u yeroo uumamni gadi aanaa fannifamee du’e qofaadha. Dhugaa keessatti sammuu fi hafuuraan jabaatanii dhaabachuun muuxannoo chaappaa fudhatamuu bakka bu’a. Ibiddoonni Tabeeraa hojii Kiristoos mana qulqullummaa warra kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afurii ol kaasu keessatti addaan baafamuu qamadii fi aramaa isa dhumaa bakka bu’u.
መስከረም ተፈታኝነቱ ሚርያምና አሮን ያደረጉት ዓመፅ ነው፤ ይህም በዘኍልቍ 12 ውስጥ ተጽፎ ይገኛል። ያ ቅስቀሳ ከቆሬ፣ ዳታንና አቤሮን ቅስቀሳ ወይም በ1888 በሚኒያፖሊስ ከተነሣው ቅስቀሳ የሚለይ አልነበረም። ጉዳዩ የእግዚአብሔርን መልእክት ብቻ መቃወም አልነበረም፥ ነገር ግን የእግዚአብሔርን የመሪነት ምርጫ መቃወም ነበር።
ሕብረተ መሪዎች መልእክቱን ብቻ ሳይሆን መልእክተኛውን ደግሞ ሲከለክሉ የሚመጣው ፍርድ ከዐሥረኛው ፈተና በፊት ይቀድማል። መሪነቱ ዐሥረኛው ፈተና የሆነው የእሑድ ሕግ ከመድረሱ በፊት እንደ ከሓዲዎች ይገለጣል። የእሑድ ሕጉ ከመስቀሉ ጋር ይተሳሰራል፤ ወደ መስቀሉም—እርሱም የእሑድ ሕግ ነው—በሚወስደው መንገድ ላይ መሪዎቹ ባራባስን፣ ሐሰተኛ ክርስቶስን፣ መረጡ፤ ምክንያቱም “bar” ማለት ‘የ…ልጅ’ ሲሆን “abba” ማለት ‘አባት’ ማለት ነው። ወደ መስቀሉ (የእሑድ ሕግ) ወይም ወደ ቃዴስ በሚቀርቡበት ጊዜ መሪነቱ ሙሉ በሙሉ የተገለጠ ክህደትን ያሳያል፤ ተተኪ ክርስቶስን በመምረጥም ብቻ ሳይሆን ለሲቪል ባለሥልጣናት በቀጥታ ንጉሣቸው ቄሳር እንጂ ሌላ እንደሌላቸው ይገልጣሉ።
ሰባተኛው፣ ስምንተኛውና ዘጠነኛው ፈተና የማተምን ሂደት የሚለዩ ናቸው፣ ነገር ግን ምሳሌው የሞኞች ደናግል ነው። ከእነዚያ ፈተናዎች መካከል አሥረኛው የቃዴስ የመጀመሪያው ዓመፅ ነበር፣ 1863ን የሚወክል። ከ1846 ጀምሮ ዕብራውያን ሕጉን ለመቀበል ወደ ሲና ተመጡ። የአሥርቱ ትእዛዛት ሁለቱ ሰሌዳዎች ከጥንታዊቷ ትክክለኛ እስራኤል ጋር ያለው የእግዚአብሔር የቃል ኪዳን ግንኙነት ምልክት ናቸው፤ የዕንባቆምም ሁለቱ ሰሌዳዎች ደግሞ ከዘመናዊቷ መንፈሳዊ እስራኤል ጋር ያለው የቃል ኪዳን ግንኙነት ምልክት ናቸው። ሁለተኛው ሰሌዳ በ1850 ተገለጠ፣ እንዲሁም እንደ ጥንታዊቷ እስራኤል ሕጉን እንደሚጠብቅ ተስፋ እንደገባች፣ እስከ 1856 ድረስ የመጨረሻ ፈተና መጣ፣ ይህም ሰላዮች የተስፋይቱን ምድር በመጎብኘታቸው የተመሰለ ነበር። ከ1856 እስከ 1863 ባሉት ሰባት ዓመታት ውስጥ የተደረሰበት የብዙኃኑ አመለካከት፣ ሊሞቱ የሚፈልጉበት ስፍራ የሎዶቅያ ምድረ በዳ መሆኑ ነበር።
Bara 1844 irraa jalqabee hanga 1863tti ture, bara Cuuphaa Galaana Diimaa irratti jalqabee cuuphaa biraa laga Yordaanos irratti xumurameen fakkeeffame; iddoo sanauma keessatti Yesus yeroo booddee Yohannisn cuuphameetti Kiristoos taʼe. Cuuphaan Galaana Diimaa hariiroo kakuu Israa’el durii wajjin jiru adda baase. Hariiroon sun gaa’ela tokkoon jalqabe; kunis yeroo wal fakkaatutti adeemsa qormaataa tarkaanfii kudhan qabu kakaase. Isaan achiis gara Siinaa geeffamanii seera Isaa eeguu akka qaban abdachiisan; garuu hin eegne; ergasii immoo Qaadish keessatti fincila jalqabaa irratti qormaata kurnaffaa fi isa dhumaa kufan. Waggoota afurtama sana booda, akkasumas Qaadish keessatti fincila lammaffaa fi isa guddaa booda, laga Yordaanos keessatti cuuphamaa Biyya Abdachiifamte seenan.
Cuqaaleen cuuphaa hundinuu kakuu wajjin walitti hidhatanii jiru. Seenaan omegaa fi Qaadesh lammaffaa, seenaa Qaadesh jalqabaa fi alfaa wajjin wal simata. Fincilli omegaa Musee, fincila Qaadesh keessatti alfaa irratti saba guutuu tokkoon raawwatame caalaa baayʼee guddaa ture. Omegaan yeroo hunda ni caala. Finciloonni lameen kun walitti qabamanii fincila namoota baratan fi hin baranne kan Isaayyaas ibse, warra ergaa bokkaa boodaa keessatti boqonnaa sana keessa seenuu didan bakka buʼu.
Cuuphamoota sadii (Abbaa Diimaa, Laga Yordaanosii fi Laga Yordaanosii), inni jalqabaa kan Musee, inni dhumaa immoo kan Kiristoositi; kanaafuu Muuseen alfaadha, Kiristoos immoo omegaadha. Qubeen gidduu qubee jalqabaa fi qubee digdama lammaffaa alfabeta Ibrootaa jirtu, jechuun qubee kudha sadii ffaan, yeroo qubee jalqabaatti maxxanfamtee itti aansee qubee dhumaa fi qubee digdama lammaffaatti maxxanfamtu, jecha Ibrootaa “dhugaa” jedhu uuma. Cuuphaan giddu galeessaa Laga Yordaanosii fi Qaadesh ture. Cuuphaan jalqabaa Abbaa Diimaatti raawwatame, cuuphaa Yordaanositti raawwatamuun itti aane. Garuu cuuphaan jalqabaa Yordaanositti raawwatamu ture waggaa afurtamaaf harkifame, hamma yeroo lammaffaa Qaadeshi dhaqabamee fi cuuphaan dhugaan Yordaanosii raawwatamutti. Cuuphaan sadaffaan, yeroo daawwannaa Yihudootaaf gahe kan bakka bu’u, yeroo Kiristoos hojii Isaa kakuu torban tokkoof mirkaneessuu jalqabe gahe; kunis raawwii Daani’el boqonnaa sagal lakkoofsa digdamii torbaatiin wal qabatee ture, akkasumas sa’aatii murtii Israa’el duriitiif ture.
Galaanni jalqabaa Galaana Diimaa irratti raawwatame ergaa ergamaa jalqabaa ti; daawwannaan lamaanuu Kaadeshitti taʼan immoo “lammaffamuu” bakka buʼu; sababiin isaas, daawwannaa jalqabaa Kaadeshii fi laga Yordaanositti fincilli saba kakuu Waaqayyoo itti bakka buʼamee mulʼatu yoo taʼu, Kaadeshii lammaffaatti immoo fincilli hooggantootaa ifatti mulʼata. Kaadeshii fi daawwannaa lamaan kun ergaa ergamaa lammaffaa keessatti lammaffamuu tokko bakka buʼu; achittis gareewwan lama ni mulʼatu, gareewwan lamaanis uummata idilee fi hooggansa waliin bakka buʼamaniiru. Cuuphaan Kiristoos ergaa ergamaa sadaffaa ti; yeroo qamadii fi asharafa addaan baafaman, akkuma Israaʼel durii misirroo Kiristaanaa Kiristoos saʼaatii murtii Israaʼel durii keessatti fuudhe irraa addaan baafameetti.
Bara 1844 irraa kaasee hanga 1863tti jiru Galaana Diimaa irraa kaasee fincila jalqabaa Qaadeshitti gaʼutti dha. 1844 ceʼumsa Galaana Diimaa ti; 1846 mannicha dha, innis mallattoo qormaata Sanbataa ti; qormaata kana immoo warri White yeroo 1846 wal fuudhanitti darbaniiru. Bara 1849tti Gooftaan saba Isaa walitti qabuuf yeroo lammaffaaf harka Isaa diriirse. Inni ergaa ergamaa isa jalqabaatiin yeroo gabateewwan Habaaquuq keessaa inni jalqabaa seenaatti dhufe isaan walitti qabe ture; gabateen inni lammaffaanis kaayyoo walfakkaataa sanaaf qophaaʼe ture.
Teebiliin omega 1850 walitti qabuu fi qoruudhaaf ture; jechuunis, waan kana tebiliin alpha 1843 godheef. Ergamaan inni jalqabaa tebilii qaba ture; ergamaan inni sadaffaanis akkasuma tebilii qaba ture; sababiin isaas inni jalqabaa alpha dha, inni sadaffaan immoo omega dha. “Teebiliiwwan lama” mallattoolee daandii ergamaa jalqabaa fi ergamaa sadaffaa ti—kan ergamaa lammaffaa miti. Yeroon raajii kan “teebiliiwwanii” tebilii dogoggora qabuun jalqabee, tebilii dogoggora hin qabneen xumurama. Seenaa tebiliiwwan lamaan gidduu jiru seenaa ergamaa lammaffaa ti; keessatti kaartiin hanga 1850tti cinaatti kaa’ama.
1843 ዓመት በ1844 ኤፕሪል 19 ከተፈጸመ በኋላ፥ የ1843 ሰሌዳው ስለዚያን ጊዜ 1843 ዓመትን በስህተት ስለተነበየ ተወገደ። ከ1844 ኤፕሪል 19 እስከ 1850 ድረስ የእንባቆም ሰሌዳ የለም። በሁለተኛው መልአክ ታሪክ ውስጥ፥ ሰሌዳ አልነበረም፤ እናም—ባቢሎን ወደቀች። አልፋው ሰሌዳ ነው፥ ኦሜጋውም ሰሌዳ ነው፤ መካከሉ ግን የባቢሎን ውድቀት ነው፤ ይህም ሰሌዳ ባልነበረበት ዘመን ጋር የተያያዘ የዓመፅ ምልክት ነው። የእንባቆም ሰሌዳዎች ታሪካዊ ዘመን የእውነትን ፊርማ ይሸከማል።
1850 jechuun Siinaa fi kenniinsa Seeraa fakkeeffamee ture. Taateen sun Pentekoosteen yaadatamee kabajame; yeroo sanatti buddeena sochoofamaa lama ol kaafaman. Adeemsi buddeena sochoofamaa sana ol kaasuu, Caamsaa 1842 keessatti maxxansaa fi beeksisa gabatee sanaatiin, akkasumas seenaa 1849 yeroo chaartiin lammaffaan qophaa’e fi 1850 yeroo inni argamu ta’een bakka bu’a. Yeroon sun sarara Kiristoos keessatti guyyaa shantama du’aa ka’uu isaa irraa kaasee hamma Pentekoosteetti jiruudhaan bakka bu’a; yeroo inni guyyaa afurtamaa, isa booda guyyaa kudhaniin qoodame.
୧୮୪୯ ମସିହାରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଦ୍ୱିତୀୟଥର ପାଇଁ ନିଜ ହସ୍ତ ପ୍ରସାରିତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ୧୮୫୦ ମସିହାରେ ହବକ୍କୂକଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ତାଲିକା ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା ଓ କାଦେଶକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ପରୀକ୍ଷାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା। ୧୮୫୬ ମସିହାରେ ପ୍ରାଚୀନ ଇସ୍ରାଏଲଙ୍କ ଦଶଟି ପରୀକ୍ଷାର ଶେଷଟି ଆସିଲା, ଯେତେବେଳେ ମିଲରଙ୍କ ମୌଳିକ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ପ୍ରକାଶନ ଉପରେ ନୂତନ ଆଲୋକ ଆନ୍ଦୋଳନର ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ୧୮୫୬ ଠାରୁ ୧୮୬୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦୁଇ ହଜାର ପାଞ୍ଚଶେ କୁଡ଼ି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ଦିନ ଧରି, ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ଦେଶକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ପାଇଁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ୧୮୬୩ ମସିହାରେ ସେମାନେ ଏକ ନୂତନ ନେତାଙ୍କୁ ବାଛିଲେ, ଯେଣ୍ତାକି ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ମିଶରକୁ ଫେରାଇ ନେଇଯାଉ।
Nuti aanee itti aanu keessatti dhugaa kana ni itti fufna.
“Bordoville, Vermont keessatti, December 10, 1871 irratti mul’ata naaf kenname keessatti, ejjennoon abbaan manaa koo keessa ture baay’ee ulfaataa akka ture natti argisiifame. Ulfaatinni yaaddoo fi hojii isa irra ture. Obboloonni isaa tajaajila keessatti ba’aa kana baachuu hin qabne, hojii isaa illee hin dinqisiifne. Dhiibbaa wal irraa hin cinne isa irra ture sun sammuu fi qaama isaatiin isa dadhabsiiseera. Hariiroon inni saba Waaqayyoo wajjin qabu, gama muraasaatiin, akka hariiroo Museen Israa’el wajjin qabuutti akka ta’e natti argisiifame. Yeroo haalli rakkisaa ture keessatti Musee irratti komattoonni turan; akkasumas isarrattis komattoonni turaniiru.” Testimonies, volume 3, 85.