Danielpa Qelqan — Yupay Pichqa Chunka Qanchisniyuq

Llapa profetakunaqa kay pachapa tukukuyninmanta rimanku, llapa profeciakunapas tantakuspa tukunku Apocalipsis libropi. Apocalipsis libropiqa, Daniel libropi hina kikin siq’ita hap’ipakullantaqmi, paykunam kikin libro kanku. Kay llapa profetismo prinsipio-kunaqa ñawpaq qillqasqa artikulukunapi sinchita qillqasqa kachkan. Apocalipsis libropiqa willasqanchikmi, probación wisq’ay tukuy manaraq chayashaqtin, huk profeciata sellasqa kasqanta, chaymanta kichasqa kananta. Kay artikulukunaqa rikuchisharqanku kunan kichakushan Apocalipsis libropi mensajeman tinkisqa profetismo imakunata. Chay mensajega manam sapallan huk profético cheqaq kaychu, aswanpas llapa imapas chay kichakushan mensajepa, Jesucristoq Apocalipsisninpa categoría nisqamanmi urman.

Willakuyqa kichasqa karqan allinta manaraq probación tukukuptin, maypachachus “tiempuqa qayllaña kashan” nisqa. Danielpa hinaspa Apocalipsispa librokuna, Profecía Espiritupa qelqasqanpi willakusqanwan kuska, ancha sut’ita rimanku imayna huk profétiko willakuy kichasqa kananmanta. Judá ayllumanta Leónmi chay kichayta ruwan, hinaspa chayta ruwaspanqa, huk allin wakichisqa ñanwanmi willakuyta rikuchin. Payqa Yayamanta chaskin willakuyta, paymi Biblia apaq hina rikuchisqa kashan qanchis sellokunawan sellasqa hina. Judá ayllumanta Leónqa, Davidpa saphinpas hinaspa wañuchisqa Corderopas kaspan, librotata Yayamanta hap’in hinaspa sellokunata hurqun.

Chaymantaqa Jesúsmi mensajeta Gabrielman qowan, payqa wakin angelkunawan kuska profetaman mensajeta apachin, paymi mensajeta qillqan hinaspa iglesiakunaman apachin. Proféticok mensajeta kichasqa kanampaq pacha qayllaypi kaptin, chay proféticok mensajepa kichariyninqa kimsa patapi huk pruebanata paqarichin, chayqa profetapa qillqasqanman uyarisqa iglesiakunapi kaqkunata prueban, hinaspa chay iglesia ukupi sapa runapa kutichisqanman hina kikinkuna yachakunku iskay clasekunamanta mayqinpi kasqankuta. Chay kichasqa mensajemanta paqarimuq yachay yapakuyninta chaskiqkunaqa “yachaqkuna” nisqawan reqsichisqa kanku; mana chaskiqkunataq Danielpa qillqasqanpi “mana allinkuna” nisqawan, Mateopa qillqasqanpitataq “upaqkuna” nisqawan reqsichisqa kanku.

Kay tukuy imakunam qhepa proféticopa qhechwasqa pakasqa yachayta kicharimusqanwan tupaqtinku, Apocalipsis chunka qanchisniyuqpa isqun kaq versiculonpi rimarisqa hinaspa sinchitawan reqsisqa kachkan, imaraykuchus Jesucristoq Revelaciónninmanta huk imata reqsichin, chaymi ishkay clase yupaychakuqkunata pruebanqa. Chayta ruwan, versiculopi willakuy p’unchawpaq qhepanta hamuq willakuyta “yuyaysapakunalla” entiendenqaku nispa reqsichisqanrayku.

“Yachayniyuq yuyay” nisqaqa “yachaqkunaq” yuyayninmi. “Yachaqkuna” yachan yachaypa yapakuyninta, hinaspa chay yachaypa yapakuyninta, mayqinchus profético señalmanta qhipallapi rikuchisqa, chaymanta reqsichin huk cheqaqta, mayqintachus yachaqkuna entiendenqaku, mana allinkunaqa rechazanqaku. Chay cheqaqa tupan Bibliapi profeciakunapa qhapaq suyukunawan, chay qhipa ayllukunapi churakusqawan. Chay ayllukunaqa rikuchin Bibliapi profeciakunapa qhapaq suyukunamanta qhipa ejemplota, hinaspa qhipa p’unchaykunapi kichasqa kaqmi: chay pusaq qhapaq suyukunaqa ñawpaq ejemplopipas Bibliapi profeciakunapa qhapaq suyukunamanta Danielpa iskay ñiqin capítulo piñataq rikuchisqaña karqan.

Cheqaq kayninpaq rikuchisqanqa Bibliapi willakuykunaq qhapaq suyu-kunaq pisi rikuyta sayarichin, chaymi Millerpa huk ancha chanin quri-rumiynin karqan; ichaqa chunka kuti aswan k’anchariqmi karqan, imaraykuchus Miller qatiqkunaq pisi historiankumanta hamuq rikuy nirqankumanta aswan achka cheqaq kayniyuqmi, hinallataq “chunka” yupaywan rikuchisqa hina huk pruebaytam represintan, hinaspa qallariy willakuypa waqyay qhapaq unanchanwanpas: “kaypi yachayniyuq yuyaymi kachkan,” nisqawan, profetap hina sut’inchasqa: qhipaman hamuq cheqaq kaymi pruebanqa iglesiakunata, paykunaman kachamusqa willakuy kichasqa kashaqta, gracia p’unchay tukukuy manaraq chayamuchkaptin.

Apocalipsis chunka qanchisniyuqpi Juanqa pusasqa karqa chunka iskay pachak soqtachunka watakuna papal tutayayman ch’in pampa-man. Chay pacha tukukuyninpi, 1798 watapi, churakusqa karqa; chayqa kikillan historiami Apocalipsis chunka kimsayuqpipas churakusqa karqa.

“Lamar quchupa” nisqaqa 1798 watata rikuchin, chaymi rikhurichin Juanman qawachisqa historiapi maymanta papadotaq kamachiy (lamar quchumanta bestia) ñawpaq pacha rimaypi qawachisqa karqa, hinallataq Estados Unidos (allpamanta bestia) hatarimusqanta, chaymanta tukukuyninpi dragón hina rimarinanpaq, utqay hamuq domingo kamachiy law nisqapi. Chaymanta allpamanta bestiaq kay pachapi llapa runakunata kallpanchan “bestiapa rikch’ayninta” chaskinanpaq; chaymi rimanqa hinaspa domingo kamachiyta llapa pachapi churayman apamunqa.

Juanqa apasqa kachkan kikillan historiapa qhawariyninman, Bibliaq willakuy proféticokunaq reyinakunaq qhipa rikuchisqanta chaskinanpaq, chunka qanchisniyuq kaq kapitulupe. Chay qhawariy nisqapi sayaspa, reyinakunaqa rikuchisqa kanku. Ñawpaqtaqa willasqa kachkan uywaqa iglesiatawan estadotawan kamachisqanta, payqa tiyashan manam qanchis umakunallapichu, ichaqa qanchis urqukunapipas. Chay hatun wayna warmiq tiyayninqa reqsispa rikuchin payqa uywata montakusqanta, hinaspa pichus uywata montakun, paymi uywata kamachin.

“Reigneth” nisqa simiqa nin: hapiy hinaspa kamachiy. Uywataq patanpi tiyakuqqa riendasta hap’ispa uywata kamachin. Papakuna kamachiyninqa qanchis umakunata kamachin, chaymantaq qanchis urqukunatapas. Daniel qillqapi iskay kaq kapitulumpi, Danielqa Nabucodonosorman willan payqa quripa “uma” kasqanta. Isaías qillqapi qanchis kaq kapitulumantaq “uma” nisqapas huk rey, huk capital llaqta utaq huk qhapaq suyupas kan.

Papa kamachiq, uywaqaq warmi hina mancharisqa uywapi tiyashaq, kay pachapi llapa reykunata kamachin. Chay reykunaqa “chunka reykuna” nisqa hinam rikuchisqa kanku; paykunaqa qhepa p’unchaykunapa dragón-pa atiyninmi. Paykunam Tiro llaqta qharichasqa warmiwan huchallikuyta ruwanku. Chay “chunka reykuna”qa papa kamachiqpa atiyñinta chaskiyta qaparichisqa kanku, ichaqa chay chunka reykunamanta ñawpaq reyiqa Estados Unidos llaqtam. Chayraykum Estados Unidos llaqtaqa Ahab nisqa reywanpas rikuchisqa, paymi Israelpa chunka uray ayllukunapa reynin karqa. “Qanchis” yupayqa “hunt’asqa” niyta rikuchin, chaymi papa kamachiq kay pachapi reykunapa hawanpi kamachiq hina rikuchisqa kaptinqa, chay chunka reykunapa hawanpipas kamachishan, hinaspataq qanchis umakunapa hawanpim tiyashan.

Kaymi yuyaymi yachayniyuq, imaraykuchus qhipa p’unchaykunapi yachaqkuna “siq’i patapi siq’i” nisqa rurayñanta llamk’achkanku, hinaspan reqsinku warmi qhapaqta kamachisqan kamachiy simikuna sapa hukninpis chaylla cheqaq kayta rikuchisqanta. Payqa qanchis urqukunapipas kamachin, hinallataq Millerita sutiyuqkuna Biblia qhelqapi willakuykunapi “urqu” nisqata huk qhapaq suyuq unanchan kasqanta reqsirqanku; ichaqa unanchakuna hukmanta aswan huknin yuyayniyuq kasqantapas reqsirqanku.

Urqukunapas iglesiataq huk unanchanapas kanku. Qelqasqa Qelqakunapi “hatun lliklla santu urqu” nisqaqa Diospa iglesianta reqsichin.

“Señorpa wasin” paypa iglesianmi, chayqa huk “orqon.” Hatun q’achulla qanchis orqokunapi tiyashan, chaywanri reqsichin tukuy iglesiakunapa hawanpi kamachisqanta, imaynan tukuy reykunapa hawanpipas kamachin, chayhinata. Payqa tukuy iglesiakunata, tukuy estadokunatawan, tukuy pachapi, munayninpi charin.

Isaíaspa reqsichisqan musquynin, payman “Judámanta Jerusalénmantawan” hamusqan, ñaqa chayraq citarqanchik, astawanraqmi purin, hinaspataq kikin pasajellam kachkan tawa capítulo ukhupi; hinaspa Isaíasman hinaqa chayqa “kikin p’unchaymi” runakuna ninankupaq: “Hamuychik, wichariychik Señorpa orqonman, Jacobpa Diosninpa wasinman.” Chay kikin pacha tiempo ukhupillataq “qanchis warmikuna” reqsichisqa kanku.

Isaiaspa rikch’ayninpa yuyayninmanta “p’unchay”qa Apocalipsis chunka hukniyuq qhapaqta kapitulumanta “hora” nisqapmi, hatun allpachukuywan. Yachaqkunaqa, 2020 wata julio killapa 18 p’unchayninpi llakikuy qhepamanta “kutimuychis” nisqa yuyachikuyman chaskispa, Levitico iskay chunka suqta qillqapi mañakusqankunata hunt’aspa, Ezequielpa ñawpaq kaq willakuyninwan huñusqa kaqkuna, Ezequielpa iskay kaq willakuyninta chaskispanku, Islammanta tawa wayrakunapa willakuyninta, sellasqa kanku. Chaymantaqa hanaq pachaman oqarisqa kanku huk unancha hina, hinaspan Diospa wakin wawakuna Babiloniapi kashaqkuna qallariyku kutichiyta waqyasqaman, Babiloniamanta lluqsiyta, terremotopi qallariqman, chayqa qaylla chayamuq domingo kamachikuymin. Diospa wakin uwijankunaqa Babiloniamanta lluqsiy willakuyta uyarispa, willakunku: “Hamuychis, hinasun wichariysun Señorpa urqunman, Jacobpa Diosninpa wasinman.”

Chay “hora”-pi hatun qhari warmi takiyninkunata takiyta qallarin, kay pachapa reykunawanpas huachuy huchata ruwashan. Corderopa kawsay libro-ninpi mana qillqasqakunaqa chay qhari warmita qatikunku, hinaspa iglesiankunapas paypa kamachikuynin uraman yaykunku. Chay iglesiakunaqa Isaiaspa nisqanman hina “qanchis warmikuna” nisqawan rikuchisqa kanku. Chay “qanchis warmikunaqa” papadopa kamachisqan “qanchis orqokuna” kanku, imaynachus Estados Unidos llapa kay pachata kallpachin animalpa rikchayninta sayarichinankupaq, chay rikchayqa rimanqapas, hinaspapas llapankuta papadopa kamachikuyninpa señalninta chaskichinqa.

Chay “qanchis warmikuna huk qhariyta hap’inqaku”, chay “qhari”qa “hucha qhari” nisqami, Pablo payta chayhina riqsichin. Chay pruebay tiempopeqa, “Jerusalén llaqtapi qhipaqkunaqa, santu sutichasqa kanqaku, arí, sapaqnin Jerusalénpi kawsakkuqkunapa chawpinpi qelqasqa kaqkuna.” Diospa llaqtanqa chay pacha-tiempopi kaqkuna, sutinkuku kawsay libropi qelqasqa, wañuchisqa Corderopa libroyninpi, kay pachapa qallariyninmanta pacha. Huk clase runakunaqa, “hucha qhariyta” hap’iqkuna, Apocalipsis chunka kimsayuq capítulope kaqkunam, hucha qharita yupaychanku.

“Hatun pachakuti urasqa” nisqa, chaymi domingo kamachikuy sasachakuy, taripakuy maskhaypa tukukuyninmi; hinaspa chay taripakuyqa sayk’ukun sutiyki kawsay libro ukhupi qillqasqa tarikukunmanchu mana tarikukunmanchu nisqapi sayasqa. Chayrayku chay p’unchawkunaq pachanpi iskay laya runakuna, kawsay librowan tupanakuyninkuwan rikuchisqa, taripakuyq tukukuy escenas nisqakunata kikintapuni reqsichin. Paykuna huchayuq runata hap’iqkunaqa willakunmi paykunaqa paykunaq “kikin t’antanta mikhusqankuta, hinaspa kikin p’achankuta churakusqankuta”; ichaqa aswan ñawpaq munayninkuqa “sutiykiwan sutichasqa kay” nisqaqa.

Paykunaqa kikinkupa yachachiy nisqankuta waqaychankaqku (kikinkupa t’antankuta mikunku), hinallataq denominaciónmanta rimasqankutapas waqaychankaqku (kikinkupa p’achankuta), ichaqa “hucha runa”pa sutinta chaskinkaqku. “Hucha runa”pa sutinqa “católico” nisqa, chayqa “llapanpaq” utaq “universal” niyta munan. Pipas “hucha runata” jap’iqkunaqa, “iglesia universal” nisqaman yaykuyta munanku, chayqa Iglesia Católica kashan. Chay t’aqayta munanku, “p’enqakuyninkuta” “qichunapaq.”

“Pinqay” nisqaqa iskay ancha hatun imakunata rimariyku, chay bestiamanta, paymi qhipa p’unchaykunapi llapa iglesiakunata, llapa nacionkunatapas kamachin. Apocalipsis chunka hukniyuqpi nisqa “hatun pachakutiypa horanpi”, “kimsa kaq llaquy utqayllam hamun”. “Kimsa kaq llaquyqa” Islam nisqam. Apocalipsis chunka hukniyuqpi nisqa “hatun pachakutiypa horanpi”, Qanchis kaq Corneta waqyamun. Qanchis kaq Cornetaqa Islam nisqam. Islamqa chay “hatun pachakutiypa horanpi” maqan, imaraykuchus llapa Cornetakunaqa Diospa profetismo nisqa llamk’anankunam karqan, juzgamientopi apaykusqanpaq, llapan pacha historiapi kallpachisqa domingo yupaychaypa contranpi.

Estados Unidos nisqapa “llaqta thuñiy” chay hamuqlla domingo kamachiywan apamukusqa kaptin, “naciónkuna phiñakunkaku.” Bibliapa profecianpiqa Islammi naciónkunata phiñachin, imaynachus Génesis librupi Islammanta ñawpaq rimariywan sut’inchasqa kashan hina.

Qhipa p’unchaykunapa “p’enqay” nisqaqa Islam nisqa religionmi. Iglesiakunapas kay pachapi nacionkunapas Huk Musuq Mundo Kamachiy, Naciones Unidas nisqapa uranman churakusqankum, chaytaqa Iglesia Católica kamachin. Papataqa huk-sapa-mundo sistema patapim tiyachisqa kanqa, imaynatachus Constantino papadoman tiyananta quwarqan watapi 330, hinallataq. Nacionkunaqa tantiyankum runakayninman Islammanta maqanakuy apamuskanta allinta atipaytaqa hukllachasqa kallpallawanmi atisqanta, chaymi mañanqa mayqin moral autoridadman uraykuyta, chay autoridadta Estados Unidos nisqaqa Iglesia Romana kasqanta nispa allinchasqa mañanqa. Imaynatachus Justiniano watapi 533 Iglesia Católicaman hatun autoridadninta quwarqan, chay hinallataq historiapas yapamanta kutimun. Estados Unidos nisqaqa soldadokunapa atiyninwanmi pachapa nacionninkunata kallpachinqa kasukuyta, imaynatachus Clovis watapi 496 Iglesia Católicapaq ruwarqan, hinallataq. Apocalipsis chunka kimsayuqmanta iskay versiculopa historianninqa yapamanta hunt’akapunqa.

Ñawpaqta siq’i churakusqanmanta qhipaman, kay pachapi reykuna, islampa maqanakusqanrayku phiñakusqa kasqankumanta, reqsinkakuqmi islam contra llapa pacha “pinqaychasqa” nisqa rimay, mayqenchus llapa pachapi animalpa siq’in ruwasqa kananmanta apamurqa, mana karqachu chay “pinqaychasqa” mayqenmantachus “huchayoq runa” (Jezabel) cheqaqtapuni llakikurqa. Ancha qhipallaña, kay pacha yachayta tarinqa Jezabelqa islammanta mana imatapas llakikunchu, aswanpas sonqon munan Elías-ta wañuchiyta, imaynatachus Herodías Juan Bautista-ta wañuchirqan hina.

“Yuyayniyuq yachayniyuq sonqoqa”, “yachaqkunapa sonqonmi”, hinaspa “yachaqkunaqa” chaykunan kanku ima “yachay yapayta” unanchanku, Judá ayllumanta León, Jesucristopa Revelacionninta kichariptin, mana unanchasqa sellokunata pasqariptin, pantaymanta kutikuy puchukanankama manaraq chayashaqtin, chaymanta paqarimuqta.

“qanchis umakunaqa qanchis urqukuna kanku, maypi warmi tiyashan,” nisqaqa chay cheqaqta rikuchin: papakuna kamachiq kayninqa iglesiatawan estadotawan kamachinqa. Unanchakunaqa hukmanta aswan achka niyuqmi kanku, chay unanchakunataqa sut’inchaspa hamut’anapaqmi kanan, mayqin pasajepi chay unanchakuna rikuchisqa kasqanmanta contextonman hina. Chay versículomanta huk rimay hatarimun: umakunaqa urqukuna kasqanta sut’inchan, chay hinaqa imataq chaninnaq kayman umakunamanta (estado kamachiy) urqukunamanta (iglesia kamachiy) t’aqayta reqsispa sut’inchanapaq? Chay t’aqayqa Daniel pa qanchis kaq, pusaq kaq kapitulumkunapi sayachisqa kashan. Qanchis kaq kapitulumpiqa, pagano Roma hinallataq papal Roma pas, ñawpaqman hamuq animalakunamanta “hukniray” nisqa sutipi reqsisqa kanku.

Qanchis kaq capítulo pusaq kaq capítulo pataman churakuspa (siki patapi siki hinata), pusaq kaq capítulopi Romaq huch’uy waqran rikurimun, qari, warmi, qari, warmi nispa kuyukuq. Huk unanchakuylla (huch’uy waqra), iskay atiyniyuqkuna­ta reqsichin. Chay capítulokunapi, waqraqa huk qhapaq suyu kachkan, chaymanta huk qhapaq suyuqa umapas kachkanmi. Pusaq kaq capítulopi, huch’uy waqra iskay qhapaq suyukunata reqsichin, Bibliamanta willakuy qhawaypi tawañiqinmanta pisqañiqin qhapaq suyumanta. Huch’uy waqraqa unanchasqa hinam iskay qhapaq suyukunata reqsichin, chay iskay qhapaq suyukuna reqsichisqanqa estado umalliywan iglesiaq umalliywan huñusqasqa kasqankuta reqsichin. Qanchis umakunaqa, qanchis orqokuna hina kaspapas, iskay qhapaq suyukunata reqsichinku, huk qhapaq suyuqa iglesiaq umalliymi, hukñataq estado umalliy.

Danielpa iskay ñiqin capitulopin, kay proféticopa simbolismonman huk testigoqpas kashan, chaypi qhipa reinoqa, maytataq Milleritakuna Romaq tawa ñiqin reinon kasqanta entienderqanku, fierrowan llamp’u allpawanmi representasqa kashan. Fierrowan llamp’u allpaqa huñusqas kanku, ichaqa cheqaqpiqa fierroqa manam llamp’u allpawan huñukunchu. Chaywanpas, Hermana White “fierro y llamp’u allpa” nisqanmanta rimashaqtin, payqa chayta iglesiapa rurayninwan estadopa rurayninpa simbolon kasqanta reqsichin, imaynachus capítulo ochoq huch’uy waqranwan representasqa kashan hina, hinallataq Apocalipsis chunka qanchispi umakuna, mayqenkunachus orqokunapas kanku.

Qatiq qillqapi kay yachayta qhatiq qillqapi continuarisaqku.