Joel qillqaq libroqa, Escrituras ukhupi qhepa para tiempoq tamyaqta aswan chiqapta qhawarichisqan revelación hina kanman, hinaspataq Joel qallarin Laodicea sutiyuq Qanchis p’unchay Adventista iglesiaq rurasqan apostasiapa tawa mirayninkunamanta ñawpaqta rimarispa. Joelpa qallariy versokunapi rikuchisqa chay tawa miraykuna, aswan-aswan hatun lluqsiyniyuq wañuchiykunata qhawachispa, Ezequiel libroq pusaq ñiqin capitulopi tawa aswan-aswan millay ruwaykunawan tupaqninmi kanku. 1863 watamanta 1888 watakama ñawpaq mirayta rikuchin, hinaspataq chayqa Milleritakunaq cimientopi sayasqa willakuyninta chaskiyta mana munasqankuta rikuchin; chay willakuyqa 1843 hinallataq 1850 watakunapi ñawpaq pioneroq diagramankunapi rikuchisqañam, Habacuc libroq iskay ñiqin capitulopin nisqahina, hinaspataq chaymi pacto-ta unanchan chunka kamachikuykunapa iskay tablankunapi rikuchisqa hina.

1888 watamanta 1919 watakama kaq pachaqa iñiyrayku chanin kay kawsayta mana chaskiq mirayta unanchan; chay iñiyrayku chanin kaymi Filadelfia iglesiapa unanchasqan kawsayta paqarichin. Huk ñiqin miraypiqa William Millerpa unanchasqan umalliy llamkaytam aswanta kutipakuspa hatarirqanku, 1888 watapi iskay ñiqin miraypiñataq Profecíapa Espiritunpa umallikuyninta kutipakurqanku. 1919 watapi kimsa ñiqin mirayqa William Warren Prescottpa Cristomanta Yachachikuy sutiyuq librunwanmi qallarikurqan, 1957 watapiñataq Yachachikuymanta Tapukuykuna sutiyuq libruwan tukukurqan. Chay kimsa ñiqin mirayqa kay pachawan rimanakuspa allinyanakuq miraymi karqan, adventismo Estados Unidospi Hampiqkunapa Huñunakuyninpa hampiy rurayninkuna akreditasqa kanankuta, hinallataq adventismopa hatun yachay wasinkuna iñiyta saqiriq protestantismopa, Roma catolicismopawan yachay wasikunapi amawtankunapa akreditasqan kanankuta maskachkaptin.

Kimsa miraypiqa, Ellen Whiteq qillqanmanta yachachiy yuyaychakuq kamachikuyqa mana chaskisqa karqan, chaypa rantinpiqa kay pachapa llulla yachachiy ruraykuna churakusqa karqan, Greciaq yachachiy yachay-simipa rikuchisqan hina. Greciaq yachachiyqa Athena diosaqwanmi rikuchisqa kachkan, paymi Nashville, Tennessee llaqtapi iskaychay Parthenon templopi hatunchasqa waqaychasqa kachkan.

Chiqaq yachachiyqa Bibliapi rikuchikurqan, Eliseo profetawan tinkisqa profetakunapa yachaywasinkunawan. Cristo manaraq paqarimuptin 167 watapi macabeokunapa hatariyninmanta pacha, Cristo paqarimusqanmanta 70 watapi Jerusalén llaqta thuñichisqa kanankama, chay hatariyqa aswanqa ñawpa pachapi chiqaqpuni kaq sumaq allpapa kawsayninman suyунmanpas Grecia suyupa yachachiynin yaykumusqanta mana chaskispa sayariymi karqan. Macabeokunapa chay sayariyninqa tukuy imapi Grecia suyupa atiyninta mana chaskispa hatariymi karqan; ichaqa Grecia suyupa yachachiyninpa atiyninqa macabeo sinchi sayapakuqkunapa kawsasqankupipas, ruwayninkuta kuyuchiq yuyaykunapipas, sinchitapuni mastarikurqan, chayrayku chaytaqa kay chiqaq kaqmanta mana t'aqayta atikunmanchu: judíokunapa Jesucristota Mesíasninku hina mana chaskisqankuwan tinkisqa kaqkunamantaqa, Grecia suyupa yachachiyninchá aswan hatun kaq karqan. Grecia suyupa yachachiynin judíokunata mana allinman pusasqanta, mana chiqaq yachachiypas judíokuna Cristota mana chaskinankupaq cruzpi chakatankupaqpas imayna yanapasqantawan sut'inchaq liwrukunam qillqasqa kachkan.

Macabeokunapa hatariyninqa kunan pachapa espiritual sumaq allpanpi 1776 watapi kaq hatariywanmi tupan. Kunanqa Estados Unidos suyupi 4,000-manta aswan qillqachisqa hatun yachay wasikunam kan; chaykunaqa Grecia runakunapa hinaspa jesuitakunapa yachachiy ruwayninkunapa filosofíanpi sayachisqam kachkanku. Chunka watamanta aswanña rikuriq mana kamachiqniyuq kaypas kamachikuykunata mana kasukuypas Estados Unidos suyupi yachachiy wasikuna nisqakunamantapuni paqarimusqantam chiqalla riqsiyta atikun; chaykunapim achka chunka watakunaña yachakuqkunapa yuyayninkuman yachachikuyninkuta takyachichkanku, chay yachakuqkunaqa ñawpaqmantaña willakuy mastariqkunawan hinaspa kusichiyta quq pukyukunawan wakichisqa karqaku, Francia suyupi Hatun Tikraypa pachanpi kaq Satanaspa filosofíankunamanta paqariq globalista filosofíakunata chaskinankupaq. Kunan pacha hatun yachay wasikunapi yachakuqkunaqa, yuraq qarayuq runakunata, cristianokunata hinaspa Estados Unidos suyupa chiqap wiñay kawsayninta awqanapaq wakichisqa yachachiy wasikunaman manaraq yaykuchkaspankum, Sodoma hinaspa Gomorra llaqtakunapa rikuchisqan kawsay ñanta chaskinankupaq ñawpaqmantaña wakichisqa karqaku. Kunan Estados Unidos suyupa huk llaqtayuqnin, Bibliapi hinaspa Profecíapa Espiritunpi riqsichisqa hina, chanin kaywan chiqap kay kallikunaman wischusqa kananta huntachiq, justiciapa sapa kuti kaq iskay patayuq llikanta hamutayta munaspaqa, kunan pacha imayna kasqanqa yuyaywan wakichisqa awqaywan paqarichisqa kachkasqanta hamutananmi; chay awqayqa kawsaypa aswan ñawpaq watankunamantapacham yachachiy llikawan yuyaykunaman takyachisqa kachkan, chay yachachiy llikaqa llapan runakunata elitista globalistakunapa kamachikuyninman churanapaqmi wakichisqa kachkan–amarupa atiyninman!

Ellen Whitepa qillqasqankunapi pichqa hatun yuyaykuna kan: yachachiy, qhali kawsaypaq musuqyachiy, Cristopi iñiq hina kawsay, Hatun Awqanakuypa yuyaynin hinaspa ruwaypi rikuchisqa Diosman sunqu kay. Yachachiyqa Profeciapa Espiritunpi kaq pichqa hatun yuyaykunamanta hukninmi; Ellen Whitepas Diospa Siminpi sutichasqa sapa profeta hinallataqmi Bibliaman hina profeta karqan. Kayqa huk imakunatawanmi paypa kawsaynin pachak tawa chunka tawayuq waranqa runakunapa kawsayninta rikuchiq, paykunapaqpas qatipana kasqanta niyta munan. Cristollan qatipananchis kanan nispa pipas manaraq yuyaykuchkaptin, Pabloqa kayta nin:

Imaraykuchus Cristopi chunka waranqa yachachiqniykichiskuna kachkaptinpas, mana achka taytakunatachu charinkichis; imaraykuchus Cristo Jesuspi noqaqa evangeliota rantispa qankunata paqarichirqani. Chayrayku qankunata ruegakuykichis: noqata qatikuqkuna kaychis. 1 Corintios 4:15, 16.

Ellen Whiteqa, Diospa willakuqnin hina, huk qhawarinam. Ellen Whiteqa huk kutillam kamachiq huñupa huknin kayta chaskirqan, chayqa huk hatun yachay wasi paqarichikuqtinmi karqan; chay yachay wasiqa, paypa Diospaq llamk'ayninpi pichqa hatun yachachina t'aqakunamanta huknin hina sut'inchasqa chiqaq yachachiypa tiqsi yuyayninkunatam hap'ikurqan. Tennessee suyupi Madison llaqtapi kaq chay hatun yachay wasiqa Tennessee suyupi Nashville hatun llaqtapa suyuchan ukhupim tarikun. Mana 1904 watamanta 1915 watapi wañukusqanmanta huk wata ñawpaqkama Madison College nisqata paqarichiq kamachiq huñupi kayllatachu chaskirqan, aswanpas chay hatun yachay wasi sayarichisqa kasqan hallp'ata akllaypipas paymi anchatapuni yanapakurqan. Nashvilleqa Greciaq yachachiy llikanpa chawpinmi, chay llikaqa Macabeokunapa wiñay kawsayninpi judiokuna Mesíasninkuta mana chaskinankupaqmi yanaparqan; chay Macabeokunaqa kunan kawsashasqanchik pachapi kaq, chiqaq iñiymanta t'aqakusqa protestantismupa unanchanmi. Macabeokunapa wiñay kawsay siq'inqa tawa chunka kaq versiculopa pakasqa wiñay kawsayninpi allin takyachispa rikuchisqam kachkan, chiqaq iñiymanta t'aqakusqa protestantismuta unanchaspa; chay protestantismoqa kunanqa Greciaq yachachiyninpa kikinpuni (kunan pacha rikch'ayninpi kaqtinpas) tukuchiq rurukunawan hunt'apacha yachachisqam kachkan.

Adventismopa kimsa ñiqin wiñayninpi, 1888 watapi Profecíapa Espiritunta mana chaskiq umalliqkunaqa yachachiy llikankuta kay pachapa acreditación llikanpa makinman quyta akllarqanku. Nashvilleqa chiqap yachachiypa, llulla yachachiypapas unancha chawpintam rikuchin. Profetaqa kay pachapa griegokunapa yachachiyninta yupaychaspa takyachinapaq akllasqan kikin llaqtatam akllarqan. Chiqap yachachiyqa White ñañapa huk tawa hatun yuyayninkunapa tiqsinmi: qhali kaypi musuqyachiy, ruwaypi rikuchisqa Diosman sunqu kay, cristiano hina kawsay, hinallataq aswantaqa Hatun Ch'aqwaymanta yuyay.

Jesúsqa sapa kuti qallariyta tukukuyninwan rikuchin, hinaspa Edén huertapi pruebamqa kay pachaq kunan uywanakusqan pruebata rikuchin. Tukukuypi kaq pruebamqa sapa bíblica prueban hina kikinmi, imaraykuchus Diosqa mana hayk’aqpas cambianchu. Bíblica pruebamqa kimsa patapi rurasqa pruebanakuy proceso, iskay clasekunata paqarichiq, chaykunataq pruebanakuy proceso tukukuyninpi rikurichisqa kanku. Ñawpaq angelqa chay kimsa patakunata rimarin: Diosta manchakuy, Payman gloriata qoy, imaraykuchus juicioq litmus pruebanpa horan hamusqanrayku. Ñawpaq patam karqan allinwan mana allinwan yachay sach’amanta ama mikunaykipaq kamachiy. Diosta manchakuyta mana haywasqanrayku, Evaqa sach’a pruebapi pantarqan hinaspa mikurqan chay ruruta, allinwan mana allinwan nisqa hina rikuchisqata. Adánpa Diosta manchakusqanpas mana hark’arqanchu sach’a hatariyninman yaykunanmanta, hinaspa iskayninkuman juicio apamusqa karqan, Divinidadpa wiñay sayaq kaynin mana kaq kawsayta rikuchispa.

Qhipa p'unchawkunapa pruebanqa runakunapa prueba pachan tukukunanpaq aslla pachallaña kachkaptin Jesucristopa sut'inchakuyninpi sellon kicharisqa yachaypa yapakuyninta mikunankupaq kunakuywanmi qallarin. Adventismo ukhupi kaqkunapaqpas, Adventismomanta hawa kaqkunapaqpas, pruebaqa kunan pachanchikpi sellon kicharisqa “yachaypa” yapakuyninta chaskisqankuman utaq chaskiyta mana munasqankumanmi hap'ipakun. Chay yachaymanta pruebaqa Muyapa prueba sach'anwanmi unanchasqa kachkan, chay sach'ataqmi allin kaqmanta utaq mana allin kaqmanta yachayta unanchan. Chiqaq yachachiyqa 1904 watapi Tennessee suyupa Nashville llaqtanpim tarikusqa, unanchasqataq karqan; llulla yachachiyñataq 1897 watapi Nashville llaqtapim tarikusqa, unanchasqataq karqan, chaymanta 1920 watapi takyaq wasi hina musuqmanta hatarichisqa karqan. Warmi profeta kawsachkaptin, chiqaq yachachiyqa Nashville llaqtapim yupaychaywan takyachisqa karqan, chay pachapitaq llulla yachachiypas yupaychaywan takyachisqa karqan. 1915 watapi pay wañukusqanmanta qhipaman, llulla yachachiyqa Parthenon yupaychana wasita iskay kaq kutipi takyaq wasi hina hatarichisqankupim kutichisqa karqan; chiqaq yachachiytataqmi Laodicea nisqa Qanchis kaq P'unchaw Adventista iglesiapa umalliqninkuna kay pachawan llamp'uyaspa rimanakusqankuwan mana chaskirqankuchu.

Nashville llaqtapa sutichasqan, “Uraymanta Atenas”, chaymi kallpachakurqan 1897 watapi Centenario Exposición nisqapa chawpinpi sayachisqa wasi akllanapaq. Exposición nisqapi askha wasikuna ñawpaq pacha originalkunaman hina rurasqa karqanku. Ichaqa, Partenón sapallanmi llapanmanta chiqap kikinchasqa ruraynin karqan. Kunan p’unchawkunapi Nashville, Tennessee, takiywan reqsisqa llaqtam; ichaqa manaraq Johnny Cash Museum kashaqtin, Nashville yachachiywanmi reqsisqa karqan, manam takiywanqa.

1850 watakunapuniñam, Nashville llaqtaqa achka hatun yachay wasikunata sayarichisqanraykuña “Athens of the South” nisqa sutichasqaña karqan; chaymi Estados Unidospa urayninpi llaqtakunamanta ñawpaqta huk llapa runakunapaq yachachina sistema pública nisqata sayarichirqan. Pachak watapa tukukuyninkama, Nashvilleqa rikunqa Fisk University, St. Cecilia Academy, Montgomery Bell Academy, Meharry Medical College, Belmont University, hinallataq Vanderbilt University nisqakuna llapa kicharisqankuta. Chay pacha, Nashvilleqa uray suyupi aswan sumaq sivilchasqa, allin yachasqa llaqtakunamanta huknin kasqanrayku reqsisqa karqan, qhapaq kaywan, kawsay yachaywan hunt’asqa.

Diospa yuyaychasqan Simipiqa, mana allin ruwaypa pakasqanqa sutipas rimanapasmi. Diospa yuyaychayninqa Satanastawan, pana Whitepa Satanaspa “paña maki yanapaqnin” nispa sutinchasqan papatawanmi mana allin ruwaypa pakasqan nispa riqsichin. Ichaqa “mana allin ruwaypa pakasqan” nisqaqa chiqaq kayta pantaywan chaqruytapasmi rikuchin. Joelpa willakusqan iñiymanta t'aqakuypa tawa mirayninkunaqa Ezequielpa pusaq ñiqin capitulonpi kaq, aswan aswan millakuypaq tawa ruwaykunawanmi tupanakunku. Chay iskay testigokunaqa Apocalipsispi kaq ñawpaq tawa iglesiakunawanmi tupanakunku, kimsa ñiqin iglesiatañataqmi Constantinopa cristiano iñiyta pagano iñiywan chaqruspa waqllisqan rikuchin. Chay ñawpaq tawa iglesiakunaqa ñawpa Israelpa historianwanmi tupanakunku; chay historiaqa kunan pacha Israelpa historianta unanchan.

Ñawpa Israel llaqtapa kimsa ñiqin mirayninpi, Israelpa reykunaqa Diospa llaqtanwan mana hayk'aqpas hukllanakunanku kaq huk suyukunawanmi hukllanakuy rimanakuykunata ruwarqanku. Apocalipsis libropi rikuchisqa kasqanman hina, ñawpa pacha aychaman hina kaq Israel llaqtapa Cristoman iñiqkunapa iglesianwan tupayninqa, Habacucpa Tablankuna sutiyuq yachaypi sut'ita rikuchisqa ñawpaq willakuymanta yachaymi. Joelqa Diospa akllasqan, paywan rimanakuypi kaq llaqtan kaymanta “t'aqasqa” tawa ñiqin hinaspa qhipa miraytaqa, Ezequielpa rikuchisqan aswan-aswan millakuypaq tawa ruwaykunapi intiman k'umuykuchkaq iskay chunka phisqayuq kuraq runakunawanmi tupachin. Domingo kamachikuy chayamuqtin intiman k'umuykuchkaspa Laodicea hina kaq Qanchis Ñiqin P'unchay Adventismo t'aqasqa kanan chay tawa ñiqin mirayqa, 538 watapi utaq pisi pachamanta chayamuna domingo kamachikuypi papadopa kamachikuyninta unanchaq Tiatira sutiyuq tawa ñiqin iglesiawanmi tupakun. Kimsa ñiqin iglesia, Pérgamoqa, ñawpa Israel llaqtapa wak'akunata yupaychaq qhapaq suyukunawan hukllanakusqanpi kaqtinpas, utaq Constantinopa wak'a yupaychayta Cristoman iñiywan chaqrusqanpi kaqtinpas, “chawpichanakuyta” unanchan; chay iskay testigokunaqa Apocalipsis chunka kimsayuqpi allpamanta lluqsimuq bestiapa kimsa ñiqin mirayninmantam rimanku.

Estados Unidos suyukuna tawa mirayninkuna, wakin chiqaqkunawan kuska Egipto hina rikuchisqa karqan chay 400/430 wata watasqa kawsaypi; chaymi tukukurqan Faraón Puka Lamar Qucha yakukunapi sipisqa kasqanwan. Chay yakukuna señal karqan chay naciónpa tukukuyninta, mayqin naciónpas juzgasqa kanan karqan Dios ñawpa Israelta profeta Moisés nisqawan qispichisqanrayku. Estados Unidosqa juzgasqa kachkan chay pacha, maypachachus juicioqa Diospa iglesianman chayaspa tukukun; chayrayku yuyarina kananmi, Faraónpa kawsayninta tukuchiq yakuqa Faraónman apamusqa karqan inti lluqsimuq wayra kacharisqa kasqanrayku, chay wayraqa yakukunata sayachispa hap’iq karqan Dios ajllasqa llaqtanta qispichishaqtin. Inti lluqsimuq wayraqa kinsa kaq ay qayllaymi, mayqinchus Domingo kamachikuyta maqan Apocalipsis chunka hukniyuqpi nisqa allpa kuyuy chayamuchkaptin.

Kay pachak kay puchuk allpa uywapa tawaq kaq, tukukuq miraymanta ñawpaq kaq mirayqa hunt’asqa kachkan iskaynin waqranpinpas, Republicano waqrapi hinallataq Protestante waqrapipas. Republicano waqrapa allin yuyaymanta karunchakuynin, kimsaynin mirayninpi hunt’akusaq kasqanqa, ñawpaq kaq hatun mundial maqanakuyta muyuriq p’unchawkunapi karqan, chaymi Estados Unidos suyuta iqtisadiyan nisqa ruwayninta Federal Reserve nisqapa globalistankunaman entregakurqan. Chay pachallapitaq Laodicea nisqa qanchis p’unchaw adventismopas munarqan hampi ruwayninta hinallataq yachachiy ruwaynintapas “acreditado” nisqa kananpaq, kay pachapa yachaywan hampiymanta kamachikuykunapa tupayninman hina. Ruray simi hinaqa, “mana allin kaypa pakasqa kaqnin” sutichasqaqa Constantinoq compromisonta hinallataq ñawpaq Israelpa reykunapa kay pachapa atiyninkunawan compromisonta rikuchin. Inspiración nisqawan churasqa simi, chay compromisota sutichanpaq apakusqanqa “amalgamación” nisqami, Ellen Whitepa p’unchawninpi diccionario nisqapi kay hinata sut’inchasqa kasqan hina; “huk amalgamapi chaqruy utaq huñuy; chapuy.” Allinwan mana allinwan yachay sach’aqa amalgamación sach’an, compromiso sach’an. “Qhipa atiyniyoq hatun maqanakuy” nisqaqqa domingo kamachikuy krisismi, hinaspa Supaypa chay krisispaq wakichikuyninqa “mana allin kaypa pakasqa kaqnin” nisqami, runapa yachayninta Diospa revelacionninwan ch’iqiyachiq.

“Satanásqa llank’aywanmi churakusqa kachkan qhipa hatun maqanakuypaq planankunata churaykuspa, maypachachus llapallan huk ladoman chaykunkqa....”

“Uyarikuychik kaykunapa rimayninkunata, unanchaychik atiykunata, kay pachapi kallpachakuspa llalliqkunata. ¿Kanchu mayqin mañakuypa rimaynin? ¿Rikunkichikchu ima señaltaq Dios reqsiskasqa kasqanta? Sacerdotekuna kanmi, achkallata; ichaqa paykunaqa Jehovápa kamachisqanta chakinkuwan saruchkanku. Pachanankunaqa almankunapa yawarninwan qanrachasqa kachkan. Achkha runakunaqa supaykunaman sacrificiota haywashanku. Qhawariychik, qankuna kasukuywan mana kasukuywan iskayrayasqakuna. Yuyaypi qhawariychik hatun achkha runakunata Satanaspa altarñinpim yupaychashaqta. Uyariychik takiyta, rimayta, “aswan hanaq yachachiy” nisqata. Ichaqa, ¿imatataq Dios nin chaymanta?—Mana allin ruwaypa pakasqa misterion.” Pamphlets, 004, 11.

Qhepa ch’aqwaypi, maypacha “llapanmi hukninman churakunkaku”, Edén Huertapi pruebanqa yapamanta ruwasqa kachkan. Chay prueba, qallariypi huk sach’alla huertapa chawpinpi karqa, tukukuypi yapamanta ruwasqa kachkan llapa pachapi. Supaypa ruwasqan, qhipa maqanakuy manaraq chayamuchkaptin, “mana allin ruwaq kaypa pakasqa imayna kasqan” nisqaqa, “aswan hatun yachay” nisqawan sut’inchasqa kachkan. “Aswan hatun yachay” nisqapa unanchanqa, allpa animalpa llaqtanpi, Nashville, Tennessee, ‘Urin Suypa Atenas’ nisqapi tarikun, maypichus Parthenón temploqa kashan, Nashvillepi sutinchasqa cheqaq yachaywan tupachisqa, maytachus huk kuti Madison Collegewan rikuchisqa karqa. Qatiqnin rimayqa inspiraciónmanta kasqanta, kay qillqapa tukukuyninpi hunt’asqata citakusqa kanqa; ichaqa wakin puntos kunan pachapi qhawarisqa kanan.

Llapanmi yachayta munanku allinta, sumaqta maskanankupaq mana allin kaypa pakasqa pakarikuynta, chaymi ancha hatunta rurashan kay pachapa willka historianta tukuchiypi....

“Manam kanchuqchu chawpi ñanqa kutichisqa Paraísoman chayanapaq. Kay qhipa p’unchaykunapaq runaman qusqa willakuyqa mana kananpaqchu runapa yuyay-rurasqanwan chaqrusqa....”

“Diospa altoman churaykusqan, hatun confi anzawan kachkananpaq hukkunaqa, hanaq pacha k’anchaymanta runapa yachayninman kutiriyta atinman.... Llapan pichkuna Dioswan kuska llamk’aqkuna kananpaq hina kaq caracterniyoq kayta munanku, hinaspa Diospa allin rimayninta chaskiyta munanku, paykunaqa Diospa awqankunamanta rakikuspa kawsananku tiyan, hinaspa Cristo Juanman qosqan cheqaq kayta, kay pachaman qoypaq, sayachinanku tiyan.” Manuscript Releases, volumen 18, 30–36.

“Llapan” kaykunamanta “yachay” munasqankumanta rimayqa llapan chay pruebayman yaykuchisqa runakunatam rikuchin, chay pruebayqa tukukuyninpi iskay clase adoradorakunatam rurarin. “Yuyaysapakunam” chayqa pichus munasqa “yachayta” hap’ipunku chaykunam. Chay pruebaykunaqa qallarin Jesucristoq revelacionnin paskasqa kaptin, runaq gracia tiempom tukukuymanña qayllaykushaqtin. Chay paskaymi “yachay yapakuyninta” qallarin. Pikunachus Jesucristoq revelacionninwan tinkispa pruebayta uyarinku, chaykunam “aceiteta,” profético yachayta, hap’ipunku, chaymi pusananpaq, wakichinanpaq, ñawpaqmantapuni santuyaqta rurananpaq, inti lloqsimuy wayra domingo kamachiy chayamunanmanta ñawpaqta. “Allinmanta mana allinmanta yachay sach’aqa” janan p’ankumanta t’antapa llullachiq rikch’ayninpa señalanmi, chayta mikhunapaq utaq qhespinapaq rechazanapaq.

Galileapi, Capernaum llaqtapa sinagoganpi, Jesusqa Paypa Diospaq llamkasqan pachapi wak mayqin kutimantapas aswan achka qatiqninkunata huk kutillapi chinkachirqa. Chaypiqa taripayqa Cristopa profeta hina rimasqan siminkuna kikin nisqankuman hinachu icha espirituman hinachu kasqanta yachaymi karqa, chay taripaypi pantaqkunaqa pantarqakum—Diospa siminmanta lluqsiq sapa simiwan runa kawsanan kasqanta qunqarusqankurayku. Cristoqa hanaq pachamanta urayman kachamusqa Tanta kasqanta sutillata nisqa karqa, chay taripaypi pantaqkunataqmi Chiqap kaqta Grecia runakunawan rikuchisqa runakunapa yachayninwan chaqrusqaku.

Manaraq Evaraq huertapi pantayta qallarinanpaq, Cristoqa Adanmanwan Evamanwan yachachirqan ama mikhunankupaq allinwan mana allinwan reqsiy sach’aq rurunmanta. Wiñay evangeliopa kimsa puriyninkunamanta ñawpaq kaqmi Diosmanta manchakuy.

“Yuyayqa apaykusqa qespichisqa willakuypa manchay hatun cheqaqkunata hap’inanpaq, chayqa manam hayk’aqpas kusikunchu kallpankunata yanqa, mana ancha allin temaspi llamk’achiyta; millay millaywanmi tikranqa chay q’upa qillqakunamanta hinaspa yanqa pukllaykunamanta, kay p’unchaykunapi waynakunata mana allinman urmachispa purichiqkunamanta. Bibliaq harawiqkunawan yachaysapa runakunawan rimarisqakuna, hinaspa pisiñankuta iñiypa sinchi qhari warmi héroekunapa ancha sumaq rurayninkuna kuyuchisqakunaqa, yuyaypa qhapaq chakrankunamanta lloqsinqaku aswan ch’uya sonqoyuq hinaspa aswan hatunchasqa yuyayniyuq, ama hina kaptinqa aswan reqsisqa secular qillqaqkunata yachaqaspa ocupasqa kashanku, utaq kay pachaq Faraonkunapa, Herodokunapa hinaspa Cesarakunapa rurasqankunata qhawarispa hatunchaspa.”

“Wayna runakunaq kallpankunaqa aswan achka kuti puñusqa hina kachkan, imaraykuchus mana Diosman manchakuyta yachaypa qallariyninman churanku. Señorqa Danielman yachayta, hamut’aytawan qorqan, imaraykuchus payqa mana munarqanchu ima kallpawanpas aysasqa kayta, chaymi paypa iñiy kamachikuyninkunaman hark’akuyta atinqa. Imaraykunachus noqanchikqa pisilla yuyayniyuq, takyaq, cheqaq chaninniyuq qharikunata charinchik, chayqa hatun kayta tarinankupaq yuyayninkurayku, Hanaq Pachamanta t’aqakuspa.” Messages to Young People, 255, 256.

Evaqa “Diosman manchakuyta” chinkachirqan. Payqa Diospa siminkunaman khatataywan mancharinman karqan, chayqa pachak tawa chunka tawa waranqakunapa huk kayninmi. Diosman manchakuyqa kimsa pruebakunamanta ñawpaqninmi, hinaspataq qallarin profético Simi kichasqa kaptin, tukukuypitaq yachaqkunapa huk clase-ta, mana yachaqkunapaq huk clase-ta ruran. Yachaq kayman churasqa kaqkunapa qallariyninqa Diospa Siminman khatataywan mancharikuymi. Evaqa mana chayta ruwarqanchu, hinaspataq pruebakuy ruwaypa iskay ñiqin paso ñawpaqman apasqa kaspa, Diosman hatun yupaychayta quytayta mana atirqanchu; chaymantataq juicio paqarin horawan uywasqa kaspa, Laodiceapa q'ala kayninta rikuchirqan.

«Llapa pichqakunaq cristiano carácter-ninta hunt’aspa sumaqta tukuchiyta munakkuqkunaqa Cristoq yugonwan p’achallikunanku. Sichus paykunaqa Cristo Jesuspi hanaq pacha tiyakunapi huñunakuspa tiyayta munanku chayqa, kay pachapi kawsashaspa Paymanta yachakunanku. Cristoqa mana kikinpa gustonllata qatikurqanchu. Tukuy Kawsayninmi karqan ch’uya, mana kikillanpaq mask’asqa allin munakuyniyoq sonqoyoq kaypa wiñaynin. Payqa runa kayta hap’irqan urmasqa pachaman, Satanasman hinaspa paypa sinagoganman, hanaq pacha llapa universoman, mana urmasqa mundokunaman rikuchinampaq: runa kay, Paypa divino kayninwan huñusqa kaspa, Diospa leyninta llapa sonqowan hunt’aq tukuy atiyta atisqanta. Llapa runakuna tapukunan: “¿Imatataq ruranay salvakunaypaq?” Diosqa mañan llamp’u, p’akisqa sonqokunata, Paypa siminta manchakuspa chukchukyaqkunata. Diosmanta altarmantalla hanaq pacha mechata chaskiyta atinanchik; chayta chaskispaqa, mana atinanchikta hunt’asqaña qhawarichiwanchik, hinaspa Cristoq dignidadninta hinaspa k’anchaq glorianninta qhawaykachiwanchik. Kay riqsisqa kaqtinmi, Diosqa Santo Espiritupa pusayninman churawanchik, paymi llapa cheqaq kayman pusawasunchik». Bible Echo, July 20, 1896.

Cheqaqa hinallataq pantaywan hukllachayqa Satanáspa rurayninmi, chaymi mana allin kaypa pakasqa misterio nisqawan reqsichisqa. Tukuy runakunapa compromisunqa, tapukuq taripaypa qhipa kuyuriyninkunapi, Nashville llaqtapi, Tennessee suyuypi, Parthenón templo ukhupi yupaychasqa kachkan.

“Manam allinta yachayniyuqchu kachkan wayna sipaskunata universidadkunaman kachayqa, maypichus pacha tiempo-ninkuta churanku griego latin simikunata yachanankupaq, chaykama umankupas sonqonkupas hunt’achisqa kachkan mana iñiq qillqaqkunapa yuyayninkuwan, chay simikunata allinta atiynankupaq yachakusqankurayku. Paykunaqa huk yachayta tarinku mana ima allinpaqpas nisqa, nitaq Hatun Yachachiqpa yachachisqanwan tupaqchu. Llapanpi hina, kay hina yachachisqa runakunaqa ancha kikinkumanta hatunchakunku. Yuyanku hanaq yachaypa patanmanña chayasqankuta, hinaspa hatun tukuspa purinku, manaña yachaqkuna kasqankuman hina. Diospa llamk’ananpaqqa mana allinman tukuchisqa kanku. Tiempo, imakuna, hinaspa yachakuyta askha runakuna churashqanku huk yachayta hap’inankupaq, chay yachayqa tupaqchaylla mana allin valiyuq, chaykunaqa churakunan karqan huk yachayta hap’inankupaq, mayqinchus paykunata tukuy imapi allin qhari warmi runakunaman tukuchinman, prácticapa kawsaypaq allichasqa. Chay hina yachayqa paykunapaq aswan hanaq valiyuq kanman karqan.”

“¿Imatataq yachaqkuna apanku, yachay wasinchikkunamanta lluqsiqtinku? Maymantataq richkanku? Imatataq ruwankaku? ¿Chay yachayniyoqchu kanku, wakinkunatapas yachachinankupaq atipachiq? ¿Yachachisqachu kanku yuyaysapa taytakuna, mamakuna kananpaq? ¿Ayllupa umalliqninpi sayaruyta atinkuchu, yuyaysapa yachachiqkuna hina? ¿Wasinkupi kawsayninkupi wawakunata hinaqa chay hinatachu yachachinkuman, ayllun Diospa kusikuyninwan qhawasqan kananpaq, hanaq pacha ayllupa unanchan kasqanrayku? ¿Chaskirqankuchu chay sapan yachayta, cheqaqtapuni ‘hatun yachay’ nisqa sutichasqa kayta atiyta?”

“¿Imataq aswan alto yachachiyqa? Manam mayqan yachachiytapas “aswan alto yachachiy” nispa sutichasunchu, hanaq pacha rikch’ayninta apaspa mana kaptinqa, wayna qharikunatawan sipas warmikunatawan Cristohina kanankupaq mana pusaptinqa, chaymanta ayllunkupi Diospa rantinpi umalliq hina sayarinankupaq mana wakichiptinqa. Sichus escuela pacha kawsayninpi huk wayna qhari griegotawan latin simitawan mana yachaspa, mana iñiq qelqaqkunapa qelqasqankupi kaq yuyaykunatapas mana rikuspa qhiparinqa, manam ancha hatun chinkayta muchunchu. Sichus Jesucristo kayhina yachachiyta ancha munasqa kasqanta yuyaspaqa, ¿manachu discipulonkunaman qunman karqan, paykunaqa wañuq runakunaman qusqa llapa llamk’aykunamanta aswan hatun llamk’ayta ruraypaq paypa yachachisqan kaspa, kay pachapi payta rantispa rikuchinankupaq? Ichaqa chaypa rantinpi, payqa paykunapa makinman churarqan sagrado cheqaq kayta, kay pachaman sasachakuyniyoq mana kasqan hinalla qunankupaq.”

“Wakin tiempokunapi griego hinallata latín yachaqkuna necesitakunku. Wakinkunaqa kay simikunata yachayman churakunanmi. Kayqa allinmi. Ichaqa manam llapa runakunachu, nitaq achkakunachu, chaykunata yachanankupaq churakunan. Pikunachus yuyanku griego hinallata latín yachayqa aswan alto yachaypaq ancha esencial kasqanta, chaykunaqa karuman qhawanata manam atinkuchu. Nitaqmi kay pachapi runakuna ciencia nisqanta sutichanku chaypa pakasqa misteriokunata yachayqa Diospa qhapaq suyuman haykunapaq necesitanchu. Satanásmi umata hunt’achin sofisteríawan hinallata tradiciónwan, chaykunaqa cheqaq aswan alto yachayta qarqon, hinaspataq yachaqwan kuska chinkapunanpaqmi kachkan.”

“Llakik yachachisqa yachayta chaskiqkunaqa manan hanaq pachaman qhawarinkuchu. Paykunaqa manan qhawariyta atinkuchu cheqaq Kanchayta, ‘sapa runaman kay pachaman hamuqta kancharichiqta.’ Wiñay kaq cheqaqkunataqa llullaq rikch’ayninkunallaman hina qhawarinku, huk átomo-ta pacha nispa sutichaspa, huktataq pachata átomo nispa. Achkha, nisqanku hina aswan hatun yachayta chaskiqkunamantaqa, Diosmi nin: ‘Qampaqmi balanzakunapi tupusqa kanki, hinaspan pisi kasqayki tarikurqan,’—pisi kaspa allin ruraykunapi yachaymanta, pisi kaspa pacha allinta hap’iyta yachaymanta, pisi kaspa Jesúsrayku imayna llank’anapaq yachaymanta.” Review and Herald, August 17, 1897.

Nashville llaqtapi nina kurkukunamanta willakuynin mana munaychaq llaqtallapichu; chayqa qanchis p’unchaw Adventistakunapaq, Hukllachasqa Estados Unidospaq, hinallataq kay pachapaqpas Diospa chiqap taripaymi. Nashville llaqtapi nina kurkukunakqa imaymana kayninkunata rikuchinku Adventismopa imaymana rakinkunapaq, allpa animalpaq, hinallataq kay pachapaqpas. Nashville llaqtapi nina kurkukunakqa llulla yachachiy hamuqmanta Diospa taripaymi, allinwan mana allinwan yachay sach’awan unanchasqa.

Kay yachayta qatiqasun hamuq qillqapi.

“Aska rikch’aq rikch’arisqankunawanmi Señor Jesúsqa Juanta rikuchirqan Diospa llaqtanta qatiqkunap mana allin kasqanta, hinallataq pantachiq kallpanta. Llapa runakunaqa yachayniyuq kayta munanku allinta mask’anankupaq hucha mana allin kaypa pakasqa misterioyta, kay pachapa historianta tukuypaq muyurisqanpi ancha hatun chiqanta hap’iqta. Diospa qawa chisqan millay ruwaykuna, kay pacha kamachiq kallpakunapi tiyaqkunap ruwayninkuna, paykuna pakasqa ayllukunaman hinaspa huñunakuykunaman watakuspa, Diospa kamachikuyninta mana yupaychaspa, cheqaq k’anchayniyuq runakunata yanapanan tiyan tukuy kay mana allinkunamanta karunchakuspa kawsanankupaq. Astawan astawanmi kay pachapi llapa llulla religiónniyuqkuna mana allin ruwayninkuta rikuchinqaku; iskayllam partiekuna kanku: Diospa kamachikuykunata waqaychaqkuna, hinaspa Diospa ch’uya leywan maqanakuyta ruwaqkuna....”

Warmiq mirayninwan machaq amaruq mirayninwan chikninakuyqa Señorpa sut’inchasqanmi. “Qanwan warmiwan chikninakuyta churasaq, hinaspataq qanpa miraynikiwan paypa mirayninwanpas; payqa umaykita ñut’inqa, qantaq chakinqa muqlluyninta ñut’inki” nispa. “Adammanpas nirqan: Warmiykipa siminta uyarisqaykirayku, hinaspa sach’amanta mikusqaykirayku, mayqinmanta nisqayki: Ama paymanta mikuichu, nispa, allpaqa qanraykum ñakasqa kanqa; llakiywanmi paymanta mikunki kawsayniykipa llapa p’unchayninkuna; k’ispiswan k’ita q’urakunawantaqmi wiñachimusunki; chakraq q’urantaqmi mikunki; uya masaykipa jump’iyninwanmi t’antata mikunki, allpaman kutimunaykikama; chaymantan horqosqa karqanki; q’uñi allpam kanki, q’uñi allpamanmi kutipunkitaq” nispa.

“Kikin ñanninta qatishpa, Satanaspa yuyaykuchisqanman hina ruwashpa, Diospa reqsisqa munayninpa contranpi purispa, runaqa yanqallam pay kikinta hatarichiyta, bendeciyta munarqan. Chay hinaqa, Diospa kamachikunankunata mana kasukuyqa imayna kasqanta yachayta llamk’asqa hinam yacharqan. Chay hinaqa allinta mana allintapas reqsirqan; chay hinaqa Diosman cheqaq kayninta, hunt’asqa kasukuynintawan chinkachirqan, hinaspan tukuy runa aylluman mana allikaypa, ñak’ariypa unu punkukunata kicharirqan. ¡Hayk’aq runakuna kunan p’unchaykama chay kikin llamk’ayta ruwashanku! ¿Hayk’aqtaq runaqa yachakunqa sapaq salvasqa kananpaq sapallan medioqa “Señor ninmi” nisqapi hunt’asqa confiaywan kasqanmanta?”

“Satanásqa maskhaykanmi kikinpa inventosninkunata Diospa wawanman runapa rurayninkunawan yaykuchiyta. Payqa maskhaykanmi Dios hina chaskisqa kayta, utaq Diosmanta aswan hawapi churakusqa kayta.”

“Samana p’unchayta semanaq ñawpaq p’unchayninman tikraspanmi, runakunata pusan Diospa willakusqankunata mana iñinankupaq, chayhinataq kikinkupa ñankunatawan yuyayninkunata qhawarinankupaq, ñawinkupi hinallataq pantasqa taripayninkupi ancha yachaq hina rikurinanpaq. Runa yuyay-sapallawanmi runakunata pusan Diospa sut’inchasqa kamachikuyninkunata runa yachachiykunamanta aswan pisilla kallpayuq hina qhawarinankupaq, hinallataq chay kamachikuyta saqespa karunchakusqanta, mayqenmi wiñaypaq ch’uya, chanin, allinpas kasqa, aslla imapaqpas mana yupaychasqa hina qhawarinankupaq. Payqa qhawanmi chayna ruraspan, runa yanapaqkunata Dioswan tinkisqa kaspa kasukuy wawakuna hina purinankumanta hark’aspa, kay pachapi Diospa ruwasqan hunt’akunanta sayachiyta atisqanta.”

“Pero Satanáspa ruwasqankuna runa yanapaqkunawan, mayqenkunachus allin churasqa kamachiykunaqpi sayanku, hinaspataq kunanpas manchakuypaq, karunchakuypaqmi kanku, huchaq yuyaychasqan musuqchasqa kaptinpas, ñawpaq tayta-mamanchikkunapa kasqanpi hinallataq. Yachachisqañam niwanaypaq kayta: Diospa llamkayninpi kamachiyta apaq churakusqa qharikunaqa wakinkunata kamachiyta ruwanankupaq atiytaqa aswan hatunta yupaychasqaku. Maypichus huk qhari churakusqa kachkan, chay chiqanqa mana kawsaynintaqa tikranchu. Wakinkunaqa rikurirqanku iglesiakunapaqpas sanitariokunapaqpas kamachiykuna yuyaychanankupaq, hinaspataq paykunapa yuyayninkuta mana pipas tapunaypaq kasqanta. Sapa puriyninpi Jesúsmanta yachakuchunku. Paymi sapa qharipaq hatun kamachiq kanan.”

“Achka kutiqqa yachachiqninchisqa kashaqmi nin: ‘Ancha sasaqmi runapa Diosninwan llamp’u sonqowan puriyqa, p’akisqa espirituwan Diospa ñanninta hap’iq, Satanaspa nisqankunata qichuspa, may hatun kay pachapi allinkunata rikuchiq hina qhawachkaptinpas.’ Runapa kikimpa munayninta rurayqa, sapanka Dioslla churashqan sinchi, allin cimientopi takyaspa sayanaypa rantinpi, kutinmanta kutinmanta rikuchisqa karqan. Diospa reqsichisqan chiqan ñankunapi mana puriyta munayqa paykunata pantasqaman apamunqa, hinaspataq manam yachayta yachachinqachu wakinkunamanpas, paykunapas chay kikin pruebatawan llakiyta taripaqkuna kaspa. ¿Hayk’aqtaq runa yachakunqa Diosqa Dios kasqanta, manataq runachu payqa tikrananpaq?”

Wakin runakuna allin ñanmantapas lluqsisqa, mana Dios paqariykusqan kamachikuykunata hap’iyta munaspa sapa kutilla ruphasqa qhuyaynan hina kasqaku. Diosqa sapa ministrota, sapa hampiqtapas waqyaykunanmi cheqaq kay willakuypa llamp’u ch’uyanchasqa kayninta waqaychanankupaq. Diospa Churinmi, Machu Testamentopepas Mushuq Testamentopepas rikuchisqa, kay pachaq Salvadoyninchik kunan p’unchaw. Paymantam sapa medicina misioneropi yachachisqa kayninta chaskinan. Mana wayrapa atiyniyuq apuqmanta t’aqakuspaqa, paypi confiakuyniyuq almanakunata pantachinqa. Llapa runakuna allinta qhawarichunku chay runakunamanta, hina yachachisqa, hina hatunchasqa kasqankurayku, chaymi paykunapa yuyaychakusqankuta mana llapa runa común entiendenmanchu.

“Juchapa huchapa pakasqa rurayninkunaqa mana tukukuq yuyaypas atipananchu. Sapa llakiy, sapa ñak'ariy, hinaspa wañuypas, mana sapallanchu mana allinpa kallpanmanta qhawachin, aswanpas kawsaq Diospa cheqaq kaynintapas rikuchin. Cheqaqta reqsispa, wiñaypaq takyasqa kawsaq Diospa siminta, mayqinchus kasukuspa kawsayta qon, runapa pisi kallpanku Satanaspa yachaysapa qotoyninta qatipayninqa ancha musphana. Dios yachachisqan llapa runakunaqa Cristota Paypa Churin kasqanta reqsinku. Diospa reqsisqa willakusqankunata mana iñiqkunaqa huchapa munasqa kasqanta rikuchinku, hinaspa mana llank'achkankuchu kawsaypa hinaspa mana wañuq kaypa ladopi, mayqinkunachus cheqaqpa hunt'asqa santu kayninwan sut'iman apamun. Mana chayna kaptinqa, characterpi, simipi, hinaspa espiritupi huk t'ikrayta mana ruraspankuqa, almaskuna chinkapunqaku.”

“Mana kanchu ñanachu kachkan kutichisqa Paraisoman chayanapaq. Kay qhipa p’unchaykunapaq runaman qusqa willakuyqa mana runapa yuyayninwan chaqrusqa kananpaqchu. Manam kay pachapi abogadokunapa kamachikuyninman atiykunachu. Ñuqanchikqa mañakuq, humillakuyniyuq runakuna kanan, ama Satanaspa ruranaqninkunawan ñawsaqasqa hina ruraspachu.

Achkakunaqa iñiyyuq kanku, ichaqa manam munakuywan llamk’aq, alma-ta pichaykuq iñiychu. Qispichiq iñiyqa manam chiqaqta sasan yuyayllachu. “Supaykunapas iñinku, mancharinkutaq.” Diospa Espiritunpa willakuyñinmi runakunaman qun kallpachaq iñiyta, chay iñiyqa huk qatiq atiyniyuqmi, character-ta ruraykachan, hinaspan runakunata aswan hanaqman pusayku, mana formal ruwanallamantaqa. Rimaykuna, ruwaykuna, espiritupas testimonio apaykuyta tiyan, Kristu-p qatiqninkuna kasqanchikmanta.

“Tukuy k’anchaq kaypas, tukuy saminchaypas, Diospa qusqan, manan kay qhipa p’unchawkunapi huchaman urmaymanta chayri sapanmanta karunchakuyta hark’anapaq takyaqchu. Pikunatachus Diosqa hatun confiaypi altu puestosman oqarirqan, paykunaqa hanaq pachaq k’anchayninmanta runa yachaymanmi kutiriyta atinku. Chaymantataq k’anchayninku tutayayman tukunqa, Diospa paykunaman saqesqan atiykunaqa toqllaman tukunqa, kawsayninkuq rurayninpas Diospaq mitk’aqmi kanqa. Diosqa manan asipayasqa kanmanchu. Paymanta karunchakuyqa karqanmi, hinallataq wiñaypaqmi kachkan mana pantay atina rurayninkunawan qatipasqa. Diosman mana kusichiq ruwaykunata ruraspa, mana sinchita wanakuspanku, mana saqespanku, chay ruwaykunata chaninchayta mask’aspaqa, mana allin ruraqtaqa llullakuymanmi purichinqa, sapa puriypi sapa puriypi, askha huchakuna mana muchusqa hina rurasqa kanan kama. Tukuy pikunachus munanku Dioswan kuska llank’aqkunapaq hina kayninchikta chariyta, hinaspa Diospa allin rimayninta chaskiyta, paykunaqa Diospa awqankunamanta t’aqakunankum, hinaspa Cristoq Juanman qusqa cheqaq kayta, kay pachaman qonampaq, sinchita hap’ipakunkum.” Manuscript Releases, vol. 18, 30–36.