Chunka Iskay Chunka Tawañiyuq Chunka Isqunpa Pakasqa Willakuynin

Danielpaq Apocalipsispaq librunkuna hukninwan huknin yanapanakunku, chaymi iskayninku huñusqa hunt’asqa kan.

Bibliapa willakuy-qillqapi qhawaq kamachikuykunaqa willakuy-qillqapa yachaqninpa umalliq qhawarisqan kanan, chaypiqa qhipa p’unchaykunapa hawa historiankuqa aswan hatunmanta rikuchisqa kasqanrayku.

Sagradu historiakuna, “hatun reformatoriu kuyuchiykuna” kasqankumanta, utaq “qhapaq suyukunapa sayariyninpas urmayninpas” kasqanmanta; sagradu historiakunaqa Diospa Siminpi kawsay wañuy nisqapaqmi kanku. Pabloqa 2 Tesalonicenses qelqapi, iskay ñiqin capítulope, qelqarqan: cheqaq kayta mana munakuqkuna, hinaspata sinchi pantasqa yuyayta chaskiqkuna; chayta ruwanku imaraykuchus Pablom chay pasaje nisqapi reqsichisqan willakuyta qispichiyta akllarqanku. Chay pasajeqa reqsichin gentil Romaq papal Romaqwan kasqan tinkuyta, mayqenchus Pergamoq Thyatiraqwan kasqan tinkuymi, hinaspata fierruwan allpa mitu kasqan tinkuymi, chay hinallataq dragónwan bestiaqwan kasqan tinkuymi. Papal Romaq sayariynin, Thyatira nisqawan rikuchisqa, hinaspata gentil Romaq urmaynin, Pergamo nisqawan rikuchisqa, chayqa huk cheqaq kaymi sinchi pantasqa yuyayta chaskiqkuna cheqnikunku.

Millerllaq historiankupi, Millerllaqwan Protestantekunawan rimanakusqanku, 1843 watapi ñawpaq chartaman chayasqa karqan, Daniel chunka hukniyuq t’aqapi chunka tawaq versiculopi “llaqtaykipa suwaqkuna” nisqawan ima historiamanta atiyta rikuchisqa kasqanmanta. ¿Suwaqkunaqa pagano Roma hatarimuyninchu karqan, Millerllaqkuna nisqankuman hina, icha Seleucidakunapa urmayninkuchu karqan, Protestantekuna nisqankuman hina?

Bibliaq historianninqaqa chay rikusqami Salomón nisqanman hina, mana kaqtinqa chinkayman rin. Milleritakunaqa reqsirqanku hinaspa willakurqanku pachak pichqa chunka watata, “phisqa killakuna” nisqaman rikuchisqata Apocalipsis isqun kaq kapítulopi, phisqa hinaspa chunka kaq versículokunapi; ichaqa manam allinta ukhuman chuyaqta maskharqankuchu Apocalipsispa isqun kaq kapítulonpi rikuchisqa historiata. Allinta reqsirqanku chunka kaq versículopi “phisqa killakuna” nisqanta, ichaqa rikch’akunmi yuyarqanku, phisqa hinaspa chunka kaq versículokunapi iskayninpi “phisqa killakuna” nisqa qillqasqa kasqanrayku, chayqa sapanlla nanachikuymanta willakuq profecíaman kallpachaylla kasqanta, iskaynin versículokunapi rikuchisqa kasqan hina. Kunanqa sasachayniqmi rikuchiyta atikun, phisqa kaq versículopi “phisqa killakuna” nisqan pachak pichqa chunka watata rikuchisqan, chayqa qallarin Mohammedpa wañusqanpi 632 watapi, hinaspa tukuynin 782 watapi, Irene Emperatrizpa p’enqaychasqa kasqanwan, Bizantino nisqa utaq inti lloq’e Romanopi.

Ñawpaq puriqkunaqa allinmi karqanku chunka kaq versículota churayninkupi, Nicomediapi maqanakuyta, 1299 wataq julio killapa 27 p’unchawninpi, pachak pichqa chunka wataq qallariynin hina; chaymi tukukorqa Constantinoplapim qhepa kaq Constantino kamachiqpa p’enqachisqa kayninwan, 1449 wataq julio killapa 27 p’unchawninpi. Siki patapi siki pataman hina, pachak pichqa chunka wataq pacha reqsichin llapa pachapi Islamta, Arabia llaqtapa Islammanta ñawpaq ay haqiwan chaymanta Turquía llaqtapa Islammanta iskay kaq ay haqiwan rikuchisqa hina. Chay Islammi, emperadorta emperatrizwan kuska p’enqachispa, reqsichin llapa pachapi Islamta, huk suyu atipayta, warmimanta ruwaqta—Irene nisqawan rikuchisqa—hinaspa qhariwan—qhepa kaq Constantino nisqawan rikuchisqa.

Ireneq’a p’enqachunka phisqa chunka watakunapi p’inqachisqa tukuyta tukupaq, Arabia llaqtapi Islamqa Bizancioq suyunman icha hallp’anman kamachiyta hap’in, Ireneq’a hina p’inqachisqa kasqanrayku kimsa wata tributo qonman kallpachasqa karqa, wakin qechuykunawan kuska. Constantino qhepaq p’inqachisqa kasqan tukuriptinqa, chayqa qallariy karqa tawa watayoq pachapaq, chaymanta tukukuq asediyowan, inti lloqsej Romaq capitalnin urmachisqawan. Iskaymantaqa Islammi karqa: Ireneqpaq Arabia Islam, Constantino qhepaqpaq Türkiya Islam. Qhepa p’unchaykunapi tukuy pachapi Islamqa, Arabia Islamwan Türkiya Islamwan, ñawpaq kaq hukñiqin llakiypi iskayñiqin llakiypi rikuchisqa iskay testigokunapi sayarispa, ñawpaqtaqa suyuqa hap’inqa, chaymantataq capitalta. Qhepa p’unchaykunapi politica kaq kayqa, inti lloqsej Romaq Constantinowan rikuchisqa, simbolicamente casarasqa kachkan qhepa p’unchaykunapi religion kaq kaywan, inti lloqsej Romaq Irenewan rikuchisqa. “Politica” hinallataq “religion” kaq kay nisqakunata llamk’achini, animalpa lantinpa símboloqa ñawpaqta Estados Unidospi rikhurin, chaymantaq pachapi. Animalpa lantinqa Constantinoq Ireneqwan simbolica casarakuyninmi, paykuna iskayninpis Islamman suyunta capitalnintapas chinkachispa p’inqachisqa kanku.

Paypa kasarasqankuta riqsichinku iskay historiakunata tupachispa, chaytaq rikuchisqa karqa Constantiawan Liciniuswan 313 watapi kasarasqankuwan, Milán kamachiy churasqa kaptin, chaypi símbolo nisqa Esmirna iglesiaq puchukarqun, símbolo nisqa Pérgamo iglesiataq qallarikurqan. Pablom sutichasqan hina, kallpayoq pantayman urmachisqa kayta chaskiqkuna mana munanku Pabloq waqyay willakuyninta rikuyta, maypichus huk urmayqa kan manaraq huchayoq runa rikurimuptin. Chay urmayqa Pérgamoq historiapin pasakun, huchayoq runataq 538 watapi rikurichisqa karqan, chay pacha símbolo nisqa Tiatira iglesia qallarikusqan.

Inti Roma llaqtap willka chimpapi ñawpaq pacha willakuyqa iskay testigokunata qun, qhawaychay profétic chiqaq kayta, mayqinchus simbolikopi rikuchisqa kachkan inti Roma llaqtap willka chimpawan k’anchay chimpapi Roma llaqtap hawka chimpawan. Chay tinkuyninpi, k’anchay chimpapi Romaqa iglesiam, inti Romaqa estadom. Romaqa huk huñuy iglesiawan estadowan, hina kaspa fierrowan allpawan rikuchisqa, Danielpa iskay kaq qillqapi.

Huk allin sut’ita rikuchinapaqmi kaypi qhawakuyta atisun: qhipa p’unchaykunapi, llapa kay pachapi Islamqa, iglesiatawan estadotawan hukllachasqa atiy hina rikuchisqa kallpaman hamun, chaypa allpanta llapa qichuspa, llaqta uma markantapas hap’ispa. Kay yuyayqa iskay huk testigokunawan kallpachasqa kachkan, Apocalipsis isqun ñiqinmanta sagrado historiapi. Osmanqa Nicomedia suyuta atiparqan 27 julio killapi, 1299 watapi, chaymanta iskay wata qhipamanqa Nicaea suyutapas atiparqan 1301 watapi. Chaypa churinmi Nicaea uma llaqtata atiparqan 1331 watapi, chay kikillan churinmi Nicomedia uma llaqtatapas tawa wata muyuriypi atiparqan, chay muyuriymi 1337 watapi tukurqan. Ñawpaq pionerokunaqa 27 julio 1299 p’unchayta Osmanwan señalasqaku, ichaqa mana hayk’aqpas qhawarqakuchu qatiq maqanakuyta, Nicaea maqanakuyta, otomano imperiota sayachiypa iskay kaq historial ruway hina. 27 julio 1299 p’unchayqa achka ruwaykunamanta ñawpaq kaqmi karqan, domingo kamachikuykama chayaypaq. Turco Islampa ñawpaq iskay ruwayninmi huk profeciapa qallariyninta reqsichirqan, chay profeciaqa 1449 watapi tukurqan, chaymanta yapamanta 1840 watapi, chaymanta yapamanta 9/11 p’unchaypi, chaymanta yapamanta 31 diciembre killapi 2023 watapi.

Chay iskay puriyninkunamanta ñawpaq kaqqa manam sapaqllachu huk pachak pisqa chunka watakunapa qallariyninta señalasqa, aswanpas kimsa chunka pusaq watakunapa qallariynintapas señalasqa. Qallarirqan Osman Nicomedia suyuta hap’iptin, hinaspataq tukukurqan kimsa chunka pusaq wata qipaman, Osmanpa churin Nicomedia llaqta umalliq siudarninta hap’iptin, tawa watayuq muyuriq maqanakuy tukukuypi, 1337 watapi. Kimsa chunka pusaq yupayqa “hatariy” nisqata rikuchin, chaymi Osmanpa ñawpaq puriynin, Nicomedia suyuta hap’iy, turku islampa hatariyninta señalasqa. Chay ñawpaq kimsa chunka pusaq watayuq puriypi, “tawa wata” muyuriq maqanakuyqa tukukuyninta señalakun. Pachak pisqa chunka watakunapa qhipa puriyninpi, p’enqay chayachisqa kachkan, hinaspataq tawa wata qipaman, 1453 watapi, inti lloq’e Romanapa umalliq llaqtan hap’isqa kachkan.

Ichaqa 1453 watapi Otomano Turku kunaq kaptinku, ichaqa manachu chaylla, aswanpas Osmanpa churin 1337 watapi Nicomediata hinaspa 1331 watapi Nicaeata kaptinpas, kimsa kasuskunapi sapa umalliq llaqtapas imayllapipas ñawpaq pacha historiapi inti lloq’e Romaq umalliq llaqtan karqan. Kay kimsa siq’ikuna llapallanmi inti lloq’e Romaq atipayta reqsichin. Sapa huknin kay kimsa siq’ikunam reqsichin Islamqa ñawpaqta inti lloq’e Romaq suyunta atisqanta, chaymantataq umalliq llaqtanta. Kimsa umalliq llaqtakunapa sutinkunapas kikinmi chay suyuq sutinwan. Sapa huknin kay kimsa siq’ikunam sapanchasqa alpha hinaspa omega historiapi runakunata charin. Iglesiatawan estadota huñusqa kasqankuta reqsichispa, emperadorta hinaspa emperadrista Islampa p’enqaychasqanwan, profetiku p’enqaychayqa siq’inkunata hukllachan inti intiq Romaqwan, mayqinchus Constantine Hatunpas 330 watapi Constantinopla llaqtata Roma llaqtamanta aswan akllaspa p’enqaycharqan. Inti chimuq Romaq qhipa p’enqaychasqañataq 476 watapi qhipa emperadorninwan hamurqan, hinaspataq chaymanta pacha usqhayllata urayman urmarqan.

Roma occidentalqa Roma orientalwan tupaqchakuyninpiqa Iglesiam karqan; inti llaqtapi kaqqa Estadom karqan. Qallariypi p’enqaychasqa 330 watapi, chaymanta 476 watapi, hinaspa 782 watapi, hinaspa huk kutitaq 1449 watapi. Huk p’enqaychasqa siqi, qhapaq suyu t’aqasqa kasqanwan qallarispa, chaymanta 476 watapi emperadorta, chayrayku imperiotapas, chinkachisqan p’enqaychasqawan qatipasqa, chaymantataq Islam hamuspa p’enqaychayta apamurqan ñawpaqta inti llaqtapi kaq suyuman 782 watapi, hinaspa qhipamantataq inti llaqtapa umalliq llaqtanman 1453 watapi.

Bibliaq willakuy proféticapi Islamqa qhawarichin inti lloqsiy chinanpiwan inti yaykuy chinanpiwan Romapa mirayninta; chaymanta, kunan p’unchawkunapi Islam apamushan k’anchayqa, Islampa qallariy k’anchayninwanmi tinkun, ichaqa Millerita ñawpaq puriqkunapaq chay k’anchaymanta aswan karuymi chayan. 2024 watapi qallarisqa prueba tiempoqa, “qamkuna llaqtaykipa suwa runankuna, rikuyta sayarichiqkuna” nisqapaq pichus kasqanwan, prueba periodopa alphanninta karqan; kunanmi, chay prueba periodopa tukukuyninpi, Apocalipsis isqon ñiqi kapitulumanta Islam nisqa yachachisqamanta k’anchayqa yapan testigokunata inti yaykuy Romamanta wan inti lloqsiy Romamanta, kay qhepa p’unchawkunakama mana hayk’aqpas allinta evalúasqa kasqankuta.

Islampa profetik siq’inkuna, isqonmanta chunka hukniyuq kamachikuykunapi rikuchisqa, Daniel chunka hukniyuqpa chunka qhawayninmanta chunka suqta qhawayninkama tarisqa historiapa siq’inkunata huñun, kay qillqakunapiña rimakusqa siq’inkunawan tinkuq willakuyninkunata quspa. Ichaqa Islampa hatarimusqan profetik rikch’aynin ukhupiqa iskayninmi hatarimun: Milleritakunapa kuyuyñinpas, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa kuyuyñinpas. Tawa watayuq iskay pacha, Apocalipsis isqonpa pacha-profesiankunapa ukhupi allin sayachisqa, hinaqtin chaykunapa huknin kaspa, 1840 watamanta 1844 watakama kay tawa watakunapa testigonta qun. 1844 watapiqa manañan profetik pacha kanchu; chayrayku simbólicomanta tawa watayuq pachaqa profetik kaqninkunawanmi sut’inchasqa, manam pacha-hayk’aq kasqanwanchu. Ñawpaq tawa watayuq pachaqa reqsichin Islam Nicomediata atipayta, ñawpaq inti lloqsimuq Romanopa umalliq llaqtanta, 1337 watapi, taytan chay suyuta atipasqan qhipaman kimsa chunka pusaqniyuq watakuna qhipata. Iskay kaq tawa watakunaqa reqsichin inti lloqsimuq Romanakunapa políticopiwan religiosopi kamachiqninkunapa p’enqaychasqa kayninta 1449 watapi, Islamrayku apamusqa; kinsa kaq tawa watakunañataq reqsichin Diospa atiyninpa sumaq hatun rikurimuyta, allpata k’anchayninwan achikyaq angel 1840 wata, agosto killapa chunka hukniyuq p’unchawninpi uraykamusqanpi.

Miller llaqtakunaq ñawpaq kaq iskay angelkunaq historiankuqa kinsa kaq angelpa historianninta tupachkan, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq sellasqa kayninpi. Chay qhipa sellay llamk’ayqa huchaq pichasqa chinkachisqanmi; chayqa Divinidadwan humanidadwan hukllachasqa kasqanmi; hinallataq Islam apamusqan maqanakuy ukhupinmi ruwakun.

Tukuy willakuykunapa hunt’asqa junt’aynenqa qhipa p’unchaykunapim kachkan, chayrayku kay qillqasqaqa pachak tawa chunka tawa waranqa sellasqa kayninta reqsichin. Apocalipsis isqun ñiqipi Islammanta willakuq qhelqasqaqa historiapi llaveta qun, chaymi aswan hunt’asqa rikch’ayninta atiywan huñuykun, chay atiyqa chay musqhoyta sayarichin, chay historiapi tukukuspa 11 agosto 1840 p’unchaypi, maypachachus Islam hark’asqa karqa. Chaymanta pacha Apocalipsis isqun ñiqipi testimoniunqa chunka ñiqiman mast’arikurqan, hinaspa ñawpaq kaq angelpa, iskay kaq angelpa historiankumanpas. Chaymantataq chunka hukniyuq ñiqipi kinsa kaq ayqeyqa qonqaylla domingo kamachiyman chayan, chaypim kinsa kaq angelpa hatun qapariynin qallarin. Isqun ñiqiqa Islammanta llave kachkan, Danielpi hinaspa Apocalipsispi churakusqa suyuqkunapa hatariyninta hinaspa urmayninta wakichispa. Chunka hinaspa chunka hukniyuq ñiqikunataq pachak tawa chunka tawa waranqa yuyaysapa doncellakunapa experiencianta reqsichin. Isqun ñiqiqa chay hawapi musqhoyta sayarichiq unanchata reqsichin, chunka hinaspa chunka hukniyuq ñiqikunataq Uyaywan Purispa Aswan Santu Lugarman qatipaywan tinkisqa ukhupi musqhoyta reqsichin.

Apocalipsis chunka kapítulon qallarikun Cristo hina sinchi angelta, kichasqa uchuy librota apamuspa uraykamusqanwan. Chay ruwasqa kasqa Agosto 11, 1840 p’unchawpi, Apocalipsis isqon qhaway willakuyninpa tukukuyninpi, mayqinchus kimsa pachak isqon chunka hukniyuq watata, chunka pichqa p’unchawtawan reqsichin. Apocalipsis chunka qhawarichin chaymanta ñawpaqman historiata, mensajeqa Juanpa wiksa ukunpi hayaqman tukunan kama, Octubre 22, 1844 p’unchawpi. 1840manta 1844kama tawa wataqa ñawpaq angelpa chayamuyninwan qallarin, kimsakaj angelpa chayamuyninwanñataq tukukun. Chay tawa wata, Agosto 11, 1840 hunt’asqa kasqan qhepanpi hamuq, rikch’achisqa karqan tawa watawan, Julio 27, 1449manta 1453kama, kimsa pachak isqon chunka hukniyuq watakunapa, chunka pichqa p’unchawkunapa qallariyninpi. Iskaynin chay tawa-wata pacha tupanku Nicomediapa muyuy hapiyninpa tawa watawan, 1333manta 1337kama. Unanchasqa simipi inti lloq’e Romanqa Islamrayku kinsa kutita atipasqa karqan. Ñawpaq kaq karqan Niceapa muyuy hapiyninpi 1331 watapi; chaymantataq Nicomediapa tawa-wata muyuy hapiyninpi 1337 watapi; hinaspataq Constantinoplapa muyuy hapiyninpi 1453 watapi.

Dioclecianoqa 293 watapi Roma llaqtata kamachikuywan inti lluqsimuyninmanpas inti yaykumuyninmanpas rakirqan, hinaspa Constantinoqa 330 watapi Roma llaqtata willakuy-hina rakirqan inti lluqsimuyninmanpas inti yaykumuyninmanpas. 395 watapi, emperador Teodosio I wañusqanmanta qipaman, imperioqa ñawpaqmanta hina hinallataq wiñaypaq rakisqa karqan, payqa inti lluqsimuynintawan inti yaykumuynintawan ishkay churinkunaman saqisqanrayku. Católico iglesiapis inti lluqsimuyninmanpas inti yaykumuyninmanpas rakikurqan 1054 watapi “hatun ch’iqiy” nisqapi. Rakikuyqa pisiy-pisiylla karqan, chaymanta qatiq tukukuypis hina. Chay rakikuyqa kunan p’unchaykama hinallataq kachkan. Chay p’unchaymanta pichqa chunka watakunamanta ukhuman, Roma llaqtapi inti yaykumuynin iglesiaqa qallariqninpi ishkay pachak watahina cruzada kunata Islam contra qallarirqan. Inti yaykumuynin Romaqa urmaq karqan qhipa emperadorninta chinkachispa 476 watapi. Inti lluqsimuynin Romaqa urmaq karqan 1453 watapi. Papaq Romaqa urmaq karqan 1798 watapi. Pagano Romaqa rakikurqan inti lluqsimuyninmanpas inti yaykumuyninmanpas 293, 330 hinaspa 395 watakunapi. Papaq Romaqa rakikurqan inti lluqsimuyninmanpas inti yaykumuyninmanpas 1054 watapi. Panikunaq Whiteqa reinokunaq hatariyninta hinaspa urmayninta reqsichin Diospa Simi yachaypi hatun qhawariy-tupu hina.

Apocalipsispa isqon kaqon pusaq t’aqapi historiapa k’anchayninman orqosqa qhapaq suyukunaqa kallpanchanku chay rimayta, Roma llaqtan visionta sayachisqanta. Islamwan pachak tawa chunka tawa waranqakunawan proféticata t’inkisqanqa sut’inchaymi chawpi tuta qapariypa willakuyninta, mayqenchus Cristoqa Jerusalenman asnowan yaykusqanwan rikuchisqa karqa, pacha profeciapi rikuchisqa kasqanta; chay profeciaqa ñawpaq ñak’ariypa pachasninpi qallarisqa, iskay ñak’ariypa profeciapa iskay kaq rak’inpi qatiqllata purisqa, hinaspata tawa watayuq historiapi hunt’asqa tukusqa, maypichus ñawpaq hinaspa iskay angelkunapa Millerita kuyuy qallarirqan chay kikin profeciapa hunt’asqanwan. Chay profeciaqa “kimsa chunka pusaqniyuq iskay watakuna” nisqa unanchawan (1299 hinaspa 1301) qallarisqa, Islampa hatarimuyninta señalananpaq; hinaspata “kimsa chunka pusaqniyuq iskay watakuna” nisqa unanchawan (1838 hinaspa 1840) tukukusqa, Milleritakunapa hatarimuyninta señalananpaq.

1844 watapi, Milleritakunaq tawa watayuq pacha tukukuyninpi, 1333manta 1337kama muyuy chinkachisqa kasqanwan hinallataq 1449manta 1453 watapi muyuy chinkachiykama rikuchisqa karqanman hina, profetiku pachaqa manaña rurasqa kananpaqchu karqan. Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq unanchanta hoqarisqankuqa chiqanta tinkikun Islam nisqa profecíapi hoqarisqa kasqanwan.

Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaqa Cristoq kasqan caracterninta hunt’asqa hina qhawachinku, hinallataq Cristoqa wakin simbóliku rikch’ariykunapurapi “akllasqa uvapa sach’an” nisqa kashan. Ismaelqa Génesis 16:12 nisqapi “salvaje” runa hina reqsichisqa kashan.

“Salqa” nisqaman tikrasqa simiqa Arabia llaqtapi puriq salqa asnumi. Qhepa p’unchaykunapi Cristo-pa rantin runankuna salqa Arabia asnoq willakuynin patapi llank’anku: Cristo Jerusalénman yaykuspa lluqsirqan chay asno, Balaam kimsakutita maqtaqtin qhipaman rimarisqa chay asno. 1840 watapi ñawpaq angelpa willakuyninta kallpachaq willakuyta willarqan chay willakuqkunaqa, kuyayniyoq ancha allin pachaq pichqa chunka wataq profecía nisqanta manan rikurqankuchu, kikin profético historiapi maypichus kuyayta kuyuchiq willakuy tarikusqa karqan chaypi. Manataqmi rikurqankuchu iskay tawa-wata p’unchaykunata chayllataq pacha profecíapi, mayqinkunachus 1840 manta 1844 kama historiata rikch’achirqan. Judá ayllumanta Leónqa kunanmi “ñawpaq ñankunamanta” k’anchayta kicharichkan, mana hayk’aqpas ñawpaqta rikusqa k’anchayta; chay k’anchayqa 31 diciembre 2023 p’unchaymanta kicharispa hamuq k’anchaywanmi hukllachasqa. Chaymi Nashville-ta maqtaq Islamchu kasqanmanta llapa iskayrayaykunata anchuchin. Chay k’anchayqa Roma-pa unanchanta qhawarichin, chayraykutaq 2024 watapi qankunaq llaqtan suwankunamanta alpha sasachakuyman omega rimay hina tukuspa, Millerita historiapipas kikin unanchamanta rimanakuypa omega unanchanmi. Chaymi reqsichin Apocalipsis isqonpi pacha profecíakunapi Islam nisqaqa hawapi willakuy kasqanta, pachak tawa chunka tawa waranqa sellasqa pacha ukhupi historiapa tiempunpi. Kay chiqaqtaqa ñam unaymanta yachachishaykuña, ichaqa kunanqa huk siq’ipi qhawachiyta atisun, Apocalipsis isqonmanta qallarispa Apocalipsis chunka hukniyoqman tukukuqpi. Islam-pa pacha profecíanwan tupasqa kinsa kaq tawa-wata pacha, 1840 manta 1844 kama hunt’asqa, pachak tawa chunka tawa waranqapa sellasqa tiempunta rikch’achin. Apocalipsis chunka hukniyoqpi hatun allpa kuyuywan, pachak tawa chunka tawa waranqaqa huk unanchahina hoqarisqa kanku.

Ezequiel qillqapi kinsa chunka qanchisniyuqpi, Diospa llaqtanta huk soldadokuna hina hatarichiyqa iskay patapi rurasqa proceso kasqa, chaytaqa Adánpa kamasqanmi ñawpaqmantaraq rikuchirqan. Ñawpaqtaqa Adánqa t’urumanta formasqa karqa, chaymantaqa Cristoqa kawsaypa samayninta payman pukurqan. Ezequielpiqa ñawpaq profecíaqa wañusqa cuerpokunata formasqa, ichaqa chaykunaqa wañusqallaraq kasharqanku. Chaymanta tawa wayrakunaqa cuerpokunaman pukusqa, hinaspan atiyniyuq hatun soldadokuna hina sayarirqanku. Kinsa chunka pusaqniyuq chhika yupaywan tawa chunka yupayqa chay iskay patakunata rikuchinku.

Kaykunak qillqapi kaykunataqa qatiqasaqku.