Ezekiyeli agereranya n’abahawe umurimo wo kwigishwa wakozweho na Ntare yo mu muryango wa Yuda, kandi inyigisho Yayo y’ibanze ni “umurongo ku wundi murongo.”

Abo ni bo yabwiye ati: Ubu ni bwo buruhukiro mubeshwesha abananiwe kuruhuka; kandi uku ni ko kugarurirwa ubuyanja; nyamara ntibashatse kumva. Ariko ijambo ry’Uwiteka ryababereye itegeko ku itegeko, itegeko ku itegeko; umurongo ku murongo, umurongo ku murongo; hano duke, na harya duke; kugira ngo bagende, bagwe basubira inyuma, bameneke, bagwe mu mutego, bafatwe. Yesaya 28:12, 13.

Ubu Intare yo mu muryango wa Yuda ni yo iri guhishura igitabo cya Ezekiyeli. Turamenyeshwa ko Ezekiyeli ari umutambyi mu mwaka wa mirongo itatu, yaba “mirongo itatu” ihagarariye imyaka ye y’ikigereranyo nk’umutambyi, cyangwa se umwaka wa mirongo itatu wo mu murongo w’ubuhanuzi watangiriye kuri Pasika Ikomeye ya Yosiya. Ubutambyi bwa nyuma bwo mu minsi y’imperuka ni abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine, kandi amateka ya kera y’ukuri asobanura mbere amateka y’ikigereranyo yo mu minsi y’imperuka.

Ariko mwe muzitwa Abatambyi b’Uwiteka: abantu bazabita Abakozi b’Imana yacu: muzarya ubutunzi bw’abanyamahanga, kandi muzīrata mu cyubahiro cyabo. Yesaya 61:6.

Ezekiyeli ni ikimenyetso cy’ubwoko bw’Imana bwo mu minsi y’imperuka—amateka yera agaragazwa na buri buhamya bwa gihanuzi. Ayo mateka yera ni urugaga rwa marayika wa gatatu, rwashushanyijwe mu buryo bwihariye n’urugaga rwa marayika wa mbere rwo mu mwaka wa 1840. Urugaga rwa marayika wa mbere ni rwo rwari marayika alufa muri abo bamarayika batatu, naho uwa gatatu ni marayika omega. Bityo rero, Ezekiyeli ahuzwa na Petero mu gihe cyo gushyira ikimenyetso ku bantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine. Amateka y’ikigereranyo ya Petero n’aya Ezekiyeli yombi abarizwa mu mateka ya Panium kandi ashushanywa muri ayo mateka.

Agatabo Gato

Ezekiyeli afata icyo gitabo gito, nk’uko na Yohana yabigenje mu Byahishuwe icumi.

Ariko wowe, mwana w’umuntu, umva icyo nkubwira; ntube icyigomeke nk’iyo nzu y’ibyigomeke: terura akanwa kawe, urye icyo nguhaye. Nuko ndebye, mbona ikiganza kinyohererejweho; kandi dore, cyari gifite umuzingo w’igitabo; arawunsanza imbere yanjye; kandi wari wanditsemo imbere no inyuma: kandi hari handitswemo amaganya, no kurira, n’amakuba. Kandi arambwira ati: Mwana w’umuntu, rya icyo ubonye; rya uyu muzingo, ugende uvugane n’inzu ya Isirayeli. Nuko nterura akanwa kanjye, anryesha uwo muzingo. Arambwira ati: Mwana w’umuntu, tegeka inda yawe kurya, wuzuze amara yawe uyu muzingo nguha. Nuko ndawurya; kandi mu kanwa kanjye wari uryoshye nk’ubuki. Ezekiyeli 2:8–10, 3:1–3.

Mu gice cya cumi cy’Ibyahishuwe, Yohana arya agatabo, kandi icyo gice cyose gishushanya ukwigaragaza kw’imbaraga z’Imana kuva ku wa 11 Kanama 1840 kugeza ku wa 22 Ukwakira 1844.

“Umumarayika uhuza n’itangazwa ry’ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu agomba kumurikisha isi yose ubwiza bwe. Hano hahanuwe umurimo ufite ubwaguke bugera ku isi yose n’imbaraga zidasanzwe. Umuhari w’ukuza kwa Kristo wo mu myaka ya 1840–44 wari ukugaragazwa kw’ikuzo kw’imbaraga z’Imana; ubutumwa bw’umumarayika wa mbere bwagejejwe kuri buri sitasiyo y’ubumisiyoneri yo mu isi, kandi mu bihugu bimwe habayeho ukwitabira iby’idini kuruta ukwigeze kuboneka mu gihugu icyo ari cyo cyose uhereye ku Ivugurura ryo mu kinyejana cya cumi na gatandatu; ariko ibi bizarusha n’umuhari ukomeye uzabaho munsi y’umuburo wa nyuma w’umumarayika wa gatatu.” Intambara Ikomeye, 611.

Ezekiyeli ahuje na Yohana mu gice cya cumi cy’Ibyahishuwe, bityo Petero, Yohana na Ezekiyeli bahagararana hamwe mu mwanya bagenewe mu gihe cyo gushyirwaho ikimenyetso cya ba bantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine.

1840 kugeza ku wa 1844 hagereranya igihe cy’imyaka ine cyatangiye ubwo ubuhanuzi bw’igihe bwatangiranaga n’igihe cy’imyaka ijana na mirongo itanu ku wa 27 Nyakanga 1299. Ayo “mezi atanu” yarangiye maze yifatanya n’ubuhanuzi bw’igihe bw’imyaka magana atatu na mirongo cyenda n’umwe n’iminsi cumi n’itanu bwasojwe ku wa 11 Kanama 1840, igihe ihishurwa rihebuje ry’imbaraga z’Imana ryagaragarijwe kugeza ku wa 22 Ukwakira 1844. Hanyuma ikoreshwa ry’igihe cy’ubuhanuzi rirahagarara.

Nuko arahira Uhoraho uhoraho iteka ryose, waremye ijuru n’ibiririmo, n’isi n’ibiyirimo, n’inyanja n’ibiyirimo, yuko igihe kitazaba kikiriho. Ibyahishuwe 10:6.

Igihe cy’ubuhanuzi cyarangiye, nk’ishyirwa mu bikorwa ryemewe ry’ubuhanuzi, ku wa 22 Ukwakira 1844. Ezekiyeli, Petero na Yohana buri wese ahagarariye abakobwa b’inkumi b’abanyabwenge b’Imana bo mu rugendo rw’umumarayika wa mbere n’uwa kabiri, kandi nanone no mu rugendo rw’umumarayika wa gatatu.

Iyerekwa

Ibice cumi na kimwe bya mbere bya Ezekieli bitanga urukurikirane rw’“iyerekwa” nk’uko byasobanuwe mu murongo wa mbere w’igice cya mbere.

Nuko mu mwaka wa mirongo itatu, mu kwezi kwa kane, ku munsi wa gatanu w’uko kwezi, nkiri mu bajyanywe mu bunyage ku ruzi rwa Kebari, ijuru rirakinguka, mbona ibyerekanywe n’Imana. Ezekiyeli 1:1.

“Amayerekwa” y’imitwe cumi n’umwe ya mbere yabanje gutangwa mu mutwe wa mbere ku ruzi rwa Kebari, hanyuma arushaho gusobanurwa mu iyerekwa ryo mu mutwe wa gatatu ryabereye mu “kibaya,” maze yongera gutangwa mu iyerekwa ryo mu mutwe wa munani ryabereye i Yerusalemu. Aho hantu hatatu, ari ho uruzi rwa Kebari, ikibaya na Yerusalemu, hagereranya amayerekwa atatu, ari hamwe agize iyerekwa rimwe, ari ryo “amayerekwa” avugwa mu murongo wa mbere no mu mitwe “cumi n’umwe” ya mbere.

Yubile

Gufata umwaka wa mirongo itatu nk'umwaka wa mirongo itatu w'umuzenguruko wa Yubile watangiriye kuri Pasika izwi cyane ya Yosiya, ukaza kurangira ku wa 22 Ukwakira, bishobora gushyigikirwa bitagoranye, kuko uwo murongo wihariye w'amateka yera ugaragazwa mu buryo busobanutse, umurongo ku murongo, hakoreshejwe abahamya barenze umwe. Urugero, Pasika ishushanya iminsi mikuru yo mu gihe cy'urugaryi, naho umunsi w'impongano ugashushanya iminsi mikuru yo mu gihe cy'umuhindo. Bityo rero, igice cya makumyabiri na gatatu cy'Abalewi gihuzwa n'umuzenguruko wa Yubile watangiranye na Yosiya. Hari indi mirongo ihuzwa n'amateka agaragazwa n'umwami Yosiya kugeza ku wa 22 Ukwakira 573 mbere ya Kristo. Isohozwa ryo mu mateka ry'umwaka wa Yubile ku wa 22 Ukwakira 573 mbere ya Kristo rishyigikirwa n'abahanga mu by'amateka.

Abahanga mu kubara ibihe muri rusange bemera ko umunsi w’impongano wabaye ku wa 22 Ukwakira 573 mbere ya Kristo, kandi abo bahanga mu kubara ibihe byo muri Bibiliya bemera ko Pasika Ikomeye ya Yosiya yabaye mu mwaka wa 622 mbere ya Kristo. Pasika, ikimenyetso cy’iminsi mikuru yo mu rugaryi, yatangije icyiciro cya Yubile cy’imyaka mirongo ine n’icyenda cyarangiye ku kimenyetso cy’iminsi mikuru yo mu muhindo, ku munsi w’impongano. Ibyumweru birindwi by’imyaka byari bigize iyo myaka mirongo ine n’icyenda byari ibimenyetso by’Isabato y’ubutaka.

“Muri buri paji, haba ari amateka, cyangwa amabwiriza, cyangwa ubuhanuzi, Ibyanditswe byo mu Isezerano rya Kera birabagirana ubwiza bw’Umwana w’Imana. Ku rugero byari byarashyizweho n’Imana, gahunda yose y’Abayuda yari ubuhanuzi bwuzuye bw’ubutumwa bwiza. Kuri Kristo ni ho “abahanuzi bose bamuhamiriza.” Ibyakozwe n’Intumwa 10:43. Uhereye ku isezerano ryahawe Adamu, ugakomeza mu murongo w’abakurambere no mu rwego rw’amategeko, umucyo w’ikuzo wo mu ijuru wagaragaje neza intambwe z’Umucunguzi. Abahanuzi babonye Inyenyeri y’i Betelehemu, Shilo uzaza, mu gihe iby’igihe kizaza byanyuraga imbere yabo mu rugendo rw’amayobera. Muri buri gitambo, urupfu rwa Kristo rwaragaragajwe. Muri buri gicu cy’umubavu, gukiranuka Kwe kwarazamukaga. Buri mpanda ya yubile yamamaje izina Rye. Mu ibanga riteye ubwoba ry’Ahera Cyane, ikuzo Rye ryahabaga.” Uwifuzwa Ibihe Byose, 211.

Cumi na karindwi

Zedekiya yari yarajyanywe i Babuloni igihe Yerusalemu yafatwaga, imyaka cumi n’ine mbere y’umwaka wa 573 mbere ya Kristo. Abanyamateka b’Abayahudi bagaragaza ko icyiciro cya Yubile cyatangiye mu gihe cya Yosiya mu mwaka wa 622, kikarangira ku wa 22 Ukwakira 573, ari cyo cyiciro cya 17 cya Yubile. Igihe cyahereye ku ntambara y’i Rafiya kikageza ku ntambara y’i Paniyumu cyamaze imyaka cumi n’irindwi. Putolemi ni we watsinze mu ntambara y’i Rafiya, kandi yamaze imyaka cumi n’irindwi ategeka ari umwami w’amajyepfo. Igihe cyahereye ku Iteka ry’i Milani kikageza igihe Konsitantini yagabanyijemo ibice ubwami bwe mu mwaka wa 330 cyamaze imyaka cumi n’irindwi. Mu cyiciro cya cumi na karindwi cya Yubile, Yerusalemu yarimbuwe na Nebukadinezari.

Kuko abana ba Isirayeli bazamara iminsi myinshi badafite umwami, badafite umutware, badafite igitambo, badafite inkingi y’ishusho, badafite efodi, badafite terafimu; hanyuma abana ba Isirayeli bazagaruka, bashake Uwiteka Imana yabo, na Dawidi umwami wabo; kandi bazubaha Uwiteka n’ubugwaneza bwe mu minsi y’imperuka. Hoseya 3:4, 5.

Hoseya aravuga ku ngingo ifitanye isano itaziguye no kujyanwa mu bunyage kwa Sedekiya, nubwo inagaragaza intangiriro yo kujyanwa mu bunyage k’ubwami bwo mu majyaruguru mu mwaka wa 723 mbere ya Kristo. Impamvu icyo gice cyo mu gitabo cya Hoseya gifitanye isano n’ubuhamya bwa Ezekiyeli ishingiye ku kuba Isirayeli yaranze Imana igihe yatsimbararaga ku kugira umwami w’umuntu. Icyifuzo cya Isirayeli cyo gutegekwa n’umwami w’umuntu, aho gutegekwa n’Umwami ari we Mana, kigaragazwa nk’“ubwibone bw’imbaraga zanyu” mu gihano cy’"ibihe birindwi" kivugwa mu Balewi 26.

Nimwanga kutanyumva muri ibyo byose, nzabahana incuro ndwi kurushaho ku bw’ibyaha byanyu. Kandi nzavunagura ubwibone bw’imbaraga zanyu; kandi nzatuma ijuru ryanyu risa n’icyuma, n’isi yanyu ibe nk’umuringa. Abalewi 26:18, 19.

“Ubwibone bw’imbaraga zanyu” bushushanya icyifuzo cya Isirayeli cyo kumera nk’ab’isi no kugira umwami wayo bwite. Gukurwaho k’umwami w’ubwami bwo mu majyaruguru mu mwaka wa 723 mbere ya Kristo, hanyuma kujyanwa mu bunyage k’umwami Sedekiya w’ubwami bwo mu majyepfo mu mwaka wa 586 mbere ya Kristo, bishushanya kumenagurwa kw’“ubwibone” bwa Isirayeli ya kera, kandi ubwibone bubanziriza kugwa. Mu buhanuzi bwa Bibiliya, “imbaraga” ni umwami cyangwa ubwami, kandi ubwibone bwa Isirayeli bwo kwishakira umwami w’umuntu bugaragaza ko yanze ubutegetsi bw’Imana n’Umwami ari we Mana.

Mu buryo bw’ubuhanuzi, ubwibone bw’imbaraga za Yuda bwaravunwe igihe Manase yajyanwaga mu bunyage i Babuloni, kandi kuva icyo gihe Yuda ikomeza kugandukira ubutegetsi bw’amahanga. Sedekiya agereranya iherezo rya nyuma ry’ikorwa ryo kuvunagura buhoro buhoro ubwibone bw’imbaraga zabo.

Nuko Samuel amaze gusaza, ashyiraho abahungu be ngo babe abacamanza ba Isirayeli. Imfura ye yitwaga Yoweli, uwa kabiri akitwa Abiya; kandi baciraga imanza i Bērisheba. Ariko abahungu be ntibagendeye mu nzira ze, ahubwo bayoba bakurikira inyungu mbi, bakira indonke, kandi bagoreka imanza. Nuko abakuru bose ba Isirayeli bateranira hamwe, basanga Samuel i Rama, baramubwira bati: Dore urashaje, kandi abahungu bawe ntibagendera mu nzira zawe; noneho dushyirireho umwami wo kuducira imanza nk’uko andi mahanga yose agira. Ariko icyo kintu nticyashimishije Samuel, ubwo bavugaga bati: Duhe umwami wo kuducira imanza. Nuko Samuel asenga Uwiteka. Uwiteka abwira Samuel ati: Wumvire ijwi ry’abo bantu muri byose bakubwira; kuko atari wowe banze, ahubwo ni jye banze, kugira ngo ntaba nkiri Umwami ubategeka. Nk’uko bakoze imirimo yose uhereye ku munsi nabakuranye muri Egiputa kugeza uyu munsi, bakansiga bagakorera izindi mana, ni ko bagukorera nawe. Noneho rero umvire ijwi ryabo; ariko ubaburire cyane, kandi ubamenyeshe imigenzereze y’umwami uzabategeka. 1 Samweli 8:1–9.

Birakwiriye kwitondera ko muri icyo gihe Isirayeli itanze umugongo Imana itayanze gusa nk’Umwami wayo, ahubwo ko yanze n’Umwuka w’Ubuhanuzi, nk’uko wagereranywaga na Samweli; kuko handitswe ngo: “bansize, bakorera izindi mana, ni ko bakugenza nawe.”

“Satani ahora... ahora yinjiza ubuyobe ubudahwema kugira ngo ayobye abantu abakure ku kuri. Uburiganya bwa nyuma cyane bwa Satani buzaba ugutesha agaciro rwose ubuhamya bwa Mwuka w’Imana. ‘Aho kutagira iyerekwa, abantu bararimbuka’ (Imigani 29:18). Satani azakorana ubuhanga bwinshi, mu buryo butandukanye no mu nzira zinyuranye, kugira ngo ahungabanye icyizere cy’ubwoko bw’Imana bw’insigisigi gifitiye ubuhamya nyakuri.”

“Hazabyuka urwango ruzakangurirwa kurwanya Ubuhamya, urwango ruzaba ari urwa satani. Ibikorwa bya Satani bizaba ibyo guhungabanya kwizera kw’amatorero muri bwo, kubera impamvu iyi: Satani ntashobora kubona inzira isobanutse bene aka kageni yo kwinjiza ibishukisho bye no kuboha imitima mu buyobe bwe, niba imiburo n’ibihano n’inama by’Umwuka w’Imana byumviwe.” Selected Messages, igitabo cya 1, 48.

Uburiganya bwa nyuma bwatewe tewokarasi ya Isirayeli ya kera bwari ukwanga atari Imana yonyine gusa, ahubwo n’Umwuka w’Ubuhanuzi. Ukwanga uko ko mu wa 1097 Mbere ya Kristo gushushanya uburiganya bwa nyuma bwa Adventisime y’Umunsi wa Karindwi ya Lawodikiya mu wa 1863. “Ibihe birindwi” byo mu Balewi makumyabiri na gatandatu ni Ijambo ry’Imana, kandi Umwuka w’Ubuhanuzi uvuga ku byerekeye “ibihe birindwi” ko “bitagomba guhindurwa.”

“Nabonye yuko imbonerahamwe yo mu 1843 yari iyobowe n’ukuboko kw’Umwami, kandi ko itagombaga guhindurwa; ko imibare yari uko Yashakaga ko iba; ko ukuboko Kwe kwari kuri yo kandi guhisha ikosa mu mibare imwe n’imwe, ku buryo nta n’umwe washoboraga kuribona, kugeza ubwo ukuboko Kwe kwavanywagaho.” Early Writings, 74.

Biragaragara ko Umwuka w’Ubuhanuzi washyigikiye “ibihe birindwi,” kandi uko kubishyigikira kwari umuburo wo kudahindura imibare iri ku mbonerahamwe, aho "ibihe birindwi" biri mu nkingi yo hagati no mu mfuruka yo hejuru iburyo. Hamwe n’imbonerahamwe y’impimbano ya Uriah Smith yo mu 1863, ukwanga ukuri kw’urufatiro kwagendaga kurushaho gukomera, kwari kwarashushanyijwe n’Abisirayeli ba kera mu kwanga Imana n’Umwuka w’Ubuhanuzi, ni ko kwagaragaje ubwigomeke bwo mu 1863. Itariki y’ubwigomeke bwo mu 1863 ihuje n’umurongo w’ubuhanuzi ugaragazwa mu gitabo cya Ezekiyeli. Muri uwo murongo w’amateka, iherezo ryabaye irimbuka rya Yerusalemu, ryashushanyaga itegeko ryo kubahiriza umunsi w’Icyumweru. Igihe cyo kuva mu 1863 kugeza ku itegeko ryo kubahiriza umunsi w’Icyumweru rigiye kuza vuba cyashushanywaga n’amateka yo kuva ku mwami Sawuli mu mwaka wa 1097 mbere ya Kristo kugeza kuri Sedekiya mu mwaka wa 586 mbere ya Kristo.

Zedekiya yajyanywe i Babuloni imyaka cumi n’ine mbere ya Yubile yo mu mwaka wa 573 Mbere ya Kristo. Umuzenguruko wa cumi n’irindwi wa Yubile watangiye mu mwaka wa 622 Mbere ya Kristo, kandi mu mwaka wa mirongo itatu Ezekiyeli agaragazwa nk’umutambyi mu mwaka wa 592 Mbere ya Kristo, hanyuma nyuma y’imyaka itanu Yerusalemu irarimburwa mu mwaka wa 586 Mbere ya Kristo. Yararimbuwe ku munsi umwe w’uwo mwaka nk’uwo yongeye kurimburwaho ubwa kabiri mu mwaka wa 70 Nyuma ya Kristo na Tito. Umurongo wa mbere wa Ezekiyeli igice cya mbere uri mbere y’isenywa rya Yerusalemu ho imyaka itanu, kandi uri mbere y’iyerekwa ry’urusengero ryo mu gice cya mirongo ine ho imyaka cumi n’icyenda.

Mu mwaka wa makumyabiri n’itanu w’ubunyage bwacu, mu itangiriro ry’umwaka, ku munsi wa cumi w’ukwezi, mu mwaka wa cumi na kane nyuma y’uko uwo murwa urimbuwe, kuri uwo munsi nyir’izina ukuboko k’Uwiteka kwari kuri jye, kandi anjyana aho. Ezekiel 40:1.

Kubera kutubahiriza isezerano ry’Isabato y’ubutaka, Imana yagaragaje ko umuvumo wari guterwa no kutubahiriza umwaka wa karindwi, ari wo Sabato y’ubutaka, wari kuba “ibihe birindwi.” “Igihe” ni umwaka, kandi “umwaka” ni iminsi magana atatu na mirongo itandatu, kandi karindwi gukuba magana atatu na mirongo itandatu bingana n’imyaka ibihumbi bibiri na magana atanu na makumyabiri. Abayoboke ba Miller bashobora kuba batarakoresheje imvugo ngo “makumyabiri na gatanu makumyabiri,” ariko imbonerahamwe zabo zera zombi zagaragazaga mu mibare imyaka ibihumbi bibiri na magana atanu na makumyabiri.

Itangazwa ry’umuvumo w’ibihe birindwi ku bwami bwa Isirayeli bwo mu majyaruguru no ku bwami bwa Yuda bwo mu majyepfo ni ryo William Miller yasobanukiwe bwa mbere, cyangwa se ni ryo wakwita isobanukirwa rye ‘ry’urufatiro,’ ndetse wanakwita isobanukirwa rye rya “alufa.” Mu 1863, itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi rya Lawodikiya ryanze isobanukirwa ry’urufatiro ry’ibyo Miller yavumbuye—“ibyo yavumbuye” byari bigize urufatiro rwose rw’umuryango w’abayoboke ba Miller. Ibyahumetswe byatanze umuburo utaziguye ko ibyo byashoboraga kuba, kandi byarabaye, ndetse hashize igihe kirekire bibaye.

Urufatiro rw’urusengero rwongeye kubakwa nyuma y’ubunyage bwo i Babuloni rwararangiye mu mateka y’itegeko rya mbere, kandi mbere y’itegeko rya kabiri. Urusengero rwubatswe rwose mu mateka y’itegeko rya kabiri. Mu itegeko rya gatatu ubwigenge bw’igihugu bwasubijwe Isirayeli ya kera nyakuri. William Miller yagereranyaga marayika wa mbere wageze mu 1798 kandi ahabwa imbaraga ku wa 11 Kanama 1840. Marayika wa kabiri yaje nyuma y’aho imfatiro zishyiriweho, nk’uko byagereranyijwe n’ishusho yo mu 1843, yasohowe muri Gicurasi 1842. Mu gucika intege kwa mbere ko mu 1844, kwa gucika intege kwa alufa ko mu 1844, marayika wa kabiri ndetse n’igihe cyo gutinda cyo mu mugani w’abakobwa cumi barindaga umugeni na byo byarahageze, kandi ubwo ubutumwa bwa marayika wa kabiri bwahabwaga imbaraga mu nteko yo mu nkambi yabereye Exeter, urusengero rwararangiye. Hanyuma mu gucika intege gukomeye, cyangwa gucika intege kwa omega ko mu 1844, Intumwa y’Isezerano yahise iza mu rusengero rwayo, mu gusohozwa kw’iyo myaka ibihumbi bibiri na magana atatu yatangiriye ku itegeko rya gatatu ikarangirana no kuza kwa marayika wa gatatu.

Izina Yosiya risobanura ‘urufatiro rw’Imana.’ Yaba umwami Yosiya cyangwa Josiah Litch, bombi ni ibimenyetso by’imfatiro, nk’uko zigaragazwa mu mateka y’iteka rya mbere kandi nk’uko zigaragazwa n’iminsi mikuru yo mu gihe cy’urugaryi ivugwa mu mirongo makumyabiri n’ibiri ibanza y’igice cya makumyabiri na gatatu cy’igitabo cy’Abalewi. Imfatiro, iminsi mikuru yo mu gihe cy’urugaryi n’iteka rya mbere, byose ni ibimenyetso bishushanya umwaka wa 1840 no guhabwa imbaraga kwa marayika wa mbere. Tariki ya 22 Ukwakira mu mwaka wa 573 mbere ya Kristo, nk’uko igaragazwa muri Ezekiyeli igice cya mirongo ine, umurongo wa mbere, ni ikimenyetso cya tariki ya 22 Ukwakira 1844 n’itangizwa ry’urubanza rw’abapfuye, kandi ni n’ikimenyetso cya tariki ya 11 Nzeri 2001, igihe urubanza rw’abazima rwatangiraga. Abantu bose bagiye bakurikirana izi nyandiko bakagombye kuba bazi uko ndimo gukoresha ibi bimenyetso.

Ezekiyeli ni ikimenyetso kiri mu mateka y’ubuhanuzi agaragarirwa mu nyandiko ze. Ezekiyeli ari aho igihe abagabo makumyabiri na batanu bunamiraga izuba ku musozo w’igice cya munani. Yari anahari mu bice bikurikira, ubwo “gushyirwaho ikimenyetso gukurikirwa no kubaga” byazanwaga kuri Yerusalemu, Ellen White akaba agaragaza ko ari Itorero ry’Abadivantisiti b’Umunsi wa Karindwi. Mu bice cumi na kimwe bya mbere, Ezekiyeli ajyanwa mu buturo bwera bwo mu ijuru kugira ngo ahabwe amabwiriza ye, nk’uko Abamilerite bahamagawe kubigenza mu 1844, kandi nk’uko uyu mutwe na wo ubu urimo guhamagarirwa kubikora.

Bityo Ezekiyeli ababereye ikimenyetso: nk’uko yakoze byose ni ko namwe muzabikora; kandi nuko ibi nibisohora, muzamenya yuko ndi Uwiteka Imana. Ezekiyeli 24:24.

Iyo Ibi Bije

Iyo tugeze ku rwego, mu minsi y’imperuka, aho ibintu Ezekiyeli yagaragaje byongeye kuboneka mu bwoko bw’Imana, ni bwo tuba tugeze ku kimenyetso cya Ezekiyeli. Iyo umenye ko Ezekiyeli ahagarariye abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine, kandi ukabimenya ku rugero rw’ukwizera no gusobanukirwa bifite ibyitezwe byejejwe ko ibintu byose Ezekiyeli yagaragaje mu nyandiko ze bishushanya urukurikirane rwera rw’ibyabaye byo mu minsi y’imperuka birebana n’abo bihumbi ijana na mirongo ine na bine—iyo ubizi utyo, ni bwo “muzamenya” ko “Uwiteka” ari “Imana.”

Tuzakomeza ibi bitekerezo mu nyandiko ikurikira.