පද හතළිහේ සැඟවුණු ඉතිහාසය - අංක දහනවය

දානියෙල් සහ එළිදරව් පොත් එකිනෙකට අනුපූරක වන අතර, එනම් ඒවා එකට එක්වීමෙන් සම්පූර්ණත්වයට පත් වේ.

බයිබලීය අනාවැකිවල රාජධානීන් අනාවැකි ශිෂ්‍යයාගේ අවධානයේ කේන්ද්‍රය විය යුතුය, මක්නිසාද අන්තිම දිනවල බාහිර ඉතිහාසය ප්‍රධාන වශයෙන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන්නේ එහිදීය.

“මහා ප්‍රතිසංස්කරණීය චලන” හෝ “රාජ්‍යයන්ගේ උද්භවය හා පතනය” යනුවෙන් අදහස් කළත්, ශුද්ධ ඉතිහාසයන් දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය තුළ ජීවිතය හෝ මරණය සම්බන්ධ ප්‍රස්තාවකි. සත්‍යයට ප්‍රේම නොකරන අය, එයට පසුව බලවත් මුළාව පිළිගන්නෝ, එසේ කරන්නේ, පාවුල් එම ඡේදය තුළ හඳුන්වාදුන් පණිවිඩය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඔවුන් තෝරාගත් බැවින් බව, පාවුල් දෙවන තෙසලෝනික 2 වන පරිච්ඡේදයේ ලියා ඇත. එම ඡේදය, අජාතික රෝමය හා පාප්‍ය රෝමය අතර සම්බන්ධතාවය හඳුන්වා දෙයි; එයම පෙර්ගමොස් සහ තියාතිරා අතර සම්බන්ධතාවයද වන අතර, යකඩ හා මැටි අතර සම්බන්ධතාවයද වන අතර, මකරා සහ පාප්‍ය පදවිය අතර සම්බන්ධතාවයද වේ. තියාතිරා විසින් නිරූපිත පාප්‍ය රෝමයේ උද්භවය සහ පෙර්ගමොස් විසින් නිරූපිත අජාතික රෝමයේ පතනය, බලවත් මුළාව පිළිගන්නෝ ද්වේෂ කරන සත්‍යයකි.

මිලර්වාදී ඉතිහාසයේදී, 1843 පුරෝගාමී චාට්ටුවට ඇතුළත් වූ මිලර්වාදීන් හා ප්‍රොටස්ටන්තයන් අතර වූ තර්කය, දානියෙල් 11 වන පරිච්ඡේදයේ 14 වන වචනයේ “තොපේ ජනතාවගේ කොල්ලකරුවන්” ලෙස නිරූපිත වූයේ කුමන ඓතිහාසික බලයක්ද යන්න පිළිබඳවය. මිලර්වාදීන් තර්ක කළ පරිදි එය අජාතික රෝමයේ උදයවීමද, නැතහොත් ප්‍රොටස්ටන්තයන් කියා සිටි පරිදි එය සෙලෙව්කිඩ්වරුන්ගේ පතනයද?

සලමොන් කියා සිටියේ අහිමි වූ විට විනාශය පැමිණෙන්නේ යැයි, එම දර්ශනය බයිබලීය ඉතිහාසයයි. මිලෙරයිට්වරු එළිදරව් පොතේ නවවෙනි අධ්‍යායයේ පස්වන හා දසවන වගන්තිවල “මාස පහක්” ලෙස නිරූපිත වූ අවුරුදු එකසිය පනහ හඳුනාගෙන ප්‍රකාශ කළහ; එහෙත් ඔවුන් එළිදරව් පොතේ නවවෙනි අධ්‍යායයේ නිරූපිත ඉතිහාසය ගැඹුරින් අනාවරණය කර නොගත්තහ. ඔවුන් දසවන වගන්තියේ මාස පහ නිවැරදිව හඳුනාගත් නමුත්, පස්වන හා දසවන වගන්ති දෙකෙහිම “මාස පහක්” යන ප්‍රකාශය අඩංගු බැවින්, එය එම වගන්ති දෙකෙහි නිරූපිත වධනාත්මක අනාවැකිය පිළිබඳ සරල අවධාරණයක් පමණක් බව ඔවුන් සිතූ බව පැහැදිලිය. දැන් පහසුවෙන් පෙන්වා දිය හැක්කේ, පස්වන වගන්තිය “මාස පහක්” නිරූපණය කරන විට, එය ක්‍රි.ව. 632 දී මහම්මද්ගේ මරණයෙන් ආරම්භ වී, බයිසන්ටියානු හෝ නැගෙනහිර රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ අධිරාජ්ඣා ඉරීනේගේ අවමානය සමඟ ක්‍රි.ව. 782 දී අවසන් වූ අවුරුදු එකසිය පනහ නිරූපණය කරන බවයි.

පුරෝගාමීන් නිවැරදිව දහවන පදය 1299 ජූලි 27 දින නිකොමීඩියා සටන ලෙස අදාළ කර, එය වසර එක්සිය පනහක ආරම්භය බවත්, එම කාලය 1449 ජූලි 27 දින කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ රාජ්‍ය කළ අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන්ගේ අවමන්වීමෙන් අවසන් වූ බවත් තීරණය කළහ. පේළියෙන් පේළියට, වසර එක්සිය පනහක කාලයක් ලෝකව්‍යාප්ත ඉස්ලාමය හඳුන්වා දෙයි; එය ප්‍රථම ශෝකය වන අරාබියේ ඉස්ලාමයද, දෙවන ශෝකය වන තුර්කියේ ඉස්ලාමයද යන දෙකින් නිරූපිත වේ. අධිරාජයා සහ අධිරාජිනිය යන දෙදෙනාම එකට අවමන් කළ එම ඉස්ලාමය, අයිරීන් විසින් නිරූපිත ස්ත්‍රියකින්ද, අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන් විසින් නිරූපිත පුරුෂයෙකුගෙන්ද සමන්විත රාජ්‍යයක් ජයගන්නා ලෝකව්‍යාප්ත ඉස්ලාමය බව හඳුන්වා දෙයි.

අයිරීන්ගේ අපමානයෙන් අවසන් වන එකසිය පනස් වසර තුළ, අරාබියේ ඉස්ලාමය බයිසන්තින්ගේ ප්‍රදේශය හෝ භූමි ප්‍රදේශය තම පාලනයට ගනියි; එමෙන්ම අයිරීන් එතරම් අපමානිත තත්ත්වයකට පත්වූ බැවින්, අනෙකුත් බලහත්කාර අයකිරීම් සමඟ, වසර තුනක් පුරා කප්පම් ගෙවීමට ඇය බලකෙරුණාය. අන්තිම කොන්ස්ටන්ටයින්ගේ අපමානය සිදු වූ කල, එය වසර හතරක කාල පරිච්ඡේදයක ආරම්භය සනිටුහන් කළේය; එය අවසානයේ වටලෑමකින් හා නැගෙනහිර රෝමයේ අගනුවර පෙරළාදැමීමෙන් නිමවේ. දෙකම අවස්ථාවල එය ඉස්ලාමයම විය—අයිරීන් සම්බන්ධයෙන් අරාබීය ඉස්ලාමයද, අන්තිම කොන්ස්ටන්ටයින් සම්බන්ධයෙන් තුර්කි ඉස්ලාමයද. අන්තිම දවස්වල, පළමු හා දෙවන විපත්ති තුළ ඉදිරිපත් කරනු ලබන අරාබීය සහ තුර්කි ඉස්ලාම යන සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා විසින් නිරූපිත ලෝකව්‍යාප්ත ඉස්ලාමය, පළමුව භූමි ප්‍රදේශය අත්පත් කරගනු ඇත; ඉන්පසු අගනුවරද. නැගෙනහිර රෝමයේ කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් නිරූපිත අන්තිම-දින දේශපාලන ඒකකය, නැගෙනහිර රෝමයේ අයිරීන් විසින් නිරූපිත අන්තිම-දින ආගමික ඒකකය සමඟ සංකේතාත්මක ලෙස විවාහ වී ඇත. “දේශපාලන” සහ “ආගමික” ඒකක යන පදයන් මම භාවිත කරන්නේ, මෘගයාගේ රූපය නම් සංකේතය පළමුව එක්සත් ජනපදය තුළ ද, ඉන්පසු ලෝකය තුළ ද සිදුවන බව සඳහන් කිරීම සඳහාය. මෘගයාගේ රූපය යනු, කොන්ස්ටන්ටයින් සහ අයිරීන්ගේ සංකේතාත්මක විවාහයයි; ඔවුන් දෙදෙනාම තම භූමි ප්‍රදේශය සහ අගනුවර ඉස්ලාමයට අහිමි කිරීමෙන් අපමානිත කරනු ලැබෙති.

ඉතිහාස දෙක එකිනෙකට සමාන කර බැලීමෙන් ඔවුන්ගේ විවාහය හඳුනාගත හැකි වන අතර, ක්‍රි.ව. 313 දී මිලානෝ ආඥාව ක්‍රියාවට නැංවූ විට කන්ස්ටන්ටියා සහ ලිසිනියුස් අතර වූ විවාහය මගින් එය පූර්වදර්ශනය කරන ලදී; එවිට සංකේතාත්මක ස්මිර්නා සභා යුගය අවසන් වී, සංකේතාත්මක පෙර්ගමොස් සභා යුගය ආරම්භ විය. බලවත් මෝහයකට භාර දෙනු ලැබූවන් ලෙස පාවුල් හඳුන්වන අය, පාපයේ මනුෂ්‍යයා ප්‍රකාශ වීමට පෙර සිදුවන පලායෑමක්ද ඇතුළත් වන පාවුල්ගේ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩය දැකීමට අකමැති වෙති. එම පලායෑම පෙර්ගමොස්ගේ ඉතිහාසයේ සිදුවන අතර, පාපයේ මනුෂ්‍යයා ක්‍රි.ව. 538 දී ප්‍රකාශ විය; එවිට තියාතිරා සභා යුගය ආරම්භ විය.

නැගෙනහිර රෝමයේ ඉතිහාසය, නැගෙනහිර රෝමය බටහිර රෝමය සමඟ ඇති සංකේතාත්මක සම්බන්ධතාවයෙන් ද නිරූපිත වන අනාවැකිමය සත්‍යයට සාක්ෂි දෙකක් සපයයි. එම සම්බන්ධතාවයේදී බටහිර රෝමය සභාව වන අතර නැගෙනහිර රෝමය රාජ්‍යය වේ. දානියෙල් දෙවන පරිච්ඡේදයේ යකඩ සහ මැටි ලෙස නිරූපිත පරිදි, රෝමය සභාව හා රාජ්‍යය එක්වීමකි.

අවසාන දිනවල ලෝක පුරා ඉස්ලාමය සභාවක් හා රාජ්‍යයක් එක්වූ සංයෝජනයක් ලෙස නිරූපිත බලයකට විරුද්ධව පැමිණ, එහි භූමි ප්‍රදේශය සහ අගනුවර අත්පත් කරගන්නා බව විශ්වාසදායක ලෙස දැකිය හැකි එක් හේතුවක් නම්, එය එළිදරව්ව නවවන පරිච්ඡේදයේ පූජනීය ඉතිහාසයෙන් ලැබෙන තවත් සාක්ෂි දෙකකින් තහවුරු කරනු ලැබීමයි. ඔස්මාන් 1299 ජූලි 27 දින නිකෝමීඩියාහි භූමි ප්‍රදේශය ජයගත්තේය; ඉන් දෙවසරකට පසු, 1301 දී, ඔහු නිකයාහි භූමි ප්‍රදේශයද ජයගත්තේය. ඔහුගේ පුත්‍රයා 1331 දී නිකයාහි අගනුවර ජයගත්තේය; එම පුත්‍රයාම 1337 දී අවසන් වූ අවුරුදු හතරක අවරෝධයකින් පසු නිකෝමීඩියාහි අගනුවරද ජයගත්තේය. පුරෝගාමීන් ඔස්මාන් සමඟ 1299 ජූලි 27 දින සලකුණු කළ නමුත්, ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය ස්ථාපිත කිරීමේ ඓතිහාසික දෙවන පියවර ලෙස නිකයා සටන නම් ඊළඟ සටන කිසිවිටෙක සලකා බැලූයේ නැත. 1299 ජූලි 27 දින ඉරිදා නීතිය කරා ළඟා වීමට තිබූ පියවර කිහිපයකින් පළමු පියවර විය. තුර්කි ඉස්ලාමයේ පළමු පියවර දෙක 1449 දී අවසන් වූ, නැවත 1840 දී, නැවත 9/11 දින, තවද නැවත 2023 දෙසැම්බර් 31 දින අවසන් වූ අනාවැකියක ආරම්භය හඳුනා දුන්නේය.

එම පියවර දෙකෙන් පළමුවැන්න වසර එකසිය පනහක ආරම්භය පමණක් සලකුණු කළේ නොව, එය වසර තිස්අටක ආරම්භයද සලකුණු කළේය. එය ඔස්මාන් විසින් නිකොමෙදියා ප්‍රදේශය අල්ලාගැනීමෙන් ආරම්භ වූ අතර, වසර තිස්අටකට පසු 1337 දී වසර හතරක වටලෑමක අවසානයේ ඔස්මාන්ගේ පුත්‍රයා නිකොමෙදියාගේ අගනුවර අල්ලාගත් විට එය අවසන් විය. තිස්අට යන සංඛ්‍යාව “නැගී සිටීම” නියෝජනය කරයි; නිකොමෙදියා ප්‍රදේශය ඔස්මාන්ගේ ආරම්භක අල්ලාගැනීම තුර්කි ඉස්ලාමයේ නැගී සිටීම සලකුණු කළේය. එම පළමු වසර තිස්අටක පියවර තුළ, “වසර හතරක” වටලෑමක් නිමාව සලකුණු කරයි. වසර එකසිය පනහේ අවසාන පියවරේදී, අවමානය පනවනු ලබයි; එයින් වසර හතරකට පසු, 1453 දී, නැගෙනහිර රෝමයේ අගනුවර අල්ලාගනු ලැබේ.

එය 1453දී ඔටෝමාන් තුර්කිවරුන් වූවත්, හෝ ඔස්මාන්ගේ පුත්‍රයා 1337දී නිකොමීඩියාද 1331දී නිකායියාද දෙකම අත්පත් කරගැනීම වූවත්, මෙම අවස්ථා තුනෙහිම එක් එක් අගනුවර නගරය ඉතිහාසයේ කිසියම් අවස්ථාවක නැගෙනහිර රෝමයේ අගනුවර ලෙස සේවය කර තිබුණි. මෙම රේඛා තුනම හඳුනාදක්වන්නේ නැගෙනහිර රෝමය ජයගැනීමයි. එම රේඛා තුනෙන් එක් එක් රේඛාව හඳුනාදක්වන්නේ ඉස්ලාම් ආගම පළමුව නැගෙනහිර රෝමයේ භූමිප්‍රදේශයද, ඉන් අනතුරුව එහි අගනුවරද ජයගැනීමයි. එම අගනුවර තුනම නම් කර ඇත්තේ එම භූමිප්‍රදේශයේ නාමයමෙනි. එම රේඛා තුනෙන් එක් එක් රේඛාවට විශිෂ්ට අල්ෆා සහ ඔමේගා ඓතිහාසික චරිත ඇත. අධිරාජයා සහ අධිරාජිනිය යන දෙදෙනාම ඉස්ලාම් මඟින් නින්දාවට පත්කිරීම සමඟ සභාව සහ රාජ්‍යය අතර සම්බන්ධතාවයක් හඳුනාදක්වමින්, එම പ്രവචනමය නින්දාව 330දී කොන්ස්ටන්ටයින් මහා රජු රෝම නගරයට වඩා කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය තෝරාගත් විට නින්දාවට පත් වූ බටහිර රෝමය සමඟද ඔවුන්ගේ රේඛා සම්බන්ධ කරයි. බටහිර රෝමයේ අවසාන නින්දාව 476දී එහි අවසාන අධිරාජයා සමඟ පැමිණි අතර, එතැන් පටන් එය ශීඝ්‍රයෙන් පිරිහෙමින් ගියේය.

නැගෙනහිර රෝමය සම්බන්ධයෙන් බටහිර රෝමය සභාව වූ අතර, නැගෙනහිර රාජ්‍යය විය. 330 දී ආරම්භයේදී අවමානය, ඉන්පසු 476 දී අවමානය, එවිට 782 දී, සහ නැවතත් 1449 දී. රාජ්‍යයක් බෙදී යාමෙන් ආරම්භ වන අවමානයේ රේඛාවක්; 476 දී අධිරාජයා, එබැවින් අධිරාජ්‍යයද, අහිමි වීමේ අවමානය එයට පසු විය; එසේම ඉස්ලාමය විසින් පළමුව 782 දී නැගෙනහිර භූමියටත්, පසුව 1453 දී නැගෙනහිර අගනුවරටත් අවමානය ගෙන එන ලදී.

බයිබලීය අනාගතවాణියේ ඉස්ලාමය නැගෙනහිර හා බටහිර රෝමය යන දෙකේම රේඛාව එළිදරව් කරයි; තවද අද ඉස්ලාමය නිපදවමින් සිටින ආලෝකය, ඉස්ලාමය පිළිබඳ මිලේරයිට් පුරෝගාමීන්ට හිමි වූ මූලික ආලෝකය සමඟ සම්මත වුවද, එය එය ඉක්මවා බොහෝ දුරට ගමන් කරයි. 2024 දී ‘දර්ශනය ස්ථාපිත කරන තමාගේ ජනතාවගේ කොල්ලකාරයෝ කවුරුන්ද’ යන ප්‍රශ්නය සමඟ ආරම්භ වූ පරීක්ෂාකාලය, එම පරීක්ෂණ කාලයේ අල්ෆාව වූ අතර, දැන් පරීක්ෂණ කාලයේ අවසානයේදී එළිදරව් පොතේ නවවන පරිච්ඡේදයේ ඉස්ලාමය යන විෂයයෙන් ලැබෙන ආලෝකය, මෙම වර්තමාන අන්තිම දවස් දක්වා කිසිදා ඇගයීමට ලක් නොවූ බටහිර හා නැගෙනහිර රෝමය පිළිබඳ සාක්ෂි එක් කරයි.

දානියෙල් 11වන පරිච්ඡේදයේ 10 සිට 16 දක්වා වූ පදයන්හි පිහිටා ඇති ඉතිහාස රේඛා, 9වන සිට 11වන පරිච්ඡේදයන් තුළ නිරූපිත ඉස්ලාමයේ අනාවැකිමය රේඛා මඟින්, මේ ලිපි තුළ දැනටමත් විමර්ශනය කරමින් සිටින රේඛා සමඟ සම්බන්ධ වන සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරමින් එකට ගෙන එයි. එහෙත් ඉස්ලාමයේ උද්භවය නිරූපණය කරන අනාවැකිමය චිත්‍රණය තුළ මිලරයිට්වරුන්ගේ ව්‍යාපාරයේද, එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසක ව්‍යාපාරයේද උද්භවය අන්තර්ගතය. එළිදරව් 9හි කාල අනාවැකි තුළ ස්ථිරව පිහිටුවා ඇති අතර ඒවායේ අංගයක්ද වන අවුරුදු හතර බැගින් වූ කාලපරිච්ඡේද දෙකක්, 1840 සිට 1844 දක්වා වූ අවුරුදු හතරට සාක්ෂි සපයයි. 1844දී අනාවැකිමය කාලය තවදුරටත් නොපවතින බැවින්, එම සංකේතාත්මක අවුරුදු හතරක කාලපරිච්ඡේදය කාලය මඟින් නොව, එහි අනාවැකිමය ලක්ෂණ මඟින් නිර්වචනය කරනු ලැබේ. පළමු අවුරුදු හතරක කාලපරිච්ඡේදය 1337දී, ඔහුගේ පියා එම ප්‍රදේශය ජයගත් පසු අවුරුදු තිස් අටකට පසුව, පෙරදිග රෝම අධිරාජ්‍යයේ පැරණි අගනුවර වූ නිකොමේදියාව ඉස්ලාමය විසින් ජයගැනීම හඳුන්වයි. දෙවන අවුරුදු හතර 1449දී ඉස්ලාමය මඟින් සිදුකරවන ලද පෙරදිග රෝමයේ දේශපාලන හා ආගමික පාලකයන්ගේ නින්දාව හඳුන්වයි; තෙවන අවුරුදු හතර 1840 අගෝස්තු 11 දින තම මහිමයෙන් පොළොව ආලෝකමත් කළ දූතයා බැස ආ විට දෙවියන්වහන්සේගේ බලයේ මහාශ්‍රියානුකූල ප්‍රකාශනයක් හඳුන්වයි.

පළමුවන හා දෙවන දේවදූතයාගේ මිලරයිට් ඉතිහාසය, එක්ලක්ෂ හතළිස්හතරදහසක් වූ අය මුද්‍රා කිරීමේ කාලයේ තුන්වන දේවදූතයාගේ ඉතිහාසය සමඟ අනුරූප වේ. එම අවසාන මුද්‍රා කිරීමේ කාර්යය පාපය මකාදැමීම ය; එය දේවත්වය මනුෂ්‍යත්වය සමඟ එක්වීම ය; එය ඉස්ලාමය විසින් ගෙන එනු ලබන යුද්ධයක අතරතුර සිදු වේ.

සියලු අනාවැකිවල සම්පූර්ණ ඉටුවීම අවසාන දිනවල සිදුවන බැවින්, මෙම ඡේදය එකලස් එක්ලක්ෂ හතළිස් හතරදහස මුද්‍රා තැබීම හඳුන්වා දෙයි. එළිදරව් පොතේ නවවන පරිච්ඡේදයේ ඉස්ලාම් පිළිබඳ අනාවැකිය, ඉස්ලාම් අවහිර කරන ලද 1840 අගෝස්තු 11 වන දිනෙන් අවසන් වූ ඉතිහාසය තුළ, දර්ශනය ස්ථාපිත කරන බලයේ අති සම්පූර්ණ රූපකය එකට ගෙන එන ඉතිහාසමය යතුර සපයයි. එම ස්ථානයෙන් පසු එළිදරව් නවයේ සාක්ෂිය දසවන පරිච්ඡේදයටත් පළමු සහ දෙවන දූතයන්ගේ ඉතිහාසයටත් දිග හැරුණි. අනතුරුව එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේදී තුන්වන විපත්තිය ඉරිදා නීතිය සමඟ අකස්මිකව පැමිණෙයි; එය තුන්වන දූතයාගේ මහත් හඬා කෑම ආරම්භ වන කාලයයි. දානියෙල් සහ එළිදරව් පොතෙහි දක්වා ඇති රාජධානීන්ගේ උදය හා පතනය සංවිධානය කිරීමේදී නවවන පරිච්ඡේදය ඉස්ලාම්ගේ යතුර වේ. දසවන සහ එකොළොස්වන පරිච්ඡේද එකලස් එක්ලක්ෂ හතළිස් හතරදහස වූ ප්‍රඥාවන්ත කන්‍යාවන්ගේ අත්දැකීම හඳුන්වා දෙයි. නවවන පරිච්ඡේදය බාහිර දර්ශනය ස්ථාපිත කරන සංකේතය හඳුන්වා දෙන අතර, දසවන සහ එකොළොස්වන පරිච්ඡේද අතිශුද්ධස්ථානය තුළට බැටළු පැටවා අනුගමනය කිරීම සමඟ සම්බන්ධ අභ්‍යන්තර දර්ශනය හඳුන්වා දෙයි.

එළිදරව් පොතේ දසවන පරිච්ඡේදය විවෘත කුඩා පොතක් අතැතිව බැස එන බලවත් දූතයා වශයෙන් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ සමඟ ආරම්භ වේ. එම සිද්ධිය, අවුරුදු තුන්සිය අනූඑකක් සහ දින පහළොවක් හඳුන්වන එළිදරව් 9 වන පරිච්ඡේදයේ අනාවැකිය අවසන් වන අවස්ථාවේදී, 1840 අගෝස්තු 11 වන දින ඉටු විය. එළිදරව් 10 මඟින්, 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින යොහන්ගේ බඩ තුළ පණිවිඩය තිත්ත වූ තැන දක්වා ඉදිරියට ඇති ඉතිහාසය හඳුන්වයි. 1840 සිට 1844 දක්වා වූ එම අවුරුදු හතර, පළමු දූතයාගේ පැමිණීමෙන් ආරම්භ වී තුන්වන දූතයාගේ පැමිණීමෙන් අවසන් වේ. 1840 අගෝස්තු 11 ඉටු වීමෙන් පසුව අනුගමනය කළ එම අවුරුදු හතර, අවුරුදු තුන්සිය අනූඑකක් සහ දින පහළොවක ආරම්භයේදී 1449 ජූලි 27 සිට 1453 දක්වා වූ අවුරුදු හතරකින් පූර්ව රූපිත කරනු ලැබීය. එම අවුරුදු හතරක කාල පරාස දෙකම, 1333 සිට 1337 දක්වා නිකොමිඩියා නගරයේ ආක්‍රමණය සමයේ වූ අවුරුදු හතර සමඟ සමාන්තර වේ. සංකේතාත්මක ලෙස, නැගෙනහිර රෝමය ඉස්ලාමය විසින් තෙවරක් ජයගනු ලැබීය. පළමුව, 1331 දී නිකෙයාගේ ආක්‍රමණයේදීය; අනතුරුව, 1337 දී නිකොමිඩියා නගරයේ අවුරුදු හතරක ආක්‍රමණයේදීය; ඉන්පසු, 1453 දී කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ ආක්‍රමණයේදීය.

ඩයොක්ලීෂියන් ක්‍රි.ව. 393 දී නීතිමය වශයෙන් රෝමය නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදා වෙන් කළේය; කොන්ස්ටන්ටයින් ක්‍රි.ව. 330 දී අනාවැකික අර්ථයෙන් රෝමය නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදා වෙන් කළේය. ක්‍රි.ව. 395 දී අධිරාජයා වූ තියඩෝසියස් ප්‍රථමයාගේ මරණයෙන් පසු, ඔහු නැගෙනහිරද බටහිරද තම පුතුන් දෙදෙනාට උරුම වශයෙන් පවරා දුන් බැවින්, අධිරාජ්‍යය විධිමත්ව හා ස්ථිරව බෙදී ගියේය. කතෝලික සභාව ක්‍රි.ව. 1054 දී “මහා භේදය” තුළදී නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදී ගියේය. එම භේදය ක්‍රමිකව සිදු වූවාක් මෙන්ම, පසුව පැමිණි පරිහානියද එසේම ක්‍රමික විය. එම භේදය අද දක්වාම පවතී. එම දින සිට අවුරුදු පනහක් ඇතුළත, රෝමයේ බටහිර සභාව ඉස්ලාමයට එරෙහිව, දළ වශයෙන් අවුරුදු දෙසියක කුරුස යුද්ධ ආරම්භ කළේය. බටහිර රෝමය එහි අවසාන අධිරාජයා අහිමි වූ විට, ක්‍රි.ව. 476 දී පතනය විය. නැගෙනහිර රෝමය ක්‍රි.ව. 1453 දී පතනය විය. පාප්වාදී රෝමය ක්‍රි.ව. 1798 දී පතනය විය. පිළිමාරාධනික රෝමය ක්‍රි.ව. 393, 330 සහ 395 යන වර්ෂවල නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදී ගියේය. පාප්වාදී රෝමය ක්‍රි.ව. 1054 දී නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදී ගියේය. සහෝදරි වයිට්, රාජ්‍යයන්ගේ උද්ගමය හා පතනය, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය අධ්‍යයනය කිරීමේදී මූලික යොමුබිඳුවක් බව හඳුනා දෙයි.

එළිදරව්වෙහි නවවැනි අධ්‍යායයෙන් ඉතිහාසයේ ආලෝකයට ගෙන එනු ලබන රාජධානීන්, දර්ශනය පිහිටුවන්නේ රෝමය බවට ඇති තර්කය ශක්තිමත් කරයි. ඉස්ලාමය සහ එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස අතර ඇති ප්‍රකාශනීය සම්බන්ධතාවය, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ ගැධරුවෙකු මත යෙරුසලමට පැමිණීමෙන් ආදර්ශිත වූ මධ්‍යරාත්‍රී හැඬීමේ පණිවිඩය, පළමු අහෝවෙහි කාලයේ ආරම්භ වූ, අනාවැකියේ දෙවන කොටස තුළ දෙවන අහෝවෙහි දිගටම ගමන් කළ, සහ එම අනාවැකියම සම්පූර්ණ වීමත් සමඟ පළමු සහ දෙවන දූතයන්ගේ මිලර්වාදී ව්‍යාපාරය ආරම්භ වූ සිව් අවුරුදු ඉතිහාසය තුළ තම සම්පූර්ණතාවයට පැමිණි කාල අනාවැකියකින් නිරූපිත වන බවට සාක්ෂිය වේ. අනාවැකිය “තිස්අට සහ දෙවසර” (1299 සහ 1301) යන සංකේතයෙන් ආරම්භ වූ අතර, එය ඉස්ලාමයේ උදය සලකුණු කළේය; එය “තිස්අට සහ දෙවසර” (1838 සහ 1840) යන සංකේතයෙන් අවසන් වූ අතර, එය මිලර්වාදීන්ගේ උදය සලකුණු කළේය.

1844 දී, 1333 සිට 1337 දක්වා වූ වටලෑමෙන්ද, 1449 සිට 1453 දක්වා වූ වටලෑමෙන්ද ආදර්ශවත් කර පෙන්වා දෙන ලද මිලරයිට්වරුන්ගේ අවුරුදු හතරක කාලය අවසන් වූ විට, අනාවැකිමය කාලය තවදුරටත් යෙදවිය යුතු නොවීය. එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ ධජය ඔසවා තැබීම, ඉස්ලාමය ඔසවා තැබෙන අනාවැකිය සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වී ඇත.

එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසක් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ චරිතය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිබිම්බනය කරති; ක්‍රිස්තුස්වහන්සේද අනෙක් සංකේතාත්මක නිරූපණ අතර “තෝරාගත් වැල” ලෙස හඳුන්වනු ලබන සේක. උත්පත්ති 16:12 හි ඉෂ්මායෙල් “වල්” මිනිසෙකු ලෙස හඳුනාගනු ලැබේ.

“වල්” යනුවෙන් පරිවර්තනය කර ඇති වචනය වනාහි අරාබි වල් කොටළුවාය. අවසාන දවස්වල ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ නියෝජිතයෝ වල් අරාබි කොටළුවාගේ පණිවිඩය මත යාත්‍රා කරති—ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ යෙරුසලමට පැමිණි විට නැගී ගිය කොටළුවා, බිලාම් ඔහුට තුන්වන වර පහර දුන් පසු අන්තිමේදී කතා කළ කොටළුවාය. 1840 දී පළමු දූතයාගේ පණිවිඩයට බලය දුන් පණිවිඩය, එම චලනයට බලය දුන් පණිවිඩය පිහිටා තිබූ එම අනාවැකිමය ඉතිහාසය තුළම තිබූ, අදාල හා වැදගත් අවුරුදු එකසිය පනහක අනාවැකියක් නොදුටුවේය. 1840 සිට 1844 දක්වා වූ ඉතිහාසය පූර්වචිත්‍රණය කළ, එම එකම කාල අනාවැකිය තුළ ඇති අවුරුදු හතරක කාලපරිච්ඡේද දෙකද ඔවුන් නොදුටුවෝය. යූදා ගෝත්‍රයේ සිංහයා දැන් “පැරණි මාර්ග” වලින් කිසිදා පෙර නොදුටු ආලෝකයක් විවෘත කරමින් සිටී; එය 2023 දෙසැම්බර් 31 සිට විවෘත වෙමින් ඇති එම ආලෝකයට එකඟ වන ආලෝකයකි. නැශ්විල්ට පහර දෙනුයේ ඉස්ලාමයද යන්න පිළිබඳ සියලු සැකයන් එය ඉවත් කරයි. එම ආලෝකය රෝමයේ සංකේතය ප්‍රකාශමත් කරමින්, 2024 දී “නුඹගේ ජනතාවගේ කොල්ලකරුවන්” පිළිබඳ ආල්ෆා විවාදයට ඔමේගා ප්‍රකාශයක් බවට පත්වෙයි; එමෙන්ම මිලර්වරුන්ගේ ඉතිහාසයේ එම එකම සංකේතය පිළිබඳ වූ තර්කයේ ඔමේගා සංකේතයද එයම වෙයි. එය හඳුනා දෙන්නේ, ප්‍රකාශන පොත නවවන පරිච්ඡේදයේ කාල අනාවැකිවල ඉස්ලාමය, එකසිය හතළිස් හතර දහසේ මුද්‍රා තැබීමේ කාලයේ අභ්‍යන්තර ඉතිහාසය තුළ බාහිර පණිවිඩය වන බවය. අපි මේ සත්‍යය යම් කාලයක් පුරා උගන්වා ඇත්තෙමු; නමුත් දැන් එය ප්‍රකාශන පොත නවවන පරිච්ඡේදයෙන් ආරම්භ වී ප්‍රකාශන පොත එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයෙන් අවසන් වන එක් රේඛාවක් මත පෙන්වා දිය හැකිය. 1840 සිට 1844 දක්වා සම්පූර්ණ වූ ඉස්ලාමයේ කාල අනාවැකියට සම්බන්ධ තෙවන අවුරුදු හතරක කාලපරිච්ඡේදය, එකසිය හතළිස් හතර දහසේ මුද්‍රා තැබීමේ කාලය නිරූපණය කරයි. ප්‍රකාශන පොත එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ මහත් භූකම්පාව මගින්, එකසිය හතළිස් හතර දහස ධජයක් ලෙස උසස් කරනු ලබති.

යෙහෙස්කෙල් තිස්හත්වන පරිච්ඡේදයේ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සෙනාවක් ලෙස නැඟීසිටුවීම ආදාම්ගේ මැවීමෙන් පෙරරූපිත කරනු ලැබූ දෙපියවර ක්‍රියාවලියකි. පළමුව ආදාම් මැටිවලින් හැඩගස්වන ලද අතර, පසුව ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ ඔහු තුළට ජීවනයේ ශ්වාසය පිඹින සේක. යෙහෙස්කෙල්හි පළමු අනාවැකිය මළ සිරුරු ආකාරයට ගොඩනඟයි, නමුත් ඒවා තවමත් මළය. එවිට හතර සුළඟ සිරුරු මතට පිඹිනු ලබන අතර, ඒවා බලවත් සෙනාවක් ලෙස නැඟීසිටියි. තිස්අට සහ හතළිහ යන සංඛ්‍යා එම පියවර දෙක නිරූපණය කරයි.

අපි මෙම කරුණු ඊළඟ ලිපියේදී තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යමු.