Bhuku ra Danieri - Nhamba Makumi Matatu Nechishanu

Pa “nthaŵi ya mapeto,” mu 1798, buku la Danieli, ndipo makamaka masomphenya oimiridwa ndi Mtsinje wa Ulai, linatsegulidwa. Masomphenyawo analengeza kuyambika kwa chiweruzo chofufuza pa Okutobala 22, 1844. Vesi limene linakhala maziko a choonadi chimenecho ndi Danieli chaputala eyiti, vesi la khumi ndi chinayi. William Miller, mthenga wosankhidwa kuti azindikire kutsegulidwa kwa uthengawo, sanamvetse konse mokwanira choonadi chonse chokhudzana ndi masomphenyawo, koma anakwaniritsa ntchito imene anapatsidwa.

Miller paakatanga kudzidza shoko rechiporofita, akasvika pakunzwisisa mimwe mitemo yekududzira zviporofita yakaratidzwa ikasimbiswa mukati meBhaibheri. Mitemo iyoyo yakazozivikanwa uye yakanyorwa seMitemo yaWilliam Miller Yekududzira. Mitemo iyoyo inotsigirwa nekufemerwa uye inozivikanwa semitemo ichashandiswa navaya vachazivisa kutanga kwekutonga kwekuita paSunday law. Miller akapupura kuti akatanga kudzidza kwake Bhaibheri kubva pakutanga kweBhaibheri uye akangopfuurira mberi chete sezvaainge ava kunzwisisa zvaainge achangobva kufunga nezvazvo panguva iyoyo. Kubva pamaitiro aya zviri nyore kuona kuti chiporofita chenguva chokutanga chakazivikanwa naMiller, chaiva nechokuita neshoko raakanga achazozivisa sokuti rakanga razadzikiswa muna 1844, chaiva “nguva nomwe” dzaRevhitiko makumi maviri nenhanhatu.

Ukuvuselelwa kusazisa ukuthi ingelosi uGabriyeli, kanye nezinye izingelosi ezingcwele, yaqondisa ingqondo kaMiller, njengoba nje uGabriyeli wayeqondise izingqondo zikaDaniyeli, zikaJohane umembuli, kanye nazo zonke iziprofethi zeBhayibheli; ngokuba uGabriyeli wayenikezwe umsebenzi uSathane awulahla. Umsebenzi kaGabriyeli wawumelwe egameni lokuqala likaSathane, uLusifa, elisho ukuthi umthwali wokukhanya. UGabriyeli waletha ukukhanya kwesiprofetho kuMiller, futhi ngokulalela kwakhe lokho kukhanya wethula isigijimi esasimemezela ukuvulwa kokwahlulela kophenyo ngo-Okthoba 22, 1844.

Tichiangalia kumashure kunobvumira avo vanoda kunzwisisa basa raWilliam Miller, kuona kuti akapiwa dzimwe nzwisiso kuShoko rechiporofita dzakazova makiyi ebasa rake rokuunganidza shoko rokutongwa kwava kusvika. Rimwe remakiyi iwayo rakanga riri kuziva kwake kuti zuva raimiririra gore mukushandiswa kwechiporofita. Rimwezve rakanga riri urongwa hwechiporofita hwaaishandisa kuisa nokuronganisa mitsara yezviporofita yaakawana. Urongwa uhwu hwakanga hwakavakirwa pamasimba maviri aSatani akaunza kuparadzwa pamusoro pevanhu vaMwari nepamusoro penzvimbo tsvene yaMwari. Zvose zvakawanikwa naMiller zvakaiswa pamusoro peurongwa hwechiporofita hwairatidza nhoroondo yechihedheni ichiteverwa neupapa, izvo zvakatevedzana kutsika-tsika pasi zvose nzvimbo tsvene yaMwari navanhu vaMwari kubva panguva yaIsraeri yekare, kusvikira paKuuya kweChipiri kwaKristu.

Icyo gishushanyo cy’ubuhanuzi cyamuhaye ubushobozi bwo kumenya neza ukuri kose kwari gukenewe kugira ngo ashyireho ku wa 22 Ukwakira 1844 nk’itangiriro ry’urubanza. Ariko iryo kuri ryari rifite aho rigarukira, kuko atashoboraga kubona ububasha bwa gatatu bwo gutoteza bwakurikiye ubupagani n’ubupapa mu mateka y’ubuhanuzi. Nta bwo byari ngombwa ko abona uko kuri, kuko umurimo we wari uwo gutangaza ku wa 22 Ukwakira 1844, kandi umucyo w’ubwo bubasha bwa gatatu bwo gutoteza wari kuzafungurwa nyuma y’iyo tariki.

Паваны са ўзгадненнем яго прарочых разуменняў у межах структуры дзвюх спусташальных уладаў — паганскага Рыма, за якім ішоў папскі Рым, — было і яго разуменне таго, што слова, перакладзенае як «штодзённае» ў кнізе Данііла, з’яўляецца сімвалам паганства і, або, паганскага Рыма. Слова «tamid», перакладзенае як «штодзённае», Данііл ужывае пяць разоў. Яно заўсёды ўжываецца ў спалучэнні з сімвалам, які Мілер правільна разумеў як абазначэнне папства. Сімвал папства, які заўсёды сустракаецца ў сувязі з «штодзённым», прадстаўлены двума сімваламі. Як бы там ні было, гэтыя два сімвалы папскай улады абодва абазначаюць папства; аднак, тым не менш, калі Данііл ужываў слова «tamid», якое перакладаецца як «штодзённае», яно заўсёды ўжывалася разам з сімвалам папства і перад ім. Разуменне Мілерам «штодзённага» ў кнізе Данііла стала падмуркам той структуры, якую ён бачыў, заснаванай на дзвюх спусташальных уладах: паганстве, за якім ідзе папізм. Мілерава атаясамленне «штодзённага» з паганствам у кнізе Данііла было наканавана стаць крыніцай вялізнай спрэчкі ўнутры адвентызму, пачынаючы з другога пакалення адвентызму, якое пачалося ў 1888 годзе.

චාල්ස් මිලර් විසින් 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින පිළිබඳ අවබෝධයේ අංගයක් ලෙස සොයාගත් පළමු අනාවැකිමය සත්‍යය වූයේ ලෙවීකාවි 26හි “සත් වර” යන සත්‍යයයි; එමෙන්ම 1863 දී ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබූ මිලර්ගේ ස්ථාපිත සත්‍යයන්ගෙන් පළමුවැන්නද එය විය. එම ප්‍රතික්ෂේපය තුළින් ලාඔදිකයාවේ වනයෙහි ඔවුන් සැරිසැරීම ආරම්භ කළ විට ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ පළමු පරම්පරාව ආරම්භ විය. දෙවන පරම්පරාව 1888 දී මිනියාපොලිස් මහ සම්මේලනයේදී ආරම්භ වූ අතර, එහි සිදු වූ කැරැල්ලේ පසුබැසීමෙන්, “the daily” යන අර්ථය අනාගතවාදය නොව පෞරාණිකවාදය ලෙස මිලර් හඳුනාගත් බව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ සාතන්මය ක්‍රියාව 1901 දී ආරම්භ විය. “the daily” පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධය සම්පූර්ණයෙන් අත්හැර දමනු ලැබුවේ “the daily” පිළිබඳ මිලර්ගේ නිවැරදි අදහසට විරුද්ධව ප්‍රචාරය කෙරුණු මතය “ස්වර්ගයෙන් නෙරපා හරින ලද දූතයන්” විසින් ගෙන එන ලද්දක් බව හඳුනා දුන් ගැහැනු අනාවක්කාරියගේ මරණයෙන් පසුවය. සම්පූර්ණ ප්‍රතික්ෂේපය 1931 අවට තුන්වන පරම්පරාවේදී සිදු විය. 1919 බයිබල් සම්මේලනයෙන් තරමක් පසුව W. W. Prescott විසින් රචිත The Doctrine of Christ නම් කෘතිය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමඟ තුන්වන පරම්පරාව ආරම්භ වී තිබුණි. 1919 දී තුන්වන පරම්පරාව ආරම්භ වූ අතර, 1957 දී Questions on Doctrine නම් කෘතිය ප්‍රකාශයට පත් කරන තුරු එය շարունակ විය.

Mišorii Millera yoo cimòò no ka bayyana shi sarai a kan alluna biyu na Habakkuk (taswirorin majagaba na 1843 da 1850), sai Ubangiji ya fara buɗe gaskiyar cewa akwai wani kuma, iko na uku mai hallakarwa, wanda zai biyo bayan arna da kuma tsarin papal, wanda shi ma zai tsananta wa mutanen Allah.

Miller akakoni kuona mamlaka ya tatu ya utesi, na kwa sababu hiyo muundo wake haukuwa kamili, ingawa ulifaa kikamilifu kutimiza kazi yake. Dada White anamtambua Miller kuwa alikuwa mjumbe mteule wa Mungu, kwamba katika kazi yake alikuwa ameonyeshwa kwa mfano na Eliya na Yohana Mbatizaji, na katika mwito wake wa kuifanya kazi hiyo na Elisha, na katika kufa kwake na Musa. Wachache katika historia takatifu wamechochea maelezo yanayotambua kwamba malaika wanasubiri kando ya kaburi lao ili kuwafufua, lakini hayo ndiyo maelezo kuhusu Miller. Ukweli kwamba kazi yake ilikuwa na mipaka kwa sababu ya historia ambayo ndani yake aliinuliwa si kauli ya kumdhalilisha Miller, bali ni hitaji la kutambua jambo hilo, ikiwa kazi yake itazingatiwa katika nuru ya kweli ya Neno la Mungu la kinabii.

Miller akapihwa nhungamiro chaiyo, yaibva kungirozi, yakamubvumira kuvaka hwaro hwechiporofita hwakanga hwakavakirwa pamasimba maviri anoparadza okupedzisa dongo, kureva upagani hwakateverwa neupapa. Nokuda kwechikonzero ichi, zviporofita zvaizivisa nhoroondo iri mhiri medongo rakaitwa nemasimba maviri iwayo hazvina kunzwisiswa zvakanaka naMiller. Asi hapana kana kumwe kwekusanzwisisa ikoko kwakazopinda pamatafura maviri matsvene aHabhakuki, apo hwaro hwakavakwa kubudikidza nebasa raMiller hwakanga hwaratidzwa nenzira yemifananidzo. Ndokusaka kufemerwa kwaigona kunyora pamusoro pechati ya1843 kuti yakanga yarairwa noruoko rwaIshe.

Amaqiniso aqoqwa nguMiller ngaphansi kokuqondiswa yizingelosi ayeqondiswe yiNkosi, futhi ekuvumeleni ishadi lika-1843, ugqozi lwafaka phakathi ukuthi ukuqonda kukaMiller kokuthi “okwemihla ngemihla” kwakumele ubuqaba kwakulungile. Izikhathi ezinhlanu igama lesiHebheru elithi “tamid,” elihunyushwa ngokuthi “okwemihla ngemihla,” livela encwadini kaDaniyeli, futhi ngaso sonke isikhathi limelela ubudlelwane phakathi kwamandla amabili okuchitha, okungubuqaba obulandelwa ubupapa.

Kunzwisisa kwaMiller kwe“zuva nezuva,” sechiratidzo chechihedheni, kwaiva kwakakosha chose muhurongwa hwechiporofita hwaaishandisa, nokuti ukama hwekutevedzana hwechihedheni hunoteverwa neupapa ndihwo hwakava nzvimbo yake yokureverera mukuronga kwake uporofita hwose hwaakatungamirirwa kunzwisisa.

Pa “kumapeto kwa nthawi,” mu 1798, buku la Danieli linatsegulidwa; ndipo ndime yaikulu imene inali yomwe Mlongo White anaitcha “mzati wapakati” ndi “maziko” a kayendedwe ka Adventi, inali Danieli chaputala eyiti, ndi vesi la khumi ndi chinayi.

Vhesi regumi neina mhinduro kuvhesi regumi netatu, uye mhinduro yacho haina zvarinoreva pasina mamiriro omubvunzo wacho.

Mavesi maviri aya chiratidzo chokuwedzera kwezivo kwakabudiswa apo bhuku raDanieri rakazarurwa pa“nguva yokuguma,” muna 1798. Vhesi regumi namatatu rinoratidza masimba maviri anoparadza ayo Miller akavakira pamusoro pawo muenzaniso wake wechiporofita. Miller akatsanangura “chezuva nezuva,” chiri muvhesi regumi namatatu, sechipegani, uye “kudarika kunoparadza” seupapa. Zvakakosha kuziva kuti muenzaniso wechiporofita uyo vatumwa vakatungamirira Miller kuti azive, unorondedzerwa mumavhesi maviri anomirira kuwedzera kwezivo kwakauya munhoroondo muna 1798. Kunyange zvakadaro, Miller haana kupiwa kuona simba raitevera raizopinda pachikuva chechiporofita richitambudza vanhu vaMwari.

Kulephera kwa Miller kuona mphamvu yachitatu kunamukakamiza kufika pa ziganizo zomwe zinali zolakwika ndithu. Miller anazindikiritsa chilombo cha m’nyanja cha Chivumbulutso 13 ngati Roma yachikunja, ndipo chilombo cha pa dziko lapansi ngati Roma ya upapa. Kagwiritsidwe kake ka Chivumbulutso chaputala 17 kanalinso kolakwika chifukwa cha kulephera kwake kuona mbiri ya uneneri imene inapitirira kuposa mphamvu yachiwiri yowononga ya upapa. Chifukwa cha ichi, pamene Miller anazindikiritsa mphamvu ya Roma mu uneneri wa Danieli, anaziwona ngati mphamvu imodzi imene inabwera m’magawo awiri. Uku kunali ndipo kuli kagwiritsidwe kolondola, koma kunamulepheretsa kumvetsa maufumu a uneneri wa Baibulo ngati chinthu chilichonse chofika kupitirira ufumu wachinayi woimiridwa ndi Roma. Iye anaona ndipo anazindikiritsa kuti ufumu wachinayi wa Roma unali ndi magawo awiri, oimiridwa ngati Roma yachikunja ndi Roma ya upapa, koma sanathe kuona kuti Roma ya upapa inalinso ufumu wachisanu umene unayenera kutsatiridwa ndi ufumu wachisanu ndi chimodzi.

Mu chituko chaŵiri cha Danieli, a Millerite ŵakawunganya vigaŵa vya ufumu wa nambara yinkhonde wa uchimi wa Baibolo pamoza na ufumu wa nambara yinkhonde na zinayi. Pa msinkhu wakwamba, kagwiriskiro kawo kakaŵa kaneneska, kweni kakaŵa kakukwanira yayi, pakuti kuyowoyeka kwakwamba kwa maufumu gha uchimi wa Baibolo kukwenera kukolerana na kuyowoyeka kwaumaliro kwa maufumu gha uchimi wa Baibolo, chifukwa Yesu, nga ni Alefa na Omega, nyengo zose wakulongora umaliro kwizira mu kwamba. Kutondeka kuwona mphambano ya maufumu ghaŵiri agho ghakulondezgana kukapangiska kuti chiŵe chambura machitiko kwa Miller kumanya kuti Chivumbuzi chipatulo 12 chikupharazga upagani (chinjoka), ndipo chinyama cha ku nyanja cha Chivumbuzi chipatulo 13 ni upapa (chinyama), ndipo chinyama cha pa charu chapasi cha Chivumbuzi chipatulo 13 ni Chikhristu cha Chiprotesitanti chakugaluka (muprofeti wautesi).

UMiller wehluleka ukubona udrako, isilwane, nomprofethi wamanga njengemibuso emithathu elandelanayo ezahlukweni zeshumi nambili neshumi nantathu zeSambulo; ngakho-ke, ngenxa yomqondo wakhe wokuprofetha, waphoqeleka ukuba acabange ukuthi lezi zahluko ezimbili zazingeyona inkulumo elandelanayo yalezo zikhondlakhondla ezintathu ezihola umhlaba e-Armagedoni. Ukukhanya uMiller anikwa kona kwakuyikho ukukhanya okupheleleyo kwesizukulwane sakhe, futhi isizukulwane sakhe savivinywa yilokho kukhanya.

Chiedza chemasimba matatu anoparadza (dhiragoni, chikara, uye muporofita wenhema), chakapiwa kuFuture for America pa“nguva yokuguma,” muna 1989. Chikamu chaDanieri chakazarurwa pakudonha kweSoviet Union mukuzadzika kwaDanieri chitsauko chegumi nerimwe, nendima makumi mana, ndicho chakanga chiri chiedza chengirozi yechitatu, nepo Miller akanga apiwa chiedza chengirozi yokutanga. Ndima nhanhatu dzokupedzisira dzaDanieri 11, dzakaonekwa sedziri hwaro nembiru huru yepakati yesangano reFuture for America, uye ndima makumi mana, yaDanieri chitsauko chegumi nerimwe, inopfupikisa chiedza ichocho, sezvakangoita ndima gumi nenhatu negumi nezvina, dzaDanieri chitsauko chechisere, dzakapfupikisa chiedza chakazarurwa musangano reMillerite.

Vhesi iyi inozivisa hondo yakatanga pa“nguva yokuguma” muna 1798, pakati pamambo wokumaodzanyemba namambo wokuchamhembe. Mambo wokumaodzanyemba aimirira France isina Mwari, iyo yakapa hupapa ronda rinouraya mugore iroro chairo. Hupapa hunomiririrwa ipapo samambo wokuchamhembe. France, muchiprofita muna 1798, yaiva chikamu chimwe mugumi chamadzimambo gumi aDanieri chitsauko 7. Madzimambo gumi iwayo anomiririra Roma yechihedheni, uye Roma yechihedheni inomiririra shato. Hupapa (mambo wokuchamhembe) hunomiririra chikara. Vhesi iyi inozivisa kuti mambo wokuchamhembe (hupapa), uyo akanga apiwa ronda rake rinouraya pakutanga kwevhesi, aizopedzisira adzorera kurwisa mambo wokumaodzanyemba (mambo wokusatenda kuna Mwari). Hupapa pahwakazodzora kurwisa, mambo wokusatenda kuna Mwari akanga atama kubva kurudzi rweFrance achienda kusangano remubatanidzwa reSoviet Union. France yaiva rudzi rumwe, asi hupapa pahwakadzorera kurwisa mambo wokumaodzanyemba muvhesi iyi, mambo wokumaodzanyemba akazivikanwa se“nyika,” sezvakanga zvakaitawo yaimbova Soviet Union.

Mamboazi wa kaskazini (upapa) alipolipiza kisasi, alikuja na “magari ya vita,” “wapanda farasi,” na “merikebu nyingi.” Magari ya vita na wapanda farasi ni ishara za nguvu za kijeshi, na merikebu ni ishara za nguvu za kiuchumi. Uweza uliounda muungano usio mtakatifu pamoja na upapa kwa kusudi la kuiangusha Umoja wa Kisovieti ulikuwa Marekani; na nguvu mbili za Marekani katika Ufunuo sura ya kumi na tatu zinatambulishwa kuwa ni uwezo wake wa kuilazimisha dunia kuipokea alama ya mamlaka ya kipapa kwa nguvu za silaha na za uchumi. Watu watakatazwa kununua au kuuza bila alama hiyo; na zaidi ya hayo, bila alama hiyo, watu watauawa.

Vhesi remakumi mana rinonyatsoratidza shato (mambo wokumaodzanyemba), chikara (upapa), uye muporofita wenhema (United States). Vhesi rinokosha re“nguva yokuguma” muna 1989 rinoratidza masimba matatu anoparadza anofambisa nyika kuenda kuAmagedhoni, sezvakangoitawo mavhesi anokosha esangano reMillerite, ayo akaratidza masimba maviri anoparadza ouhedheni achizoteverwa noupapist.

Vhesi rinotanga nehondo pakati pamambo wokumaodzanyemba namambo wokuchamhembe. Pakutanga kwevhesi iri (1798), mambo wokumaodzanyemba ndiye anokunda, asi mukati mevhesi imomo mambo wokuchamhembe anodzora nokutsiva, akakunda mambo wokumaodzanyemba. Kutanga kwevhesi kunoratidza hondo iri pakati pamambo wokuchamhembe namambo wokumaodzanyemba, uye pakuguma kweshoko riri muvhesi imomo hondo imwe cheteyo iri pakati pamadzimambo okuchamhembe neokumaodzanyemba inoratidzwazve, asi mhedzisiro yacho yakapesana. Kutanga kwacho kwakaratidza “nguva yokuguma” muna 1798, uye hondo yokupedzisira inoratidza “nguva yokuguma” muna 1989. Vhesi iri rine mukati meuchapupu hwaro hwakanyorwa chisimbiso cheAlpha naOmega, kutanga nokuguma.

Mbiri yeniyeni ya vesili ikupitirirabe kupitirira kugwa kwa Soviet Union mu 1989, kufika pa lamulo la Sabata la vesi 41. Pa lamulo la Sabata, mgwirizano wa magawo atatu wa Babulo wamakono umabwera chifukwa cha mndandanda wa zochitika zachangu. Chotero vesi 40 limayamba pamene chilonda chopha chinaperekedwa mu 1798, ndipo hule la Turo linaiwalika. Mbiri yoimiridwa ndi vesili imathera kwathunthu pa lamulo la Sabata la vesi 41, pomwe chilonda chopha chichiritsidwa ndipo hule la Turo likumbukiridwanso. Chizindikiro cha chiyambi ndi cha mapeto chalembedwa osati pa mawu okha opezeka m’vesili, komanso pa mbiri yonse yoimiridwa ndi vesilo. Vesili limazindikiritsa chimango cha uneneri chimene sichikhazikika pa chikunja chokha (chinjoka) ndi upapa (chilombo), koma limazindikiritsa kapangidwe ka mphamvu zitatu zowononga zimene zimatsogolera dziko ku Aramagedo.

Maonero echiporofita aMiller akazivisa kusvika kwekutonga kwaMwari kwekuongorora, uye maonero echiporofita eFuture for America anozivisa kusvika kwekutonga kwaMwari kwekuitisa mutongo. Panguva ye“nguva yokuguma” muna 1989, nzira ine matanho matatu yokuedzwa nokucheneswa yakatanga apo ndima nhanhatu dzokupedzisira dzaDhanieri chitsauko 11 dzakazarurwa pakudonha kweSoviet Union. Musiyano wokuti Miller akaona chete upagani noupapisti, asi haana kuona chiPurotesitendi chakatsauka pakutenda, unofanira kunzwisiswa kuti munhu anyatsonzwisisa chiratidzo cheRwizi Ulai chakazarurwa muna 1798.

Katika makala inayofuata tutaendelea na mazungumzo hayo.