Buku la Yoweli na Kereke ya Adventiste ya Letsatsi la Bosupa ya Laodisea — Nomoro ya Mashome a Mabeli a Metso e Mebedi

Tanga tiri pakati pekupedza mareferensi mana eIsraeri yekare, sechizvarwa che“nyoka” chakataurwa munyaya yapfuura. Muna Mateo, vose Johane naJesu vanodoma vaFarisi navaSadhusi sechizvarwa chenyoka. Johane anomiririra kutanga kwenzira yokuedzwa, iyo inozivikanwa paakadzidzisa kuti Jesu, uyo aizomutevera, aizonyatsoparadza uriri Hwake. Jesu akawedzera panzira yokuedzwa yaJohane, nokuisanganisira nzira yokutonga, paakataura pamusoro pamambokadzi weShebha neNinevhe. Kutongwa kunoitika muchizvarwa chechina, uye rimwe boka mukutonga rinoratidzwa senyoka, nokuti baba varo ndiye dhiabhorosi. Jesu akawedzerawo nyaya yokuti chizvarwa chechina chinotsvaka chiratidzo, kunyange chiratidzo chacho chakanga chiri pachena pamberi pavo.

Muna Mateo makumi maviri nenhatu, “matambudziko” pamusoro peVaFarisi neVaSadhusi anoiswa pachena, uye nzira yokuedzwa nokutongwa inobatanidzwazve nechizvarwa chokupedzisira. Chitsauko makumi maviri nembiri chinogadzirira mamiriro ezvinhu ematambudziko ari muchitsauko makumi maviri nenhatu.

Apo suo hui, tapunia le faitotoʻa i so o se isi fesootaʻiga, ona faataatia mai lea e Iesu o mala e valu i le mataupu o loo sosoo ai. I le fuaiupu e sefulu ma le tolu, o le mala e faasino i le tapunia o faitotoʻa i le malo o le lagi. O faitotoʻa o le Lagi e liligi mai ai le timu mulimuli. O mala e valu e faatatau ia i latou o ē fai mai e tatala le faitotoʻa e lē mafaia e se tagata ona tatala ma tapunia le faitotoʻa e lē mafaia e se tagata ona tapunia. I le faaaliga, na faaalia ai iā Sister White i latou o ē e leʻi mulimuli iā Keriso i totonu o le Mea e Sili ona Paia, a o lafo atu a latou tatalo i le mea paia gaogao lea sa i ai Satani, o lē na faafoliga o ia o Keriso, ma taitaiina i latou e talitonu o loo lelei mea uma. Sa latou toe tatalaina le mea paia, ma tapunia le Mea e Sili ona Paia.

Ndima ya khumi na ziwiri ndi matsoka chifukwa cha kulanda nyumba za akazi amasiye ndi kupemphera kwautali. Matsoka a m’ndima ya khumi na zitatu ndi a chifukwa chopanga otembenuka awo kukhala ana a gehena owirikiza kawiri kuposa iwo eniwo. M’ndima ya khumi na inayi kufikira ya makumi awiri ndi awiri, oipa akulumbira m’Kachisi.

Muvhesi wa vhuvhili na vhuṋa, khombo i ambiwa nga ha u litsha khaṱhulo, khathutshelo, na u fulufhedzea. Mivhesi ya vhuṱanu na vhurathi i amba nga ha u ita zwine zwa nga hu khou kunakisiwa nnḓa ha khaphu, ngeno ngomu hu songo kunakisiwa.

Ipapo andima makumi maviri nechinomwe nemakumi maviri nesere zvinoratidza vakaipa samakuva akazodzwa jena, zvichibatanidzwa naShebhina waIsaya chitsauko makumi maviri nembiri, apo Shebhina aizvikudza neguva rakanaka raakanga achivaka, asi raaisazombovigwa mariri, nokuti Mwari akanga achizomukandira kubva mumuromo maVo kuenda kumunda uri kure. Munda uri kure unomiririrwa neguva romuporofita wenhema weBheteri, iro rakaita kuti muporofita asingateereri avigwe muguva rimwe chetero. Ipapo nhamo yechisere inoti:

Nyoka, ambao ni kizazi cha nyoka wa sumu, wanahukumiwa katika kifungu hicho. Katika kifungu hicho hukumu haitegemei ushuhuda wa malkia wa Sheba na Ninawi, bali damu ya Habili hadi Zekaria. Kizazi cha nne, ambao ni nyoka wa sumu, wanahukumiwa kwa mashahidi wawili kutoka katika historia ya nje ya Israeli ya kale na mashahidi wawili kutoka katika historia ya ndani ya Israeli ya kale. Luka sura ya tatu ni rejeo la mwisho kati ya marejeo manne kuhusu nyoka wa sumu wa kizazi cha nne na cha mwisho, na ni sambamba tu na Mathayo sura ya tatu. Marejeo manne yanayotambulisha kwamba wakati wa hukumu ya mwisho ya nyumba ya Mungu, katika kizazi cha nne, jamii moja itaidhihirisha tabia yake kama wana na binti za Shetani, na jamii nyingine kama wana na binti za Mungu. Mchakato wa kujaribiwa unaoanzisha utengano huanza wakati mjumbe anayeitengeneza njia kwa ajili ya Mjumbe wa Agano anapoinua sauti yake jangwani.

Mu mwambaro mutagatifu w’Ibyanditswe, amazina si ibimenyetso by’itandukaniro gusa, ahubwo ni ubuhanuzi bwongorerwa—indirimbo za kabiri ziririmbirwa munsi y’uruhu rw’amateka, zigaragaza umutima wo gucungurwa. Iyo ibisobanuro by’abakomoka kuri Adamu kugeza kuri Nowa biteguwe mu nteruro imwe, bivamo ubutumwa buhuje n’amateka ahagarariwe n’urwo rubyaro. Adamu bisobanura “umuntu,” kandi Seti bisobanura “uwashyizweho.” Enoshi bisobanura “umunyamibereho upfa” (ugengwa n’urupfu), kandi Kenani bisobanura “agahinda.” Binyuze mu “guhimbazwa/umugisha by’Imana” (Mahalaleli), Ijuru “ryamanutse” (Yaredi). Ijuru ryamanutse nk’“uwiyeguriye cyangwa uwasizwe” (Enoki), watangaje ubutumwa bw’urubanza binyuze mu mwana we Metusalemu (“napfa, bizoherezwa”). Urupfu rwe rwari kuba impinga y’isukwa “rikomeye” rya Mwuka Wera, rihagarariwe na Lameki (umwuka) wifatanyije na Metusalemu nk’uko Kuremera kwa Saa Sita z’Igicuku kwifatanyije na marayika wa kabiri. Metusalemu yari marayika wa kabiri, kandi Lameki yari Kuremera kwa Saa Sita z’Igicuku kwageze ku mpinga mu mwuzure wa Nowa.

ເມື່ອກັ່ນຄວາມໃຫ້ກະທັດຮັດຍິ່ງຂຶ້ນ, ຊື່ເຫຼົ່ານັ້ນປະກາດວ່າ: “ມະນຸດໄດ້ຖືກກຳນົດໃຫ້ເປັນຜູ້ຕ້ອງຕາຍ, ຢູ່ໃຕ້ຄວາມເສົ້າໂສກແລະຄວາມຕາຍ, ອັນເປັນຜົນສືບເນື່ອງມາຈາກອາດາມຄົນທຳອິດ; ແຕ່ໂດຍພຣະພອນຂອງພຣະເຈົ້າ, ພຣະຄຣິດໄດ້ຊົງຖວາຍພຣະອົງເອງເພື່ອສະເດັດລົງມາ, ປະກາດການພິພາກສາຜ່ານການສິ້ນພຣະຊົນຂອງພຣະອົງເທິງໄມ້ກາງແຂນ, ຊຶ່ງຕໍ່ມາໄດ້ຕາມມາດ້ວຍການເທລົງຢ່າງຊົງລິດອຳນາດຂອງພຣະວິນຍານບໍຣິສຸດ.”

Mazita khumi agha ghakuvikilira uthenga wa Uthenga Uwemi apo ghakulongora mbiri ya charu kufuma pa kulengeka m’paka ku vula yaumaliro, ndipo ghakafika pa kufikaso kwachiŵiri. Chisimikizgo ichi, icho chabisika mu mazina, chikusanga chakuyana nacho mu Chivumbuzi. Genesis yikupereka mbadwo wa alpha, ndipo 144,000 a pa Chivumbuzi 7 ŵakupereka kufiskika kwa omega mu ŵakusalira ŵakusindikizgika.

Judha zvinoreva “kurumbidza,” Rubheni zvinoreva “tarirai, mwanakomana,” Gadhi zvinoreva “rombo rakanaka/hondo,” Asheri zvinoreva “anofara/akaropafadzwa,” uye Nafutari zvinoreva “kurwa.” Manase zvinoreva “kuita kuti kukanganwike,” Simiyoni zvinoreva “kunzwa,” Revhi zvinoreva “kubatanidzwa/kunamatirwa,” Isakari zvinoreva “mubayiro,” Zebhuruni zvinoreva “kukudzwa/kugara,” Josefa zvinoreva “kuwedzera,” uye Bhenjamini zvinoreva “mwanakomana woruoko rworudyi.”

Avo vanotevera Shumba yorudzi rwaJudha ndivo vanakomana vaMwari, vakaropafadzwa nerombo rakanaka pavano pfuura nomumuitiro wokuedzwa wokurwa naMwari sezvakaita Jakobho. Kupfurikidza nokurwa uku, zvivi zvavo zvinokanganwikwa mumuitiro wokuitwa vatsvene unobudiswa nokunzwa Shoko raMwari, izvo zvinovabatanidza naKristu muukama hwesungano. Mubayiro wavo ndowokugara zvine rukudzo naKristu pachigaro Chake choushe, vagere munzvimbo dzokudenga apo Mwari anovashandisa kuwedzera umambo hwake—achidana chaunga chikuru kuti chibude muBhabhironi savanakomana voruoko rwake rworudyi.

වංශවෘක්ෂය අනුව ලේයාගේ පුත්‍රයෝ හය දෙනෙක් වූහ: රූබෙන්, යූදා, ශිමියොන්, ලේවී, ඉස්සාකර් සහ සෙබුලූන්ය. “සුවඳැති බිඳිමක්” යන අර්ථය දෙන ඇයගේ දාසිය වූ සිල්පාට පුත්‍රයෝ දෙදෙනෙක් වූහ—ගාද් සහ ආෂේර්ය. රාහෙල්ගේ පුත්‍රයෝ දෙදෙනා වූයේ යෝසෙප් සහ බෙන්යමින්ය. “ලජ්ජාශීලී හෝ භීතිමත්” යන අර්ථය ඇති රාහෙල්ගේ දාසිය වූ බිල්හාගේ පුත්‍රයෝ ඩාන් සහ නප්තාලීය. අනාවැකිමය ලෙස මෙහි වංශාවලිය සලකා බැලිය යුතු රේඛා කිහිපයක් සපයයි. උත්පත්ති පොතේ පස්වන පරිච්ඡේදයේ අල්ෆා සහ පරම්පරා දහයට විරුද්ධව, ඔමේගා සතුව තමන්ටම විශේෂ අනාවැකිමය විචල්‍යයන් සමඟ වංශජයන් දොළොස් දෙනෙක් ඇත. එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස අතර ඩාන් සඳහන් නොකෙරේ; ඔහුගේ සහෝදර එප්‍රායිම් වෙනුවට මනස්සේ යොදන ලදී.

Ukoo wa alfa wa Mwanzo unalingana na ukoo wa omega wa Ufunuo, kwa maana Mwanzo humtambulisha Kristo katika kazi yake ya kimungu ya wokovu, na Ufunuo huwatambulisha wale ambao, katika utimilifu wa omega wa unabii huo wa alfa, hutimiza kikamilifu ahadi na unabii uleule uliowekwa wazi katika unabii wa alfa.

Ku tirhisiwa ka mitila leyi yimbirhi hakanyingi ku endliwa hi vafundhisi va tidyondzo ta vukhongeri, kambe a swi tshama swi endliwa hi langutelo ra maendlelo ya “rilayini ehenhla ka rilayini.” Timfumo timbirhi ta vatukulu eka Genesa ni Nhlavutelo ti nyikela timbhoni timbirhi leswaku Xikwembu xi vulavula hi xiyimo xa vumbirhi. Ririmi rin’wana i vumbhoni lebyi tsariweke hilaha byi tsariweke hakona, kutani layini ya vumbirhi endzeni ka vumbhoni byebyo yi vekiwa emahlweni hi xiyimo xa xikombiso. Vafundhisi va tidyondzo ta vukhongeri hi ntolovelo a va yi emahlweni ku tlula ku vona ka le henhla ntsena mayelana ni rungula leri hundzisiwaka hi tinhlamuselo ta mavito eka Genesa ni Nhlavutelo. Leswi va swi vonaka va swi teka tanihi nchumu wo hlawuleka lowu vulavulaka ngopfu hi vutlhari bya vona bya vumunhu, hilaha swi kombisiwaka hakona hi vuswikoti bya vona byo tikhoma tanihi vo kwetsima byo vona xifananiso endzeni ka tinhlamuselo ta mavito. A va tshameli ku vona rungula leri vekiweke emahlweni eka vana lava khume-mbirhi va Ishmaele. A va swi voni hi ndlela leyi faneleke swivongo swa Yesu eka Matewu na Luka. A va swi voni swivongo swa tihosi ta nkombo to hetelela ta Yuda, ni tihosi ta nkombo to hetelela ta Israele, kumbe tihosi ta nkombo to sungula ta Yuda kumbe tihosi ta nkombo to sungula ta Israele.

Kana ndichiti havazvioni, ndinoreva kuti kana ukabvunza Google kana kune dzidziso pamusoro pemadzinza aya, mhinduro inova “hongu,” pamusoro paAdhamu kusvika kuna Noa muna Genesisi, uye “hongu” pamusoro pevane zviuru zana nemakumi mana nezvina. Asi vanoshandisa here madzitateguru gumi aAbramu ari muna Genesisi gumi nerimwe nenzira iyi? Kwete. Vanoshandisa here dzinza raKaini nedzinza raSeti? Hongu, asi zvakatsauka zvikuru kubva pane zvarinoreva chaizvo, zvokuti zvinoita sokunge vari kutaura pamusoro pechimwe chidzidzo chose. Pasina mubvunzo vanobatawo madzinza aKristu ari muna Mateo naRuka, asi zvakare, vanopfuurawo chinangwa nechiyero chikuru. Unobvunza kuti nei izvozvo zvichikosha? Nokuti ndinoda kupa muono wakazara wemitsetse iyi yemadzinza echiporofita, uye ndinoda kujekesa kubva pakutanga kuti ndiri kuedza kuzivisa kukosha kwechizvarwa chechina sechiratidzo chechiporofita cheBhaibheri. Muono wakazara wemadzinza aya uchabatsira panyaya iyoyo, asi kwaizova kusava nehanya kune ani naani zvake kana vachifunga kuti pfupiso iri nyore yezvinhu izvi zvichatevera ndiyo yose iripo kuti inzwisiswe pamusoro pemitsetse iyi yemadzinza.

Pashure pehama hwaAdhamu kusvikira kuna Noa, tinowana mitsetse miviri yedzinza muzvitsauko zvina nezvishanu zvaGenesi. Mitsetse miviri iyi inomiririrwa nezvizvarwa zvaKaini nezvizvarwa zvaSeti. Kusiyana nerudzi rwedzinza rwaAdhamu kusvika kuna Noa rwairatidza zvizvarwa gumi, mutsetse waSeti newaKaini zvose zvinoratidza zvizvarwa zvisere. Nokuda kwechikonzero ichi, zvinofanira kutariswa senguva mbiri dzina. Seti naKaini zviratidzo zvesungano, uye Kaini anomirira avo vari muna Isaya makumi maviri nesere nemakumi maviri nepfumbamwe, vanoita sungano yerufu, iyo inofanira kubviswa pakuuya kwechikwapuro chinofashukira. Ndivo vanovaka dzimba dzavo pamusoro pejecha. Avo vanovaka pamusoro peDombo, vanoita sungano youpenyu sezvinomiririrwa muna Petro wokutanga, chitsauko chechipiri, savaya vakaravira kuti Ishe akanaka, uye ndivo “rudzi rwakasarudzwa.” “Vazhinji” vanovaka pamusoro pejecha, asi “vashoma” ndivo vakasarudzwa.

Dzinza la Kaini ndi ng’oma ya chiwawani mu sumfoni ya mazina, pakuti mazinaŵa yimikira uchindami wa ŵanthu uwo ngwa pachabe, uwo ukuziska ku kuzendazenda kwambura chilato, pamanyuma pakuti wachapika na kuchanya. Pakuleka kupulikira chenjezgo, mphapu ya Kaini yikuvumbura uchiuta wautesi, wakubenekelereka mu nkhongono ya ŵanthu ya kuwezgera, iyo yikuyimiririka na luso lwa ŵanthu, ilo likupangira chikhalidwe cha chisulo; chakutowa, kweni chankhaza, ndipo chambura chigomezgo. Mazgu ghaumaliro agha ni chidule cha uthenga uwo uli mu mibadwo eyiti ya Kaini uwo ukufuma mu mazina.

Umudugudu wa Seti usubiza umudugudu wa Kayini ku bwiza. Mu ntege nke z’umuntu zashyiriweho abantu, abambaza Imana bazahindurirwa agahinda kabo kabe ishimwe ubwo ijuru rizamanuka. Bagendeye mu budahemuka inzira izamuka igana ku ikuzo, mu gihe cy’igeragezwa, kugeza ku gutaka ngo “ibyiringiro,” bizana uburuhukiro, binyuze mu mazi y’agakiza. Iryo jambo rya nyuma ni incamake y’ubutumwa buri mu bisekuruza umunani bya Seti, bukomoka ku mazina.

Chifukwa cha kugawa mibadwo isanu ndi itatu kukhala magulu awiri a mibadwo inayi chinakhazikitsidwa pa sitepe yoyamba ya pangano, pamene uneneri wa ukapolo ku Igupto unazindikiridwa kukhala zaka 400, ndiponso kuti zaka 400zo zidzatha pa m’badwo wachinayi. Pamene umboni wa Paulo uphatikizidwa mu uneneri wa pangano la alpha, umatulutsa nyengo ziwiri za zaka 215 zomwe zinali ndi mibadwo inayi m’nyengo iliyonse. Mibadwo isanu ndi itatu, m’zaka 430, ikuimira nyengo ziwiri za zaka 215. Nyengo yoyamba ikuimiridwa ndi Farao wabwino amene anamudziwa Yosefe. Patadutsa zaka 215, panali Farao watsopano, amene sanamudziwe Yosefe. Kenako gulu lotsatira la mibadwo inayi linayamba.

Zvizvarwa zvisere zvakakamurwa zvakaenzana kuva nguva mbiri, zvichiratidzwa pachena senguva yadzo yezvizvarwa zvina, zvinotsigira kushandiswa kwezvizvarwa zvisere zvaKaini nezvaSeti nenzira imwe cheteyo. Kana kushandiswa ikoko kwaitwa, zvino unowana zvizvarwa zvisere zvaSeti zvakarongedzwa zvinoenderana nezvizvarwa zvisere zvaKaini. Kaini anomirira vazhinji vanogamuchira mucherechedzo wechikara, uye Seti anomirira vashoma vanogamuchira chisimbiso chaMwari. Kaini ndiye chiratidzo chevanhu, uye Seti ndiye chiratidzo chevanhu chakabatanidzwa noUmwari mumamiriro esungano yaNoa, asiwo; mutsara waJosefa naMozisi uri mumamiriro esungano yaAbrama.

Pashure muchitsauko chegumi nerimwe, dzinza revanhu vakasarudzwa rinomiririrwa namazita gumi kubva kuna Shemu kusvikira kuna Abrama. Chitsauko chegumi nerimwe inyaya yeshongwe yeBhabheri, asiwo dzinza revanhu vakasarudzwa, sezvarinomiririrwa naAbrahama. Chitsauko chegumi nerimwe chinotangisa vanhu vakasarudzwa vaifanira kupinda musungano yakapetwa katatu naMwari. Nhanho yechitatu neyokupedzisira yakanga iri chibayiro chaIsaka muchitsauko chemakumi maviri namaviri. Chitsauko “gumi nerimwe” ndicho kutanga kwealpha, uye chitsauko “makumi maviri namaviri” ndicho kuguma kweomega. Kutenda kunodikanwa kuti munhu anzwe inzwi raMwari mukureva kwamazita, hakuna kusiyana nokutenda kunodikanwa kuti anzwe inzwi rake muhuwandu hweShoko rake. Mashandisirwo edzinza asingatorwi navadzidzi vezvouMwari, ndedzinza raIshmaeri, chiratidzo cheChiIslam.

Wakati ufafanuzi wa majina haya kumi na mawili unapowekwa pamoja kuwa kauli moja, husomeka hivi: “Kwa unabii wazao wa Ishmaeli ni watu wenye ngozi nyeusi, wenye kuzaa sana, wanaosifika kama mashujaa wa vita, lakini wamehuzunishwa kihistoria na kinabii tarehe 11 Agosti 1840 na baadaye tarehe 11 Septemba 2001. Katika historia ya Biblia wanaitwa wana wa mashariki. Walitokea Uarabuni, ambako hukuzwa viungo vyenye harufu nzuri vinavyotumiwa katika huduma za patakatifu pa Kiebrania. Neno ‘wauaji wa siri’ limetokana na historia ya Kiislamu na linawakilisha mauti inayoletwa kwa ukimya. Katika wakati wa Vita vya Msalaba, Uislamu uliifunga, uliizunguka na kuizingira Ulaya ya Kikatoliki, lakini kuzuiliwa kwao baadaye kuliashiria kuwasili kwa kuburudishwa kwa 1840 hadi 1844, na pia tangu 9/11 hadi kufikia mgogoro wa sheria ya Jumapili. Ufafanuzi wa majina kumi na mawili ya wana wa Ishmaeli yote yanawakilishwa katika kauli iliyotangulia kwa herufi nzito.”

Majina kumi na mawili ya ukoo wa Ishmaeli yanawakilisha kumi na tatu, ikiwa Ishmaeli mwenyewe atajumuishwa katika orodha hiyo. Kumi na tatu ni namba ya kiishara ya “uasi,” ambalo ndilo Hagari alilofanya, na hilo likasababisha Ibrahimu kuruhusu Hagari na Ishmaeli kufukuzwa. Paulo anatumia tukio hilo kueleza kufukuzwa kwa Israeli ya kale kuwa watu wa agano la Mungu, wakati huohuo alipokuwa akianzisha agano na bibi-arusi Wake Mkristo.

Ishmaeli ni ishara ya Uislamu, na Hagari, mama yake Ishmaeli, ni ishara ya kanisa la agano la mauti. Isaka ni ishara ya Ukristo, na Sara ni ishara ya kanisa la agano la uzima. Kwa sababu hii, Ishmaeli alikuwa na wana kumi na wawili, kwa maana kumi na wawili ni ishara ya watu wa agano wa Mungu, na Uislamu ni bandia ya watu wa agano wa Mungu.

Mumaevhangeri mune marudzi maviri enhoroondo yerudzi rwaKristu. Rimwe riri muna Mateu, uye rimwe riri muna Ruka.

Mbiri ya dzina la Yesu monga yalembedwera na Mateyu, ikusonyeza magawo matatu ofanana a khumi na anayi, amene pamodzi amapanga nthawi imodzi ya makumi anayi na awiri. Khristu ndiye omega ya mbiri ya chipangano poyerekezera na Mose monga alpha ya mbiri ya chipangano. Mose analosera kuti Khristu adzakhala “wofanana na iyemwini.” Mose anakhala na magawo atatu a zaka makumi anayi mu moyo wake wa zaka zana limodzi na makumi awiri. Gawo lililonse la zaka makumi anayi la moyo wa Mose, likayikidwa mzere pa mzere, limathera pa Kadesi, chizindikiro cha 1863 ndi lamulo la Lamlungu. Magawo atatu a Khristu amathera pa Davide, pa ukapolo wa ku Babulo, ndi pa Khristu kutsimikizira chipangano ndi mwazi Wake pa mtanda. Davide akuyimira kukwezedwa kwa mpingo wopambana pa lamulo la Lamlungu, ndipo mzere wachiwiri ukusonyeza anamwali opusa akutengedwera ku Babulo pa lamulo la Lamlungu. Gawo lachitatu limathera pa mtanda, umene, kachiwirinso, ukuimira lamulo la Lamlungu, pamene Khristu akutsimikizira chipangano cha Abrahamu ndi a zana limodzi na makumi anayi na anayi komanso chipangano cha Nowa ndi khamu lalikulu.

Xana la layini leti timbirhi ti vekiwa ehenhla ka yin’wana ni yin’wana, leswi nga twisisekaka swa hlamarisa. Malembe ya Muxe ya dzana na makume mambirhi ma hlangana ni malembe ya Nowa ya 120, naswona switukulwana swa Kriste swa makume mune na swimbirhi swi hlangana ni ku fuma ka mukriste wa mavunwa hi tin’hweti ta xikombiso ta makume mune na timbirhi enawini wa Sonto.

Pamwe chete nedzinza rakanyorwa naMateo, rinonyanya kusimbisa sungano yaAbhurahama, dzinza raKristu, sezvarakaiswa pachena naRuka, rinodzokera shure kusvikira pakusika, nokudaro richisimbisa sungano youpenyu yakatyokwa naAdhamu muEdheni. Dzinza raRuka rinotanga naJesu, rikazodzokera shure nomudzinza Rake kusvikira kuna Adhamu, anozivikanwa somwanakomana waMwari. Mutsetse uyu unopera noAdhamu wechipiri akakwana, uye unotanga noAdhamu wokutanga akakwana. Kubva kuna Adhamu wokutanga kusvikira kuna Adhamu wechipiri kunoratidzwa sezvizvarwa makumi manomwe nezvinomwe.

Mađumbukiro eMalembo aMutsvene anomirira mitsara yechokwadi. Tichangobva kuona yakati wandei inopfuura zvikuru zvapupu zvinodiwa kuti chokwadi chisimbiswe. Mitsara yemadzinza iyi ine izwi rekuzadzikiswa kwenhoroondo nezviporofita zveramangwana, uye inewo izwi raPalmoni, Muverengi Anoshamisa wezvakavanzika, nokuti zvimhingamipinyi zvenhamba zvakaiswa mukati memitsara yacho zvinopa izwi rechipiri. Awo mazwi maviri anonzwikwa pamwe chete nerimwe izwi rechitatu, izwi reNyanzvi Inoshamisa yeMitauro, akasika uye anodzora zvinhu zvose, kusanganisira mazita avanhu, enzvimbo, nezvinhu.

Yohana paakatendeuka kuti aone sauti iliyokuwa nyuma yake, ilikuwa kama sauti ya maji mengi, na Danieli alipokuwa na maono hayo hayo, sauti yake ilikuwa sauti ya umati. Ujumbe wa juu juu wa Maandiko, pamoja na majina yanayopatikana pamoja na ujumbe huo, na pia uhesabuji uliomo ndani ya ujumbe huo, ni sauti tatu katika kifungu kimoja. Unapochukua mstari wenye sauti hizo tatu na kuuweka juu ya mstari sambamba, sauti tatu huwa sauti nyingi.

Baadhi ya nasaba zenye umuhimu mkubwa zaidi zinapatikana katika wafalme wa Israeli. Wafalme saba wa kwanza wa Israeli, ufalme wa kaskazini, wanaishia kwa Ahabu, Yezebeli na Eliya, hivyo wakiiwakilisha sheria ya Jumapili. Mstari wa wafalme saba wa mwisho wa makabila ya kaskazini huanza katika sheria ya Jumapili na kuishia kufungwa kwa muda wa rehema kwa wanadamu, wakati Mikaeli anaposimama katika Danieli 12. Wafalme saba wa kwanza wa Yuda wanaonyesha historia kutoka sheria ya Jumapili hadi Mikaeli anaposimama, na wale saba wa mwisho wanatambulisha historia inayoelekea kwenye sheria ya Jumapili. Mistari miwili ya nasaba, yote miwili ikiwa na historia ya alfa na historia ya omega. Historia ya alfa ni kipindi kutoka 9/11 hadi sheria ya Jumapili, na kipindi cha omega ni kutoka sheria ya Jumapili hadi kufungwa kwa muda wa rehema. Wafalme saba wa kwanza wa Israeli wanalingana na wafalme saba wa mwisho wa Yuda; na wafalme saba wa mwisho wa Israeli wanalingana na wafalme saba wa kwanza wa Yuda.

Tichaenderera mberi munyaya inotevera.