Kitabu cha Yoeli na Kanisa la Waadventista Wasabato la Laodikia - Nambari ishirini na sita

Vizazi vinne vya Yoeli vinawakilisha uharibifu wa hatua kwa hatua wa shamba la mizabibu la Mungu kuanzia 1863 hadi sheria ya Jumapili. Nambari nne pia inaashiria sifa nne za tabia ya Kristo. Makerubi katika patakatifu wana nyuso nne, na nyuso hizo zinaendana na mgawanyo wa sehemu nne wa Israeli wa kale walipoweka kambi kuzunguka patakatifu. Pia zinawakilisha Injili nne.

Biblia (Hesabu 2) inaeleza makabila kumi na mawili (isipokuwa Lawi, ambaye kambi yake ilikuwa moja kwa moja kuizunguka hema la kukutania) yakiwa yamepangwa katika makambi manne ya makabila matatu kila moja, yakiwa yamewekwa katika pande nne kuu kuzunguka patakatifu, kila moja chini ya bendera, yaani nembo au ishara. Mpangilio huo uliunda mfanano wa kimaashirio, ambapo kambi ya duniani huakisi kiti cha enzi cha mbinguni kinacholindwa na makerubi.

Yuda alielekea mashariki, kuelekea mawio ya jua kwenye ingilio la patakatifu. Bendera ya Yuda ilikuwa na alama ya simba, kwa kuwa inamwakilisha Simba wa kabila la Yuda. Makabila mawili pamoja na Yuda yalikuwa Isakari na Zabuloni. Katika maono ya Yohana, mnyama wa kwanza alikuwa kama simba, kama vile makerubi wa Ezekieli walivyokuwa na uso wa simba. Rubeni, ishara ya mwanadamu, alikuwa kusini pamoja na Simeoni na Gadi. Magharibi alikuwepo Efraimu, pamoja na Benjamini na Manase, waliowakilishwa na ng’ombe. Kaskazini alikuwepo Dani, pamoja na Asheri na Naftali, waliowakilishwa na tai. Uhusiano wa makabila na nyuso nne za patakatifu pa mbinguni umeakisiwa katika Injili nne.

Mathayo ni Simba wa kabila la Yuda, Marko ni fahali wa dhabihu, Luka ni mwanadamu na Yohana ni tai arukaye juu sana. Kristo kama Simba wa kabila la Yuda anajitambulisha kuwa ndiye anayetia muhuri na kulifungua Neno lake la kinabii. Injili ya Mathayo ina marejeo ya moja kwa moja mengi zaidi kuhusu utimizwaji wa unabii wa kimasihi (12) kuliko injili nyingine tatu kwa pamoja. Halikaribiani hata kidogo.

Kitabu cha Mathayo kinawakilisha Neno la kinabii la Mungu. Luka, ambaye alikuwa daktari, anawasilisha injili yake kwa mtazamo wa Kristo kama Mwana wa Adamu, kwa kuwa Luka ni uso wa mwanadamu. Marko anawasilisha injili yake ya Kristo kwa mtazamo wa sadaka ya dhabihu ambayo Kristo aliwakilisha, kwa kuwa Marko ni ng’ombe. Yohana ni tai arukaye juu sana, aliyeonyesha mambo ya kina ya Mungu katika uwasilishaji wake wa injili ya Kristo.

Ni muhimu kuelewa kitabu cha Mathayo jinsi kinavyowakilishwa ndani ya Neno la kinabii. Kitabu cha Mathayo ni Simba wa kabila la Yuda, Mkuu wa Neno lake la kinabii, Mhesabu wa ajabu wa siri, Mwanaisimu wa ajabu, anayeliwekea Neno lake mihuri na kuifungua. Yesu ni Alfa na Omega, naye ndiye Neno. Kitabu cha kwanza cha Agano Jipya na kitabu cha mwisho cha Agano Jipya ni vitabu vya kinabii. Wengi wanajua jambo hili kuhusu kitabu cha Ufunuo, lakini huenda hawajatambua kwamba kitabu cha Mathayo ndicho alfa ya Agano Jipya, hivyo lazima kiendane na omega ya Agano Jipya. Kinapaswa kuwakilisha ule mwisho, ambao ni kitabu cha Ufunuo.

Hivyo basi, tunapopata katika Mathayo mstari sambamba wa historia ya agano ya Mwanzo ulioelezwa katika sura ya kumi na moja hadi ishirini na mbili, si chochote kingine bali ni kweli ambayo Simba wa kabila la Mathayo anaifunua. Sura kumi na mbili za historia ya agano zinazowakilishwa katika Mwanzo, Mathayo na Ufunuo sasa zinafunguliwa, na tunachotambua ni kwamba sura ya ishirini na tatu ya Mathayo inawakilisha utenganisho wa wenye hekima na wapumbavu katika mfano wa shamba la mizabibu. Ole nane juu ya watu wa agano la awali, ambazo zinapata mfanano wao wa kinabii katika nafsi nane zinazowakilisha wale mia moja arobaini na nne elfu wanaopanda katika safina ya usalama. 23 ni uwakilishi wa kazi iliyoanza katika patakatifu pa mbinguni wakati siku 2300 zilipofikia tamati yake Oktoba 22, 1844, na itafanya hivyo tena wakati wa sheria ya Jumapili inayokuja hivi karibuni. Sura ya 23 inaashiria ukweli huu.

Sura ya ishirini na nne inatokea wakati Kristo amemaliza tu mazungumzo Yake na Israeli iliyoasi na kuondoka katika hekalu la Wayahudi kwa mara ya mwisho. Nambari 24 ni ishara ya mpito kutoka Israeli ya kale hadi Israeli ya kisasa, mahali pale pale katika historia ya kinabii aliposimama Kristo, alipowasilisha ujumbe Wake katika Mathayo ishirini na nne. Ujumbe wa kinabii wa Mathayo 24 ni uonyesho wa Kimungu wa mbinu ya mstari juu ya mstari, unaoshughulikia hasa historia ya Wamileriti, na hivyo basi historia ya mia arobaini na nne elfu. 24 inawakilishwa na kanisa la Ufunuo kumi na mbili, linalosimama juu ya mwezi unaoakisi mwanga wa jua la haki. Kichwani mwake kuna nyota kumi na mbili zinazoashiria 24, kwa maana linawakilisha historia inayoongoza hadi kuzaliwa kwa Kristo, wakati ambapo makabila kumi na mawili ya Israeli ya kale yangekuwa wanafunzi kumi na wawili wa Israeli ya kisasa. Katika sura ya ishirini na nne, historia ya Wamileriti kuanzia 1798 hadi kukata tamaa kuu inawakilishwa. Kisha hufuata Mathayo ishirini na tano.

Nambari 25 ni ishara ya Walawi, wawe wazuri au waovu, lakini vilevile, kwa uzito uleule, inawakilisha utengano wa Walawi wenye hekima na Walawi waovu. Mathayo 25 inabainisha, kupitia mashahidi watatu, yaani mifano mitatu, mchakato wa utengano unaowakilishwa na nambari ishirini na tano. Bila shaka, mfano wa wanawali kumi unawakilisha historia ya Wamilleraiti, na pia historia ya mia arobaini na nne elfu. Historia hiyo ni historia ya malaika wa kwanza, mfano wa talanta ni malaika wa pili na mfano wa kondoo na mbuzi ni hukumu ya malaika wa tatu.

Sura za ishirini na sita hadi ishirini na nane zinaelezea historia ya Pasaka hadi agizo la kuhubiri Injili baada ya kusulubiwa.

Muhtasari wa alama mbalimbali za njia katika sura ya ishirini na sita ni huu: njama ya kumuua Yesu katika mistari ya tatu hadi ya tano. Kisha Yesu anatiwa mafuta huko Betania katika mistari ya sita hadi ya kumi na tatu. Katika mistari ya kumi na nne hadi ya kumi na sita Yuda anamsaliti Kristo kwa vipande thelathini vya fedha. Kisha ikaja Pasaka pamoja na wanafunzi wake, katika mistari ya kumi na saba hadi ya ishirini na tano. Katika mistari ya ishirini na sita hadi ya ishirini na tisa, Yesu anaweka Karamu ya Bwana, na katika mstari wa thelathini, Yesu anatabiri kwamba Petro atamkana. Katika mistari ya thelathini na sita hadi ya arobaini na sita Yesu yuko Getsemani. Katika mistari ya arobaini na saba hadi ya hamsini na sita Yesu anakamatwa, kisha katika mistari ya hamsini na saba hadi ya sitini na nane, Yesu yuko mbele ya Kayafa na Baraza Kuu. Kuanzia mstari wa sitini na tisa na kuendelea, inaelezwa kwamba Petro alimkana Kristo. Sura hii ina alama kumi mahsusi za njia ambazo zitarudiwa katika siku za mwisho.

Sura ya ishirini na saba ina alama kumi bainifu pia. Yesu anakabidhiwa kwa Pilato, kisha Yuda anajinyonga, kisha Yesu anapelekwa mbele ya Pilato, kisha Baraba anachaguliwa, Pilato anamkabidhi Yesu asulubiwe, kisha Yesu anadhihakiwa, kisha kusulubiwa, kisha kifo cha Yesu, kisha Yesu anazikwa na kisha mlinzi wa kaburi anatoa ushahidi.

Sura ya ishirini na nane ina alama tatu tu za njia; ya kwanza ni ufufuo, ikifuatiwa na uongo wa Sanhedrin, kisha Agizo Kuu. Sura tatu zenye alama ishirini na tatu tofauti za njia za msalaba ambazo zitarudiwa katika historia ya mia na arobaini na nne elfu.

Kama vile matukio ya Kristo kuanzia kutiwa mafuta huko Bethania hadi Agizo Kuu yaliashiria mwisho wa huduma yake duniani na mwanzo wa injili kwa mataifa yote, vivyo hivyo alama zile zile za njia zinajirudia katika uzoefu wa masalia wa Mungu wanapokaribia kufungwa kwa mlango wa rehema na ushindi wao wa mwisho.

Sura za ishirini na sita hadi ishirini na nane zinawakilisha historia ya Pasaka iliyoundwa kwa msingi wa alama 23 bainifu za njia ambazo hurudiwa katika historia inayoongoza hadi na inayofuata sheria ya Jumapili.

Mwisho wa siku 2300 tarehe 22 Oktoba 1844 unarudiwa wakati wa sheria ya Jumapili. Alama 23 za njia zilizoko katika sura tatu za mwisho za Mathayo zinatambulisha damu ya thamani inayotumiwa kuunganisha Uungu na ubinadamu.

Sura ya 23 ya Mathayo inasisitiza hukumu juu ya ukuhani bandia. Sura za 26 hadi 28 ndizo Omega ya sura ya 23. Walawi bandia—uasi unaoongezeka wa wazee kwa kipindi cha vizazi vinne—walizalisha alama za njia katika sura tatu za mwisho.

Sura ya ishirini na nne inatambua mbinu ya mstari juu ya mstari kama mbinu ya Kristo, anapotumia uharibifu wa Yerusalemu kuelezea mambo yaliyo, mambo yaliyokuwa na mambo yatakayokuwa.

Kuanguka kwa Yerusalemu mwaka 70 BK kulitokea siku ile ile ya mwaka ambayo Yerusalemu iliharibiwa kwa mara ya kwanza na Nebukadneza. Uharibifu wa Yerusalemu uliotendwa na Nebukadneza ulikuwa historia ya zamani, na katika historia ya Kristo, wakati Tito alipoiteka Yerusalemu, tukio hilo lilikuwa mfano wa mwisho wa ulimwengu. Mathayo 24 inainua mbinu ya mstari juu ya mstari, hivyo kuitambulisha "mbinu" kama kipengele cha ushuhuda wa kinabii.

Ni katika sura ya 24 ndipo Kristo anabainisha ulazima wa kuelewa “chukizo la uharibifu” lililonenwa na nabii Danieli, uelewa wa msingi kabisa wa William Miller, na ishara inayoweka imara maono katika Danieli. Pia linawakilisha uasi wa Uadventista, kwa kuwa walikataa uelewa wa WaMillerite kuhusu “cha kila siku” katika kitabu cha Danieli, na hivyo wakashiriki nguvu ya upotevu ya 2 Wathesalonike sura ya pili. Sura hiyo inaunganika moja kwa moja na Luka 21, hivyo ikitambua tarehe 11 Agosti, 1840 hadi 22 Oktoba, 1844, ambazo zinasawiri 9/11 hadi sheria ya Jumapili. Pia inaungana na “nyakati za Mataifa” katika Luka 21:24, ambazo ni ufunguo mkuu wa kufungua “mara saba” za Musa, huku pia ikilingana na upimaji wa hekalu katika Ufunuo sura ya kumi na moja.

Kuanzia sura ishirini na tatu, ikifuatiwa na 24 na 25, kisha ikihitimishwa na sura 26 hadi 27, sura tatu ambazo zina alama za njia ishirini na tatu ambazo ni omega kwa alfa ya sura ishirini na tatu. Sura ishirini na sita ikijumlishwa na ishirini na saba na ishirini na nane ni sawa na "81," ambayo ni ishara ya ukuhani. Kwa mashahidi watatu (Mwanzo, Mathayo na Ufunuo) sura za 11 hadi 22 ni mstari mmoja. Sura za 23 hadi 28 ni mstari wa ukweli unaoanza na 23 na kuishia na 23.

Sura ya kwanza hadi ya kumi ndizo zinaunda mstari wa kwanza kati ya mistari mitatu ya kinabii katika kitabu cha Mathayo. Sura kumi, zikifuatiwa na sura kumi na mbili, zikifuatiwa na sura sita. Uvuvio unatufahamisha kwamba vitabu vyote vya Biblia hukutana na kumalizikia katika Ufunuo, na kwa hiyo vitabu vyote vya Biblia hukutana na kumalizikia katika Mathayo. Mathayo, akiwa kama uso wa simba wa kabila la Yuda, anatambua unabii kumi na mbili tofauti kuhusu Masihi, na vifungu hivyo kumi na mbili vinatoa alama za njia za historia ya Wamileraiti na wale mia arobaini na nne elfu. Kama vile kitabu cha Ufunuo kinavyoanza kwa ufunuo wa Yesu Kristo, sura ya kwanza ya Mathayo inawasilisha ufunuo wa Yesu Kristo unaounganisha na maisha na ushuhuda wa Musa, pamoja na historia ya Mpinga Kristo, huku ikitambua vipengele vitatu vya kanisa lishindalo kama vinavyowakilishwa na nabii, kuhani na mfalme.

Mathayo anaanza kwa ufunuo wa Yesu Kristo katika muktadha wa agano la Mungu na watu teule. Kutoka Abrahamu hadi Daudi kulikuwa na vizazi kumi na nne, kutoka Daudi hadi utekwa Babelini kulikuwa na vizazi kumi na nne, na kutoka Babeli hadi Kristo ni vizazi vingine kumi na nne. Nasaba ya Kristo katika Mathayo inalingana na Musa, kwa kuwa Musa ni alfa na Kristo ndiye omega. Maisha ya Musa ya miaka mia moja na ishirini yanaendana na miaka mia moja na ishirini ya kipindi cha majaribio katika historia ya Nuhu. Kwa hiyo, agano la Nuhu linaunganishwa na agano la watu teule. Miaka mia moja na ishirini ya Musa inawakilisha vipindi vitatu vya miaka arobaini vilivyohitimishwa kwa Musa kumuua Mmisri mwishoni mwa miaka arobaini, na wazaliwa wa kwanza, Farao na jeshi lake waliuawa mwishoni mwa kipindi cha pili cha miaka arobaini. Kipindi cha pili cha miaka arobaini kilimalizika katika uasi huko Kadeshi na kipindi cha tatu cha miaka arobaini kilimalizika katika uasi wa pili wa Kadeshi. Mistari yote mitatu ya kinabii ya alfa inaishia Kadeshi na mistari mitatu ya kinabii ya nasaba ya Mathayo inaishia kwa Daudi, utekwa Babeli, na Mjumbe wa agano.

Wakati alfa ya Musa inapolingana na omega ya Kristo, kuna mashahidi sita wa Kadeshi, ambayo ni 1863 na sheria ya Jumapili. Orodha ya vizazi ya Mathayo inaweka mfalme Daudi Kadeshi, ambako Uadventista uliopotoka unapelekwa Babeli, wakati Kristo anapothibitisha agano na wale elfu mia arobaini na nne. Kwa kumweka Daudi katika sheria ya Jumapili, shahidi wa pili wa Daudi unaimarishwa, ambapo Daudi ni mmoja wa wawakilishi watatu wa kibinadamu walioanza kuhudumu wakiwa na umri wa miaka thelathini. Kristo, Daudi, Yusufu na Ezekieli wote walianza kazi yao wakiwa na umri wa miaka thelathini. Kwa pamoja, wale wanne wa miaka thelathini walioanza kuhudumu, wanawakilisha muungano wa Uungu na ubinadamu, wakati kanisa la mapambano linapobadilishwa kuwa kanisa la ushindi. Kanisa hilo linajumuisha nabii, kuhani na mfalme. Mabadiliko hayo yanawekewa alama katika sheria ya Jumapili, ambayo pia ni Kadeshi, hivyo Daudi katika orodha ya vizazi ya Mathayo anawiana na Daudi wa miaka thelathini.

Miaka thelathini ya maandalizi inaendana na miaka mia nne na thelathini ya agano la Abrahamu, na pia umri wa kuhani na miaka 1290 ya Danieli 12:11. Katika makala inayofuata tutaangalia mmoja baada ya mwingine wa unabii ule kumi na mbili wa Kimasiya uliomo katika kitabu cha Mathayo. Kwanza tunatambua mikondo mitatu ya kinabii ndani ya Mathayo; sura ya kwanza hadi ya kumi, ikifuatiwa na sura ya kumi na moja hadi ya ishirini na mbili, kisha sura ya ishirini na tatu hadi ya ishirini na nane.