Rebbiň Eli Tarapyndan Ýolbaşçylyk Edilen

Habakugyň Iki Tagtasy 95-den 4॥

Meniň üçin, takmynan bir sagatlyk çykyşda sekiz sahypalyk bellikleri doly geçip çykmak ep-esli kyn. Üstesine-de, üns berseňiz, bizde 20 sahypa bar; şonuň üçin, men bu bellikleri doly okamak niýetinde däldigimi size diňe habar berýärin. Men bu ýerdäki käbir parçalary okamakçy, şonuň üçin LiveStream arkaly tomaşa edýänler bellikleri ýükläp alyp bilerler; şeýle hem, soňunda muny DVD-de görjekler, eger bu makalalar eýýäm olaryň elinde ýok bolsa, muny özleri üçin ýazgyda saklap bilerler. Biziň garap çykýan zadymyz Habakgugyň Iki Tablicasydyr, we şu pursatda biziň edýän ähli işimiz Ellen Waýtyň 1843-nji ýylyň bu Çyzgysynda görkezilen hakykatlar bilen ylalaşykly bolandygyny görkezmäge synanyşmakdan ybaratdyr.

Düýn tamamlanymyz ilkinji üç tanyşdyryş, Ellen Waýtyň “Early Writings”, 236-njy sahypada 2520 wagt pygamberligini dogry diýip aç-açan we anyk taýdan goldaýandygyny görkezýärdi.

Ol 1844-nji ýylyň mart aýyndaky ilkinji lapykeçlik barada gürrüň edende, ol lapykeçlikden soň Milleritleriň Mukaddes Kitaby öwrenmegini dowam etdirendiklerini we olaryň 2520, 2300 hem-de 1335 üçin 1843-nji ýyly öňünden aýtmaga alyp baran şol bir subutnamanyň, şol bir subutnamanyň soňra 1844-nji ýylda tanalyp, bu pygamberlik döwürleriniň 1844-nji ýylda tamamlanýandygyny subut etmek üçin ulanylandygyny aýdýar. Biz hem onuň diňe şu iki pygamberlik döwri [1843-nji ýylyň Çyzgysyndaky 2520 we 2300-e salgylanyp] barada aýdyp biljekdigini, 1335 barada däldigini ara alyp maslahatlaşdyk. 1335 biziň eramyzyň döwründe başlady; ol 1843-nji ýylda tamamlandy. Şonuň üçin, ol 2520 we 2300 ýyllyk pygamberlik baradaky düşünjä öz goldawyny berýär.

Soňra ol sözüni dowam etdirip, şol döwrüň dowamynda üç wagt pygamberliginiň 1844-nji ýylda tamamlanandygyny subut edip başlanda, hut şonuň Milleritleri ýygnakdan kowup çykaran yzarlamanyň sebäbi bolandygyny aýtdy. Şeýlelikde, dünýäniň soňunda erkekleriň we aýallaryň 2520-niň näme üçin 1844-nji ýylda tamamlanandygyny görkezýän maglumatlary beýan edýändikleri üçin Adventist ýygnagynda yzarlanylmagy tötänlik däldir.

Şeýlelik bilen, indi biz başga bir mowzuga geçýäris, hut şu ýerde durýanyna [1843-nji ýylyň Çyzgysyndaky AD508-e salgylanyp]. Eger siz bu Çyzgylara seretmedik bolsaňyz, görersiňiz, White uýa bu 1843-nji ýylyň Çyzgysy barada şeýle diýýär: “Men Rebbiň bu Çyzgyda ýol görkezendigini gördüm,” we ol bu 1850-nji ýylyň Çyzgysy barada bolsa, Hudaýyň bu Çyzgynyň neşir edilmeginde bolandygyny aýdýar. Şeýlelikde, ol bize Hudaýyň bu Çyzgylaryň ikisiniň-de taýýarlanyşyna gatnaşandygyny aýtdy, we olaryň nähili gurluşa salnandygy ynsan nukdaýnazaryndan maksatly boldy. Milleritler muny bilgeşleýin etdiler, emma bu Hudaýyň niýeti boýunça boldy.

Bu ýerde, miladydan öňki 677-nji ýyldan olaryň ynanjyna görä milady 1843-nji ýyla çenli, bu sütün [1843-nji ýylyň Çyzgysynda çepden ikinji sütüne salgylanyp] 2520-ni kesgitleýän sütündür; ol miladydan öňki 677-nji ýylda başlanýar we olaryň pikirine görä milady 1843-nji ýylda tamamlanýar.

Olar bu aýdyň şekilli mysaly 1850-nji ýylyň Çyzgysynda hem saklapdyrlar: şu ýerden [çepden üçünji sütüne salgylanyp] b.e. öň 677-den şu ýere çenli, b.e. 1844. Bu iki Çyzgyda-da bar bolan 2520-niň sütüni bolup durýar.

Şu sütünleriň hut ortasynda, iki ýagdaýda-da, haç ýerleşýär.

Haçyň edil aşagynda Gündelik baradaky salgylanma ýerleşýär. Gündeligiň nyşany bolan butparazlygyň, ýagny butparaz dininiň kökiniň manysy özüni beýgeltmekdir; hem-de bu ýerde Rebbiň elini, bu iki çyzgyda hökman adam elini däl-de, görüp bolýandygyny görmek bolýar.

Özümiziň beýgeldilmeginiň bizden aýrylmagy üçin, siziň-de, meniň-de, ýa-da islendik biriniň-de, bu iki Çartda-da şöhlelendirilşi ýaly, haça çüýlenişiň düýbüne gelmegimiz gerekdir. Şol sapak şekillendirilýär.

Elbetde, biz ortasynda haç ýerleşdirilen 2520-niň sütünleri barada gürrüň edenimizde, Daniel 9-yň ýerine ýetmeginde Mesihiň köpler bilen ähti bir hepde üçin tassyk etmäge gelende, şol bir hepde 2520 güne deň bolandygyny, we şol hepdäniň ortasynda Onuň haça çüýlenendigini bilýäris. Şeýlelik bilen, şu Çyzgylaryň her birindäki bu sütünleriň ortasynda biz haçy görýäris, we olar Mesihiň köpler bilen ähti tassyk eden 2520 gününi aňladýar.

Şeýlelik bilen, indi biz «Gündelik» we Ellen Waýtyň oňa beren goldawyny ele alarys.

Görkezjek bolýan birnäçe zadymyz bar: bizde «Early Writings» kitabynyň 74-nji sahypasyndan bir parça bar. Biz muny öň hem ara alyp maslahatlaşypdyk. Şu çykyşda seredip geçjek zatlarymyzyň köpüsini biz öň hem ele alypdyk; emma köpümiz «Early Writings»-daky bu parçanyň ösüş döwründen geçendigine düşünmeýäris. «Early Writings» kitabynda häzirki görnüşi bilen, adamlar hakykaty nädogry görkezmek üçin «Early Writings»-daky ýazylana daýanyp bilerler. Emma, eger siz asyl çeşme resminamalaryna dolansaňyz, olaryň hakykaty nädogry görkezmek üçin ulanýan mantygy aradan aýrylýar.

Şeýlelikde, bu barada aýdyljak zat köp. Biz bu ýerde Gündelik bilen iş salyşýandygymyz üçin, men diňe birnäçe nokady görkezmekçi. Emma, “Early Writings” kitabyndaky bu parçadan, 23-nji sentýabr bilen baglanyşykly ilkinji iki pikire üns bermegiňizi isleýärin.

Bolýar. 23-nji sentýabr, eger siz muňa tanyş däl bolsaňyz, ol ýerde 1850-ni goýup bilersiňiz; 1850-nji ýylyň 23-nji sentýabry. Munuň Gündelik baradaky meseläni dogry düşünmäge täsiri bar.

Birinji abzasyň ahyrynda soňky birnäçe günüň dowamynda eýýäm bu ýerde sereden beýanymyz şeýle diýýär: “1843-nji ýylyň çyzgysynyň Rebbiň eli bilen gönükdirilendigini gördüm, ol üýtgedilmeli däldir; sanlaryň Onuň isleýşi ýaly bolandygyny; Onuň eliniň olaryň käbirindäki bir ýalňyşlygyň üstünde bolup, ony gizländigini, şonuň üçin Onuň eli aýrylýança hiç kimiň ony görüp bilmändigini.”

Ikinji abzasda şeýle diýilýär: «Soňra men —“gündelik” bilen baglanyşykly gördim (Danyýel 8:12) . . . .» Indi bolsa, men siziň muny diňe ýadyňyzda saklamagyňyzy isleýärin — muny, Reb islese, soňra gürrüňsiz ara alyp maslahatlaşarys — haçan-da Gündelik 1843-nji ýylyň Çartynda, hut şu ýerde görkezilende, ol ýerde şeýle diýilýär: «gündeligi aýyrmak»; şeýle hem: «Danyýel 12:11 we 12.» 1850-nji ýylyň Çartynda bolsa, Gündelik barada gürrüň edilende, şeýle diýilýär: «butparaz agalygy ýa-da gündelik aýrylanda, Danyýel 11:31.» Şeýlelikde, bu iki Çartda olaryň Danyýel 11:31-den we Danyýel 12:11-den kesgitleýän ünsi Gündeligiň aýrylmagyna gönükdirilendir. Bolýarmy?

Emma, Daniel 8-nji bapda, 11-nji aýatda, “Gündelik” aýrylyp alynýar diýilýän ýerde, başga bir ýewreýçe söz ulanylýar. Ol rum sözüdür we manysy “ýokary götermek hem-de belent tutmak” diýmekdir.

Şeýlelik bilen, William Miller Cruden’s Concordance-den peýdalandy, emma Cruden’s Concordance size ýewreýçe ýa-da grekçe barada hiç hili düşünje bermeýär. Şonuň üçin Reb Milleritlere ýolbaşçylyk edýärdi; sebäbi, Daniel kitabynda “Daily” barada agzalýan üç ýeriň, ýagny Daniel 8-nji bapda, Daniel 11-nji bapda we Daniel 12-nji bapda, 11-nji we 12-nji baplarda “take away” diýip terjime edilen ýewreý sözi hakykatdan-da “aýyryp almak” diýmegi aňladýar. Şeýle-de, olaryň şu Çyzgylarda nygtaýan zady hem şudur: butparazlyk aýrylyp alnanda, 1290 we 1335 pygamberlikleri başlanar.

Emma, Daniýel 8-de “Gündelik” aýrylyp alnanda, bu onuň ýok edilmegi barada gürrüň etmeýär; ol Butparazlygyň dininiň ýokary galdyrylyp, beýgeldilmegi barada gürrüň edýär. Şeýlelikde, Millerçiler muny dogry düşündiler. Olar Daniýelde “Gündeligiň” aýrylyp alynmagy barada bolan iki baby görkezýärdiler.

Emma bu ýerde, “Irki Ýazgylarda”, şeýle hem asyl çeşme resminamalaryna gaýdyp seredenimizde, siz şu bapda aslynda Danyýel 8:12 baradaky bu salgynyň ol ýerde ýokdugyny görersiňiz. Ellen Waýtyň 1882-nji ýylda “Irki Ýazgylar” çap edilende muny şol ýere goşmagy tabşyrandygyny, ýa-da muny redaktorlaryň biriniň goşandygyny men bilemok. Bu meni howsala salmaýar, çünki bu ýerde ol “aýrylyp alynma” barada gürrüň etmeýär.

Ikinji abzasda şeýle diýilýär: «Soňra men “hemişelik” babatda (Daniel 8:12) “gurbanlyk” sözüniň adam paýhasy tarapyndan goşulandygyna, onuň tekste degişli däldigine hem-de Rebbiň onuň dogry düşünjesini höküm sagadynyň jaryny yglan edenlere berendigini gördüm».

Birnäçe ýyl ozal Germaniýada Germaniýanyň käbir görnükli pastorlary we Germaniýadan käbir seminaryýa mugallymlary bilen duşuşygymyz boldy; men şol ýerde çykyş etdim, olar hem bu habara garşy daşlaryny atdylar.

Italiýadan bir pastor hem şol ýerde bardy, ol hem bu aýat hakynda aýdylýan akylsyz delilleriň birini öňe sürdi. Onuň aýdan zady şu boldy — we “gündelik” barada birnäçe akylsyz deliller bar, şonuň üçin bu akylsyz deliliň ýygy-ýygydan ulanylýandygyny görersiňiz, biz hem muny şu ýerde ýazgyda ýerleşdireris. Onda şeýle diýilýär: “Soňra men ‘gündelik’ bilen baglanyşyklylykda (Daniel 8:12) ‘gurbanlyk’ sözüniň adamyň paýhasy bilen goşulandygyny we tekste degişli däldigini, hem-de Rebbiň bu barada dogry garaýşy höküm sagadynyň çagyryşyny berenlere berendigini gördüm.” Ine, akylsyz delil şu: Olar Ellen Waýtyň bu ýerde “gündeligi” goldamaýandygyny aýdýarlar; tersine, onuň “gurbanlyk” sözüniň ynsan paýhasy bilen goşulandygy we tekste degişli däldigi baradaky pioneýr düşünjesini goldaýandygyny aýdýarlar. Düşnüklimi? Şeýlelikde, bu italýan pastor şu delili öňe sürýär.

Men şeýle diýdim: «Onda indiki sözlemi maňa düşündiriň, Pastor».

Indiki söz şeýle diýýär: “Agzybirlik bar wagty, 1844-den öň, tas hemmesi ‘gündelik’ baradaky dogry garaýyşda birleşipdiler; . . . .” Bu, adam akyly bilen goşulan “gurbanlyk” sözüniň dogry düşündirişi barada däldir. Ellen Waýt bu ýerde — we bu agyr mesele, bu häzirki Adventizmde eşitmekden ýüz öwürýän we görmekden ýüz öwürýän adamlar üçin örän agyr mesele. Bu paragraf, ähtimal, Pygamberlik Ruhundaky beýleki ähli paragrafdan has köp teologyň gutulyşyny ýitirmegine sebäp bolan paragrafdyr. Men mubalagha etmeýärin; meniň pikirimçe, bu, ähtimal, dogrudyr.

XX asyryň başlarynda “Gündelik” barada ýalan düşünje Adventizme girizilip başlanda, bu meseläniň iki tarapynda hem onuň üstünde göreşenleriň ählisi özleriniň hut şu abzasyň üstünde göreşýändiklerini bilýärdiler. Stefan Haskell “Gündeligiň” butparazlykdygy baradaky Pioner garaýşyny goramaga çykanda, ol näme etdi? Ol 1843-nji ýylyň şu Çartyny täzeden çap etdi we şu abzasy onuň aşagyna ýerleşdirdi. Şeýlelikde, hut şu abzas jedeliň merkezidir, we köp-köp adam hut şu ýerde öz gylyçlarynyň üstüne ýykylyp heläk boldular.

Şeýlelikde, bu ýerde meniň size görkezesim gelýän zadyň iň pes derejesinde-de şeýle: soňky wagtlarda White Horse Ministries-den Stiw Wohlberg ýaly adamlar bu habara garşy çykýarlar. Onuň delilleriniň biri şeýle: “Ellen Waýtyň Gündelik barada hiç hili garaýşy bolmandyr, şonuň üçin meniň hem bolmaly däl”, bu bolsa düýbünden akylsyz bir garaýyşdy. Emma, hatda Ellen Waýtyň bu meselede hiç hili garaýşy bolmandyr diýen mümkinçiligi oňa bersek-de, ol bu sitatada näme diýýär? Ol öňdebaryjylaryň bu barada dogry garaýşa eýedigini aýdýar. Hatda onuň özi onuň nämedigini bilmedik bolan ýagdaýynda-da, ine, şu ýerde onuň dogry bir garaýşyň bardygyny aýdýandygyny görýäris; bu bolsa nädogry bir garaýşyň, belki-de birnäçe nädogry garaýyşlaryň hem bardygyny aňladýar.

Size Vance Ferrell ýaly adamlar bar. Vance Ferrell; adamlar Vance Ferrelliň pygamberlik düşündirişlerine ynam bildirýärler, munuň sebäbini bolsa men bilemok. Vance Ferrell ýeke-täk däl, emma ol Gündelik diýen zadyň hem bütparazçylygy, hem-de Mesihiň Mukaddeslikdäki hyzmatyny aňladýandygyny aýdýan adamlaryň biridir. Dogrumy? Ol bu nyşanyň Şeýtany hem, Mesihi hem aňladýandygyny aýdýar.

Şeýle pikirlendiriş ulanylanda, nähili paýhasly saýgaryş ulanylýar?

Bolýar, Waýt uýa, bu ýerde “Gündelik” nämäni aňladýandygyna garamazdan, ol dogry bir düşünjäniň bardygyny aýdýar. Şeýlelikde, iň bolmanda, şu ýerde şol öňe sürülýän pikire ylalaşyp bileris, şeýle dälmi?

Men italýan ruhanysyna şuny aýtdym. Men şeýle diýdim: «Bolýar. Maňa 1844-nji ýyldan soň “gurbanlyk” sözi barada kabul edilen başga garaýyşlaryň bolandygyna degişli haýsydyr bir taryhy salgylanmalary berip bilersiňizmi?»

Ol şu pursatda ondan birneme yza çekildi.

1844-nji ýyldan bäri “Gündelik” barada başga garaýyşlar kabul edildi, olar näme döretdi? Garaňkylyk we bulaşyklyk.

“Aňkylyk we bulaşyklyk” diýen sözleriň aşagyny çyzyň, sebäbi uýam Waýt hemişelik hakynda mundan beýläk hem aýdanda, ol garaňkylyk we bulaşyklyk barada gürrüň edýär, we biz şu gün irden olaryň käbirini size görkezjek.

“Wagt 1844-nji ýyldan bäri synag bolmandyr, indi bolsa ol hiç haçan gaýtadan synag bolmaz.”

Şeýlelik bilen, bu ýerde görýän Gündelik bilen baglanyşyklylykda, ine, delil şudur. Ine, şu günki delil; ine, Ellen Waýtyň oglunyň öňe süren delili. Ony başgalar hem öňe sürüpdi, emma ony Adventizmiň taryhy ýazgysyna girizen hut şoldur. Munuň manysy şudur: bu parçany okanyňyzda, düşünmeli zadyňyz wagt kesgitlemegiň kontekstidigidir.

—“beýleki garaýyşlar kabul edildi,”—Gündelik babatda—“we onuň yzyndan garaňkylyk we bulaşyklyk geldi. 1844-nji ýyldan bäri wagt synag bolmady, indi hem hiç haçan synag bolmaz.”

Rebbiň maňa görkezdi welin, üçünji perişdäniň habary gitmeli we Rebbiň dargadylan çagalaryna yglan edilmelidir, ýöne ol wagta daňylmaly däldir.

Willy White-nyň wagt belläp goýmagyň mazmunyna garamalydygymyzy aýdýandygynyň sebäbine düşünýärsiňizmi?

Ol Günü baradaky nädogry garaýyşlaryň emele getiren bulaşyklygy barada gürrüň edýär, wagty kesgitlemek synag bolmandyr; soň bolsa wagty bellemek barada bir paragraf bar.

Bolýar, siz şu zady düşünmeli: wagt kesgitlemek baradaky bu abzas asyl çeşme resminamasynda ýokdy; we, wagt barada synag bolmandygy hakdaky beýannama, şol sözlem üýtgedilipdir. Ol Ellen Waýtyň asyl pikirini nädogry beýan edýär. Ol wagt kesgitlemek barada hiç zady «Gündelik» bilen baglanyşdyrmandyr. Biz şu gün irden şoňa garamak isleýäris.

Şeýlelik bilen, aýdyşym ýaly, biz bu sahypalaryň hemmesini okajak däl. Men diňe olary siziň elinizde bolmagyny üpjün etjek, şeýdip meniň aýdýan zatlarymy synap görüp bilersiňiz; sebäbi meniň, ynsan hökmünde, sizi ýalňyş ýola gönükdirýän bolmagym mümkin.

Artur Waýt — “Wagty Kesgitlemegiň Konteksti”

Köne garaýşyň tarapdarlary bu beýannamanyň [Early Writings, 74–75.] sözleýşiniň Milleriň goldan we soňra Uriah Smith tarapyndan gaýtalanan “gündelik” baradaky garaýşa Asmanyň makullamasyny berendigini öňe sürýärdiler.

Artur Waýt, Uilli Waýtyň ogly, Ellen Waýtyň taryhy baradaky alty jiltlik toplumynda atasynyň “Gündelik” baradaky dogry garaýşy ret edýän ornuny ýatlap, EGW-niň 6-njy jildiniň 252-nji sahypasynda şeýle diýýär,

“Köne garaýşyň tarapdarlary” — ýagny Gündelik butparazlygy aňladýardy diýenler — “bu beýannamanyň sözleýşi [Early Writings, 74–75.] asmanyň tassyklamasyny Milleriň kabul eden we soňra Uriah Smith tarapyndan gaýtalanan gündelik baradaky garaýşa berýändigini öňe sürdüler.”

Eger Artur Uaýt hakyky, takyk taryhçy boljak bolan bolsa, onuň şol ýerde näme diýmelidigini bilýäňizmi? Ol diňe şol ýere bir sözi goşardy; ýöne Artur Uaýt bu ýerde ýalňyşdy. Ol şeýle diýerdi: “Köne garaýşyň tarapdarlary bu beýannamanyň söz düzüminiň [dogry görnüşde] —bu beýannamanyň söz düzüminiň [Early Writings, 74–75.] — Milleriň öňe süren we soňunda Uriýa Smit tarapyndan gaýtalanyp aýdylan ‘gündelik’ baradaky garaýşa Gögüň tassyklamasyny berendigini öňe sürýärdiler.”

Ýöne ol muny şol ýere dogry ýerleşdirmeýär. Ol diňe olaryň tutýan garaýşyny aýdýar, edil olaryň nädogry bir garaýşy tutýan bolmak mümkinçiligi bar ýaly. Emma olar beýle däldiler; olaryň garaýşy dogrydy.

—«Täze garaýşy goldaýanlar»—onuň kakasy Willy, A. G. Daniells, W. W. Prescott, men bolsa häzir muňa geçmerin—«bu beýannamanyň öz baglanyşygynda, ýagny wagt bellemek baglanyşygynda düşünilmelidigini öňe sürýärdiler.»

Biz olaryň “Early Writings” atly eseriniň 74-nji sahypasyndaky delilini size häzir aýdyp berdik.

—“Täze garaýşy goldaýanlar bu beýannamanyň onuň kontekstinde — wagty bellemek kontekstinde — kabul edilmelidigini öňe sürýärdiler. Ellen Waýtyň gaýtalap eden: ‘meniň bu mesele babatda hiç hili nuryum ýok’ (Letter 226, 1908) hem-de ‘sorag astyna alnan meseleleri men açyk-aýdyň kesgitläp bilemok’ (Letter 250, 1908) diýen sözleri, şeýle hem bu mesele onuň öňünde gyssagly goýlanda, anyk bir beýannama bermäge ukypsyzlygy olaryň çykaran netijesine goldaw berýär ýaly bolup görünýärdi. Olar, üstesine-de, Ellen Waýtyň üsti bilen berlen habarlaryň taryhyň aýdyň berkidilen wakalary bilen gapma-garşy gelmejekdigine ynamlydylar.” Arthur White, EGW, volume 6, 252.

Asyl Nusga — Review and Herald, 1850-nji ýylyň 1-nji noýabry

Hem-de “Early Writings” kitabynyň 74-nji sahypasy — ol haçan çap edildi? 1882; “Early Writings” kitaby 1882-nji ýylda çap edildi.

Emma göz öňünde tutýan irki ýazgylaryň bu bölegi asyl görnüşinde Review and Herald neşiriniň 1850-nji ýylyň 1-nji noýabrdaky sanynda duş gelýär, we bu sizde bellikleriňizde hem bar. Ol birnäçe abzasy öz içine alýar, we meniň aýdyşym ýaly, biz olaryň hemmesini okajak däl.

Biz 2-nji sahypada dört paragrafy, soňra 3-nji sahypada dört paragrafy görýäris:

Soňra ol meniň siziň üçin çarçuwa içine alan ýene bäş abzasym bilen tamamlanýar, sebäbi makaladan alnan şol bäş abzas soňunda *Early Writings* kitabyna girjek bolanlardyr. Şonuň üçinem hut şu soňky bäş abzas çarçuwa içine alnan.

Olary görýärsiňizmi? Meniň näme hakda aýdýandygymy bilýärsiňizmi?

Bolýar. Eger biz şu soňky bäş abzasynyň içine girsek, asyl nusgada «Early Writings», 74-nji sahypada tapjak zatlaryňyzdan tapawutly bolan käbir zatlary görersiňiz.

DIŇLEÝJIDEN: Şeýlelikde, siz gutudakylaryň asyl nusgalar diýýärsiňizmi?

Gutynyň içindäkiler, bular bu asyl makaladaky soňky bäş paragrafdyr, we bu guty olary gurşap dur. Hut şu bäş paragraf soňunda Early Writings kitabynyň 74-nji sahypasyna girýär.

Ýöne bu haçan neşir edildi, bu haçan ýazyldy? 1850-nji ýylyň noýabry.

Şeýlelik bilen, men bu bäş abzasdan üýtgediljek zatlary goýy şrift bilen belläp goýdum. Munuň bilen baglanyşykly bir metamorfoz bolar; sebäbi juda ýakyn geljekde, 1851-nji ýylda, Ellen G. White-yň A Sketch of the Christian Experience and Views atly kitaby çap ediler we olar bu abzasy alyp, A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White kitabyna ýerleşdirerler. Şeýle hem, şu ýerden [Review and Herald-daky makala, 1850-nji ýylyň noýabry] A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White kitabyna çenli, bu bäş abzasda bolup geçen käbir ownuk redaksiýa üýtgeşmeleri bar. Soňra bolsa, 1851-nji ýyldaky A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White-den 1882-nji ýyldaky Early Writings-a çenli, ýene-de birnäçe redaksiýa üýtgeşmeleri boldy, we hut şol redaksiýa üýtgeşmeleri Early Writings kitabynyň 74-nji sahypasyny çylşyrymly edýär.

Şeýlelik bilen, asyl golýazmada jemlenýän şu bäş abzasyň birinjisinde, “23-nji sentýabrda Reb maňa görkezdi . . . ,” diýen sözler üýtgediler.

Indiki abzaslarda: «Soň men gördüm . . .»; «Soň men gördüm . . .»; «Reb maňa görkezdi . . .»; hem-de «Soň meniň ünsüm . . . gönükdirildi» diýen jümleler käbir ownuk üýtgetmelere sezewar bolýar.

On üç abzasda görkezilen on esasy hakykat

Emma, asyl makaladaky şu on üç abzasyň içinde onuň on sany esasy zady görkezendigini görmegiňizi isleýärin.

Indi meniň bu zatlary näme üçin goýy harplar bilen belländigimi ýatlaýaryn. Bu olaryň üýtgediljekdigi üçin däl. Men siziň üçin bir zady nygtaýaryn: eger siz görseňiz, bu on üç abzasyň içinde oňa munuň görkezilendigini . . . , munuň görkezilendigini . . . , munuň görkezilendigini . . . , munuň görkezilendigini. Ol bir zady görkezip görkezilende, ol bu barada bize aýdyp bereninden soň, soňra oňa öň ýaňy görkezilen zat bilen hökman baglanyşykly bolmadyk başga bir zat görkezilýär: “Maňa munuň görkezilendigi . . . ; maňa munuň görkezilendigi . . . ; maňa munuň görkezilendigi . . . .”

Meni barlap, ony özüňiz okap bilersiňiz, emma oňa şu on üç paragrafda on esasy hakykat görkezildi.

Oňa görkezilen zatlar şulardyr. Oňa Hudaýyň söýgüsi barada, sadakalar barada, näsaglar üçin doga barada, ruhy gatnaşyk gullugy barada, Müňýyllyk bilen baglanyşykly Ýedi Soňky Bela barada, täze ýagtylyk barada, 1844-nji ýyldan soňky ýygnalyş barada, neşir işi barada, 1843-nji ýylyň Çyzgysy barada, “Gündelik” barada, synag hökmünde “wagt” barada hem-de Iýerusalime zyýaratlar barada görkezildi. Eger muny üns bilen okaýan bolsaňyz, bu pikir akymy däldir. Bu örän anyk ýagdaýda: “Maňa bu görkezildi” diýen häsiýete eýedir; we ol özüne görkezilen zady ýazga geçirýär; üstesine-de, oňa görkezilen zat hökmany suratda başga bir zat bilen baglanyşykly bolmazlygy mümkin. Muny görmegiňiz gerek; sebäbi olar bu abzasy jemläp başlanda, onuň hakykatda aýtmadyk bir zadyny aýdýan ýaly pikir döredip başlaýarlar.

Review and Herald, 1850-nji ýylyň 1-nji noýabry

Bolýar. 1850-nji ýylyň noýabryndan garap çykýan bäş abzasymyzyň birinji abzasyňa üns beriň.

Şol abzasdaky soňky sözlem şeýle diýýär: «Hakykatyň wagyz edilşi ýaly, onuň metbugatda çap edilmegi hem edil şonça zerurdyr». Bolýar. Bu pikir taşlanar.

Göz öňünde tutýan bäş abzasymyzyň ikinjisinde: „Reb maňa görkezdi“ diýilýän ýerde, onuň aşagy çyzylandygyny görýäňiz.

—«Reb maňa 1843-nji ýylyň çyzgysynyň Öz eli tarapyndan ugrukdyrylandygyny, onuň hiç bir böleginiň üýtgedilmeli däldigini görkezdi; sanlaryň hem Onuň isleýşi ýaly bolandygyny. Onuň eliniň käbir sanlardaky bir ýalňyşlygy örtüp gizländigini, şonuň üçin Onuň eli aýrylýança muny hiç kimiň görüp bilmändigini görkezdi.»—

Sahypanyň ýokarsyndaky şu dört paragrafda meniň aşagy çyzylan islendik zadymyň sebäbi şudur: olar 1851-nji ýylda Ellen G. Waýtyň A Sketch of the Christian Experience and Views atly neşirinde gaýtadan çap edilende redaksiýa üýtgetmelerine sezewar bolar.

Bolýar. «Reb maňa görkezdi» üýtgediler; «Onuň eli bilen» üýtgediler; «onuň hiç bir bölegi üýtgedilmeli däldir» üýtgediler.

Soňra sahypadaky indiki goýy şriftli abzasda [dördünji abzasda] şeýle diýilýär,

—«Reb maňa Wagtyň 1844-nji ýyldan bäri synag bolmandygyny we wagtyň indi hiç haçan gaýtadan synag bolmajakdygyny görkezdi.»—

«Reb maňa görkezdi», ýagny, bu üýtgediler. Indiki ýylda Ellen G. White-nyň Hristian tejribesiniň we garaýyşlarynyň gysgaça beýanynda olar şol bir sözlemli abzasy alyp, ony öňki abzas bilen birleşdirerler. Olar ony bir abzas ederler.

Ýöne, mundan başga-da, haýsydyr bir söz ýa-da sözler galyň şrift bilen görkezilen bolsa, onda başga hili üýtgeşmeler hem bolar; men näme diýmek isleýändigime bir mysal getirerin.

Üçünji abzasynda şeýle diýilýär,

—Soňra men “Gündelik” bilen baglanyşyklylykda, “gurban” diýen sözüň adam akyly tarapyndan goşulandygyny, hem-de onuň mätä degişli däldigini gördüm; Rebbiň bolsa onuň dogry düşünilişini höküm sagady baradaky jarçylygy berenlere berendigini gördüm. 1844-nji ýyldan öň, jebislik bar wagty, tas diýen ýaly hemmeler “Gündelik” baradaky dogry garaýyşda birleşipdiler; emma 1844-nji ýyldan bäri, bulaşyklygyň içinde, başga garaýyşlar kabul edildi, munuň yzýany bilen garaňkylyk we bulaşyklyk geldi.—

Soňra şol sahypadaky indiki goýy şriftli abzasa [dördünji abzasa] şeýle diýilýär,

“Reb maňa wagtyň 1844-nji ýyldan bäri synag bolmandygyny, hem-de wagtyň indi hiç haçan gaýtadan synag bolmajakdygyny görkezdi.”

«Reb maňa görkezdi» diýilýäni üýtgediler.

Olaryň indiki ýylda Ellen G. White-nyň *A Sketch of the Christian Experience and Views* atly eserinde etjek zatlary şudur: şol bir sözlemden ybarat abzasy öňki abzas bilen birleşdirjekler. Ony bir abzasa öwürjekler.

Olar “Reb maňa görkezdi” diýen jümläni “Maňa hem görkezildi” diýip üýtgetjek bolýarlar. Bolýarmy? Olar şol iki abzasy bir abzasa öwürjek bolýarlar we ony 1851-nji ýylda “Maňa hem görkezildi” diýip üýtgetjek bolýarlar.

—«Soňra maňa şeýle uly ýalňyşlyga düşen käbir adamlar görkezildi: ýagny Reb gelmezden öň mukaddesleriň entek Köne Iýerusalime gitmelidigi we ş.m. Şeýle garaýyş, üçünji perişdäniň habary astyndaky Hudaýyň häzirki işinden akyly we gyzyklanmany sowup goýmak häsiýetine eýedir; çünki eger biz Iýerusalime gitmeli bolsak, onda pikirlerimiz tebigy ýagdaýda şol ýerde bolar, hem-de serişdelerimiz mukaddesleri Iýerusalime ýetirmek üçin beýleki maksatlara berilmän saklanyp galar. Men olaryň näme üçin bu uly ýalňyşlyga gitmäge ýol berlendiklerini gördüm: munuň sebäbi, olaryň birnäçe ýyllaryň dowamynda içinde bolup gelen ýalňyşlyklaryny boýun almadyklary we terk etmedikleridir». Review and Herald, 1850-nji ýylyň 1-nji noýabry.

Emma, siz “Early Writings” kitabyna ýeteniňizde, olaryň näme edýändigini bilýäňizmi? Olar “Maña hem görkezildi” diýen jümläni aýyrýarlar; şol bir abzasy “Early Writings” kitabynda şeýle diýilýär: “1844-nji ýyldan öň agzybirlik bar wagty, tas hemmesi —‘Daily’ hakyndaky dogry garaýyşda birleşipdiler; ýöne 1844-nji ýyldan bäri, bulaşyklykda, başga garaýyşlar kabul edildi, şonuň yzyna garaňkylyk we bulaşyklyk eýerdi.” Olar “Maña hem görkezildi” diýen jümläni aýyrdylar, indiki sözlem bolsa: “1844-nji ýyldan bäri wagt synag bolmandy.” Birden siz wagt hakyndaky synag däldigi baradaky bu pikiriň oňa aýratynlykda görkezilen zatlaryň biridigini bilmersiňiz. Siz munuň “Daily” baradaky onuň ýagtylygynyň, ýalan garaýşyň bulaşyklyk döretmegi bilen bagly bölegi bolandygyna ynanarsyňyz.

Bu asyl nusga däl. Asyl nusga sende bar. Ony barlap gör.

Indiki Ädim (Ikinji Ädim) — 1851: Ellen G. White-yň Mesihi Tejribesi we Garaýşy barada Gysgaça Beýanat

Soňra munuň aşagynda, 1851-nji ýylda neşir edilen Ellen G. White-nyň «Hristian Tejribesi we Garaýşyň Gysgaça Beýany» bar; şeýle hem, bolup geçen üýtgeşmeleriň bölekleýin görkezilişi bar, we örän, örän möhüm bir üýtgeşme bar.

23-nji sentýabrda Reb maňa Öz halkynyň galan bölegini yzyna getirmek üçin elini ikinji gezek uzadandygyny görkezdi, hem-de bu ýygnalyş döwründe tagallalaryň iki esse artdyrylmalydygyny. Dargadylyşda Ysraýyl uruldy we parçalandy; emma indi, ýygnalyş döwründe, Hudaý Öz halkyny sagaldar we ýaralaryny sarar. Dargadylyşda hakykaty ýaýratmak üçin edilen tagallalar örän az täsirli boldy, örän az zat ýa-da hiç zat amala aşyrmady; emma ýygnalyşda, Hudaý Öz halkyny ýygnamak üçin elini uzadan wagtynda, hakykaty ýaýratmak ugrunda edilen tagallalar öz niýetlenen täsirini berer. Hemme kişi bu işde birleşmeli we yhlasly bolmaly. Maňa görkezildi ki, häzirki ýygnalyşda bize ýol görkezmek üçin dargadylyşa mysallar hökmünde ýüzlenmek islendik adam üçin nädogrudyr; çünki eger Hudaý häzir biziň üçin şonda edişinden artyk hiç zat etmese, onda Ysraýyl hiç wagt ýygnalmazdy. [Aýryldy: Hakykatyň wagyz edilşi ýaly, onuň gazetde çap edilmegi hem şonça zerurdyr.] [Abzaslar birleşdirildi] Men 1843-nji ýylyň çyzgysynyň Rebbe degişli el tarapyndan ugrukdyrylandygyny gördüm, [öň—“Onuň eli tarapyndan”] we onuň üýtgedilmeli däldigini; [öň—“onuň hiç bir bölegi üýtgedilmeli däldigini”] sanlaryň Onuň isleýşi ýaly bolandygyny. Onuň eliniň onuň üstünde bolandygyny, we sanlaryň käbirindäki bir ýalňyşy gizländigini, şeýlelikde Onuň eli aýrylýança hiç kimiň ony görüp bilmändigini.

Soňra men “Gündelik” bilen baglanyşyklylykda gördüm welin, “gurbanlyk” sözi ynsan akyly tarapyndan goşulypdyr we ol tekste degişli däldir; hem-de Reb hökümiň sagady baradaky gymy-gywşy yglan edenlere onuň dogry düşünjesini beripdir. 1844-nji ýyldan öň, birlik bar wagty, tas hemmesi “Gündelik” baradaky dogry garaýyşda birleşipdi; emma 1844-nji ýyldan bäri, bulaşyklykda, başga garaýyşlar kabul edildi, şonuň yz ýanyndan garaňkylyk we bulaşyklyk geldi. [Abzaslar birleşdirildi] Men şeýle hem gördüm [Öň — “Reb maňa görkezdi”] welin, 1844-nji ýyldan bäri wagt synag bolmandyr we wagt indi hiç haçan gaýtadan synag bolmaz.] Ellen G. White-yň Hristian tejribesiniň we garaýyşlarynyň gysgaça beýany, ExV 61–62.

Üçünji Perişdäniň Habary bilen Baglanyşykly Bolmadyk Wagt

Ellen Waýtyň ahyrsoňy Irki Ýazgylarda ýerleşen görnüşden tapawutly başga bir görnüşi bardy. Onuň birnäçe görnüşi bolupdy; emma, bir görnüşinde oňa bir zat aýdylýar; oňa bir abzasy aýdylýar, ol hem ony ýazyp alýar.

Reb maňa üçünji perişdäniň habarynyň gitmelidigini we Rebbiň dagynyk çagalaryna wagyz edilmelidigini görkezdi; ol wagt bilen baglanyşdyrylmaly däldir, çünki wagt indi hiç haçan ýene-de synag bolmaz. Men käbirleriniň wagt barada wagyz edilmeginden döreýän ýalan joşguna düşýändiklerini gördüm; üçünji perişdäniň habary wagtyň berip biljek güýjünden has güýçlüdir. Men bu habaryň öz binýadynyň üstünde durup bilýändigini, ony güýçlendirmek üçin wagta mätäç däldigini, onuň gudratly güýç bilen öňe gitjekdigini, öz işini ýerine ýetirjekdigini we adalatda gysgaldyljakdygyny gördüm.” Ellen G. White-yň Hristian Tejribesiniň we Garaýyşlarynyň Gysgaça Beýany, ExV 48.

Ol ýerde ol näme hakda aýdýar? Üçünji Perişdäniň Habaryny indi hiç haçan wagt bilen gaýtadan baglanyşdyrmaly däl diýýär, şeýlemi?

Amin? Men bilen birge bolýarsyňyzmy?

Muny nireden tapýarsyňyz? Ol nirede ýerleşýär?

DIŇLEÝJILERDEN: (Jogap ýok.)

DIŇLEÝJILERDEN: Hristian Tejribäniň we Garaýyşlaryň Gysgaça Beýany.

Ellen G. Whiteyň Mesihi Tejribesi we Garaýyşlarynyň Gysgaça Beýany, 48-nji sahypa, 48-nji sahypa.

Bolýar. 1850-nji ýylyň noýabryndaky Review and Herald neşirinden alnan, biziň ara alyp maslahatlaşýan bu parçamyzy nireden tapýarys; ol Ellen G. White-yň A Sketch of the Christian Experience and Views atly eseriniň haýsy ýerinde ýerleşýär? Hawa, ol siziň bellikleriňizde biraz yza seretseňiz, Ellen G. White-yň A Sketch of the Christian Experience and Views atly eseriniň 61-nji we 62-nji sahypalarynda ýerleşýär.

Sizde Ellen G. White-nyň *A Sketch of the Christian Experience and Views* atly eseriniň 48-nji sahypasynda ýazga alnan bir görnüş bar; soňra bolsa ahyrsoňunda *Early Writings* atly kitapda 61-nji we 62-nji sahypalarda ýerleşjek görnüş bar. Olar 13 ýa-da 14 sahypa bilen aýrylypdyr, şeýle dälmi?

Irki Ýazgylara gelende bolsa, olar näme etjek? Olar 48-nji sahypadaky şu abzasy alyp, onuň “wagt indi synag däldir” diýen beýanatyndan dessine soň goýjaklar. Olar iki görnüşi bir ýere jemlejekler.

Meniň näme diýmek isleýändigime düşünýärsiňizmi?

DIŇLEÝJILERIŇ IÇINDEN ERKEK ADAM: Hawa.

Meniň näme diýmek isleýändigime düşünýärsiňizmi?

DIŇLEÝJILERIŇ ARASYNDAN ÝÜZLENILÝÄN AÝRATYN ŞAHS: (Tassyklama.)

Bolýar, sebäbi seniň bilen baglanyşykly tassyklamanyň azdygyny görýärin.

Soňky ädim (Üçünji ädim) — 1882-nji ýylyň Irki Ýazgylary

Bolýar. Indi men siziň bellikleriňiziň 6-njy sahypasyna dolandym; indi bolsa sizde ýene-de “Early Writings” bar.

Munuň goýy şrift bilen berilmeginiň sebäbi şudur: bu ýerde şeýle diýilýän abzas bar: “. . . Bileleşik bar wagty, 1844-den öň, olaryň tas hemmesi —‘gündelik’ baradaky dogry garaýyşda birleşipdi; emma 1844-den bäri dowam eden bulaşyklykda başga garaýyşlar kabul edildi, şonuň yzyndan garaňkylyk we bulaşyklyk geldi. 1844-den bäri wagt synag bolmady, mundan beýläk hem ol hiç haçan synag bolmaz.” Siz şuny ýatda saklamaly: onuň bu görnüş baradaky ilkinji ýazgysynda ol aslynda: “Maňa 1844-den bäri wagtyň synag bolmandygy görkezildi” diýipdi, we bu başga bir abzasdy. Ol özüne ‘Gündelik’ barada görkezilen zat bilen wagtyň synag bolşy barada özüne görkezilen zadyň arasynda tapawudyň bardygyny anyk edipdi; şeýle hem Üçünji Perişdäniň Habar bilen baglanyşykly wagtyň ýokdugy barada söz açýan indiki abzas ilkinji görnüşde ýokdy. Ol Life Sketches-iň 61 we 62-nji sahypalarynda däl-de, 48-nji sahypasynda ýerleşýärdi.

Emma, 1882-nji ýylda neşir edilen “Early Writings” kitabyna geleniňizde, olar bu ýazgylary bir ýere jemlediler; şonuň üçinem, 1930-njy ýyllara ýeteniňizde we siz Adventizmde çuň garaňkylyga ugrap barýarkaňyz, Willie White “Daily” meselesini öwreneniňizde ony wagt nukdaýnazaryndan öwrenmelidigiňizi aýdanda — “Bagyşlaň, Willie, siziň jogapkärçiligiňiz pygamberlik Ruhunyň anyk taryhy ýazgysyny berýän adam bolmakdy. Siz pygamberlik Ruhuny inkär edýän tarapy ýeňmeli bolmalydyňyz. Emma siz ‘Early Writings’, 75-nji sahypa baradaky beýanatyňyzda asyl çeşmeleri äsgermezlik etdiňiz, şol asyl çeşmeler bolsa şuny aýdýar: siz ‘Daily’-niň ‘Early Writings’, 74-nji sahypada wagt nukdaýnazaryndan garalmaly diýen delilini öňe sürende, bu düýbünden hakykata laýyk däldir.” — Bu dogry däldir! Muny pygamberlik Ruhundaky ýazgylar tassyklaýar diýip bolmaz. Muny şol döwrüň taryhy hem tassyklaýar diýip bolmaz.

Bolýar. 1-nji nokat: Uýam Waýt Early Writings, 74-de “Daily” barada dogry düşünjäniň bardygyny aýdýar. Soňra taryhyň dowamynda öňe sürlen esasy delil şudur: Early Writings, 74-däki şol parçany öwreneniňde, ony wagt kesgitlemegiň çäginde goýmalydygyň. Bu delil galp; ol esasly däldir!

Şeýlelikde, indi biz diňe Gündelik babatda dogry bir garaýşyň bardygy baradaky ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolup galýarys. Bolýarmy? Emma, biz bu paragrafdan ýene bir pikiri ele alarys.

Ol şeýle diýýär: «23-nji sentýabrda Reb maňa görkezdi . . . .» 23-nji sentýabrda, haçan? 1850-nji ýylda: «1850-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda Reb maňa görkezdi.»

Ol oňa näme görkezdi?

Ol oňa görkezilen zatlaryň biri-de, 1844-nji ýyldan bäri “Gündelik” baradaky başgaça garaýyşlaryň kabul edilendigidi.

1850-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda Reb maňa görkezdi . . . . 1844-den öň, agzybirlik bar wagty, diýen ýaly hemmeler “Gündelik” baradaky dogry garaýşa birleşipdi; emma 1844-den bäri, bulaşyklykda, başga garaýyşlar kabul edildi, we munuň yzysüre garaňkylyk hem-de bulaşyklyk geldi. The Review and Herald, November 1850.

1850-nji ýylyň mart aýy “Gündelik” Ýerdäki Mukaddes Ýerdir

Şeýlelikde, 6-njy sahypanyň aşagynda 1850-nji ýylyň mart aýyndaky “Review and Herald” neşirinden alnan bir abzas bar, ol hem David Arnoldyň makalasydyr.

Bu makalada Dawid Arnold Danyýel kitabyndaky „Gündelik“ düşünjesiniň miladydan soňky 70-nji ýylda butparaz Rim tarapyndan aýrylan Iýerusalimdäki ýewreý mukaddes ýerini aňladýandygyny öwredýär.

1850-nji ýylyň sentýabry “Gündelik” Mesihiň Mukaddes Ýerdäki Hyzmatydyr

Soňra 1850-nji ýylyň sentýabrynda, şol ýylyň özünde — aýtmakçy bolsam, 1850-nji ýylda Review and Herald neşiriniň redaktory kimdi? Onuň ady Jeýms Waýtdyr.

Şeýlelik bilen, Jeýms Waýt 1850-nji ýylyň sentýabrynda Krosieriň “Gündelik” diýlen zadyň Mesihiň Mukaddes ýerindäki hyzmatyny aňladýandygyny öwredýän bir makalasyny çap edýär.

Indi, Jeýms Waýt muny gönüden-göni öwretmeýär, emma adamlar ol ýerdäki many çykarmany alyp, munuň onuň öwredýäni diýýärler. Men muny näme üçin aýdýaryn? Men muny şu sebäpli aýdýaryn: 1850-nji ýylyň sentýabrynda Waýt uýamyz 1844-nji ýyldan bäri Gündelik barada başga garaýyşlaryň garaňkylykda kabul edilendigini we munuň yzysüre bulaşyklygyň gelendigini aýdýar.

Bu iki garaýyş [Arnold we Crosier] Gündelik baradaky, onuň butparazlykdygy hakdaky Pioner garaýşy däldir.

7-nji sahypada bolsa, Krosieriň makalasyndaky iki abzasy bar; ol ýerde ol Gündeligiň Mesihiň Mukaddes Ýerdäki gullugydygyny netije çykarýar.

Jeýms Uaýtyň Logikasy

Eger Jeýms Waýt has gowusyny bilýän bolsa, näme üçin bu makalany çap ederdi? Munuň sebäbi bellikleriňizde görkezilen “Jeýms Waýtyň logikasy”dyr.

Lapyklykdan soň neşir edilen ilkinji zat A Word to the Little Flock diýlip atlandyrylýar, we şol neşirde awtor bolan üç adam James White, Ellen White we Joseph Batesdi. 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabryndan soň, şol ýoldan ýöreýän adamlar tarapyndan neşir edilen ilkinji zat şu makalady; we bu makalada White uýamyz Crosieriň garaýşyny goldaýar, onuň “Daily” baradaky garaýşyny däl-de, Mesihiň Mukaddes Ýerden Iň Mukaddes Ýere geçmegi baradaky garaýşyny.

Üns beriň, bu Sýostr Waýtdyr. Şonuň üçin Jeýms Waýt Krozýeriň makalasyny çap etmäge taýýardy, ol şeýle diýýär,

“Men 2300 günüň ahyrynda tämizlenmeli Mukaddes ýeriň, Mesihiň hyzmatçysy bolan Täze Iýerusalim Ybadathanasydygyna ynanýaryn.” — bu Ellen Waýt — “Reb maňa bir ýyldan-da gowrak wagt öň görnüşde görkezdi welin, Dogan Krozýer Mukaddes ýeriň tämizlenmegi we ş.m. baradaky hakykat nuruna eýe bolupdyr; hem-de Dogan C.-niň 1846-njy ýylyň 7-nji fewralyndaky Day-Star, Extra neşirinde bize beýan eden garaýşyny ýazyp çykarmagy Onuň islegi bolupdyr. Men şol Extra neşirini her bir mukaddese maslahat bermäge Reb tarapyndan doly ygtyýarlydygymy duýýaryn.

Bu setirleriň size we olary okap biljek ähli eziz çagalara bereket bolmagyny doga edýärin. Kiçi Süri Üçin Bir Söz, 1847-nji ýylyň 12-nji maýy.

Şeýlelik bilen, şu günüň özünde hem, Adventizmdäki häzirki zaman taryhçylarynyň käbiri: “Ana, şoňa serediň. Ellen Waýt Krosýeriň makalasyna doly we umumy makullamasyny berýär; şonuň üçinem, Gündelik hakda Krosýeriň Mesihiň Mukaddes ýerindäki gullugydyr diýip aýdan zady hökmany suratda dogrudyr” diýýärler. Emma muny aýdýanlarynda, olar taryhy ýoýýarlar; sebäbi Krosýeriň makalasy sekiz bölümden ybaratdy we ilkibaşdan Adventistler şol bölümleriň dördüsiniň tutuşlygyna garaňkylykdygyna düşündiler, hem-de olar Adventizmde hiç haçan, asla hiç haçan, gaýtadan neşir edilmedi.

Mysal hökmünde, onuň şol makaladaky garaýyşlarynyň biri Isanyň gaýtadan gelende müň ýyllap parahatçylygyň boljakdygy hakyndadyr. Adventistler muňa ynanmaýarlar we hiç haçan hem ynanmandylar. Şeýle düşünje William Milleriň ret eden düşünjesidir; hut şol ret ediş William Milleri hakykata düşünmegiň dogry ýoluna goýýar. Bu taglymat Millerit düşünjesine gönüden-göni garşy gelýän taglymatlaryň biridir.

Şeýlelik bilen, Crosier sekiz bölümden ybarat bu makala bilen çykyş edeninde, onuň bu bölümleriniň dördüsiniň gaýtadan neşir edilip bilinmeýändigini bada-bat bilýärler.

Emma, Jeýms Waýt, Krosieriň Gündeligiň Mesihiň Mukaddes Ýerdäki gullugydygyny çaklaýandygyny görkezýän bölegini çap edýär; emma ol diňe şol dört bölümi täzeden çap etjek. Ol beýleki dört bölümi täzeden çap etjek däl. Ýöne Jeýms Waýtyň Krosieriň şol dört bölümini täzeden çap edip bilmegi üçin, ony iki sany neşirde çap etmeli bolýar. Ol muny 1850-nji ýylyň sentýabrynda iki gezek çap etmeli boldy.

1850-nji ýylyň sentýabrynda onuň Review and Herald neşirinde ýeterlik ýer bolmadykdygy üçin, Mesihiň Mukaddes Ýerden Ählitaraplaýyn Mukaddes Ýere geçişi baradaky Crosieriň makalasynyň hemmesini ýerleşdirip bilmek maksady bilen, ol 1850-nji ýylyň sentýabrynda Review and Herald-yň iki sany sanyny çap etdi.

Indi, siz Gerard Damsteegtden onuň taryhy taýdan şeýle baha berýändigini görersiňiz: Adventistler hemişe Crosieriň makalalarynyň käbir bölekleriniň nädogrudygyny we olaryň gaýtadan neşir edilip bilinmejekdigini bilipdirler.

Ol [Ellen Harmon] şeýle diýdi: —Reb maňa bir ýyldan gowrak wagt ozal görnüş arkaly görkezdi welin, Dogan Crosier Mukaddes ýeriň tämizlenişi we ş.m. baradaky meselede hakyky ýagtylyga eýe eken; hem-de Dogan C.-niň 1846-njy ýylyň 7-nji fewralyndaky Day Star Extra-da bize beýan eden garaýşyny ýazyp çykmagy Onuň islegi eken. Men Reb tarapyndan şol Extra-ny her bir mukaddes ynsana maslahat bermäge doly ygtyýarlydygymy duýýaryn' (Hat. E. G. White-dan Curtis-e, Word to the Little Flock, 12). Ýedinji gün Adventistleri adatça bu beýannamany şeýle manyda düşündiripdirler: Crosieriň beýanatlarynda ýalňyşlyklar ýok däldi, emma onuň esasy tipologik delillendirmesi dogrydy. Makalanyň gaýtadan çap edilen nusgalary olaryň nädogry hasap eden taraplaryny aýryp goýupdyr. P. Gerard Damsteegt, Foundations of the Seventh-day Adventist Message and Mission, 125.

Onuň Doly Resminamasyny Hiç Haçan Gaýtadan Çap Edip Bilmezdi

Indi, indiki sahypada siz W. A. Spaýseriň şol bir zada şaýatlyk edýändigini görersiňiz: olar hemişe Krozýeriň makalalarynda ýalňyşlygyň bardygyny bilýärdiler, şonuň üçin hem şol dört bölümi hiç haçan gaýtadan neşir etmediler.

Aýtmak gynandyryjy bolsa-da, ýaş Crosier Sabat hakykatynyň nurunda örän gysga wagt ýöredi. Soňra ol özüniň berkarar edilmegine kömek eden mukaddes ýer baradaky taglymaty ret etdi. Öňdebaryjy doganlarymyz onuň mukaddes ýer baradaky düşündirişini irki neşirlerinde birnäçe gezek gaýtadan çap etdiler, emma onuň tutuş resminamasyny hiç haçan gaýtadan çap edip bilmediler. Onda ol mukaddes ýer baradaky düşündirişe geljek döwür hakynda käbir pikirleri — wagtlaýyn müňýyllygy, şeýle hem Ikinji Gelişde bu ýer ýüzünde şöhratly bir döwri — goşupdy. Doganlarymyz bu zatlary hemişe aýryp goýýardylar. Geljek döwür baradaky bu taglymatlar şol günlerde hemme ýere ýaýrapdy. Bu taglymat anyk advent habaryna hiç haçan laýyk gelmedi; we, ähtimal, şu ýalňyş hamyrmaýa ýaşrak adamlaryň Sabat we mukaddes ýer hakykatlaryndan daşlaşmagyna hem sebäp bolupdyr. Ol tiz wagtdan biziň irki hereketimize garşy ajy garşylyga ýüz urdy." W. A. Spicer, Review and Herald, 14-nji dekabr, 1939-njy ýyl

Esasy zat şudur: şu günler käbir adamlar bar, olar Sister Waýtyň *A Word to the Little Flock* eserinde Crosieriň makalasyna beren goldawyny alýarlar; meselem, Heidi Heikes ýaly adamlar, “Gündelik” meselesini Mesihiň Mukaddes Ýerdäki gullugy diýip görkezýän akmak kitaby bilen tanalýan Heidi Heikes. Bu onuň delilleriniň biridir.

Munu edýän adamlar taryhy faktlary äsgermezlik edýärler. Olar hiç haçan Crosieriň ähli makalalaryny gaýtadan çap edip bilmezdiler. Şeýle hem, Ellen Whiteyň A Word to the Little Flock eserindäki goldawynyň Crosieriň tutan tutuş ornuny dolulygyna goldaýandygyny nygtamak, Adventistleriň müň ýyllyk parahatçylyk boljakdygyna ynanýandygyny öňe sürmek bilen deňdir. Bu manysyz bir delildir.

Bu taryhy ýoýup görkezmekdir, we bu adamlary aldap, bulaşyklyk hem-de garaňkylyk döretmek üçin edilýär.

Şeýlelik bilen, sizde iki taryhçy bar: dünýäden öten Spiser we heniz diri Damstigt; emma men size kepil geçýärin, meniň öňe sürýän zatlarym bilen Spiser-de, Damstigt-de, olaryň hiç biri ylalaşmazdy. Ýagny, ylalaşmazdylar. Şeýlelikde, sizde meniň aýdýan zadym bilen baglylykda biri-birine garşy durýan iki taryhçy bar, ýöne olar bu meselede bir pikirdedirler. Ellen Waýtyň Krosieriň makalasyny goldamagyndan onuň içindäkileriň hemmesiniň kämil bolandygyny aňlatmak üçin asla hiç hili esas ýokdur.

Adwent Syny — 1-nji tom, Auburn, Nýu-Ýork, 3-nji sany

Adwent Syny — 1-nji tom, Auburn, Nýu-Ýork, 4-nji sany

Adwent Gözden Geçirişi — 1-nji tom, Obörn, Nýu-Ýork, Ýörite sany

Jeýms Waýt 1850-nji ýylyň sentýabrynda The Review and Herald neşiriniň 1-nji jildiniň 3-nji sanynda Krozýeriň makalasyny çap edip başlanda,

Emma ol ähli zady 1-nji tom, 3-nji sanyna ýerleşdirip bilmedi; şonuň üçin ol makalany The Review and Herald neşiriniň 1-nji tomunyň 4-nji sanynda tamamlady. Muny haçan etdi? 1850-nji ýylyň sentýabrynda.

Onda, 1850-nji ýylyň sentýabrynda näme boldy? Waýt uýa şeýle diýýän bir görnüş aldy: “1850-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda Reb maňa görkezdi . . . . 1844-nji ýyldan öň, agzybirlik bar wagty, olaryň tas hemmesi «Gündelik» barada dogry garaýşa birleşipdi; emma 1844-nji ýyldan bäri, bulaşyklykda, başga garaýyşlar kabul edildi, we şondan soň garaňkylyk hem-de bulaşyklyk yzarlady. The Review and Herald, 1850-nji ýylyň noýabry.”

Onuň adamsy kimdi? Ol “The Review and Herald” neşiriniň redaktorydy.

Şeýlelik bilen, onuň aýaly: «Jeýms, Rebbiň maňa ýaňy näme aýdandygyny bilýäňmi? Maňa, “Gündelik” baradaky, Öňbaşçylaryň “Gündelik” butparazlykdyr diýen düşünjesine garşy gelýän garaýyşlary öňe sürmeli däl ekenik, çünki bu garaňkylyk we bulaşyklyk getirýär» diýen wagtynda, ol näme etdi?

Onda, Jeýms Waýt näme etdi? Ol 1850-nji ýylyň sentýabrynda ýene bir Review and Herald neşir etdi, bir aýyň dowamynda üç sanysy çykdy. Ol 1-nji tom, Ýörite neşir diýlip atlandyrylýar.

Ol näme etdi? Ol Crosieriň makalasyny gaýtadan çap etdi-de, Crosieriň Gündelik hakynda aýdanlaryny aýyrdy!

Doganlar we uýalar, bu Jeýms we Ellen Waýtyň Krosýeriň Gündelik baradaky garaýşynyň nädogrudygyna hem-de onuň garaňkylyk we bulaşyklyk getirendigine düşünendikleriniň taryhy subutnamasydyr.

“Gündelik” baradaky Krosieriň garaýşy näme bolupdyr? Ol munuň Mesihiň Mukaddes ýerdäki gullugydygyny aýdýardy.

Şeýlelik bilen, *Early Writings*, 74-de ol: “23-nji sentýabrda Reb maňa Milleritleriň ‘Daily’ baradaky dogry garaýşa eýedigini görkezdi” diýende, taryhy subutnamalar Milleritleriň şeýle düşünenini görkezýär—

Indi, Doganlar we Uýalar, Doganlar we Uýalar, şu hakykaty gözden salmaň: Bu näme diýmekdir: 1850-nji ýylyň sentýabrynda Uýam Waýta 1844-nji ýyldan bäri “Gündelik” babatda başga garaýyşlaryň kabul edilendigi görkezilýär; 1850-nji ýylyň maýynda Arnold “Gündelik”i ýewreý mukaddeshanasy hökmünde öňe sürýär; 1850-nji ýylyň sentýabrynda Krozýeriň makalasynyň 2-den 1-nji bölegi neşir edilýär, şol sanda onuň “Gündelik”i Mesihiň mukaddeshanadaky gullugy hökmünde beýan edişi hem; 1850-nji ýylyň sentýabrynda Krozýeriň makalasynyň 2-den 2-nji bölegi neşir edilýär; 1850-nji ýylyň sentýabrynda Krozýeriň makalasy gaýtadan çap edilýär, emma onuň “Gündelik” baradaky garaýşy aýrylyp taşlanýar? Näme bolup geçýär?

Bu 1850-nji ýylyň Çyzgysynyň taýýarlanan şol bir ýylydygyny görýäris, we bu Çyzgy Gündelik barada näme diýýär? «Butparaz hökmürowanlyk ýa-da GÜNDELIK aýrylyp alnan. Dan. 11:31 508.»

Ellen Waýt Hökmüň Sagady baradaky jarçylygyň gündelik baradaky garaýşynyň nämedigini bilýärdi. Ol olaryň dogry garaýşa eýedigini aýdanda, şol dogry garaýşyň butparaz häkimiýetiň aýrylmagyny aňladýandygyny bilýärdi; gündelik butparazlygy aňladýardy.

Şeýle hem şu 1850-nji ýylda, taryhy ýazgylar onuň hem-de adamsynyň “Gündelik” diýleniň Mesihiň Mukaddes ýerde ýerine ýetirýän gullugyny aňladýandygy baradaky taglymaty ret edendiklerini subut edýär; bu bolsa Ýedinji gün adventistler ybadathanasynyň Mukaddes Kitap Barlag Instituty tarapyndan goldanylýan taglymatdyr. Şeýle-de bu Heartland we Steps to Life ýaly öz-özüni maliýeleşdirýän gulluklaryň hem goldaýan taglymatydyr. Bu, garaňkylyk we bulaşyklyk getirýän taglymatdyr.

Indi, 1850-nji ýylyň Çyzgysy barada muňa üns beriň. Bu 1850-nji ýylyň noýabrynda bolýar. Bu, onuň görnüşi görüp, soňra ýazga geçirýän şol aýydyr; ol ýazgy ahyrsoňy 1851-nji ýylda ösüş arkaly geçip, soňra 1882-nji ýylda *Early Writing*-e girýär — hut şu aýda, hut şu aýda, 1850-nji ýylyň noýabrynda. Onda şeýle diýilýär,

“Duşenbe güni biz eziz doganymyz Nicholsyň we onuň maşgalasynyň ýaşaýan ýeri bolan Dorchestere gaýdyp geldik.”

Ine, şu ýerde [1850-nji ýylyň Çyzgysynyň ýokarky sag burçuna salgylanýar], “Otis Nichols tarapyndan neşir edildi, Dorçester, Massaçusets.” Şeýlemi? Ol munuň hakynda aýdýar, şeýle dälmi? Muny, şu Çyzgyny görýäňizmi?

—“Şol ýerde, gijäniň içinde, Hudaý maňa örän gyzykly bir görnüş berdi; onuň köp bölegini siz kagyzda görersiňiz. Hudaý maňa bir çyzgyny neşir etmegiň zerurdygyny görkezdi. Men munuň gerekdigini gördüm we tablisalarda aýdyň beýan edilen hakykatyň köp täsir ýetirjekdigini hem-de janlaryň hakykatyň bilimisine gelmegine sebäp boljakdygyny gördüm.” Manuscript Releases, number 15, 210 November, 1850.

Ol Dorçesterdäki Nikolsyň öýünde bir görnüş gördi — bularyň hemmesi şu Çartda bar — şeýle diýdi: «Size bir çart ýasamak gerek.»

Ol shema barada näme diýýär? Ony nähili suratlandyrýar?

Habakuk 2-ä gidiň: “Men bir çyzgyny neşir etmegiň zerurdygyny gördüm”, we bu näme ederdi? Ol “hakykatyň tablisalarda aýdyň edilmegi” üçin zerurdy. Habakuk 2, 2-nji aýatda şeýle diýilýär: “Reb maňa jogap berip diýdi: Görnüşi ýaz-da, ony tablisalaryň üstünde aýdyň et, . . . .” Ol, Massaçusets ştatynyň Dorçester şäherinde çap edilen bu Otis Nikolsyň 1850-nji ýyldaky Çyzgysynyň Habakugyň pygamberliginiň ýerine ýetmegidigini aýdýar; edil onuň “The Great Controversy” eserinde 1843-nji ýylyň Çyzgysynyň Habakugyň pygamberliginiň ýerine ýetmegidigini aýdyşy ýaly.

Bolýar, muny görýärsiňizmi? Ol bu görnüşi haçan alanyny görýärsiňizmi? Hut şu wakalar bolup geçýän şol bir wagtda: “23-nji sentýabrda, Reb maňa görkezdi . . . . gündelik baradaky taglymatyň, ýagny onuň Mesihiň Mukaddes ýerindäki gullugy hökmünde düşündirilmeginiň garaňkylyk we bulaşyklyk getirýändigini”, we onuň adamsy derrew şol makalany täzeden çap edip, şol iki abzasy aýyrdy. Ol Adventizmde indi gaýtadan hiç wagt çap edilmedi, diňe 1931-nji ýylda Willie White ony täzeden çap edýänçä; we ol muny edende, çap eden şol traktatynyň öz içinde ýalan şaýatlygy hem ýerleşdiripdir. Muny subut edip bolýar.

Indi men size şu ýerde, şol bir wagt döwri barada, has uzyn bir sitatany okamak isleýärin. Bu 1850-nji ýylyň 27-nji noýabryndan alnan.

Men sizi ýazmagy ep-esli wagt bäri ünsden düşüripdirin. Indi munuň sebäplerini aýdaryn. Ilki bilen, Arabella uýanyň mähirli hem-de hoş gelen hatyny alanymdan soň birnäçe hepdeläp ýazmaga wagtym bolmady; bolmasa, iki hepdäniň içinde oňa jogap bermek baradaky haýyşyny ýerine ýetirerdim. Hat maňa örän ýarady. Biz hemmämiz bu hat bilen gyzyklandyk we meniň gijikmegim muny okan badyňyza oňa jogap bermegiňize päsgel bermez diýip umyt edýäris; men hem indiki gezek beýle uzak garaşmaryn.

Ýakubyň we meniň saglygym häzir örän gowudyr. Biziň öýümiz Parižde, Dogan Endrýuwsyňkydadyr; ol poçta bölüminiň hem-de neşirhananyň juda golaýyndadyr. Biz bu ýerde biraz wagt galarys. Bu örän mähirli maşgala, emma gaty garyp. Olarda näme bar bolsa, bu ýerde hemme zat mugtdyr. Biz bu ýerde bolanymyzda olar üçin hiç hili çykdajy bolmagymyzy dogry hasap etmeýäris. Men siziň hemmäňizi we eziz uýa Gorhamy juda görmek isleýärin.

Topshamdaky maslahatymyz örän uly gyzyklanma döretdi. Oňa ýigrimi sekiz adam gatnaşdy; olaryň hemmesi ýygnaga işjeň gatnaşdy.

Ýekşenbe güni Hudaýyň güýji üstümize güýçli we batly şemal ýaly indi. Hemme ýerinden turup, Hudaýa beýik ses bilen alkyş aýtdy; bu, Hudaý öýüniň düýbi tutulanda bolşy ýalydy. Agynyň sesi bilen şatlykly gygyryşyň sesi biri-birinden saýgarylyp bilinmeýärdi. Bu ýeňişli bir pursatdy; hemmeler berkidildi we täzelendi. Men mundan ozal beýle güýçli bir pursata hiç wagt şaýat bolmandym.

Indiki maslahatymyz Fairhavende boldy. Dogan Bates hem onuň aýaly şol ýerde bardy. Bu örän gowy ýygnak boldy. Biz Dogan Nicholsyň öýüne gaýdyp gelýänimizde, Reb maňa bir görnüş berdi we hakykatyň tagtalaryň üstünde düşnükli edilmelidigini görkezdi; bu bolsa köpleriň üç perişdäniň habarlary arkaly hakykaty kabul etmek barada karar bermegine sebäp boljakdy, öňki ikisi hem tagtalaryň üstünde düşnükli edilmek bilen.

Bu hut 1850-nji ýylyň Çyzgysynyň aşaky çep burçundadyr [şony görkezýär]. Dogrumy? Olaryň gürrüňi edýän zady şu Çyzgydadyr.

—Men hat ýazgylaryň neşir edilmeginiň hem habarchylaryň gitmegi ýaly zerurdygyny gördüm; çünki habarchylara özleri bilen alyp gitmek üçin, häzirkizaman hakykatyny özünde jemleýän bir neşir gerekdir, ony diňleýänleriň eline bermek üçin; şonda hakykat olaryň aňyndan öçüp gitmezdi; hem-de ol neşir habarchylaryň baryp bilmejek ýerlerine barardy. Şeýle-de men kagyzda peýda boljak başga zatlary hem gördüm.

Siz nähili gün geçirýärsiňiz? Hemmäňiz ebedi ýaşaýyş üçin jan edýärsiňizmi? Men sizi örän, örän görmegi isleýärin we tiz wagtdan öň sizi görerin öýdýärin. Häzir taýýarlyk wagtydyr, we umyt edýärin, hemmämiz ebedilik üçin işimizi berk tutarys. Wagt örän gysga bolup görünýär, we näme etjek bolsak, ony tiz etmeli.

20-nji noýabrda, bir hepde mundan öň, Dogan Henri Nikols bilen men Topşama gitdik. Penşenbe güni [21-nji noýabr] günortanlyk nahar saçagyndan ýaňy turanymyzda, Dogan Foýyň çagalarynyň biri içeri girip, eneleriniň huşsuzdygyny aýtdy. Biz derýanyň aňyrsyna, bir mil çemesi ýere gyssagly aşyp bardyk we eziz uýamyz Foýyň jan berýän haldadygyny gördük. Onuň meni tanamaýandygyny görenimde, hasratym örän agyr boldy. Ol uzak wagtlap örän uly ejirde galdy, sagat üç bilen dördüň arasynda bolsa soňky demüni aldy. Ol özleriniň ýitgisini ýas tutjak adamsyny we üç çagasyny galdyrdy.

Juma güni irden [22-nji noýabrda] Genri dogan, jaýlanyşa gatnaşmak üçin Jeýmsiň ony syrmagy maksady bilen Pariže geldi. Biz juda çuňňur, täsirli bir wagt geçirdik. Reb bizi terk etmedi, eýsem Öz Ruhuny biziň üstümizde goýberdi. Foey uýanyň soňky günleri, gürrüňsiz, onuň iň ruhy we iň gowy günleri boldy. Foey doganyň özüne teselli edýän zat şudur: ol mesihi hökmünde dünýäden ötdi. Ol muny merdana göterýär. Hudaý oňa bu muşakgaty çekmäge merhemet berýär. Eý, ähli synag we muşakgat pursatlarynda daýanç boljak Hudaýdaky umydyň bolmagy nähili gowy. Gowy bir umyt üçin, Hudaýa alkyş bolsun. Siziň umydyňyz üçin siz, haýsyňyz bolsaňyz-da, näme bererdiňiz?

Imana berk ýapyşyň. Hudaýda güýçli boluň we Onuň baky goluna daýanyň. Ol sizi hiç wagt ýüzugra goýmaz, eýsem her bir muşakgat astynda sizi göterip durar. Ähläňiziň hakykatda barha güýçlenjekdigiňize umyt edýärin. Yza çekinmäň, ýöne Patyşalyga tarap ýoluňyzy dowam etdiriň.

Ine, başlaýarys. Ine, meniň siziň görmegiňizi isleýän zadym budur.

—“Bir hepde mundan öň, geçen Sabat güni, bizde örän gyzykly ýygnak boldy. Dead River-den Dogan Hewit şol ýerdeydi. Ol şeýle manydaky bir habar bilen geldi: ýagylaryň heläk edilmegi we ölileriň ukusy ýapyk işigiň içinde bolan ýigrenji bir zat bolup, muny Izebel atly bir aýal, bir pygamber zenan girizipdir; ol hem şol aýalyň, ýagny Izebeliň menidigime ynanýardy.”—

Bolýarmy? Dogan Hewit Ellen Waýtyň Izebeldygyny we onuň üç sany ýalňyşlygy girizendigini aýdýar.

“—Biz oňa geçmişdäki käbir ýalňyşlyklaryny, 1335 günüň tamam bolandygyny we onuň köp sanly beýleki ýalňyşlyklaryny aýtdyk. Munuň täsiri örän az boldy. Onuň garaňkylygy ýygnagyň üstüne çökdi we ol süýräp dowam etdi.”—

Indi, men munuňy görmegiňizi isleýärin. Meniň bu abzasa degişli, mümkin bolsa, siziň üns bilen yzarlamagyňyzy isleýän bir aýdara zadym bar.

Eger siz dünýäniň ahyrynda wagt pygamberliklerini gaýtadan ulanýan Adventizmdäkiler bilen haçan-da bolsa iş salyşan bolsaňyz, olar ulanýan sitatalarynyň bary-ýogy üçüsine daýanýarlar — olar köp sitata ulanýarlar, ýöne ulanýan esasy üç sitatasy bar. Ine, bularyň biri; sebäbi olar şol ýere baryp: “Biz oňa geçmişdäki käbir ýalňyşlaryny aýtdyk” diýerler, hem-de ol “1335 günüň tamamlanandygyny” aýdanda, munuň onuň şol ýalňyşlarynyň biri bolandygyny öňe sürerler. Görýäňizmi, bu grammatikany az-kem öwrüp bolýandygyny: “Biz oňa geçmişdäki käbir ýalňyşlaryny aýtdyk”? Şeýle hem biz oňa “1335 günüň tamamlanandygyny” aýtdyk; emma wagt bellänler: “Biz oňa geçmişdäki käbir ýalňyşlaryny aýtdyk, şol ýalňyşlaryň biri-de seniň 1335 günüň tamamlanandygyny öwredýäniňdir, bu bolsa ýalňyşlykdyr” diýerler. Şeýlelikde, muny iki hili öwrüp bolýar.

Men Ýujin Prewitt bilen ilkinji gezek ýüzbe-ýüz garşylaşanym Oklahomada boldy, we ol Milleritleriň taryhynyň dünýäniň ahyrynda gaýtalanmaýandygyny öňe sürýärdi, men bolsa oňa Pygamberlik Ruhundan birnäçe sitata berdim.

Ol şeýle diýýär: “Jeff, sen Ellen Waýtyň ýazuwda seresapsyz ýazyjydygyny bilýärsiň.”

Men: «Näme diýjek bolýarsyň?» diýip aýtdym.

Soňra ol bu sitata ýüzlendi. Ol şeýle diýýär: bu sitata onuň seresapsyz ýazyjydygyny subut edýär; sebäbi ol meniň wagt belläjileriň, isleseler, bu sitatany ýoýup bilýändigini bilýändigimi bilýär.

Indi, Ouachita ýaly bir ýeriň öz talyplaryna Ellen Waýtyň biparh ýazyjydygyny öwredýän täsiriniň bolmagy bir zat; ýöne, ol şu ýerde biparh ýazyjymy?

—«Birnäçe söz aýtmalydygymy duýdum. Isanyň ady bilen ýerimden turdum, we takmynan bäş minudyň içinde ýygnak özgerdi. Muny hemmeler şol bir pursatda duýdy. Her bir ýüz ýagtylyp gitdi. Hudaýyň huzury şol ýeri doldurdy. Dogan Hewit dyzyna çökdi-de aglap we doga edip başlady. Men görnüşde alnyp gidildim we ýazyp bilmejek köp zady gördüm. Munuň Dogan Hewite täsiri örän uly boldy. Ol munuň Hudaýdandygyny ykrar etdi we tozana çenli peseldi. Şol ýygnakdan bäri ol hemişe ýazyp gelýär, we häzir hem şol bir stoldan öňe süren ähli ýalňyşlaryny ret edip ýazýar. Men ynanýaryn, Hudaý ony ýokary galdyrýar, we eger Hudaý onuň üsti bilen hereket etse, ol ýagşylyk etmäge ukyplydyr.

Eziz uýam Gorhama köp söýgi. Oňa güýçli bolmagyny aýdyň. Hudaý onuň bilendir we Ony taşlap gitmez. Hemmäňize köp söýgi. Çagalaryň ukuly bolman, hakykata gyzyklanjakdyklaryna we özleriniň çagyrylyşyny hem saýlanylyşyny berk etmäge yhlasly boljakdyklaryna umyt edýärin. Ýazyň, hökman ýazyň, meniň edenim ýaly etmäň. Men sizi, hemmäňizi söýýärin. Ýazyň. Manuscript Releases, 16-njy tom, 206–209. Parižden, Maine, 1850-nji ýylyň 27-nji noýabrynda ýazyldy.

Doganlar we uýalar, munuň taryhy ýagdaýy nämedir; ol muny nirede ýazýar? Ol muny 1850-nji ýylda, Dogan Nicholsyň öýünde ýazýar.

Şu wagt aralygynda Reb näme edýär? Ol Öňdebaryjylaryň Gündelik baradaky düşünjesiniň dogrudygyny görkezýär, we ol şu mesele bilen iş salyşýar. Ol Mesihiň Mukaddes Ýerdäki gullugynyň Gündelik baradaky ýalan düşünjedigini aýdýar.

Bu taryhda, hut şu taryhyň özünde — diňe şu taryhyň özünde hem däl, diňe şol ýylyň özünde hem däl, eýsem hut ýylyň şol aýynda-da — ol görnüşler alýardy we Gündelik baradaky Pionerleriň garaýşy hakyndaky bu hakykaty anyklaşdyrýardy; ýagny Höküm Sagadynyň Çagyryşyny yglan edenleriň Gündelik barada dogry garaýşy bolandygyny aýdýardy; we şol bir abzasyň içinde ol şeýle diýýär: “Men 1843-nji ýylyň Çyzgysynyň Rebbiň eli bilen ugrukdyrylandygyny gördüm, ol üýtgedilmeli däldir, we Höküm Sagadynyň Çagyryşyny yglan edenleriň Gündelik barada dogry garaýşy bardy.”

1843-nji ýyldaky bu Çartda “Gündelik” barada näme diýilýär? Onda onuň b.e. 508-nji ýylda aýrylyp alnandygy aýdylýar; we ondan 1335 ýyl soň 1843-nji ýyla getirýändigi, şeýlelikde 1335-iň geçmişde galandygy beýan edilýär.

Şol aýyň özünde, şol ýylyň özünde onuň Dead River-den bolan Dogan Hewit-e munuň henizem geljekdigini aýdyp berjekdigini göz öňüne getirip bilersiňizmi?

Bolýar, bu wagt belläjiler, bu wagt belläjiler we White uýanyň säwlik bilen ýazýan ýazyjydygyna ynanýan bu adamlar. Taryh muny tassyk etmeýär.

Şeýlelikde, men siziň “Gündelik” bilen baglanyşyklykda Ellen Waýtyň hatda 1335-i hem düşünendigini görmegiňizi isleýärin.

Ellen Waýt diňe bir “Gündelik” düşünjesiniň butparazlykdygyna öz tassyklamasyny bermek bilen çäklenmedi; ol munuň 1843-nji ýylda tamamlanan 1335 ýyllyk pygamberlik peýğamberçiliginiň başlangyjy bolandygyna düşünýärdi we bu garaýşy Dead River-den bolan Dogan Hewite garşy köpçüligiň öňünde gorady. Muny görýärsiňizmi?

Şol bir aýyň özünde, ol Mesihiň Mukaddes ýerdäki gullugynyň diňe Gündelik hökmünde diňe garaňkylyk we bulaşyklyk getirýändigini aýdýan wagtynda; onuň adamsy bolsa, şol görüşe jogap edip, şol taglymaty Review and Herald neşirinden aýyrýar.

Bellikleriňizde ýokarda, “1850 Çyzgy” diýlen ýerde, hut şu ýerde şeýle ýazylan [1850 Çyzgydaky çepden üçünji sütüne, b. e. 31-nji ýylda haçdaky Isodan soň gelýän tekste salgylanyp]. Munuň bellikleriňizde bolmagyny isledim.

Soňra bolsa, şu ýerdäki 1843-nji ýylyň Çyzgysynda [AD31-de haça çüýlenen Isanyň aşagyndaky orta sütün göz öňünde tutulýar]:

Gündelik gurbanlygyň aýrylmagy. Dan. 12:11, 12

Bolýar, bular şu iki çyzgydyr.

Waýt uýa bu adamlaryň dogry garaýşa eýedigine düşünýärdi we onuň 1843-nji ýylda tamamlanan 1335 ýyllyk pygamberlik döwürini başlandyrýandygyna düşünýärdi; şeýle hem, onuň 508-nji ýylda butparaz hökümranlygyň aýrylmagyny aňladýandygyna düşünýärdi.

Diagrammalara degişli şu iki salgylanmanyň aşagynda sizde dogan Nicholsyň döwrüne degişli ýene bir sitata bar, onda ol adamlary başga diagrammalary taýýarlamakdan ýazgarýar, çünki olaryň çeper bezegi şeýtanydyr; emma ol şu iki Diagrammadaky çeper bezegiň asmandandygyny aýdýar. Ol şeýle diýýär,

Men shema ýasamak işiniň bütinleý nädogrudygyny gördüm. Bu iş Dogan Rhodes tarapyndan başlanypdy we Dogan Case tarapyndan dowam etdirildi. Perişdeleri we şöhratly Isany şekillendirmek üçin shemalar taýýarlamaga we gödek, ýigrenji şekilleri döretmäge serişdeler sarp edildi. Şeýle zatlaryň Hudaýyň göwnünden turmaýandygyny gördüm. Dogan Nichols tarapyndan shemanyň çap edilmeginde Hudaýyň bardygyny gördüm.

1850-nji ýylyň bu Çyzgysynyň çap edilmeginde kim bardy? Hudaý!

—«Men şeýle bir zadyň bardygyny gördüm»—näme?—«bu diagramma baradaky pygamberligiň Mukaddes Kitapda bardygyny; eger bu diagramma Hudaýyň halky üçin niýetlenen bolsa, ol biri üçin ýeterlik bolsa, beýlekisi üçin hem şeýledir; we eger kimdir birine has uly ölçegde çekilen täze diagramma gerek bolan bolsa, onda beýlekileriň hemmesine-de ol edil şonuň ýaly zerurdyr. »

Men dogan Case doganda başga bir çyzgyny isleýän biynjalyk, rahatlyk tapmaýan, kanagatlanmaýan, nankör bir duýgynyň bardygyny gördüm. Men bu reňklenen çyzgylaryň jemagata ýaramaz täsir edendigini gördüm. Ol ýygnakda ýeňil, samanhili masgaralaýjy bir ruhuň bolmagyna sebäp boldy.

Indi bolsa, men siziň içgin oýlanmagyňyzy isleýänim şudur.

—«Hudaý tarapyndan buýruk berlen çyzgylaryň, hatda düşündirişsiz hem, aňa oňyn täsir edendigini gördüm».—

“Men şekilleri,” köp san görnüşinde, “Hudaý tarapyndan tabşyrylandygyny . . . .” gördüm. Köp san görnüşinde haýsy şekiller Hudaý tarapyndan tabşyryldy? Bu iki şekil [1843 we 1850-nji ýyllaryň Şekilleri] Hudaý tarapyndan tabşyryldy.

—Perişdeleriň çyzgylardaky şekillendirişinde ýeňillik, gözellyk we asmanlylyk bar. Aň, tas duýulmazlyk bilen, Hudaýa we göge tarap gönükdirilýär. Emma taýýarlanan beýleki çyzgylar aňy ýigrenç duýgusyna salar we ony gökden has köp ýere baglar. Perişdeleri görkezýän şekiller, asman jandarlaryndan görä, has köp jynsly mahluklara meňzeýär. Men gördüm: şol çyzgylar, Olgudaş Case gök hikmetini Hudaýdan agtarmaly, şeýle hem Ruhuň nygmatlarynda we hakykatyň biliminde ösüp gitmeli wagtynda, onuň aňyny günler we hepdeler boýy eýeläpdir.

“Men gördüm ki, eger chartlary çykarmak üçin sarp edilip, biderek harçlanan serişdeler doganlaryň öňünde hakykaty traktatlar we ş.m. çap etmek arkaly aýdyň beýan etmäge sarp edilen bolsady, ol örän köp ýagşylyk ederdi we jynslary halas ederdi. Men gördüm ki, chart ýasamak işi gyzzyrma kimin ýaýrapdyr.” Manuscript Releases, number 13, 359; 1853.

1290 we 1335 Günler

Mende 1858-nji ýylyň 28-nji ýanwaryndaky Review and Herald neşirinden alnan aşakdaky makala bar. Ony bellikleriňizde saklamagymyň sebäbi şundadyr: siz 1858-nji ýylda hem olaryň “Gündelik” diýen düşünjäniň butparazlykdygyny entegem öwredýändiklerini görüp bilersiňiz. Salgylanmaňyzda bu bar; 1850-nji ýyldan sekiz ýyl geçenden soň hem olar “Gündelik” düşünjesine butparazlyk diýip düşünýärler.

Soraglar dessine ýüze çykýar: bu döwürleriň haýsy wakalardan başlap hasaplanmalydygyny aýdyp bilerismi; we şeýle bolsa, olaryň haçan bolup geçendigini aýdyp bilerismi? Ilki bilen şeýle soraýarys: “gündelik” (gurban) näme, we “weýran ediji ýigrenç” nämedir? “Gurban” sözüniň kursiw bilen berlenine üns berler: bu onuň goşmaça girizilen sözdigini görkezýär. Şol bir ýagdaý Danyýel kitabynda onuň ulanylan beýleki ýerlerinde hem, ýagny 11:31 we 8:11–13 baplarda hem görner. Geliň, gysgaça şu soňky bapa ýüzleneliň. 13-nji aýatda iki sany weýrançylyk göz öňüne getirilýändigi bellenmelidir: gündelik (weýrançylyk) hem-de weýrançylygyň günäsi. Bu hakykat Iosiýa Liç tarapyndan şeýle düşnükli beýan edilýär welin, onuň sözlerini getirmekden has gowy zat edip bilmeris:*

—Gündelik gurban häzirki terjimede berlen okaýyşdyr; emma asyl nusgada gurban diýlen zat ýokdur. Muny hemmeler ykrar edýärler. Bu terjimeçileriň onuň üstüne goýan düşündirişi ýa-da many berşidir. Dogry okaýyş şudur: “gündelik we harapçylygyň günäsi”; “gündelik” bilen “günä” “we” arkaly özara baglanyşdyrylandyr: gündelik harapçylyk we harapçylygyň günäsi. Bular Mukaddes ýeri we goşuny harap etmeli bolan iki harap ediji güýçdür.

Mundan —gündelik' diýen zadyň, köne we has giň ýaýran pikire görä ulanylyşy ýaly, ýewreý ybadatyna hiç hili degişmesiniň bolup bilmejekdigi aýdyň görünýär; bu bolsa, mundan başga-da, şu döwürleriň, göni manyda-da ýa-da şekillendirişli manyda-da, şol ybadatyň aýrylmagyndan başlap hasaplanylsa, bizi asla belläp geçmäge mynasyp bolan hiç bir wakanyň ýanyna-da getirmeýändigi baradaky garama arkaly hem has aýdyň bolýar.

Şeýlelikde, gündelik hem-de ýigrenji zat, ybadathanany ezmek üçin bellenen iki haraba salyjy güýçdür: biz bu güýçleriň nämedigini anyklap bileris mi? Bu meselede William Milleriň pikir ýöretme usulyny kabul etmegimiz ýeterlikdir, şonda biz hem onuň bilen bir netijä geleris. Ol şeýle diýýär:

“—Butparazçylygyň ‘mukaddes mekany’ diýmek bilen näme göz öňünde tutulýar? Butparazçylygyň hem, her hili ýalňyşlygyň hem, hakykat ýaly, öz mukaddes mekanlary bardyr. Bular olaryň hyzmatyna bagyşlanan ybadathanalardyr ýa-da pena berilýän ýerlerdir. Şonuň üçin bu ýerde butparazçylygyň belli bir, meşhur ybadathanasy göz öňünde tutulýar diýip hasap edilip bilner. Onuň köp sanly şöhratly ybadathanalarynyň haýsysy bolup biler? Nusgawy binagärligiň iň ajaýyp nusgalarynyň biri Pantheon diýlip atlandyrylýar. Onuň ady ‘ähli hudaýlaryň ybadathanasy ýa-da pena berilýän ýeri’ diýmegi aňladýar. Ol Rimde ýerleşýär.+ Rimliler tarapyndan boýun egdirilen halklaryň butlary bu ybadathananyň haýsydyr bir oýugynda ýa-da bölümleriniň birinde hormat bilen goýlupdyr, we köp halatlarda rimlileriň özleri tarapyndan hem sežde edilýän zatlara öwrülipdir. Butparazçylygyň ondan-da has täsirli görnüşde ‘onuň mukaddes mekany’ diýlip bilinjek bir ybadathanasyny tapyp bilermikä?”

Indi indi “gündelik” zadyň butparazlykdygyny, we “weýrançylygyň kanunsyzlygy”, ýa-da “weýran edýän ýigrenji zadyň” Papalykdygyny, hem-de butparazlygyň aýratyn mukaddes ýeriniň Panteondygyny, onuň ýerleşýän “ýeriniň” bolsa Rimdigini anyklandan soň, biz mundan beýläk hem derňemäge dowam edýäris.

“1. Rim döwlet häkimiýeti tarapyndan butparazlyk —‘aýrylyp alyndymy’? Ybadathananyň hem-de dünýäniň taryhynda möhüm we giňden belli bolan bir hakykat barada aşakdaky beýannamanyň, biziň pikirimizçe, pygamberlige jogap berýändigini görkezýär. Ol ilkinji hristian imperatory Konstantin barada bolup, şeýle diýýär:

“—Onuň hökümet başyndaky ilkinji amaly, golastyndakylary hristian dinini kabul etmäge çagyrýan bir permany tutuş imperiýa boýunça ýaýratmak boldy.”++

“2. Rim onuň mukaddes ýeriniň şäheri ýa-da mekany, (Pantheon,) döwletiň häkimiýeti tarapyndan ýykyldymy? Aşakdaky bölek muňa jogap berýär:”

"—Konstantiniň soňky garşydaşynyň ölümi imperiýanyň parahatçylygyny möhürläpdi. Rim ýene-de milletleriň jedelsiz şa zenany bolupdy. Emma, şol beýgeliş we şöhrat pursatynda, ol uçurymyň gyrasyna çykarylypdy. Onuň indiki ädimi aşaklygyna we gaýtaryp bolmajak bolmalydy. Hökümetiň Konstantinopola geçirilmegi häzirem taryhçyny geň galdyrýar. Bu, rim aňynyň gadymy we hormatlanýan meýilleriniň tutuş ugruna göni garşy duran bir hereketdi. Bu iş gündogar däp-dessurlarynyň we howasynyň nepis höweslerine berlen haýsydyr bir kaşaň asialynyň işi däldi; ol günbatarda doglan, rimlileriň hemmesi ýaly gündogarlylaryň endiklerine äsgermezçilik bilen garan demir ýaly berk ýeňijiniň işidi; ol ýiti syýasatçynyň işidi, emma iň aýdyň derejede syýasata sygmaýan bir işdi. Şeýle-de bolsa, Konstantin Rimden — Sezarlaryň beýik galasyndan we tagtyndan — ýüz öwrüp, Frakiýanyň näbelli bir künjegine gitdi hem-de kuwwatly we hyjuwly ömrüniň galan bölegini koloniýany öz imperiýasynyň paýtagtyna öwürmegiň we paýtagty koloniýanyň gowşak hormatlaryna hem-de peseldilen gudratyna düşürmegiň goşa zähmetine sarp etdi.'*"

Taryhçynyň galamyndan çykan bu ýazgy düşündirişe mätäç bolmaz ýaly juda aýdyňdyr. Pygamberlik, Onuň mukaddes ýeriniň ýere ýykylandygyny aýdýar; we ýokardaky ýaly hakykatlaryň beýan edilmeginden soň, pygamberlik düşündirişinde iň talabediji adamlar hem onuň ulanylyşyna kanagatlanmalydyrlar.

“Gündelik gurban aýrylyp taşlanan wagtdan başlap, harabalyk getirýän ýigrenji zat dikilençä bir müň iki ýüz togsan gün bolar. Müntazyr bolup, bir müň üç ýüz otuz bäş güne ýetene ak pata bardyr. Öňümizde bolan delillerden ugur alyp, gündeligiň butparazlykdygyny, harabalyk getirýän ýigrenji zadyň Papalykdygyny, Rim häkimiýetinde öňküden soňkysyna geçiş bolandygyny we munuň döwlet ygtyýary bilen amala aşandygyny nazara alsak, indi diňe şu ýagdaýyň pygamberligi ýerine ýetirjek görnüşde haçan bolup geçendigini has anyk derňemegimiz gerek; çünki muny kesgitläp bilsek, öňümizdeki tekstdäki pygamberlik döwürleriniň hasaplanyp başlanjak başlangyç nokadyny taparys. Şonuň üçin,”

Fransiýanyň patyşasy Klowisiň iman getirmegine çenli, ýagny milady 496-njy ýylda bolup geçen şol wagta çenli, fransuzlar hem-de Günbatar Rimiň beýleki halklary butparazdylar; emma şol wakadan soň, butlara çokunýanlary Mesihe öwürmek ugrunda edilen tagallalar uly üstünlik bilen täçlendi. Aýdylyşyna görä, Klowisiň iman getirmegi fransuz hökümdaryna Iň Hristian Alyhezreti we Ybadathananyň Uly Ogluy diýen atlar bilen ýüzlenmek adatynyň döremegine sebäp bolupdyr.+ Şol wagt bilen milady 508-nji ýylyň arasynda “soýuzlar”, “şertnamalaşmalar” we basyp alyşlar arkaly “Avborikiler”, “günbatardaky Rim garnizonlary”, Britaniýa, burgundlar hem-de westgotlar tabynlyga getirildi.'++

“—Günbatar Rim imperiýasyndaky butparazlyk, gürrüňsiz, hristian imanynyň ösüşini, aýratyn-da Angliýanyň mysalynda bolşy ýaly, heniz hem butparaz bolup galan wagşy taýpalaryň çozuşlary bilen azar berlen halklaryň arasynda, haýalladan bolsa-da, mundan beýläk Katolik imanyny basyp ýatyrmaga ýa-da Rim Pontifiginiň aralaşmalaryna päsgel bermäge, şeýle meýli bolan ýagdaýynda-da, güýje eýe däldi.”

Şol wagtdan başlap, Papanyň ýigrenji zady butparazlyga degişli taýdan üstün çykypdy. Ondan soňky göreşleri beýleki hristian mezhepleri bilen boldy; olar hemişe bidgatçylar hökmünde garalýardylar; hem-de hemişe Mesihiň bedeniniň pitneçileri ýa-da bölüjileri hökmünde garalýan şazadalar bilen boldy. Ýewropanyň görnükli güýçleri butparazlyga bolan ygrarlylygyny diňe onuň ýigrenji zatlaryny başga bir görnüşde dowam etdirmek üçin terk etdiler; çünki butparazlygyň katolik manyda hristian bolmagy üçin diňe çokundyrylmagy gerekdi; we onuň başlyklyk edýän hyzmatkäriniň bähbitleri ýa-da ar alyşy talap edende, olaryň emläkleri we tagtlary, belki-de janlary hem, gurbanlyk sypasynyň üstünde goýulmalydy. SS

*Pygamberlik Düşündirişi, 1-nji tom, 127.

"+ Gudriçiň Umumy taryhy we Gutheriniň Geografiýasy."

+ Mosheimiň Hristian taryhy, 1-nji tom, 132, 133.

Angliýada ilkinji hristian patyşasy Artur butparazlygyň harabalyklarynyň üstünde hristian ybadatyny esaslandyrdy.* Öz taryhynda wakalaryň hronologiýasynda has takykdygyny öňe sürýän Rapin onuň 508-nji ýylda Britaniýanyň monarhy saýlanyp-seçilendigini aýdýar. 2-nji kitap, 129.

Şol döwürde Rim Tahtynyň ýagdaýy nähili-di? — Simmahus 498 ýa-da 499-njy ýyldan 514-nji ýyla çenli Papa boldy. Onuň papalygy şu ajaýyp ýagdaýlar we wakalar bilen tapawutlandy:

“1. Ol —Rim buthanasyna’ girende, butparazlygy terk etdi.”

“2. Ol, öz garşydaşy bilen hatda gan dökülýänçä göreşip, Papalyk tagtyna ýol tapdy. Du Pin.

“3. Oňa keramatly Petrusyň mirasdüşeri hökmünde edilýän aşa öwgi arkaly.”

“4. Imperator Anastasiýniň aforoz edilmegi arkaly.+”

“—Mosheýmiň aýtmagyna görä, Rim Papalarynyň hökmürowan talaplaryna käbir adamlaryň garaýyşlarynyň nähili derejede oňaýly bolandygyny, ikiýüzli şöhrata eýe bolan ruhany Symmachusyň masgaraçylykly hem çenden aşan ýaranjaňy Ennodiusyň bir beýanatyndan aňsatlyk bilen göz öňüne getirmek bolar. Bu ýaranjaň waspçy, beýleki manysyz tassyklamalarynyň hatarynda, Pontifikiň Hudaýyň ornunda kazy edilip bellenendigini, ol orny bolsa Beýik Biriniň orunbasary hökmünde eýeleýändigini öňe sürýärdi.’++”

Günbatarda Katolik işine üpjün edilen kuwwat, bu üstünlikler, hem-de Rim tagtynyň wekilleriniň we beýleki agentleriniň täsiri bilen, Konstantinopoldaky Papa tarapy Rimdäki öz hojaýynlarynyň hatyrasyna açyk duşmançylyk hereketlerini aklamaga mümkinçilik berýän bir ýagdaýda — ýerleşdirildi. 508-nji ýylda fanatizmiň we raýat urşunyň tüweleýi gündogar paýtagtynyň köçeleriniň içinden ot we gan bilen süýşüp geçdi.

Gibbon, 508–514-nji ýyllar babatda, Konstantinopoldaky bulagaýlyklar hakynda söz açyp, şeýle diýýär — Imperatoryň heýkelleri döwüldi, onuň özi bolsa şäheriň bir çetki etrabynda gizlenip saklandy; ahyrda, üç günüň soňunda, ol öz raýatlarynyň rehimdarlygyny towakga etmäge het edip bildi. [Popçylyk ýeňiş gazanýar.] Täjinden mahrum we ýalbarýanyň durkynda Anastasius sirkiň tagtynda peýda boldy. Katolikler onuň gözüniň alnynda hakyky Trisagiony gaýtalap aýtdylar; jarçynyň sesi bilen yglan eden teklibine, ýagny onuň hökümdarlyk lybasyny terk etmäge taýýardygyna şatlandylar; hem-de, hemmäniň bir wagtda höküm sürüp bilmejekdigini, şonuň üçin ilki bilen bir hökümdary saýlamak meselesinde özara ylalaşmalydyklary baradaky duýduryşy diňlediler; şeýle hem, hojaýynlarynyň bir pursat hem ikirjiňlenmän ýolbarslara höküm eden, halk arasynda ýigrenilýän iki weziriň ganyna razy boldular. Bu gazaply, emma gysga wagtlyk gozgalaňlar Vitaliýanyň üstünligi bilen ruhlandyryldy; ol hunnlar we bulgarlar goşuny bilen, olaryň aglabasy butparaz bolsa-da, özüni katolik ynanjynyň goragçysy diýip yglan etdi. Ol bu takwa gozgalaňda Frakiýany ilatsyzlaşdyrdy, Konstantinopoly gabady, öz hristian doganlarynyň altmyş bäş müňüsini gyryp ýok etdi; ahyrda bolsa, ýepiskoplaryň yzyna çagyrylmagyny, Papanyň kanagatlandyrylmagyny we Halcedon mejlisiniň ornaşdyrylmagyny gazandy; bu ortodoks ylalaşygy ölüm ýassygyndaky Anastasius mejbury ýagdaýda gol çekipdi, ony bolsa Justinianyň daýysy has wepaly ýerine ýetiripdi. Ine, Parahatçylyk Hudaýynyň adyndan we Onuň şägirtleri tarapyndan alnyp barlan dini uruşlaryň ilkinjisiniň netijesi şeýle boldy." SS

Aşakdaky parçany Appollos Hale-den getirip, bu nokat boýunça şaýatlygy jemleýäris: —Indi häzirki zaman Gamaliellerimizi biziň bilen bilelikde 508-nji ýylda butparazlygyň mukaddes jaýynyň ýerinde (soňra “Mukaddes Petrusyň mirasy” diýlip öňe sürlen ýerde) orun eýelemäge çagyrýarys. Birnäçe ýyl yzyna nazar aýlaýarys, demirgazykdaky wagşy butparaz barbarlaryň butparazlygy ady-hakyndaky hristian Günbatar Rim imperiýasynyň üstüne inip gelýär — hemme ýerde ýeňiş gazanýar — we onuň ýeňişleri hemme ýerde iň gazaply rehimsizlik bilen tapawutlanýar. . . . Imperiýa çökýär we böleklere bölünýär. Bu bölekleriň hojaýynlarydyr hökümdarlary bir-birden öz butparazlygyny terk edip, hristian imanyny ykrar edýärler. Din babatda ýeňijiler ýeňlenlere boýun egýärler. Emma butparazlyk heniz-de üstün çykýar. Ony goldaýanlaryň arasynda bir gazaply we üstün çykýan ýeňiji bar. (Clovis.) Emma tiz wagtda ol hem täze imanyň güýjüniň öňünde baş egýär we onuň goragçysy bolýar. Ol heniz-de ýeňiş gazanýar, emma gahryman hem ýeňiji hökmünde biziň duran nokadymyzda, ýagny b.e. 508-nji ýylda, iň belent derejesine ýetýär.

“—Şol ýylyň içinde ýa-da oňa golaý wagtda, ýykylan imperiýanyň soňky möhüm bölümi onuň ýeňiji ‘monarhynyň’ täç geýdirilişi arkaly aç-açan Hristianlaşdyrylýar.”

“—Biziň durýan döwrümizdäki pontifik ýakynda imana gelen butparazdyr. Ony şol kürsüde oturdan ganly göreş arian patyşasynyň aralaşmagy bilen çözüldi. Oňa ‘ýer ýüzünde Hudaýyň ornuny eýeleýän’ hökmünde tagzym edilýär we salam berilýär. Senat şeýle derejede onuň häkimiýetiniň astyndadyr welin, Rim Kürsüsiniň bähbitleri muny talap edýär diýen şübhe dörän badyna, olar imperatory kiliseden çykarylýan diýip yglan edýärler. . . . 508-nji ýylda Gündogar Imperiýasynyň tagtynyň aşagynda mina partladylýar. Onuň döredýän bulaşyklygynyň we dawa-jenjeliň netijesi onuň kanuny hökmdarynyň peseldilmegi bolýar. Indi sorag şudur: butparazlyk haçan şeýle derejede basylyp ýatyryldy ki, onuň ornuna onuň ornuny tutjak we mirasdüşeri bolan Papalyk ýigrençliligine ýer açyldy? Bu ýigrençlilik öz küfür we ganly ýoluna başlamak üçin haçan şeýle bir ýagdaýa ýerleşdirildi? Onuň butparazlygyň ornunda “ýerleşdirilen” ýa-da “oturdylan” wagty hökmünde 508-den başga haýsydyr bir başga senäni görkezmek mümkinmi? Eger şol syrly jadugär heniz ähli pidalaryny öz häkimiýetiniň çägine salmadyk bolsa-da, ol eýýäm öz ornuny eýeledi, we käbirleri onuň jadysyna boýun boldular.”

Beýlekiler ahyrynda boýun egdirilýär, — we patyşalar, halklar, köplükler, milletler we diller — hatda — Isanyň şaýytlarynyň ganyndan serhoş bolan mahalyndalaram — olary — özleriniň Hudaýa hyzmat edýändiklerini pikir etmäge' hem-de özlerini asmanyň ýeke-täk saýlanan söýgülileri hasap etmäge taýýarlaýan jadynyň täsirine düşürilýärler; şol bir wagtyň özünde-de olar dowzahyň heläkçiligine has aňsat hem has baý olja bolup barýarlar'*

Bize sene belli. “Gündelik” aýryldy, we weýran ediji ýigrençli zat 508-nji ýylda dikeldildi. Şu nokatdan hasap edilende, 1290 gün ýa-da ýyl 1798-nji ýylda tamam bolýar; öňden hem görkezilişi ýaly, şol ýerde Papanyň raýatlyk häkimiýeti Buonapartyň goly bilen urulyp elinden alyndy. 1335 gün bolsa bizi şol wakanyň bu tarapyndan doly 45 ýyla getirýär.

«Emma käbirleri şeýle diýip biler: wagt döwürleriniň geçmişde tamamlanýandygyny siz nähili aýdýarsyňyz? Ahyr, Danyýeliň günleriň ahyrynda dynç alyp, öz paýynda durmalydygy diýilmeýärmi? Elbetde; biz hem oňa ynanýarys. Ýöne Danyýeliň öz paýynda durmagy nämedir? Bu mesele wagtyň geçip tamamlanmagynyň düşündirişine we günleriň ahyrynda hakykatdan-da bolup geçen wakalaryň seljerilişine gelenimizde garalar. Şol aralykda bolsa, biz bu ýerde indiki hepdä çenli labyr taşlaýarys». Review and Herald, January 28, 1858.

Preskott bilen Daniellsiň ýalňyşlyklary we howplary; Iş alynmaly şäherler

(A. G. Daniells 1901-nji ýylda Baş Konferensiýanyň prezidenti wezipesine saýlandy. Bu, şu resminamanyň 1910-njy ýylda, hanym Waýtyň Daniellsiň şäherleri äsgermezlik etmegi hem-de “Daily” baradaky jedelleşige gatnaşmagy sebäpli örän aladalanan döwründe ýazylandygyny görkezýär.)

Ýakynda Stiw Wolberg “Her Günlük” baradaky meselede öz garaýşyny bildirmäge borçly däldigini aýdýardy, sebäbi Ellen Uaýt hem “Her Günlük” barada hiç hili garaýyş tutmandyr; pygamber aýal üçin şeýle bir ýagdaýy eýelemek ýeterlik bolan bolsa, onuň üçin hem bu ýeterlikdir.

Dogrusy, Ellen Waýtyň “Gündelik” barada bir garaýşy bardy. Ol Milleritleriň bu barada dogry düşünjä eýe bolandygyny aýtdy we onuň butparazlykdygyna düşünýärdi. Ol butparazlyk aýrylanda, 1335-iň başlanýandygyna düşünýärdi; şeýle hem ol, mundan başga garaýyşlaryň diňe garaňkylygy we bulaşyklygy döredýändigine düşünýärdi.

1850-nji ýylyň taryhyndan hakykatdan-da garaňkylygy we bulaşyklygy getirýän hökmünde aýratynlykda görkezilip bilinjek zat, Gündelik Mesihiň Mukaddes ýerindäki gullugyny aňladýar diýen Crosieriň garaýşydyr; şonuň üçin meniň pikirimçe, ol Gündeligiň nämedigine düşünýärdi; diňe onuň nämedigine däl, eýsem onuň nämäni aňladýandygyna-da düşünýärdi, çünki şol garaýyşdan ýüz öwürseň, garaňkylyga we bulaşyga girýärsiň.

Emma, 1910-njy ýylda Ellen Waýt hem Baş Konferensiýanyň prezidentini we W. W. Preskotty Crosieriň şol bir garaýşyny öňe sürýändikleri üçin ýazgardy.

Hiçbir tarihçi, Prescott ile Willie White’ın ve A. G. Daniells’ın “Günlük”ü savunurlarken, “Günlük”ün Mesih’in Mukaddes Mekân’daki hizmetini temsil ettiği fikrini savunduklarını inkâr etmeyecektir. Bunu herkes bilir.

Ýöne, bu ýerde sizde Manuscript Releases-iň 20-nji tomundan alnan tutuş makala bar.

Bu haçan neşir edildi? Ol 1988-nji ýylda neşir edildi; şonuň üçin ol 1988-nji ýylda Adventizmi öwrenýän talyplaryň garamagy üçin elýeterlidir.

Willie Waýt, Preskott we Daniells Adwentizmde «Gündelik» baradaky ýalan garaýşy haçan berkitdiler? Olar öz işlerini 1919-njy ýyldan 1931-nji ýyla çenli amala aşyrdylar. 1931-nji ýyla gelnende bolsa, bu mesele tamam boldy!! Adwentizm, «Gündelik» Mesihe degişli Mukaddes ýerdäki hyzmaty aňladýar diýip öwretjekdir, çünki olar ýazgylaryň dinden çykan protestantlykdan we katoliklikden gelýän düşündirişini kabul etdiler. Şondan beýläk hem «Gündelik» Mesihe degişli Mukaddes ýerdäki hyzmat hökmünde kesgitlenýär.

Haýbat, muny bilip durka garşy çykýan käbir sesler bar, emma şondan soň akym düýbünden başga tarapa öwrüldi.

Soňra, 1988-nji ýylda, Ellen Waýt Mülkiýeti bize 1910-njy ýyldan bolan şu beýannamany hut “Daily” meselesi Preskott, Daniells we Willie White tarapyndan gyzgalaňly ara alnyp maslahatlaşylýan pursatda neşir etdi.

Bu nämäni aňladýar? Duşmanyň seniň aňyňda işleýändigi nämäni aňladýar? Bu, Mukaddes Ruhuň seniň aňyňda işlemeýändigini aňladýar.

Olar Uriýa Smitiň *Daniel we Ylham hakyndaky Pikirler* atly kitabyna girip, onuň “Gündelik” babatda butparazlyk diýip aýdanlaryny aýyrmagy islediler. Şonuň üçin şu döwürde Willie White, Prescott we Daniells bilen göreşýän adamlaryň biri Larry Smith atly adamdyr.

Läri Smit kim? Ol Uriýanyň oglydyr, ol olaryň näme etmek isleýändiklerini bilýär we kakasynyň ýanynda durýar: Gündelik butparazlykdyr.

näme etmeli? “uly bulaşyklyk döretmeli.”

Gündelik baradaky başga garaýyşlar hem kabul edildi, olar bulaşyklyk we garaňkylyk getirýär.

Reb beýlese, bu taglymatlary Mukaddes Kitap okuwymyzdan subut etmäge başlan wagtymyzda, Hezekiýel 28-e serederis; çünki Gündeligiň hut düýp köki Hezekiýel 28-de kesgitlenýär. Hezekiýel 28 Lusiferiň özüni beýgeltmegi hakyndadyr, we ol muny belläp geçýär; çünki olar Gündeligiň Mesihiň Mukaddes ýerdäki gullugyny aňladýandygyny aýtmaga çalyşýarkalar, diňe bir Gündeligiň hakyky düşünjesini — öz-özüni beýgeltmegiň nyşanyny — ret etmän, eýsem öz tejribelerinde hut şol öz-özüni beýgeltmäni hem ýüze çykarýardylar. Ol olaryň hatarlarymyzyň arasyna bulaşyklyk getirjekdigini aýratyn nygtaýar.

“Maňa görkezildi” diýmek nämäni aňladýar? Muny Hudaý oňa anyk aýtdy.

Waýt uýamyz Gündeligiň nämedigine düşünýärdi hem-de Gündeligi Mesihiň Mukaddes Ýerdäki gullugydyr diýip öwretmegiň Gökden kowlan perişdelerden gelip çykýan bir zatdygyna, munuň bolsa diňe bulaşyklyk we garaňkylyk getirýändigine düşünýärdi; şeýle hem ol Ilkinji Öňbaşçylaryň Gündeligiň Butparazlygy aňladýandygy baradaky garaýşyny, we Gündelik aýrylanda 1335 ýyllyk wagt pygamberliginiň başlanandygyny bilýärdi. Ol muny bilýärdi. Bu adamlaryň näme diýmek isleýändigine garamazdan, ol tapawudy bilýärdi.

Iň saýlananlaryň hut özleri aldanmaz, emma iň saýlananlaryň ýanynda duran adamlaryň arasynda aldanjaklar bolar. Iň saýlananlar akylly gyzlardyr. Akyşsyz gyzlar bolsa aldanarlar, şeýle dälmi?

Bu döwürde akylly gyzlar ýaly, hut saýlananlary hem aldamak synagy bar wagtynda, akylly gyzlar Mukaddes Ruhuň bol-bol guýulmasyny kabul edýärkäler, akmak gyzlar nämäni kabul edýärler? 2 Selaniklilerdäki güýçli azgynlaşdyrmany. Muny hem Gündelik bilen baglanyşyklykda serederis.

—«özleriniň tejribesine ruhy[çülik] görnüşli duýgulary örüp girizýärdiler we, mümkin bolsa, hut saýlananlary hem aldamak üçin halkymyzy owadan duýgulara çekýärdiler».

Ruhçulygyň iň düýp manysy näme?

Patyşa Şawul baradaky wakaya gelende bolsa, Samuel näme diýdi? «Boýun egmezlik jadygöýlüge deňdir». Boýun egmezlik jadygöýlükdür.

Şawul nirä barıp çykýar?

DIŇLEÝJILERDEN: Endordaky jadygöý bilen.

Endordaky jadygöý bilen.

Patyşa Şawuly Endoryň jadygöý aýalynyň ýanyna alyp baran bu wakalar zynjyryny döretmek üçin näme etdi? Ol öz sözüni Hudaýyň Sözüniň üstünde goýdy. Oňa näme etmelidigi aýdylypdy, emma ol öňe gidip, özüniň etmek islän zadyny etdi.

Ruhçulygyň iň düýp mazmuny öz sözüňi Hudaýyň Sözüniň üstünde goýmakdyr. Hemme zat hut şondan başlanýar. Ine, jadygöýlük şudur.

Jadygöýlük — Şeýtanyň sizi öz täsiri astyna nähili getirýändigini tanamakdyr. Onuň sizi nähili jadylaýandygy, bu jadyly aldaw bilen bagly bir jadyly adalgadyr.

Jadyly edilen wagtyňyzda ilki jadyly bolýan kim? Jadygöriň özi. Hemmesi men öz sözümiň Hudaýyň Sözüniň üstünde goýanymda başlanýar. Bu jadygöýlikdir, bu gozgalaňdyr, we jadyly bolan meniň özümdir. Daniells bilen Prescottyň başyna gelen hem hut şudur.

Şeýle ýagdaý bolup durkak, Daniells bilen Prescott nähili garaýyşlary ornaşdyrmaga çalyşýardylar? Gündelik baradaky nädogry garaýşy.

"Gündelik" hakyndaky hakykat düşünje nämedir? Ol butparazlykdyr, butparazlyk bolsa öz-özüňi beýgeltmegiň dinidir. Ol Şeýtan öz sözüni Hudaýyň Sözüniň üstünde goýan mahaly, Gökleriň köşklerinde başlanan we adamzadyň taryhyna kanunsyzlygyň syrlylygyny girizen dindir.

Günäniň syrtyny açmaýan syrly işi, Şeýtanyň bizi jadylaýyş işidir. Bu, Şeýtanyň bizi öz sözümi ýa-da onuň sözüni Hudaýyň Sözüniň üstünde goýdurmakdaky işidir.

Meniň pikirimi yzarlaýarsyňyzmy?

Günä sözüne serediň. Ol Strongyň Konkordansiýasynda günäni kesgitlär. Ony kök sözüne çenli alyp baranyňyzda, günäniň kök sözi näme? Alfa, alfa. Ine, şol Alfa Apostasydyr.

Daniells bilen Prescott bu akylsyz garaýşy haçan öňe sürýärdiler? Alfa dönükliginiň döwründe.

Şeýlelik bilen, White uýanyň şu ýerde iň saýlananlaryň hem aldanylmagy we Ezekiel 28-i okaň diýmek bilen näme diýýändigini gözden salmaň. Ol nämeleriň bolup geçýändigini bilýärdi. Ol bu “Daily” diýen zadyň diňe bir taglymat taýdan nädogry bolman, eýsem “Daily” barada nädogry garaýşy wagyz etjek bolanlaryň öz sözlerini Hudaýyň Sözüniň üstünde goýmagyny talap edýändigini, şeýlelikde olaryň jadylandyrylan ýagdaýyna düşýändigini bilýärdi; we şonuň üçin hem olar öz pitnesi arkaly başgalary jadylandyrmak üçin Şeýtanyň elindäki bir guraldyr.

Adamlar: «Ah, Ellen Waýt, onuň “Daily” meselesi barada hiç hili tutumy ýok» diýýärler.

Bu spiritizmdir. Ol öz sözüni Hudaýyň Sözüniň üstünde goýdy. Ol özüne Hudaý tarapyndan ylham berilýändigine ynanýar.

Şu günler Adventizmde pislikiň geň hasyllary hemme ýerde gögerýär.

Ellen Waýt 2520 baradaky Pioner düşünjesini makullaýar.

Ellen Waýt Daniel kitabyndaky Gündelik düşünjesiniň Butparazlygy aňladýandygy baradaky Pioner düşünjesini goldaýar.