Munuň ilkinji aýatlarynda pygamber Ýezekieli otuz ýaşly diýip kesgitlemek Mukaddes Kitaba laýyk, kabul ederlikli düşünjedir.
Otuzynjy ýylda, dördünji aýda, aýyň bäşinji gününde, men Kebar derýasynyň boýunda ýesirleriň arasynda wagtym, asmanlar açyldy we men Hudaýyň görnüşlerini gördüm. Aýyň bäşinji gününde, patyşa Ýehoýahiniň ýesir edilmeginiň bäşinji ýylynda, Rebbiň sözi Buzyň ogly ruhany Ýehezkiele Keldanilileriň ýurdunda, Kebar derýasynyň boýunda anyk geldi; we ol ýerde Rebbiň eli onuň üstünde boldy. Ýehezkiel 1:1–3.
Käbirleri «otuzynjy ýyl» belli bir ýubileý sikline esaslanýar diýip hasap edýärler; bu sikl patyşa Ýoşiýa bilen başlap, kyrkynjy babyň birinji aýaty bilen tamamlanýar.
Biziň ýesir düşenligimiziň ýigrimi bäşinji ýylynda, ýylyň başynda, aýyň onunjy güni, şäheriň urlup-ýykylmagyndan soň on dördünji ýylda, hut şol günüň özünde Rebbiň eli meniň üstüme indi-de, meni şol ýere apardy. Ezekiel 40:1.
Mukaddes Kitabyň hronologlary kyrkynjy babyň birinji aýatynyň senesini miladydan öňki 573-nji ýylyň 28-nji apreli ýa-da 22-nji oktýabry hökmünde kesgitleýärler. Ähli pygamberler ahyrky günleri görkezýändikleri sebäpli, miladydan öňki 573-nji ýylyň 22-nji oktýabryndaky güýzki sene, miladydan öňki 622-nji ýylyň 5-nji maýynda “Ýoşýanyň Beýik Pesahy” diýlip atlandyrylýan wakadan elli ýyl öň başlanan bir çyzygyň omega senesidir.
Otuz diýen san gulluga başlanlarynda otuz ýaşynda bolmaly bolan ruhanylaryň nyşanydyr. Ezekiýel kitabynyň birinji babynyň birinji aýadyndan üçünji aýadyna çenli bolan aýatlar Ezekiýeliň otuz ýaşyndadygyny görkezýän bolsun ýa-da ony diňe bir ruhanynyň nyşany hökmünde görkezýän bolsun, her iki ýagdaýda-da ol otuz ýaşly hökmünde şekillendirilerdi. Birinji aýatdaky otuz ýyl, beýlekileriň ynanyşy ýaly, miladydan öňki 622-nji ýylda Ýoşyýanyň geçiren Beýik Pasha baýramyndan bäri geçen otuzynjy ýyly aňladýan bolsa-da, munuň pygamberlik taýdan aňladýan manylary şonda-da üýtgemeýär.
Ýosýa “esas” diýmegi aňladýar, onuň Beýik Pasha baýramy b. öň 573-nji ýylyň Päkleniş gününde, 22-nji oktýabrda tamamlanan ýubileý döwrüni başlatdy. Ýosýadan 22-nji oktýabra çenli bolan “ýubileý çyzygy” 1840-dan 1844-e çenli bolan taryh bilen sazlaşýar. 1840-njy ýylyň esaslary patyşa Ýosýa, şeýle hem Ýosýa Liç tarapyndan wekilçilik edilýärdi. 22-nji oktýabr ýubileý surnaýynyň şahynyň ýaňlandyrylmagy bilen, Päkleniş gününiň şahynyň hem ýaňlandyrylmagy arkaly wekilçilik edilýärdi.
Sen özüň üçin ýedi ýyl sabadyny, ýagny ýedi gezek ýedi ýyly sana; we şol ýedi ýyl sabadynyň möhleti saňa kyrk dokuz ýyl bolar. Soňra ýedinji aýyň onunjy güni, Ýaraşdyrma gününde, ýubileý surnaýyny ýaňlandyrarsyňyz; ähli ýurduňyzda surnaýyň sesini çykardarsyňyz. Leýililer 25:8, 9.
Hezekiel Ýubileý çyzygynyň içinde, patyşa Ýoşiýadan 22-nji oktýabra çenli uzalýan çyzykda ýerleşdirilýär; bu çyzyk 1840-njy ýyldan 1844-nji ýyla çenli bolan Ylham onunjy bapdaky birinji we ikinji perişdeleri aňladýar. Hezekiel birinji we ikinji perişdeleriň Milleritlerini hem-de üçünji perişdäniň ýüz kyrk dört müňüni aňladýar. Hezekiel ýüz kyrk dört müňüň ruhanylygyny aňladýar, emma onuň esasy pygamberlik häsiýeti onuň pygamber bolmagydyr.
Pygamber, Ruhany we Patyşa
Otuz ýaşynda gulluga başlan üç sany Mukaddes Kitapdaky şahs bar. Ezekiýel bilen birlikde olar Dawut we Ýusupdyr. Olaryň hemmesi otuz ýaşynda gulluga başlandyklary sebäpli, olaryň hemmesi ruhanydyr. Dawut patyşanyň nyşanydyr, Ýusup ruhanydyr, Ezekiýel bolsa pygamberden, ruhanydan we patyşadan ybarat bolan şöhratly üçgatly patyşalykda pygamberdir.
Şeýle-de bolsa, pygamber Hezekieli nyşan hökmünde nähili ulanýan bolsak-da, ol ruhanydyr; we ol Ýoşiýadan 22-nji oktýabra çenli bolan yubileý ugrunda ulanylanda, Hezekiel 1840-njy ýyldan 1844-nji ýyla çenli bolan taryh hem-de patyşa Ýoşiýadan b.e. öň 573-nji ýylyň 22-nji oktýabryna çenli bolan döwür arkaly nusgalanan ýüz kyrk dört müňüň möhürleniş döwründäki bir ruhanyny wekilleşdirjek ruhanydyr.
Ýigrimi iki
Mukaddes Kitap Hezekiýeliň ýigrimi iki ýyl hyzmat edendigini anyk beýan edýär. “Ýigrimi iki” ýüz kyrk dört müňüň nyşanydyr; olar ylahylygyň adamzat bilen birleşen baýdagydyr. Ýoşýanyň Pesahyndan başlap kyrkynjy bapdaky 22-nji oktýabryň Ýubileý dabarasyna çenli görkezilen taryhda, Ýoşýanyň Pesahy 1838-nji we 1840-njy ýyllarda Joşiýa Liçiň işiniň nusgasydy. Ol iş birinji we ikinji waýlaryň wagt pygamberliklerini öňe sürmekdi. Indi birinji we ikinji waýlar baradaky pygamberligiň pionerleriň aňşyrandan has giňdigini görmek bolýar.
Hezekiel mukaddes kitabyň pygamberi hökmünde öz ýazgylarynda beýleki islendik mukaddes kitap ýazyjysyndan has anyk seneleri görkezýär.
Ezekiýel Mukaddes Kitabyň pygamberliklerinde bir günüň bir ýyla deň bolmagy ýörelgesiniň omegasydyr. Sanlar kitabynda gün-ýyl ýörelgesi alfa hökmünde çölde kyrk ýyllap sergezdan gezilmegine getiren Kadeşdäki ilkinji pitne bilen baglanyşyklylykda ilkinji gezek agzalýar. Soňky, ýagny omega pitnesi bolsa Iýerusalim weýran edilýärkä, Ezekiýel tarapyndan dördünji bapda şekillendirilýär.
Alfa
Ýurdy gözden geçiren günleriňiziň sanyna görä, ýagny kyrk gün üçin her gün bir ýyla deň edilip, öz etmişleriňizi kyrk ýyl göterersiňiz; şeýlelikde, Meniň sizden ýüz öwrendigimi bilersiňiz. Men, Reb, şeýle diýdim; Maňa garşy birleşen bu ähli erbet jemagata muny hökman ederin: olar şu çölde heläk bolarlar, şol ýerde-de ölerler. Sanlar 14:34, 35.
Omega
Sen hem çep tarapyň üstüne ýat, Ysraýyl öýüniň günäsini onuň üstüne goý; onuň üstünde ýatjak günleriň sanyna görä, olaryň günäsini sen göterersiň. Çünki Men olaryň günäsiniň ýyllaryny günleriň sanyna görä seniň üstüne ýükledim: üç ýüz togsan gün; şeýlelik bilen sen Ysraýyl öýüniň günäsini göterersiň. Bulary tamamlandan soň, ýene sag tarapyň üstüne ýat, we sen Ýahuda öýüniň günäsini kyrk gün göterersiň; Men saňa her güni bir ýyl edip belledim. Şonuň üçin ýüzüňi Iýerusalimiň gabawyna tarap öwür, goluň açyk bolsun, we onuň garşysyna pygamberlik et. Ezekiel 4:4–7.
Kadeş we Iýerusalimiň weýran edilmegi bir güne bir ýyl ýörelgesini görkezýän alfa we omega gozgalaňlaryny aňladýar. Patyşa Ýoşyýanyň 22-nji oktýabra çenli uzalýan Ýubileý çyzygynda öňünden şekillendirilişi ýaly, “bir güne bir ýyl ýörelgesi” 1840-njy ýyldan 1844-nji ýyla çenli bolan taryhy döwürde millerçileriň esasy düzgüni bolupdy. Ezekiýel beýleki islendik pygambere garanyňda has köp senäni görkezýär. Ezekiýeliň senelendirmesinde Ýubileý çyzygy kesgitlenýär we bu, Ezekiýeliň şaýatlygyny gös-göni birinji we ikinji perişdeleriň taryhy, soňra bolsa üçünji perişdäniň taryhy bilen baglanyşdyrýar.
“Ýubileý çyzygy” bilen bir hatarda, Hyzkyl üç ýüz togsan gün bir böwrüniň üstünde, soňra bolsa kyrk gün beýleki böwrüniň üstünde ýatýar. “Dört ýüz otuz” köne we täze ähtleriň nyşanydyr, çünki Ybramyň Müsürde dört ýüz ýyl ýesirlikde bolmak baradaky äht wadasy resul Pawlusyň otuz ýyl baradaky ikinji şaýatlygy bilen tassyklandy. ‘Köne’ ähte degişli Ybram (soňra Ybraýym) bilen ‘täze’ ähte degişli Şawul (soňra Pawlus) bilelikde öz şaýatlyklaryny birleşdirip, dört ýüz otuz ýylyň ebedi ähtiň nyşanydygyny tassykladylar. “Üç ýüz togsan gün” “sen Ysraýyl nesliniň günäsini çekersiň.” “We” “sen Ýahuda nesliniň günäsini kyrk gün çekersiň.” Sag böwür bilen çep böwür bilelikde Ybrama we Pawlusa deň gelýär.
Äht hemişe gulak asmaga ýa-da gulak asmazlyga — ýaşaýşa ýa-da ölüme esaslanýardy. Millerçileriň taryhynda gün-ýyl ýörelgesi ýaşaýyş ýa-da ölüm meselesidi we bu taryh birinji perişde tarapyndan ebedi Hoş Habar hökmünde yglan edilipdi. “Hoş Habar” ýaşaýyş ýa-da ölüm meselesidir we millerçileriň taryhynda ýaşaýşy ýa-da ölümi kesgitleýän synag meselesi bir günüň bir ýyla deň bolmagy ýörelgesiniň çäginde goýlupdy. Birinji perişdäniň habaryna güýç-kuwwat beren öňünden aýdylan habar ikinji betbagtçylyk bilen baglanyşykly üç ýüz togsan bir ýyl we on bäş gün baradaky pygamberlikdi. Ezekiýeliň çep gapdalyna ýatyp geçiren üç ýüz togsan gününde ikinji betbagtçylyga degişli üç ýüz togsan bir ýyl we on bäş gün baradaky wagt pygamberliginiň şekillendirilişi bar. Pygamberligi dogry bölmek üçin pygamberlik babatda saýgarmak ukyby zerurdyr, emma bu hut Ýahuda tiresinden bolan Ýolbarsyň ýarygije çagyryşynyň habarynyň möhürini açmak ugrunda dowam edýän işidir.
Men Hezekiýeliň ýüz kyrk dört müňüň nyşany hökmünde garalmalydygyny öňe sürýärin, emma ol ilkinji nobatda Pygamberlik Ruhunyň peşgeşiň nyşany hökmünde garalmalydyr, bu bolsa soňky döwürdäki bir pygamberiň ýüze çykmasy görnüşinde bolsun ýa-da setir üstüne setir usulynyň ýörelgesine düşünýän äht halkynyň ýüze çykmasy görnüşinde bolsun.
Men Ezekieliň üç ýüz togsan bir ýyl we on bäş gün baradaky pygamberligine düşüren nury bilen, hapa süpüriji adamyň şaý-sepleri has uly sandyga taşlamagynyň özara laýyk gelýändigini öňe sürýärin.
Men şeýle diýýärin: Ybadathana tamamlanylanda, Ezekielden gelýän nur baş daşy baradaky habaryň aýrylmaz bir bölegidir.
Ezekiýel kyrkynjy babyň birinji aýadynda 22-nji oktýabr senesindedir we geljekki ybadathana baradaky görnüş oňa hut şol ýerde berilýär. Şol ybadathana ýüz kyrk dört müňüň ybadathanasydyr, Ezekiýel bolsa şol toparyň nyşanydyr. Şol topar üçünji we aýgytlaýjy synaga ýetmezden öň iki synagdan geçen bolar. Ezekiýel öz nuruny ybadathanada alýan hökmünde suratlandyrylýar, şonuň üçin-de onuň nyşan hökmünde saçýan nury Hudaýyň halky Danyýel kitabynyň onunjy babyna laýyklykda Iň mukaddes ýere girende gelýän nury aňladýar.
Isa Mesihiň Ylhamynyň möhüri açylýan nurunyň möhüri synag möhleti tamamlanmazyndan sähel öň açylýar.
Ol maňa şeýle diýýär: «Bu kitabyň pygamberlik sözlerini möhürleme, çünki wagt golaýdyr. Kim adalatsyz bolsa, goý ol henizem adalatsyz bolsun; kim haram bolsa, goý ol henizem haram bolsun; kim dogruçyl bolsa, goý ol henizem dogruçyl bolsun; kim mukaddes bolsa, goý ol henizem mukaddes bolsun». Ylham 22:10, 11.
On birinji aýatda synag möhleti ýapylmazynyň edil öň ýanynda “wagt golaýdyr”, şonuň üçin hem Isa Mesihiň Ylhamy şol wagtda açylýar, çünki “wagt golaýdyr”.
Isa Mesihiň Ylhamy: Hudaý muny Öz gullaryna tizden bolup geçmeli zatlary görkezmek üçin Oňa berdi; Ol hem muny Öz perişdesini iberip, Öz guly Ýahýa arkaly bildirdi. Ol Hudaýyň sözüne, Isa Mesihiň şaýatlygyna we gören zatlarynyň ählisine şaýatlyk etdi. Bu pygamberligiň sözlerini okaýan adam hem, ony eşidip, onda ýazylanlary ýerine ýetirýänler hem bagtlydyr; çünki wagt golaýdyr. Ylham 1:1–3.
Synag möhleti Laodikiýanyň Ýedinji Gün Adventizmi üçin ýekşenbe güni baradaky kanun wagtynda tamam bolýar we Hezekieliň dokuzynjy babynda Adventizm Iýerusalim hökmünde şekillendirilýär. Şol ýerde ýurtda we ybadathanada edilýän nejislikler üçin ah çekip, nalap aglaýanlar möhüri kabul edýärler. Möhürleme, synag möhleti tamam bolmazynyň öň ýanynda, Yslamyň gündogar şemallary milletleri gazaba getirýän wagtynda bolup geçýär. Hezekieliň sekizinji babynda Adventizmiň dört nesli jemlenýär; dördünji nesil bolsa güne tagzym edýän ýigrimi bäş ýolbaşçy bilen nyşanlanýar.
Şol görnüş nyşanly ýagdaýda Ýekşenbe kanunyndan bir gün öň, ýa-da alty, alty, alty bilen aňladylýan synag möhletiniň ýapylmagynyň edil öňüsyrasynda berildi.
Altynjy ýylda, altynjy aýda, aýyň bäşinji güni, men öz öýümde otyrkam we Ýahudanyň ýaşululary meniň öňümde otyrkalar, şol ýerde Hökmürowan Reb Hudaýyň eli üstüme indi. Şonda men seretdim, ine, otuň keşbine meňzeş bir görnüş bardy: onuň biliniň görnüşinden aşak tarapy ot, bilinden ýokary tarapy bolsa ýalkymyň görnüşi ýaly, ýagtylyk kimin, kährubanyň reňki ýalydy. Ol eliň bir görnüşini uzadyp, meni başymyň bir tutam saçyndan tutdy; Ruh meni ýer bilen asmanyň arasynda ýokary göterdi-de, Hudaýyň görnüşlerinde meni Iýerusalime, demirgazyga bakýan içki derwezäniň agzyna getirdi; ol ýerde gabanç döredýän, gabanja öjükdirýän butuň orny bardy. Ine, Ysraýyl Hudaýynyň şöhraty hem şol ýerde, düzlükde gören görnüşime laýykdy. Hezekiýel 8:1–4.
Altynjy ýylyň altynjy aýynyň bäşinji günündäki görnüşek, Laodikialy Adventizmiň synag möhletiniň tamamlanýan, ýekşenbe kanunynyň nyşany bolan “666”-nyň edil öň ýanynda geldi. Ol görnüşek Ezekieliň “düzlükde” gören “görnüşegine görä” boldy. Onuň düzlükde gören görnüşegi has öňräk, üçünji bapda beýan edilýär.
Soň men turup, düzlüge çykdym; we ine, Rebbiň şöhraty şol ýerde durdy; Kebar derýasynyň boýunda gören şol şöhratym ýalydy; men ýüzin ýykyldym. Ezekiel 3:23.
Altynjy ýylyň altynjy aýynyň bäşinji gününde görlen «düzlük» görnüşi Ezekiýeliň ozal Kebar derýasynyň boýunda gören görnüşidi.
Indi otuzyňjy ýylda, dördünji aýda, aýyň bäşinji gününde, men Kewar derýasynyň boýunda sürgün edilenleriň arasynda bolanymda, gökler açyldy we men Hudaýyň görnüşlerini gördüm. Hezekiýel 1:1.
Ezekiýeliň Kebar derýasynyň boýunda “gören” “Hudaýyň görnüşleri” düzlükdäki görnüşdi; bu görnüş Ezekiýel kitabynyň sekizinji bapdan on birinji baba çenli bolan baplarynda beýan edilýän görnüş bilen hem birdi. Bu görnüşler Ezekiýeliň mukaddes mekanyň içine nazar salýan mahalynda görkezilipdi; onunjy bapdaky aýna arkaly görülýän "marah" görnüşi hem hut şol ýerde amala aşýar. Ezekiýel synag döwrüniň tamamlanmagynyň öň ýanynda Isa Mesihiň Ylhamy aýan edilýän mahaly Iň Mukaddes Ýerden ýaýraýan pygamberlik nurundan paý alýan adamlary aňladýar.
Biz patyşa Ýoşyýanyň Pasha baýramyndan başlanyp, 22-nji oktýabrda tamamlanýan Ýubileý wagt çyzygyny kesgitlänimizde, Lewiler kitabynyň ýigrimi üçünji babynda beýan edilen ýaz we güýz baýramlarynyň nyşanyny kesgitleýäris. Ol ýerde ýaz we güýz baýramlarynyň her topary ýigrimi iki aýatda beýan edilýär, edil Ezekiýeliň gullugynyň ýigrimi iki ýyl dowam edişi ýaly. Ezekiýeli Ýubileý wagt çyzygynyň otuzynjy ýylyna gabat getirmek, onuň doglan wagtyny Ýoşyýanyň ruhy galkynyşyna gabat getirmäge mümkinçilik berýär. Eger ol Ýubileý aýlawynyň otuzynjy ýylynda otuz ýaşynda bolan bolsa, onda Ezekiýel Ýoşyýanyň özgertmeleri döwründe doglan bolardy.
Ezekiýel iman arkaly Iň Mukaddes Ýere girýänleriň nyşanydyr. Olar ol ýere girenlerinden soň, adamlaryň özara gatnaşyklarynyň çylşyrymly utgaşmasyny aňladýan tigirleriň içindäki tigirleri görýärler. Ylham kitabynyň onunjy babyndaky Ýahýa ýaly, Ezekiýel hem millerçileri, ýöne has gönüden-göni ýüz kyrk dört müň adamy aňladýar. Onuň üç ýüz togsan bir ýyl we on bäş günlük döwre degişli ugurdaş pygamberligi Iýerusalimiň weýran edilmegi arkaly Laodikiýa adwentizminiň üstünden çykarylýan ahyrky hökümi görkezýär hem-de otuz sekiz bilen kyrk sanlarynyň syryny öz içine alýar.
Ol dört ýüz otuz ýylyň nyşanly manysyny öz içine alýar.
Ol 1333-den 1337-ä çenli, 1449-dan 1453-e çenli we 1840-dan 1844-e çenli döwürler bilen aňladylýan dört ýyllyk döwri öz içine alýar.
Geljekki makalada biz bu örän möhüm mowzugyň garalşyna başlarys.
“Işaýa, Ezekiel we Ýuhanna berlen görnüşlerde biz asmanyň ýerde bolup geçýän wakalar bilen nähili ýakyndan baglanyşyklydygyny hem-de Hudaýa wepaly bolanlar barada Onuň aladasynyň nähili beýikdigini görýäris.” Testimonies, 5-nji tom, 753.
Mesihiň Özi ybadathananyň Rebbi bolupdy. Ol ondan gidende, onuň şöhraty hem giderdi — beýik ruhanynyň diňe ýylda bir gezek, uly günäleriň geçilýän gününde, öldürilen gurbanlygyň gany bilen girýän rehim tagtynyň üstünde, iň mukaddes ýerde bir wagtlar görünýän şol şöhrat (dünýäniň günäleri üçin dökülen Hudaý Oglunyň ganynyň nyşany bolan) we ol gany gurbanlyk ojagynyň üstüne sepýärdi. Bu Şekina, Ýehowanyň görünýän huzury idi.
“Ine, Işaýa şeýle diýende aýan edilen şol şöhratdy: «Patyşa Uzziýanyň ölen ýylynda men hem Rebbi beýik we ýokary galdyrylan tagtda oturan halda gördüm, Onuň eşiginiň etegi ybadathanany doldurýardy» [Işaýa 6:1–8 sitata getirilýär].” Seventh-day Adventist Bible Commentary, 4-nji tom, 1139.
Işaýa berlen görünti soňky günlerde Hudaýyň halkynyň ýagdaýyny görkezýär. Olara imanyň üsti bilen asmandaky mukaddes ybadathanada dowam edýän işi görmek artykmaçlygy berlendir. “Soňra asmanda Hudaýyň ybadathanasy açyldy, Onuň ybadathanasynda Onuň äht sandygyna göz düşdi.” Olar imanyň üsti bilen iň mukaddes ýere nazar salyp, asmandaky mukaddes ybadathanada Mesihe degişli işi görenlerinde, özleriniň näpak dodakly halkdygyna, dodaklarynyň köplenç bihuda sözleri aýdandygyna we başarnyklarynyň Hudaýyň şöhraty üçin mukaddeslenip ulanylmandygyna düşünýärler. Olar özleriniň ejizligini we mynasyp däldigini Mesihiň şöhratly häsiýetiniň päkligi we gözelligi bilen deňeşdirenlerinde, umytsyzlyga düşmekleri geň däldir. Emma olar Işaýa ýaly, Rebbiň ýürekde galdyrmagy niýet eden täsirini kabul etseler, öz janlaryny Hudaýyň öňünde peselt seler, olar üçin umyt bardyr. Wada älemgoşary tagtyň üstündedir, Işaýa üçin edilen iş olaryň özlerinde-de ýerine ýetiriler. Hudaý puşmanly ýürekden çykýan dileglere jogap berer.
“Hudaýyň bu beýik we salyhatly işiniň maksady bugdaý daňylaryny asman ammaryna ýygnamakdyr; çünki ýer Rebbiň şöhraty bilen dolar. Şonuň üçin, barha ýaýraýan erbetligi görüp, haram dodaklardan çykýan sözleri eşidenlerinde, hiç kim ruhdan düşmesin. Garaňkylyk güýjüniň Hudaý halkyna garşy hatara düzülýän wagtynda; Şeýtan soňky beýik çaknyşyk üçin öz güýçlerini jemläninde we onuň güýji uly hem-de tasdan basyp ýatyrjak ýaly bolup görünende, wada älemgoşary bilen gurşalan, ýokary göterilen belent tagtyň üstündäki ylahy şöhratyň aýdyň görnüşi teselli, ynam we parahatlyk berer.” Review and Herald, December 22, 1896.
Kebar derýasynyň kenarlarynda Hizkyl demirgazykdan gelýän ýaly görünýän bir tüweleýe şaýat boldy: «uly bir bulut, öz içine dolanyp duran ot, onuň töwereginde parlaklyk bardy, we onuň ortasyndan göýä hrustal reňkine meňzeş bir şöhle çykýardy». Biri-birini kesip geçýän birnäçe tigir dört janly barlyk tarapyndan herekete getirilýärdi. Bularyň ählisinden ýokaryda «tagtyň meňzeşligi bardy, sapfir daşynyň görnüşi ýalydy; tagtyň meňzeşliginiň üstünde bolsa onuň ýokarsynda adamyň görnüşine meňzeş bir keşp bardy». «Keruwplaryň arasynda olaryň ganatlarynyň aşagynda adam eliniň şekili göründi». Hizkyl 1:4, 26; 10:8. Tigirleriň gurluşy şeýle çylşyrymlydy welin, ilkinji seredişde tertipsiz ýaly görünýärdi; emma olar kämil sazlaşykda hereket edýärdiler. Keruwplaryň ganatlarynyň aşagyndaky el tarapyndan saklanýan we ugrukdyrylýan asman barlyklary bu tigirleri herekete getirýärdiler; olaryň ýokarsynda, sapfir tagtynyň üstünde, Baky Olan bardy; tagtyň daş-töwereginde bolsa Hudaý rehiminiň nyşany bolan älemgoşar bardy.
Keruplaryň ganatlarynyň aşagyndaky eliň ýolbaşçylygy astynda teker kimin çylşyrymly gurluşlar nähili bolan bolsa, adamzat durmuşyndaky wakalaryň çylşyrymly ösüşi hem şeýlelikde ylahy gözegçilik astyndadyr. Milletleriň arasyndaky dawalaryň we başagaýlygyň ortasynda Keruplaryň ýokarsynda oturan hem heniz-de ýer ýüzüniň işlerini dolandyrýar.
Özlerine degişli wagt we ýer paýyna biriniň yzyndan beýlekisi eýe bolup geçen milletleriň taryhy, özleriniň manysyny özleri bilmedik hakykata bihuşdan şaýatlyk edip, biziň bilen gürleýär. Şu günki günde her bir millete hem-de her bir adama Hudaý Öz beýik meýilnamasynda bir orun belläp goýandyr. Bu gün adamlar hem milletler hiç ýalňyşmaýan Zatyň elindäki dikeldiş ýüpi bilen ölçenilýär. Ählisi öz saýlawlary arkaly öz ykballaryny çözýärler, we Hudaý Öz maksatlarynyň amala aşmagy üçin hemmesini Öz ygtyýarynda dolandyrýar.
Beýik MEN ÖZÜM bolan Öz sözüniň içinde kesgitläp beren taryhy, pygamberlik zynjyryndaky halkany halka bilen baglap, geçmişdäki bakylykdan geljekdäki bakylyga çenli, şu gün döwürleriň akymynda nirede durandygymyzy we geljek wagtda nämä garaşmalydygyny bize habar berýär. Pygamberligiň häzirki wagta çenli amala aşar diýip öňünden aýdan zatlarynyň ählisi taryhyň sahypalarynda yzarlanyp görkezildi, we biz entek bolmaly zatlaryň hemmesiniň hem öz tertibi boýunça ýerine ýetjekdigine ynamly bolup bileris.” Education, 178.