Kyrk Sanynyň Gizlin Taryhy — Ýigrimi Sekiz Number

Ylhama görä, ylham meselesine gelende, “her bir fakt öz ähmiýetine eýedir,” we “her bir ýörelge öz ähmiýetine eýedir.”

Hakykatda, ýewreý dilindäki “ereb boqer” diýen aňlatma Mukaddes Kitapda sekiz gezek duş gelýär. Ol hemişe “agşam we ertir” diýip terjime edilýär, diňe Daniel 8:14-de onuň ýerine “günler” diýip berilýär. Ylham boýunça on dördünji aýat “Adwent ynanjynyň binýady we merkezi sütüni” bolup durýar.

Şeýlelikde, hakykat şudur: aýatda geçen “günler” şol ýewreý aňlatmasynyň ulanylan ýedi gezekliginiň sekizinjisidir. Şeýle hem, Hudaýyň pygamberlik arkaly King James görnüşiniň terjimeçilerine beren ýolbaşçylygynyň Mukaddes Kitapdaky hadysasy, sekizinjiniň ýediniňkidendigi baradaky Mukaddes Kitapdaky syrly manyny, sekizinji bapdaky iki görnüşiň birini aňladýan aýat bilen bilkastlaýyn baglanyşdyrdy. Sekizinji bapda “görüş” diýip terjime edilen sözleriň biri ýewreý sözi “chazon”, beýlekisi bolsa “mareh”-dir. “Mareh” daşky görnüş diýmekdir, we “mareh” görnüşi Mesihiň Hudaýyň pygamberlik Sözüindäki peýda bolşunyň görnüşidir. Daniel 8:14-däki “mareh” görnüşi Mesihiň peýda bolmalydygyny we 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda duýdansyz Öz ybadathanasyna gelmelidigini görkezýär. Bu hakykatlaryň ählisi faktdyr, we olar merkezi sütün bolan aýat bilen baglanyşyklydyr; merkezi sütün bolsa 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda ýerine ýeten bir taglymat ýa-da pygamberlik däldir; hakykat şudur: şol aýat Mesihdir, ýagny merkezi sütündür.

Biz häzir ybadathana girjekdigimiz we ondan soň günälerimizi boýun alyp, Onuň aklaýyşynyň berekedini gazanjakdygymyz babatda synagdan geçirilýäris. Ybadathana girmäge edilen bu soňky çagyryş, biziň her birimiziň girmegimiziň öňüni almak üçin päsgelçilikler bilen gurşalandyr; emma biz häzir ikirjiňlensek, “gijäniň sessiz vahşatynda ýeke galdyrylarys.” Emma bu meniň ýeke-täk pikirim däldir.

Maksatlaýyn ähmiýet bu örän möhüm aýata “günler” sözüniň tapawudyny goşmak arkaly berildi; bu söz özi bilen sekiziň ýedidendigini aňladýan pygamberlik tapmajasy getirýär; bu hem ýüz kyrk dört müňüň möhürleniş döwründäki tigirleriň biridir. Möhürleniş döwründe Mukaddes Kitap pygamberliginiň altynjy patyşalygynyň protestant şahy bilen respublikan şahy ikisi hem sekizinjiniň ýedidendigini aýdýan şol tapmajany ýerine ýetirerler. Ahyrzamanyň başlan wagty bolan 1989-njy ýyldan bäri geçen sekiz prezidentiň arasynda Tramp altynjy patyşalygyň altynjy patyşasy boldy, ikinji möhlete saýlanandan soň bolsa, ýedidendigini aňladýan sekizinji boldy. Birleşen Ştatlaryň 313-nji ýylda Milanyň Permanini gaýtalamak işinde ýüz kyrk dört müňüň Laodikiýa hereketi ýüz kyrk dört müňüň Filadelfiýa hereketine öwrüler. Möhürleniş döwri ýekşenbe kanunynda, papalygyň ölüm howply ýarasynyň sagaldylýan ýerinde tamamlanýar, we şeýlelikde ol Ylham on ýedidäki sekizinjiniň ýedidendigini aýdýan tapmajany ýerine ýetirýär. Bir hakykat, bir ýewreýçe söz düzümi arkaly, bir iňlis sözi hökmünde görkezilip, ýüz kyrk dört müňüň möhürleniş döwründe kazyýetiň açylmagyny kesgitleýän aýaty kazyýetiň ýapylmagyny kesgitleýän aýata baglaýar.

Her bir hakykatyň öz orny bar, we Täze Ähtde bir “sanyň” başga bir “san” bilen köpeltilen san gurluşynyň diňe bir aňladylyşy bar, Köne Ähtde bolsa diňe ikisi bardyr. “San gurluşynyň” alfası Gelip çykyş kitabyndadyr.

Omega san taýdan gurluşy Matta kitabyndadyr.

Bu parçalar Mukaddes Kitapta bir sayynyň başga bir san bilen köpeldilmelidigi görkezilýän ilkinji hem-de soňky ýagdaýy aňladýar. Sanlar köp, emma Gelip çykyş kitabynyň alfasynyň we Matta Injiliniň omegasynyň birmeňzeş san gurluşy bardyr, hem-de olar şol bir iki sany «ýedi» we «ýetmiş» sanyny ulanýarlar.

Alfa bilen omeganyň arasynda; orta bölekde, bu san gurluşynyň bar bolan ýeke-täk başga ýeri Lewiler 25-dedir. Ol ýerde iki san “ýedi” we “ýetmiş” däl-de, “ýedi gezek ýedi ýyl”dyr.

Ortadaky san gurluşy ýene-de “ýedi” sanyny ulanýar, emma “ýetmiş” sanyny däl. Onuň ýerleşýän bölümi boýun bolmak üçin bereketi, şeýle hem boýun bolmazlyk üçin näleti öz içine alýar. Gullaryň azat edilmeginiň we ýeriň öňki eýelerine gaýtarylmagynyň bereketleri, Levililer kitabynyň ýigrimi altynjy babynda dört gezek agzalýan ýedi esse nälet bilen garşy goýulýar. Bereket, ýeriň dynç alýan ýyllarynda Rebbiň üpjünçiligini we Ýubileý ýylynda iki esse bereketi öz içine alýardy; ýigrimi altynjy babyň näleti bolsa, bu iki babyň ähtdäki duýduryşynda munuň garşydaşydyr.

Orta sanly gurluş Lewiler 25:8-de görünýär (“ýedi gezek ýedi ýyl”). Ol dessine Lewiler 26-daky dört esse “ýedi gezek” höküm bilen jübütlenýär. Şeýlelikde, orta sanly gurluş hem berekedi, hem näleti aňladýar we Lewiler kitabynda iki esse şaýatlygy emele getirýär. Ýubileýiň ýa berekediniň, ýa-da näletiniň sanly gurluşlary Lamehiň höküminiň hem-de Isanyň synag möhletiniň çägini kesgitlemeginiň arasynda ýerleşdirilendir. Bu üçüsi bilelikde synag möhletiniň bir çägini görkezýär; şol möhlet tamamlananda, bir bereketlenen synp we bir näletlenen synp ýüze çykar. Alfa we omega, birinji we üçünji perişdäniň habarlaryny aňladyp, dört ýüz togsany synag möhletiniň nyşany hökmünde kesgitleýär. Bu Ýubileýiň näleti ýa-da berekedi bilen baglanyşdyrylanda, faktlar Hezekieliň on ýedinji Ýubileý aýlawynyň otuzynjy ýylynda ýerleşdirilýändigini görkezýän Hezekiel 1:1-iň öwrenilişine golaýlaşanymyzda möhüm bolýar.

Şol Ýubileý döwri miladydan öňki 573-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda tamamlandy we ol diňe 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabryny däl, eýsem ýakyn wagtda geljek ýekşenbe kanunyny hem öňden nyşanlady. Biz häzir 2026-njy ýylda ýaşaýarys, bu bolsa ýetmişinji Ýubileý döwrüniň kyrk ýedinji ýylydyr. Bu Ýubileý döwri, Ezekiýeliň otuzynjy ýylda durýan “on ýedinji” Ýubileý döwri arkaly öňden nyşanlanypdyr. Ol ybadathanada durýardy, bu bolsa höküm tamamlananda, edil 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabryndan soň wepaly bolanlar ýaly, iman arkaly Iň Mukaddes Ýere giren ýüz kyrk dört müň adamy aňladýar. Birinji bap, birinji aýatda Ezekiýeliň pygamberlik taryhynda nirede durýandygy baradaky “hakykaty” gözden salmak, öz “ugruňy” ýitirmekdir.

Kebar derýasynyň ýanynda görkezilen Rebbiň şöhratyny göreninden soň, Hezekiýel Daniýel, Işaýa we Ýahýa ýaly tozana çenli peseldildi. Soňra bu dört mysalyň hemmesi görmejek we eşitmejek ýygnaga habary ýetirmeli bolanlaryň ýaglanşynyň aýratynlyklaryny üpjün edýär.

Hezekiel kitabynda Iýerusalim bilen bagly alty sene bar. Biz öň birinji bap, birinji we ikinji aýatlarda, soňra bolsa kyrkynjy bap, birinji aýatda duş gelýän birinji we soňky senelere garapdyk. Men sekizinji bap, birinji aýatda duş gelýän ikinji senä degip geçdim, emma diňe onuň simwolik beýany babatda, ony Iýerusalimiň gabawy we weýran edilişi bilen baglanyşdyryp kesgitlemedim; tutuş kitap hem şol ok boýunça aýlanýar. Iýerusalim b.e. öň 586/585-nji ýylyň ahyrynda weýran edildi. Hezekiel 33:21-de bolsa Iýerusalimiň ýykylandygy baradaky habary getirýän bir gaçgak gelip ýetýär.

Şäheriň ýykylan on ikinji ýylynda, Ýezekil öz erkine görä gürlemäge şonda azat boldy. Ýezekiliň sekizinji bapdaky görgüsi altynjy ýylda bolupdy; şeýlelikde, bu şäheriň ýykylmagyndan takmynan alty ýyl öňdi.

Indiki ýyl, ýagny ýedinji ýyl, ýaşulular Rebbe ýüzlenip sorag etmek üçin Hezekieli gözlediler.

Soň dokuzynjy ýylda, bir ýarym ýyllyk gabaw başlandy.

Bu seneleriň her biri ahyrzamanyň belli ýolgörkezijilerini aňladýar, çünki Pawlus gadymy Ysraýylyň dünýäniň ahyrynda ýaşaýanlar üçin nusgadygyny aýdýar.

Iýerusalim babatda alada edýän alty senäniň ählisi birinji bap, birinji aýatda berlen ilkinji sene bilen kyrkynjy bap, birinji aýatda duş gelýän soňky senäniň arasynda ýerleşýär. Şol iki sene birinji bapdaky bäşinji ýyly, ýagny b.e. öň 592-nji ýyly, hem-de kyrkynjy bapdaky ýigrimi bäşinji ýyly, ýagny b.e. öň 573-nji ýyly görkezýär. Setir üstüne setir derejesinde Ezekiýelde Müsür üçin bir setir bar, ol Tir baradaky salgylanmany hem öz içine alýar, we Iýerusalim üçin bir setir bar. Müsüriň setirinde ýedi göni bellik bar (Tir hem goşulanda), Iýerusalimde bolsa alty. Bu iki setir bilen birlikde Ýoşiýanyň setiri we on ýedinji Ýubileý aýlawy hem bar. Şeýle-de bolsa, göni sene berilmezden görkezilen setir dördünji bapda duş gelýär, we dördünji bapdaky şol setir Ezekiýeliň Iň Mukaddes Ýere nazar salanda gören tigirleriniň birnäçesine eýedir. Ol, şeýle hem, birnäçe simwolik hakykatlar bilen hem ýüklenendir.

Dört ýüz otuz sany baky ähti aňladýar, we dördünji bapda Ezekiel Reb tarapyndan diri tymsal hökmünde ulanylýar; ol dört ýüz otuz sanyny öz içine alýan bir tymsaldyr.

Hezekiel tarapyndan şekillendirilişi ýaly, Iýerusalimiň gabawy bir “alamatdyr”; edil şonuň ýaly-da, milady 66-njy ýylda Sestius tarapyndan Iýerusalime getirilen gabaw hem şeýle bir alamatdyr. Isa Iýerusalimiň weýran edilşini görkezende, Şepagat uýa bize Iýerusalimiň weýran edilmeginiň “göni” berjaý bolşunyň ahyrky günlerde bolýandygyny habar berýär. Nebukadnesar we Sestius tarapyndan wekil edilen iki şaýadyň üstüne gelen weýrançylyk alamaty, gabaw alamatynyň ýekşenbe kanunynyň golaýlap gelmeginiň alamatydygyny görkezýär.

Gözden geçirýän parçamyzyň içinde biz ilkinji we ikinji perişdäniň habarlarynyň düýpli hereketinde William Milleriň pygamberlik düşündirişiniň baş düzgünine degişli omega görnüşli Mukaddes Kitap salgysyny hem görýäris. Bir gün bir ýyla deňdir diýen ýörelgäniň alfasy hem omega nyşanydy; çünki bir gün bir ýyla deňdir diýen ýörelgäniň alfasy Sanlar kitabynda onunjy we iň soňky synag hökmünde beýan edilipdi, Ysraýyl bolsa şol synagdan geçip bilmän, netijede kyrk ýyllap çölde sergezdan gezip ýören döwründe çölde ölüm jezasyny öz üstüne getirdi.

Gyzyl deňizden geçiş bilen başlanýan on basgançakly synag döwrüniň soňky pitnesinde “bir gün bir ýyla deň” ýörelgesiniň ýüze çykarylýandygynyň pygamberlik taýdan aňladýan manysy, hem-de şol bir ýörelgäniň Ýerusalim gabawa alnyp, weýran ediljek wagtynda ýene-de yglan edilýändigi, “gabawyň” “alamat” bolmagynyň ähmiýeti ýaly, biziň seredip geçýän parçamyza düşünilip hem-de ulanylmalydyr.

Iýerusalimiň “gabawy” alamat hökmünde ulanylanda bir ýere jemlenýän taryhy ugur tanalmalydyr, çünki ol, göýä diýeniňde, bir “ok” bolýar we göçme manyda gabawyň alamatyna köp “spisa” berkidilendir. Gabawyň alamaty, mümkin, Hezekiýeldäki iň möhüm parçadyr, we şol alamat Ýahuda taýpasynyň Arslanyna ilki Hezekiýle başda bulaşyklyk bolup görünen zatdan kämillik çykarmaga ýol berýär. Gabawyň “alamaty”, bir gün üçin bir ýyl ýörelgesi we gabaw arkaly bir ýere jemlenýän pygamberlik ugurlary, dört ýüz otuzuň baky ähti aňladýandygy nukdaýnazaryndan göz öňünde tutulmalydyr.

Reb, Ybraýym bilen ähti üç basgançakly bir işiň dowamynda baglaşdy, şol üç basgançagyň birinjisi bolsa Ybraýymyň nesilleriniň dört ýüz ýyl Müsürde ýesirlikde boljakdygy baradaky pygamberligi öz içine alýardy. Ikinji basgançakda Ybraýyma sünnet dessury berildi, üçünji basgançak bolsa Moriýa dagynda Yshagyň gurban edilmegidi. Dört ýüz ýyl, Rebbiň saýlanan halky döretmekde we olar bilen äht baglaşmakda eden şol üç basgançagynyň alfasında görkezildi. Şol saýlanan äht halky biziň eramyzda 34-nji ýylda Stefanyň daşlanmagy bilen Hudaý tarapyndan taşlandy, şondan soň bolsa başga milletlere saýlanan resul Pawlus şol dört ýüz ýyly—dört ýüz otuz ýyl diýip kesgitledi.

Ähti aňladýan san dört ýüz otuzdyr, emma ikisiniň hem atlary degişlilikde Ybraýyma we Pawla üýtgedilen Ybram bilen Şawluň iki şaýady dört ýüz otuzyň doly sanyny emele getirýän iki aýratyn döwri görkezýär. Hudaý bir janyň adyny üýtgedende, bu şol jan bilen Hudaýyň arasyndaky äht gatnaşyklarynyň nyşanydyr. Şonuň üçin dört ýüz otuz ýyl, Ybraýymyň dört ýüzi we Pawlyň goşmaça otuzy ýaly, iki aýratyn sanyň goşulmagy bilen emele gelýän jemdyr. Ezekiýel üç ýüz togsan günläp çep gapdalynda, soňra kyrk günläp sag gapdalynda ýatdy; şeýlelikde, jeminiň bary dört ýüz otuz bolan iki sany görkezdi.

Gelip çykyş kitabyň on birinji babynda, tufandan dessine soňra Nimrodyň pitnesi arkaly ýola goýlan ölüm ähti iki ähtiň arasyndaky tapawudy aýdyň görkezýär. Babel diňiniň düzüm bölekleri höküm edilip, dargadylmaly bolan, özüňi özüň halas et diýen şeýtany äht halkyna şaýatlyk edýär. Şol babyň özünde hem, Eberiň dogulmagy bilen ýewreýleriň nesil daragty başlanyp görkezilýär; bu bolsa, Nimrodyň ölüm ähtine garşylykda, ýaşaýyş ähtini wekilçilik etjek saýlanan halkyň başlangyjyny alamatlandyrýar.

Gelip çykyş kitabynyň onunjy babynda Eber we Peleg ilkinji gezek agzalýar.

Peleg bölünişi ýa-da ikä bölünmegi aňladýar, we Pelegiň günlerinde äht halkynyň iki topara bölünişi Babel diňiniň taryhy hem-de Nimrodyň pitnesi bilen bellige alynýar. Eber dört ýüz altmyş dört ýyl ýaşady, emma Peleg (bölüniş) doglandan soň ol dört ýüz otuz ýyl ýaşady. Her bir hakykatyň öz degişli manysy bardyr, we dört ýüz otuz — Pawlusyň Ybraýymyň äht pygamberligine degişli edýän sanydyr. Dört ýüz otuz sany Eberiň Peleg doglandan soňky ömri bilen baglanyşdyrylsa-da, onuň ömrüniň ilkinji otuz dört ýyly “dört we otuz ýyl” diýip beýan edilýär; bu, elbetde, otuz dört ýyldyr, ýöne şol otuz dört ýylyň ýönekeý beýan edilişinde “dört” we “otuz” (430) diýlip okalýar. Şondan soň dört ýüz otuz geldi, soňra bolsa Pelegiň ömrüniň ilkinji beýan edilişi “otuz” diýilýär.

Eber “Ýewreý” adynyň köki bolup, äht baglaşylan saýlanan halk bolmaly bolan ýewreýleriň ilkinji gezek agzalmasydyr. Eber “geçip gitmek” diýmegi aňladýar; şeýlelikde ol, Ybraýymyň çagalarynyň Gyzyl deňzinden geçip, Wada berlen ýurda girşi ýaly, ýer ýüzünden täze ýere geçýän äht halkyny alamatlandyrýar. Kyrk ýyllyk çölde sergezdanlyk şol geçişe bökdençlik etdi, ýöne kyrk ýylyň ahyrynda olar Iordan derýasyndan geçip, Wada berlen ýurda girdiler; şeýlelikde bu, Hudaýyň halkynyň ahyrky geçişini alamatlandyrdy. Peleg, Ynsanzadyň iki äht halkyna bölünişiginiň ilkinji gezek Nimrodyň diňinde ýüze çykan taryhyny aňladýar. Nimrodyň ölüm ähdiniň nyşany bulaşyklykdyr, ýewreýleriň ýaşaýyş ähdiniň nyşany bolsa, Peleg arkaly görkezilen bölünişikden öň Eberiň ýaşan dört ýüz otuz ýylydyr. Peleg ady nyşanly bir san hakykatyny hem görkezýär, çünki Eberiň dört ýüz otuz ýyly iki sana bölünýär, Peleg bolsa dört ýüz bilen otuz sanynyň arasyndaky tapawudy aňladýar.

Dört ýüz otuz iki bölekden ybaratdyr. Pawlus tarapyndan görkezilen goşmaça otuz ýyl bilen birlikde Ybraýymyň ähtiniň dört ýüz ýyly. Hudaýyň halkynyň soňky oýanşyny döretjek bilimiň artmagy Danyýel kitabynyň on ikinji babynda şekillendirilýär; şol ýerde ebedi ähtiň iki bölekli nyşany anyk görkezilýär we ol 9/11 aýatlarynda beýan edilýär.

Onunjy aýan edilmegiň netijesinde, onunjy aýatda “päklenjekler, ak ediler we synalyp barlar” diýen sözler bilen görkezilen üç basgançakly synag prosesi emele gelýär, ol hem bir müň iki ýüz togsan ýyl bilen baglanyşyklydyr. Bu aýata degişli pioner düşünjesi şudur: 508-nji ýylda butparazlygyň garşylygynyň aýrylmagy, otuz ýyllyk bir prosesi başlatdy; şol proses 538-nji ýylda papalygy Mukaddes Kitap pygamberliginiň bäşinji patyşalygy hökmünde ornaşdyrmaga alyp bardy, soňra bolsa ol Mukaddes Kitap pygamberliginiň bäşinji patyşalygy hökmünde bir müň iki ýüz altmyş ýyl tamamlanýança, ýagny 1798-nji ýyla çenli höküm sürdi. 508-nji ýyldan 538-nji ýyla çenli bolan şol otuz ýyl, 2 Selaniklilerde Pawlus tarapyndan hem “ilki bilen ýüz dönderiş” hökmünde görkezilýär.

2 Selaniklilerde tema butparaz Rim bilen papalyk Rimiň, ýagny pygamberlikdäki degişlilikde dördünji we bäşinji patyşalyklaryň, özara gatnaşyklarydyr. Selaniklileriň şu babynda William Miller Danyýel kitabyndaky “gündelik” düşünjesiniň butparaz Rimi aňladýandygyny ýüze çykardy, şeýle hem Miller Danyýeldäki “gündeligiň” hemişe weýrançylygyň ýigrenji zady ýa-da weýrançylygyň ýazygüýji bilen baglanyşykda berilýändigini hem ýüze çykardy. Danyýel kitabyndaky weýrançylygyň ýigrenji zady bilen weýrançylygyň ýazygüýji, degişlilikde, Ylham kitabynda Ýahýanyň haýwanyň keşbi we haýwanyň nyşany diýip atlandyrýan zatlaryny aňladýar.

Uilyam Miller özüniň pygamberlik taýdan ulanyşlarynyň köpüsini, belki-de hemmesini, iki sany harap ediji güýji kesgitlemegine esaslandyrdy; olar “gündelik” (butparaz Rim) hökmünde we ikinji harap ediji güýç hökmünde görkezilýär, bu bolsa iki görnüşde beýan edilýär: harapçylygyň etmişi (ybadathana bilen döwletiň birleşmesi), Ylham kitabynda — haýwanyň keşbi (papalyk pygamberlik gurluşy) hökmünde, hem-de harapçylygyň nejis zady (güneşe çokunma), Ylham kitabynda bolsa — haýwanyň nyşany hökmünde. Milleriň 2 Selaniklilerde Pawlusyň beýanatyndan alan düşünjesi, Adventizmiň binýatlarynyň nyşany bolan Miller üçin esasy binýatlaýyn düşünjeleriň biri bolupdy. Pawlus, 2 Selaniklileriň ikinji babynda görkezilen hakykaty söýmeýänleriň berk azgynlyga düşýänlerdigini aýdýar.

Danyýlyň üç aýatynda (Danyýl 12:9–11) ahyrky günlerdäki simwolik düşünje wagtyň ulanylyşyny öz içine alyp bilmez, sebäbi 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabryndan bäri pygamberlik wagtynyň ulanylyşy indi güýjünde däldir. 9/11 aýatlary otuz ýyl we bir müň iki ýüz altmyş ýyl bolan iki aýratyn döwri aňladýar. Kyrk sany we bir müň iki ýüz altmyş sany ikisi-de pygamberlik çölüniň simwollarydyr we pygamberlik taýdan biri-biriniň ornuna ulanylyp bilner. Şonuň üçin bir müň iki ýüz altmyşa kyrk hökmünde düşünilip bilner, kyrk bolsa dört ýüzüň onlugydyr. 9/11 aýatlary baky ähtiň sanyny simwollaýar; ol dört ýüz (Ybraýym) bilen otzuň (Pawlus) baglanyşygynda görkezilýär. “Bir müň iki ýüz altmyş” bilen görkezilen “çöl” “kyrk” bolan “çöl” bilen gabat gelýär, dört bolsa dört ýüzüň onlugydyr. Otuz — otuzdyr. Dört ýüz otuz sany dört ýüze otzuň goşulmagy bilen emele gelýär; bu bolsa Hezekiýel kitabynyň dördünji babynda üç ýüz togsanyň kyrka goşulmagy bilen görkezilýär.

On ikinji bapdaky 9/11 baradaky aýatlar bapdaky üç pygamberlik döwrüniň ortasyny görkezýär we olar soňky günlerde açylýan baky ähtiň nyşanydyr. Soňky günlerde dört ýüz otuz sanynyň manysynyň açylmagy Ezekieliň dördünji babynda amala aşyrylýar.

Yahuda taýpasynyň Arslany indi Hezekiel, Ýahýa, Daniýel we Işaýa bilen bilelikde iman arkaly Iň Mukaddes Ýere girenler üçin soňky duýduryş habaryny möhürinden açýar. Şol hakykat diňe bir Ysraýylyň kowulyp çykarylanlary hökmünde däl, eýsem ýüz kyrk dört müňüň baýdagy hökmünde hem görkezilenleriň ýokary göterilmegi bilen baglanyşykly açylýar. Şol hakykat Ybraýymyň dört ýüz ýyly bilen aňladylan ähtiň, Pawlusyň otuz ýyly bilen aňladylan äht bilen baglanyşykly bolan çäginde ýerleşdirilendir. Şol hakykat Daniýeliň on ikinji babyndaky 9/11 aýatlarynda beýan edilýär; olar Milleritler tarapyndan dogry düşünilen üç simwolik döwrüň ortasyny aňladýar. Daniýeliň on ikinji babynda möhürinden açylýan ortaky 9/11 hakykaty Hezekieliň üç ýüz togsan güni we kyrk güni bilen görkezilýär. Şol günler Hezekiele on ýedinji Ýubileý aýlawynyň otuzynjy ýylynda açylýar, we Hezekiel ruhany hökmünde ýüz kyrk dört müňüň ruhanylygyny aňladýar; olar üç synagyň ortaky synagyndadyrlar.

Hezekiel, ybadathana synagyň içinde “dördünji aýyň” “bäşinji güni” bilen bellige alynýar; bu bolsa Millerçi taryhynda 1844-nji ýylyň 19-njy aprelindäki ilkinji ruhdan düşmeden başlan we şol ýylyň 22-nji oktýabrynda tamamlanan ýedinji aýlaryň edil ortasyny (“aralyk nokadyny”) görkezýär.

1844-nji ýylyň 21-nji iýuly ýedi mukaddes aýyň ortasyna gabat gelýärdi, we şol senede Samuel Snow Boston Tabernaklynda özüniň Gijeki Gygyryş baradaky habaryny hödürleýärdi. Şol ýerde ol ilkinji gezek köpçüligiň öňündäki çykyşynda “Mukaddes Ýazgynyň hut öz sözleri bilen: ‘Ine, Ýigidi gelýär!’ diýip yglan etdi.” Biz häzir nyşanlaýynlykda Boston Tabernaklynda Ezekiel bilen bile durýarys, gijeki gygyryşyň habarçylarynyň ýokary galdyrylmagynyň joşgunly tolkun kimin öňe gitmeginden sähelçe öň. Tugy ýokary galdyrmagyň pygamberlik prosesi Ylham kitabynyň dokuzynjy babyndaky Yslamyň pygamberlik çyzygynda şekillendirilýär. Ezekieliň dördünji baby ikinji şaýatlygy we üç ýüz togsan bir ýyl hem-de on bäş gün baradaky şol pygamberligiň netijesini berýär, muny bolsa ol dördünji bapda edýär.

Munuň ýaly zatlary indiki makalada dowam etdireris.