Isa Mesihiň Ylhamy — On altynjy San

Biz Ylham kitabyň on birinji bapdan on üçünji baba çenli beýan edilen, ýedi gürlemegiň gizlin taryhy bilen kesgitlenýän pygamberlik wakalarynyň yzygiderliligini öňe sürüp gelýäris. Biz heniz bu wakalaryň ösüşinde Protestantizmiň şahynyň we Respublikanizmiň şahynyň taryhyny bir-biriniň üstüne goýjak derejä ýetmedik. Şeýle hem biz entek Islamyň Gije ýarysyndaky Gykylygyň habarynda tutýan ornuny anyk görkezmek üçin düşünje binýadyny taýýarlamadık. Şeýle-de bolsa, bu wakalar bilen baglanyşykly örän möhüm bir hakykat bar; ol açylyp möhürden boşadylýan hakykatlara düşünende adamyň näme etmelidigini kesgitleýär. Ylham kitabynyň berekedi, ýazylan zatlary “saklamak” jogapkärçiligini hem öz içine alýar.

Açylýan taryhyň çyzygy, onuň içinde ýazylan zatlary eşitjek, okaýjak we berjaý etjek adamlara Hudaýyň döredijilik güýjüni ýetirýär. Şonuň üçin indi Işaýanyň soňky pygamberlik rowaýatyny hem-de Ylham kitabynyň on birinji bapdan on üçünji bap aralygyny gözden geçirişimizden wagtlaýynça çykyp, Eliýanyň we Musanyň öli gury süňkler jülgesiniň içinden geçýän maglumat super awtomagistralynyň köçesinde öli ýatan “üç ýarym gününiň” ähmiýetini berkarar etmegiň wagty ýetdi. Indi bolsa biz “çölüň” nyşanly manysyny kesgitläris.

Soňky makalada biz ýedi gök gürlemesiniň gizlin taryhy tarapyndan berkidilen wakalar yzygiderliliginiň dört pygamberlik şaýatyny kesgitledik. Mesihiň keşbiniň çyzygy, iki şaýadyň çyzygy, haýwanyň keşbiniň çyzygy we demirgazygyň galp patyşasynyň çyzygy.

Demirgazyk galp patyşasynyň nesil ugrunyň ikinji ýarysy, 538-nji ýylda papalygyň häkimiýetlendirilmegi bilen başlanýar. Soňra demirgazygyň ruhy galp patyşasy bolan papalyk, ruhy Iýerusalimi we ruhy Ysraýyly bir müň iki ýüz altmyş ýyl boýy aýak astyna saldy.

Ýahýa hem mukaddes ýeri, hem-de goşuny ölçe diýlip tabşyryldy, ýöne oňa howlyny ölçemän goýmak hem buýruldy, çünki ol on iki ýüz altmyş ýyllyk wagt üçin başga milletlere berlipdi.

Ýahýa bilen Luka butparaz halklaryň “Iýerusalimi” “aýak astyna salýandyklaryna” kyrk iki aýlap şaýatlyk edýärler. Ýahýa bu dowamlylygyň möhletini kesgitleýär, Luka bolsa şol taryhyň tamamlanmagyny görkezýär. Bu iki şaýat Daniel kitabynyň sekizinji baby, on üçünji aýaty baradaky meselä ýüzlenýärler.

Mukaddes ýeriň we goşunyň näçe wagtlap aýak astyna salynjakdygy baradaky sorag, bu ýerde Danielde “mukaddes ýer” hem-de “goşun” hökmünde görkezilýän Iýerusalimiň depelenmegini amala aşyrjak iki weýran ediji güýji kesgitleýär. Bu aýadyň dogry binýatlaýyn düşünilişi, J. N. Andrews tarapyndan beýan edilişi ýaly, onuň mukaddes ýeri-de, goşuny-da depelän iki weýran ediji güýji kesgitleýändigidir. Aýatda kesgitlenýän ilkinji weýran ediji güýç butparazlyk, ikinjisi bolsa papalykdyr. “Goşun” sözi, Danieliň Iýerusalimdäki ybadathanada Ýahýanyň “yşykýanlar” diýip kesgitleýän adamlaryny aňlatmak üçin ulanýan beýan edişidir.

Lewileriň ýigrimi altynjy babyndaky “ýedi wagt” baradaky pygamberligiň ýerine ýetmeginde, butparazlyk on iki ýüz altmyş ýyl mukaddes ýeri we goşuny depeläp geçdi; soň bolsa papalyk hem goşmaça on iki ýüz altmyş ýyl şol bir işi etdi. Luka we Ýahýanyň ýazgylaryna görä, papalyk 1798-nji ýylda ölümli ýarasyny alýança, Ýerusalemi on iki ýüz altmyş ýyl depeläp geçdi. 1798-den on iki ýüz altmyş ýyly aýyranyňda, 538-nji ýyla gelinýär. 538-den on iki ýüz altmyş ýyly aýyranyňda bolsa, miladydan öňki 723-nji ýyla gelinýär; şol wagt Assiriýa, şol döwrüň göni manydaky demirgazygyň patyşasy hökmünde, Ysraýylyň demirgazyk patyşalygyny ýesirlige alyp gitdi.

Ýahýa diňe papalygyň mukaddes ýeri we goşuny depeläp basan bir müň iki ýüz altmyş ýylyna ýüzlenýär, emma Luka butparazlygyň we papalygyň Ýerusalimi depeläp basan iki bir müň iki ýüz altmyş ýyllyk döwrüniň ikisine-de ýüzlenýär, çünki ol: “milletleriň wagtlary tamam bolýança” diýýär. Luka Ýerusalyň depelenip basylmagyny diňe bir “wagt”dan artyk bir zat hökmünde kesgitleýär, çünki ol muny milletleriň “wagtlarynyň” tamam bolmagy diýip atlandyrýar.

Elbetde, 1856-njy ýylda Millerçi Adventizm Laodikeýa öwrüldi, we ýedi ýyl soňra Levililer 26-daky “ýedi wagt” hakykatyny ret etdiler; şonuň üçin Adventizmiň Mukaddes Kitaba degişli bu ýönekeý hakykatlary görmegi mümkin däldir. Meniň görkezýän hakykatym şudur: üç ýol belgini, şeýle hem birinji we ikinji ýol belgisiniň arasyndaky bir wagt döwrüni, soňra bolsa ikinji we üçünji ýol belgisiniň arasyndaky ikinji bir wagt döwrüni kesgitleýän ýedi ýyldyrymyň gizlin taryhy, galp demirgazygyň patyşasynyň pygamberçilik çyzygynyň içinde şekillendirilendir.

Şol hat miladydan öňki 723-nji ýylda, Ysraýylyň demirgazyk şalygynyň demirgazygyň sözüň doly manysyndaky patyşasy bolan Assiriýa patyşasynyň eli bilen gulçulyga alnyp gidilmegi bilen başlandy. Soňra, 538-nji ýylda, demirgazygyň ruhy patyşasyna häkimiýet berildi, we ol 1798-nji ýylda ölümcül ýara alýança, ýene bir müň iki ýüz altmyş ýyl ruhy Iýerusalimi basgylap ezdi. Miladydan öňki 723-nji ýyldan 538-nji ýyla çenli, Ysraýyly boýun egdirilip saklan häkimiýetler hemişe butparaz häkimiýetlerdi.

Mesihiň ugry Onuň hakyky demirgazygyň patyşasy hökmünde biziň eramyz 27-nji ýylda çokundyrylmagynda mesh edilendigini görkezýär, we ondan bir müň iki ýüz altmyş pygamberlik güni soň, Ol haça çüýlendi. Soňra Onuň şägirtlerine biziň eramyz 34-nji ýylda Stefanyň daş bilen öldürilmegine çenli hakyky demirgazygyň patyşasy baradaky habary wagyz etmek üçin güýç berildi. Mesihiň gullugynyň tutuş bir müň iki ýüz altmyş güni dowamynda Onuň ýöremedik ýeke-täk wagty, ýeňişli girişde Iýerusalime atly giren pursadydy. Şonuň üçin Ol Iýerusalimi bir müň iki ýüz altmyş gün basyp geçdi, haçdan soň Onuň şägirtleri hem şeýle etdiler. Galp demirgazygyň patyşasynyň hem-de hakyky demirgazygyň patyşasy bolan Mesihiň iki ugry hem Iýerusalimi we goşuny bir müň iki ýüz altmyş gün depeläp geçdi.

Butparazçylyk hakyky ýehudylaryň ýerdäki mukaddes ybadathana gullugynyň seždesi ulgamynyň galp nusgasydy, papalyk bolsa ruhy ýehudylaryň gökdäki mukaddes ybadathana gullugynyň galp nusgasydyr. Butparazçylygyň müň iki ýüz altmyş ýyly Mesihiň müň iki ýüz altmyş gününe gabat gelýärdi, papalygyň bolsa müň iki ýüz altmyş ýyly şägirtleriň müň iki ýüz altmyş gününe gabat gelýärdi.

Iki setiriň her biri, 2023-nji ýylyň iýul aýynda köpçülige açyk görnüşde möhürden çözülip başlanan ýedi gürrüldiniň gizlin taryhynyň şol bir pygamberlik gurluşyny öz içine alýar. Möhürden çözülme, bölekleýin ýagdaýda, Millerit hereketiniň ilkinji lapykeçliginiň ykrar edilmegi arkaly amala aşyryldy. Olaryň ilkinji lapykeçligi on gyz baradaky tymsalda “eglenme wagty” diýlip atlandyrylýan wagt döwrüni başlatdy. “Eglenme wagty” Nýu-Hempşirdäki Ekseter lager ýygnagynda tamamlandy, şol wagtda Ýarygije gykylygynyň habary doly berkidilipdi. Ekseter lager ýygnagy ikinji ýol belgisi boldy, ol bolsa soňra Ýarygije gykylygynyň habarynyň yglan edilýän wagt döwrüni başlatdy; bu ýagdaý hökümiň üçünji ýol belgisiniň we soňky lapykeçligiň gelmegine çenli dowam etdi.

Üç ýol belgisi ilkinji lapykeçlik, Ýarygijäniň çagyryşy habary we soňky lapykeçlikdi. Şol üç ýol belgisi ýewreý dilindäki “hakykat” sözüne laýyk gelýär; bu söz ýewreý elipbiýiniň birinji, on üçünji we soňky harpyny aňladýar. Birinjiniň-de, soňkynyň-da lapykeçlik bolmagy Alfa bilen Omegananyň golylygyny aňladýar.

Millerçi taryhynda bir müň iki ýüz altmyş günüň göni beýany ýokdur, emma Millerçi taryhy ilkinji hereketiň taryhydyr we şonuň üçin ol soňky hereketiň nusgasydyr. Soňky hereketdäki ilkinji lapykeçligiň taryhy 2020-nji ýylyň 18-nji iýulynda başlady, we ol Ylham kitabynyň on birinji babynda şekillendirilendir. Ylham kitabynyň on birinji babynda iki şaýat öldürilýär, bu bolsa soňky hereketdäki ilkinji lapykeçligi aňladýar; ol ilkinji hereket arkaly nusgalanandyr.

Ylham on birde göwnüçökgünlik olaryň öli bedenleriniň köçede ýatan on iki ýüz altmyş günlük döwri girizdi; şeýlelikde, bu meseliň gijä galma wagtyny belläp goýdy. Olar direldilen wagtynda, ýekşenbe kanunynyň höküm edilşi bilen şol bir sagatda baýdak ýaly ýokary galdyrylýarlar. Iki şaýadyň taryhy on iki ýüz altmyş günlük nyşanly döwri öz içine alýar.

Ýedi gürrüldiniň gizlin taryhyndaky üçünji perişdäniň hereketiniň jikme-jiklikleri beýleki parallel ugurlara garanda has köp anyklaşdyrma berýär, emma üçünji perişdäniň ugry, demirgazygyň hakyky patyşasynyň ugry we demirgazygyň galp patyşasynyň ugry — bularyň hemmesi başlangyç nokadyndan başlanýan, soňra orta nokada çenli ýetýän bir wagt döwrüniň gelýändigi, onuň yzysüre bolsa ahyrky nokatda höküm bilen tamamlanýan başga bir wagt döwrüniň gelýändigi ýaly şol bir pygamberlik häsiýetlerine eýedir.

Müň iki ýüz altmyş gün ýedi gümmürdiň gizlin taryhynyň esasy düzüm bölegidir. Müň iki ýüz altmyş gün Ylham kitabynyň on ikinji babynda “çöl” hökmünde nyşanlanýar.

Ybadathana papalyk häkimiýetiň depelenmesinden halas bolmak üçin bir müň iki ýüz altmyş ýyllyk döwürläp çöle gaçdy. On dördünji aýat munuň üçin ýene bir şaýatlyk berýär.

Ybadathana aagondarhanyň we papalygyň yzarlamasyndan bir müň iki ýüz altmyş ýyl gaçyp gizlendi; şonuň üçin “çöl” bir müň iki ýüz altmyş günüň nyşanydyr. Bu san Danyýel bilen Ylham kitaplarynda göni ýedi gezek duş gelýär, emma Mukaddes Ýazgylarda ol başga birnäçe görnüşde hem aňladylýar. Her bir ýagdaýda ol Lewiler kitaby, ýigrimi altynjy bapdaky “ýedi wagt”y aňladýar.

Miladydan öňki 723-nji ýyldan 538-nji ýyla çenli mukaddes ýeri we onuň goşunyny basyp ýörän butparazlyk bolsun, ýa-da ruhy Iýerusalimi we onuň içindäki sežde edýänleri depeleşdiren papalyk bolsun, bularyň ikisi-de Hudaýyň halkynyň dargadylyşynyň mysaly bolupdy; bu bolsa Hudaýyň halkynyň Levililer kitabynyň ýigrimi bäşinji we ýigrimi altynjy baplarynda görkezilişi ýaly “ýeriň Sabatlary” ähdini bozmagy zerarly ýüze çykypdy. Ýigrimi altynjy bapda bu Hudaýyň ähdiniň dawasy diýip atlandyrylýar.

Hudaýyň ähtine garşy gozgalaň Hudaýyň halkynyň başyna «meniň ähdimiň dawasy» diýlip görkezilýän gulçulygy we dargadylmagy getirdi. Danieliň Musanyň «näleti» we «anty» diýip atlandyrýan, şeýle hem «meniň ähdimiň dawasy» diýlip atlandyrylýan jezany düşünmezlik adamy Danieliň dokuzynjy babynda görkezilişi ýaly Mesihiň işiniň has çuň manysyny görmekden kör edýär. Ellen Waýtyň ýazgylarynda Laodikiýanyň körlüginde bolan Hudaýyň halkyna berilýän yzygiderli baha şudur: olar «sebäpden netijä çenli pikir ýöredip» bilmeýärler. Garaňky asyrlaryň bir müň iki ýüz altmyş ýylyna düşünýändigiňizi ykrar edip bilersiňiz, ýöne şol depeläp basmagyň «sebäbini» bilmeseňiz, siz körsiňiz.

Mesihiň ähtnamany tassyk etmegi Onuň «ähtnamasynyň dawası» bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. «Näletiň» dowamlylygy iki müň bäş ýüz ýigrimi ýyl boldy, we Mesihiň hut şol bir ähtnamany tassyk etmeginiň dowamlylygy iki müň bäş ýüz ýigrimi gün boldy. Ýedi gürrüldiniň gizlin taryhynyň gurluşyny üpjün edýän ýewreýçe «hakykat» sözi bilen laýyklykda, Mesihiň Öz ähtnamasyny tassyk etmeli bolan pygamberlik hepdesi ýewreý elipbiýiniň birinji, on üçünji we soňky harplary bilen aňladylýan üç bellige eýe bolupdy.

Hepdäniň ilkinji ýol belgisi Onuň çokundyrylmagy boldy, ikinji ýol belgisi haç boldy, iň soňkusy bolsa Stefanusyň ölümi boldy. Asman perişdeleri William Milleri Levililer kitaby ýigrimi altyndaky “ýedi wagt”y görmäge ýolbaşçylyk edişleri ýaly, şol “ýedi wagt”y görmekden ýüz öwürmek, Mesihiň Öz ganyny döken hem-de Onuň gadymy göni manysyndaky halkynyň ret eden hut şol ähtini tassyk eden pygamberligi doly görmegiň mümkinçiligini ýok edýär. Ahyrsoňy halas bolýan her bir adam “hakykat” barada diňe bölekleýin we doly däl düşünjä eýe bolar. Emma “hakykaty” bilgeşleýin görmekden ýüz öwürýän hiç kim halas bolmaz. Ata barýan diňe bir ýol bar, ol hem Isa arkalydyr, Isa bolsa “hakykatdyr”.

Bu, oýlanmaga mynasyp düşünjedir, çünki ol Levililer kitabyň ýigrimi bäşinji we ýigrimi altynjy baplaryndaky äht bilen baglanyşyklydyr. “Ýedi wagtyň” “näleti” gadymy göni manydaky Ysraýylyň üstüne, olaryň ýeri dynç aldyryş boýunça görkezmeleri we Ýubileý baradaky tabşyryklary berjaý etmäge meýilsiz bolandyklary sebäpli getirildi. Bu goýup gitmegiň günäsidi. Nälet olaryň öldürmezlik ýa-da ogurlamazlyk ýaly bir buýrugy gös-göni bozandyklary üçin däl-de, eýsem özlerine buýrulan bir işi ýerine ýetirmegi goýup goýberendikleri üçin olaryň üstüne getirildi. Olar diňe ýeri dynç aldyryş bilen baglanyşykly görkezmeleri äsgermezlik etdiler. “Ýedi wagty” (perişdeleriň William Milleri açmaga ýolbaşçylyk eden hakykatyny) haýsydyr bir mukaddesleşmedik sebäp bilen kabul etmeýän Adventistler hem, hakykaty hakyky derňemek üçin hiç wagt wagt bölmändikleri sebäpli, gadymy göni manydaky Ysraýylyň äsgermezlik eden şol bir äht maglumatyny äsgermezlik etmek arkaly, goýup gitmek görnüşindäki şol bir pitneçiligi amala aşyrýarlar. Başlangyç ahyry görkezýär.

Ylham kitabyň on ikinji babyndaky “çöl” diýlip atlandyrylýan bir müň iki ýüz altmyş gün “ýedi wagtyň” nyşanydyr. Mesihiň gullugynyň bir müň iki ýüz altmyş güni hem, şägirtleriň gullugynyň bir müň iki ýüz altmyş güni hem, ähtiň tassyklanylýan tutuş hepdesini aňladýar. Butparazçylygyň Hudaýyň halkyny aýak astyna alan bir müň iki ýüz altmyş ýyly hem, papalyk düzgüniň Hudaýyň halkyny aýak astyna alan bir müň iki ýüz altmyş ýyly hem, Musanyň näletiniň tutuş “ýedi wagtyny” aňladýar.

Ylhamyň on birinji babynda, bir müň iki ýüz altmyş günden soň, ýüz kyrk dört müň hökmünde ähtleşige girmek üçin öli süňkler gaýtadan dirildilýär. Emma olaryň şol äht gatnaşyklaryny amala aşyrmagy üçin, Danyýeliň dokuzynjy bapda edişi ýaly, ähtiň şertlerini berjaý etmegi talap edilýär. “Ýedi wagt” ähtiniň şertleri duşmanyň ýurdunda tapylanlar üçin anyk görkezmeleri öz içine alýar. Özüniň dargadylan hakykatyna oýananlar Rebbe dolanmagy islänlerinde, Lewiler kitaby 26 olara nähili dolanmalydygy barada görkezmeler berýär.

Mukaddes Ýazgylardaky “pine away” diýen aňlatma eremegi, zaýalanmagy we bütinleý sarp bolup gitmegi aňladýar. “Pine away” bolmak öli, gurak süňklere öwrülip zaýalanmakdyr. Şeýle hem bu görkezme ölümi kesgitleýär, çünki ol öz ýagdaýyna oýanýanlary “siziň duşmanlaryňyzyň ýurdunda” bolanlar hökmünde görkezýär.

2020-nji ýylyň 18-nji iýulynda üçünji perişdäniň hereketindäki ilkinji lapykeçlik bolup geçdi. Ol mukaddes pygamberlik özgertme çyzyklaryndaky beýleki ähli ilkinji lapykeçlikler arkaly öňden nusgalanyp görkezildi. Ezekieliň otuz ýedinji baby soňky günlerde Hudaýyň halkyny dargadylan, bozulyp zaýalanan we ýok bolup gutaran ýagdaýda, diňe gury öli süňkleriň jülgesine öwrülen hökmünde kesgitleýär. Olar duşmanyň ýurdundadyr, ol hem ölüm ýurdudyr. Ylham kitaby on birinji bapda iki şaýat öldürildi we köçede taşlanyp goýuldy. Ähli pygamberler biri-biri bilen ylalaşýarlar. Şonuň üçin Musa Ezekieliň jülgesiniň içinden geçýän köçede ýatan ölülere ýüzlenýär. Olar lapykeçlik ýagdaýyndaka, Ýeremiýa arkaly görkezme berilýär.

Yermeýa şeýle habardar edilýär: eger ol Hudaý adyndan geplemek islese, onda ol dolanmaly, we şeýle etmek bilen gymmatly zady bihaýa zatdan aýyrmaly. Parçanyň mazmuny bihaýa zatlaryň onuň ýanyna dolanmaly däl bolanlar diýlip görkezýändigini anyk edýär. Ol bu parçada lapykeç ýagdaýynda suratlandyrylanda, özüniň ýalňyz bolandygyny beýan edýär.

Ýermeýa “masgaralaýjylaryň ýygnagynda” oturmandy, çünki ol ýeke özi otyrdy. Ol masgaralaýjylaryň ýygnagy bolan nejisleriň ýanyna dolanmaly däldi. 1863-nji ýylda Adwentizm Musanyň “ýedi wagtyny” ret etmek üçin Wawilonyň gyzlarynyň Mukaddes Kitaba degişli usulýetine dolanyp baranda, “masgaralaýjylaryň ýygnagyna” dolanyp barmagyna başlady. Emma Ýermeýa Milleritleriň taryhyndan hem beter, has takygy, ahyrzamana degişli gürrüň edýär. Öli süňkleriň jülgesindäkiler duşmanlaryň ýurdudadygyny hakykat hökmünde aňanlarynda, köçede olaryň ölüminiň üstünden şatlananlaryň ýanyna hiç haçan dolanmaly däldirler. Şol topar Ýermeýanyň ýanyna dolanyp biler, ýöne ol olaryň ýanyna dolanyp bilmez.

Emma olar yzyna dolanjak bolsalar, onda olar “ýedi wagt” bilen gönüden-göni baglanyşykly bolan Musa tarapyndan berlen görkezmeleri hem berjaý etmelidirler. Ylham kitaby on birinji bapda köçede öli ýatanlar üç ýarym günläp ölüdirler; bu bolsa pygamberlik taýdan “çöl”dür.

Şonuň üçin ölileriň ilkinji oýanyşy, süňkleriň biri-birine birleşmegine sebäp bolýan, emma olaryň heniz diri däl wagtynda, bir habar arkaly amala aşyrylýar. Olary güýçli bir goşuna öwürmek üçin dört ýeliň habary, ýagny möhürleme habary zerurdyr. Olary bir ýere jemleýän ilkinji habar bolsa “sesden” gelýär.

Ses çölden gelýär, ol “ýedi wagtlyk” dagynyklygyň nyşanydyr. Ol ses çöldedir, çünki Ezekiel hem öli süňkleriň jülgesine alnyp gidildi. Ol uzakdan däl-de, hut şol jülgäniň içinden şaýatlyk edýärdi.

Jülge üç ýarym günüň çöli bolup durýar. Sesiň wadasy, Iýerusalimiň günäsiniň bagyşlanandygydyr we onuň söweşiniň tamamlanandygydyr. Bu wada ahyrky günlerde amala aşyrylýan ýüz kyrk dört müň adamyň möhürlenmegini aňladýar. Emma onuň günäsiniň bagyşlanmagy, ähli günäleri üçin «iki esse» almagy bilen baglanyşyklydyr. Musa tarapyndan hödürlenen bejeriş çäresi diňe özleriniň günälerini däl, eýsem atalarynyň hem günälerini boýun almagy talap edýär. Eger olar şol buýrugy ýerine ýetirseler, olaryň günäsi bagyşlanar.

Bu hakykatlary indiki makalada dowam etdireris.