Isa Mesihiň Ylhamy — Üçünji San

Öňki makalalar arkaly pygamberlik beýanlarynyň ýeterlik möçberini indi Vahiy kitabynyň içinden geçmäge başlanymyzda oňat bir salgylanma nokady bolarlyk derejede ýerleşdirendigime ynanýaryn. Eger siz bu makalalary onlaýn okaýan bolsaňyz, olaryň sene boýunça yzygiderli ýerleşdirilendigine düşünýärsiňiz diýip umyt edýärin. Men bu makalalary yzarlaýanlaryň arasynda paýlaşýan zatlarymyň köpüsi bilen tanyş bolanlaryň bardygyna düşünýärin we ähli gaýtalamalar üçin olardan ötünç soraýaryn. Men, Future for America-nyň ulanýan ýörelgelerine täze bolan biriniň düşünip, gyzyklanmasyny saklamagy üçin, garap çykýan hakykatlarymyza ýeterlik mukaddes ýazgy goldawyny bermäge çalyşdym, hernäçe bu düşünjeler babatda köpümiziň eýýäm bilýän tanyşlygymyz olarda ýetmezçilik edýän hem bolsa.

Wahy kitabynda açylan, ýakyn wagta çenli meniň hiç haçan anglamadyk örän güýçli käbir hakykatlar bar. Men bu hakykatlary paýlaşmazdan ozal olary goldaýan pygamberlik esasyny gurmaga synanyşman, ýönekeýje jemgyýetçilige hödürläp bilerdim; emma bu hakykatlar şeýle täzedir we şeýle çynlakaýdyr welin, men olaryň üstünde goýup boljak belli bir esas bolmazdan olary paýlaşmaga razy bolmadym; men bu hakykatlaryň synag möhletiniň tamamlanmagynyň öň ýanynda bolup geçýän Wahy kitabyndaky möhürleriň açylmagy hökmünde görkezilýändigine ynanýaryn.

Isa bu ýerde ulanylýandygyna ynanýaryn diýip, hakykaty öwretmek barada bir ýörelgäni öňe sürdi. Bu ýörelge Mukaddes Ruhuň işiniň kesgitlenişiniň çäginde beýan edilýär.

Mesih, “Size aýdara köp zatlarym bar, emma häzir olary göterip bilmersiňiz” diýip aýdanda, bu meniň ynanjymy tassyklaýar: häzir paýlaşylmaly köp zat bar, ýöne ilki bilen şol hakykatlaryň üstünde gurlup biljek mantykly bir esas bolmalydyr. Şeýle diýlip, öňki aýatlar üç perişdäniň habarlaryny Mukaddes Ruhuň “dünýäni günä, dogrulyk we höküm barada ýazgarmagy” hökmünde görkezýär. Şol üç habar iň soňky duýduryş habarydyr; şonuň üçin Mukaddes Ruhuň işini görkezýän bu parça möhüm bir şaýatlykdyr, çünki ol habaryň kem-kemden düşünilýändigini nygtaýar, we ol diňe Mukaddes Ruhuň ýagyna eýe bolanlar tarapyndan düşünilýär. Ýahýa, Ylham kitabynda, dünýäniň ahyrynda Sabat güni ybadat edýän Ýedinji Gün Adventistidigini görkezmek bilen hut şol hakykaty aňladýar.

Dünýäniň ahyryndaky Ýedinji gün Adventistleri Ylhamdaky açylmadyk habara düşünjek bolsalar, munuň sebäbi olaryň “Ruhdadyr.” Bize “Adventist halkynyň tejribesini görkezýär” diýlip aýdylan tymsalyň baglanyşygynda Ýahýa akylly gyzdyr, çünki onda Ruhuň ýagy bardyr. Ol dünýäniň ahyryndaky akylly gyzlary wekilçilik edýär; olar özleriniň “yzlarynda” beýik bir sesi eşidýärler. Onuň “yzyndan gelýän ses” indiki aýatda kesgitlenişi ýaly Alfa we Omegadyr, hem-de şol ses oňa köne ýollara dolanmagy we şolarda ýöremegi habar berýär.

Ýeremiýanyň salgylanan “rahatlygy” soňky ýagyn döwründe Mukaddes Ruhuň inmegidir. Indiki aýatda Ýeremiýa Adventizmiň esaslaryna (köne ýollara) dolanmakdan we şolarda ýöremekden ýüz öwürýän akmak gyzlaryň ikinji mysalyny berýär.

Ýahýa öz arkasyndan oňa gadymy ýollara ýa-da Adventizmiň esaslaryna gönükdirýän sesi eşidende, onuň eşidýän sesi surnaý ýalydyr. Ol ses Hudaýyň Adventizmiň üstünde goýup bellän “garawullary” arkaly ýetirilýär. Kazyýetiň açylandygyny yglan edýän birinji perişdäniň habarynyň yglan edilişi döwründe, Adventizmiň başynda duýduryş surnaýyny çalan garawul Ata Millerdi. Emma Ýahýa aýratynlykda kazyýetiň tamamlanýandygyny yglan edýän üçünji perişdäniň habaryny wagyz edýänleri aňladýar. Ol Hudaýyň Milleriň hyzmaty arkaly bina eden esaslaryna dolanýanlary aňladýar.

Biz ýyllaryň dowamynda gaýta-gaýta görkezýäris (we bu Habakkukyň Tablisalarynda hem tapylýar) ki, birinji perişdäniň habaryndaky “Hudaýdan gorkuň” diýen söz günäni aýan etmek üçindir, ikinji perişdäniň habary bolsa adalatlylygyň ýüze çykýan ýeridir, üçünjisi bolsa hökmi kesgitleýär. Bular üç perişdäniň üç ädimidir, şeýle hem Mukaddes Ruhuň işiniň üç ädimidir. Şol üç ädim, “hakykat” diýip terjime edilýän ýewreý sözüni emele getirýän üç ýewreý harp bilen hem nyşanlanýar. Ýahýa on altynjy bapdaky parçanyň içinde Isa, Hudaýyň halkyny “ähli hakykata” ugrukdyrmakda, şol bir wagtda hem olara “geljek zatlary” görkezmekde Mukaddes Ruhuň işi barada söz açýar. Emma Isa: “Size aýtjak köp zadym bar, ýöne siz olary häzir göterip bilmersiňiz” diýýär.

“hakykat” diýip terjime edilen ýewreý sözüniň ähmiýetiniň käbir taraplaryna düşünendigiňize umyt edýärin. Çünki biz ýaňy-ýakynda şol nyşany öwrenişimize ulanyp başladyk. Ylhamyň birinji bapynyň ilkinji üç aýatynda Hudaý bilen adamyň arasyndaky aragatnaşyk prosesi görkezilýär. Ol, hatda Ylham kitaby Hudaýlygyň üç görnüşli tebigatyny görkezmezinden öň hem görkezilýär. Ol Ylhamyň soňky aýatlarynda ikinji şaýatyny tapýar we şeýle etmek bilen, “setir üstüne setir” ýörelgesiniň ulanylmagyna esaslanyp, has köp nur berýär.

Soňra Barlyk 1:1–2:3 goşanymyzda, Ylhamyň başynda we ahyrynda ýerleşýän öňki iki çyzygyň üstüne goýmak üçin üçünji şaýady we başga bir pygamberlik çyzygyny tapýarys.

Soň biz Köne Ähtdäki geljek Ylýasy kesgitleýän iň soňky wadany hem goşýarys, we şonda biziň dört pygamberlik çyzygymyz bolýar.

Soň biz Täze Ähdiň birinji baby goşýarys we ähli setirlere Alfa we Omega ýörelgesini ulananymyzda, Injilde tapylýan iň soňky habary jemläp düzmek üçin bäş setirimiz bolýar. Eger biz eýýäm kesgitlän şol bäş setirimizi, şol bäş setiriň ählisine bu ýörelgäni başdan-aýak ulanmak arkaly tamamlajak bolsak, onda seredýän şol “birinji we soňky” pygamberlik setirleriniň ählisiniň şaýatlyk edýän şol bir maglumatyna Matta kitabynyň soňunyň hem-de Ýahýa kitabynyň soňunyň hem şaýatlyk etmegine garaşmalydyrys.

Açylýan habar Ylham kitabynda berkidilendir, şonuň üçin, Uýamyz Waýtyň bize “Mukaddes Kitabyň ähli kitaplary Ylhamda duşuşýar we şol ýerde tamam bolýar” diýip habar berşi bilen ylalaşykda, ol beýleki ugurlar üçin salgylanma nokady bolup hyzmat edýär. Ylham kitabynyň ilkinji üç aýatynyň habary, Hudaýyň Öz Sözüni Ýahýa ýetirip, onuň ony ýazyp çykmagy we ybadathanalara ibermegi üçin ulanýan işini görkezýär. Täze Ähdiň ilkinji kitaby, öň bellenip geçilişi ýaly, Isa Mesihiň nesil şejeresini beýan edýär we ol örän manyly bir nokatdan başlanýar.

Isa “Dawudyň ogly” baradaky mesele bilen jedelçi ýehudiler bilen bolan göni aragatnaşygyny tamamlady; bu mesele ýehudiler tarapyndan diňe başlangyç we ahyr prinsibini Mukaddes Kitabyň esasynda düşünendikleri ýagdaýynda düşünilip bilinjekdi. Olar düşünmediler, Adwentistleriň köpüsi-de düşünmeýär. Taryhyň gaýtalanýandygy baradaky prinsipe garşy jedelleşmek isleýän her bir adam gadymy Ysraýylyň häzirki zaman Ysraýylynyň görnüşidigine düşünmeýändigini görkezýär; şol prinsipe ynanmak islemeýändikleri hem gadymy Ysraýylyň ahyrynda şol bir prinsipe düşünmek islemänliginiň hut özüdür. Isa bu prinsipi ýehudilere beren iň soňky tapmaçasynda görkezdi; olary şeýle tapmaça gönükdirdi: nähili edip Dawudyň Rebbi şol bir wagtyň özünde Dawudyň ogly hem bolup bilýär?

Ýahýa kitabyň birinji babynda başlangyçda Sözüň Hudaý bilen bolandygy, Sözüň Hudaýdygy we ähli zatlary Sözüň ýaradandygy görkezilýär. Bu, elbetde, biziň ýüzlenýän beýleki setirlerimiz bilen sazlaşýar. Eger-de biz soňra Ýahýa hoş habarynyň iň soňky sözlerine seretsek, Isanyň özüniň nähili öljegini beýan edişini eşidenden soň, Petrus resul Ýahýanyň başyna näme boljagyny Isadan soraýandygyny görýäris.

Petrus Ýahýanyň nähili ölýändigini, hatda Ýahýanyň ölermi-ýokmydygyny bilmek isledi. Parçada jogap iki gezek gaýtalanýar: Isa muny aýdanda, soňra bolsa Ýahýa täzeden şeýle diýdi: “If I will that he [John] tarry till I come, what is that to thee?” Ýahýa hakykatdan-da Isanyň Ikinji Gelişine çenli ýaşady.

Siz şol “hakykaty” diňe taryhyň gaýtalanýandygyna, şeýle hem gaýtalanmaly bolan şol taryhyň dünýäniň ahyrynda gaýtalanýandygyna ynanýan bolsaňyz görüp ýa-da eşidip bilersiňiz. Dünýäniň ahyry — Ýahýanyň Ylham kitaby ýazanda bolan ýeri bolup durýar. Ýahýanyň Hoş Habarynyň soňky kitaby başlangyç bilen ahyryň beýleki ugurlary bilen sazlaşýar, çünki ol Ýahýany Ikinji Gelişe alyp barýan wakalaryň taryhynda ýerleşdirýär; ol hem soňky duýduryş habaryny yglan edýänleri wekil edip, şol habary ýygnaklara iberýär.

Ýahýanyň Hoş Habarynyň ahyry, Ýahýany pygamberlik taýdan Ikinji Gelişiň taryhynda ýerleşdirmek bilen, aragatnaşyk işini Ylham kitabynyň ilkinji üç aýatyndaky ýaly kesgitleýär. Şeýlelikde, Isanyň ilkinji “ikinji gelişini” (Patmosy) Onuň soňky “ikinji gelişini” görkezmek üçin ulanýar. Bu, biziň garap çykýan beýleki ugurlarymyz bilen kämil derejede baglanyşýar, çünki bu Ýahýany dünýäniň ahyrynda, Isa Mesihiň Ylhamyny kabul edýän Patmosda görkezýär. Onda Matta kitabynyň ahyry näme?

Bu bölümde ähli häkimiýet Isanyň özüne berilýär, elbetde, bu Onuň ýaradujy güýji bolar. Soňra bolsa Ol Atanyň, Ogluň, şeýle hem Gelip çykyş kitabynyň birinji babynda suwuň ýüzünde hereket eden Mukaddes Ruhuň we Hudaýyň tagtynyň öňünde duran ýedi ruhuň ady bilen çokundyrmagy buýurýar. Bu bölüm mesihçileriň asmandaky üçlügiň üç şahsyny üç aýry-aýry barlyk hökmünde ykrar etmelidigini görkezýär. Matta kitabynyň ahyry beýlekileriň altysynyň edişi ýaly, bu setirlere goşýar.

Isa Öz Sözüniň içinde soňuny başy arkaly suratlandyrýar, çünki Ol Sözdür, hem-de Ol Alfa we Omegedir.

Şu ýedi çyzygy bir ýere jemlemek, Hudaý bilen adamyň arasyndaky aragatnaşyk işiniň örän jikme-jik bir suratyny döredýär; şeýle hem beýleki “çyzyk” şaýatlary tarapyndan beýan edilip, berkidilen başga-da köp wajyp hem möhüm hakykatlary öňe sürýär. Alfa bilen Omegany aňladýan pygamberligiň ýedi “çyzygy”. Emma Malaky kitaby barada näme?

Malahynyň kitaby Adventizmdäki biwepa ruhanylara garşy ýiti ýazgaryşdyr. Ol ahyrzaman döwründe Adventizmdäki iki topar ybadat edijiniň görkezilmegi bilen başlanýar.

Malaki dünýäniň ahyrynda ybadat edýänleriň iki toparynyň ruhanylaryň hem iki toparydygyny bize mundan beýläk hem habar berýär.

Malakynyň başlangyjy iki hili ruhany arkaly Laodikýa we Filadelfiýa habaryny nyşanlaýandyr. Ruhanylara «eşitmek» buýrulýar. Ýahýa eşidýän ruhanylary aňladýar, we bir ruhany Hudaýyň äht boýunça saýlanan halkyny aňladýar. Olar eýýäm näletlenendirler we eger «eşitmeseler» hem-de muny «ýüreklerine salmasalar» ýa-da «saljak bolmasalar», ýene-de näletlenerler.

Ruhanylar Hudaýyň saýlap alan halkydyr; olar ybadathananyň binýadyndaky “burç daşy” arkaly synagdan geçirilýärler. Burç daşy beýleki ähli binýat daşlarynyň deňlenýän daşydyr, şeýle hem ol tutuş ybadathananyň agramyny göterýän daşdyr. Milleriň burç daşy Levililer kitaby ýigrimi altynjy bapdaky “ýedi wagt” bolupdy. Burç daşy, ýagny gurluşykçylar tarapyndan ret edilen daş, ybadathananyň gurulmagynyň hakykat hekaýasydyr; bu hekaýa Pygamberlik Ruhunyň ýazgylarynda örän anyk beýan edilýär. Ilkinji ret edilen daş baradaky bir möhüm ýagdaý şudur: ol ret edilenden soň bir gyra goýlupdy, we şondan beýläk ybadathanany gurýanlar öz iş meýdanynda bir gyra goýlan şol burç daşyna yzygiderli büdreýärdiler. Ol büdreme daşy bolupdy.

Malaki kitabynda Huda erbet ruhanylara, ýagny akylsyz Laodikiýa gyzlaryna, olary “näletländigini” hem-de näletlejekdigini mälim edýär. Olary näletleýär, çünki olar Ylýas habaryny “eşitjek” we ony ýüreklerine “goýjak” däldirler. Ylýas habary atalaryň ýüreklerini çagalaryna, çagalaryň ýüreklerini hem atalaryna öwürýär. Olaryň ýürekleriniň öwrülmegi atalar we çagalar baradaky Ylýas habaryny, ýagny ilkinji we soňky ýörelgesini eşitmegi aňladýar. Ilkinji we soňky baradaky habary eşitmek ýeterlik däldir, ol ýüregiň üstüne goýulmalydyr. Ylýas habaryny kabul etmek ony ýüregiňe goýmakdyr. Eger bir ruhany şol ýörelgäni eşitmese, ol näletlener.

Olar 1863-nji ýylda Milleriň ýüze çykaran iň ilkinji düýpli hakykatyny ret etmek işine başlanlarynda, lagnaty öz başlaryna getirdiler; we şu güne çenli şol ret edişi dowam etdirmekden başga hiç zat etmediler. Emma ösüş häsiýetli lagnat 1863-nji ýylda başlanan bolsa-da, (sebäbi olar eýýäm lagnatlanypdyrlar), geljek zamana degişli bolan şol lagnat Rebbiň agzyndan Ýekşenbe kanuny wagtynda tüýkürilip çykarylanlarynda amala aşýar. Malakynyň başlangyjy soňy suratlandyrýar, çünki soňy paýhasly we akmak ruhanylara berlen iň soňky duýduryşy aňladýar. Malakydaky paýhasly we akmaklar Esaw bilen Ýakup hökmünde görkezilýär. Uly dogan ilkinji doglan bolmak hukugy arkaly ähtini aňladýar we kiçi dogan bilen garşy goýulýar. Ulynyň birinji, kiçiniň bolsa soňky bolşy hem şony görkezýär.

Malakyda hem Esaw, hem-de Ýakup Laodikeýa adventistleri hökmünde görkezilýär, emma soňkusy ahyrsoňy Rebbiň “sesini” eşitdi, toba etdi we onuň ady Ysraýyl diýip üýtgedildi. Ulysy, ilkinji bolan bolsa eşitmedi. Ýakup düýş görüp, perişdeleriň Mesihi aňladýan basgançagyň üstünden ýokaryk çykyp, aşak düşýändiklerini gören gijesinde Rebbiň sesini eşitdi. Ýakup dünýäniň ahyrynda bolan Laodikeýa adventistlerini aňladýar; olar Ýahýa we Ýakubyň ýokaryk çykýan hem-de aşak düşýän perişdeler barada basgançak düýşi arkaly şekillendirilişi ýaly, Ylhamyň birinji bapynyň ilkinji üç aýatyny başdan geçirende, Laodikeýalylardan Filadelfiýalylara öwrülýärler. Şol tejribe Ýakubyň Filadelfiýaly Ysraýyla öwrülmeginiň başlangyjyny belleýär. Ýakubyň öwrüliş hekaýasynyň soňy bolsa onuň Penielde Mesih bilen göreşen wagtydyr. Şeýlelikde, Ýakubyň ilkinji doglanlyk hukugy baradaky hekaýasy Ylham kitabynyň birinji bapynyň ilkinji üç aýatynda, iň soňky duýduryş habarynyň möhüriniň açylýan wagtynda başlanýar we kynçylyk döwründe, soňky ýedi bela wagtynda tamamlanýar.

Başlangyçlaryň we ahyrlaryň dört toplumynyň hemmesi, “setir üstüne setir” bolup, Isa Mesihiň Ylhamynyň habaryna şaýatlyk edýär. Sorag şudur: akylsyz ruhanylar muny eşidermi ýa-da eşitmezlermi.

Ybadathanalara Ruhuň ýygnaklara näme diýýändigini eşidýän akyldar ruhanylar, Ylýasyň habaryny eşidiň. Miller Ylýasdy, käbirleri eşitdi, emma beýlekiler boýun gaçyrdylar.

Miller hem Ylýas, hem-de Çokundyryjy Ýahýa arkaly öňünden görnüşlendirildi, çünki Çokundyryjy Ýahýa Mesihiň ilkinji gelişine ýol taýýarlady, Miller bolsa Mesihiň 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda asmandaky mukaddes ybadathananyň Iň Mukaddes Ýerine gelmegi üçin ýol taýýarlady. Malakiýa Ýahýanyň hem-de Milleriň işini gös-göni kesgitleýär.

Öz döwrüniň “garawuly” hökmünde Milleriň işi ybadathananyň binýadyny galdyrmagy aňladýardy. Onuň başlangyçdaky işi ybadathananyň tamamlanmagyny aňladýan bir işi şekillendirmelidir. Şol ahyrky iş üçin surnaýy anyk bir ses bilen ýaňlandyrjak başga bir garawul zerurdyr. Miller hem-de birinji perişdäniň habary höküm işiniň açylyşyny yglan etdi, Milleriň nusgalaýan garawuly bolsa Adventizmiň ahyrynda höküm işiniň tamamlanmagyny yglan eder.

Malaki kitabynda Reb şeýle wada berýär: «Jadygöýlere, zina edýänlere, ýalan ant içýänlere, hakyna tutulan işçä zähmet hakyny bermän sütem edýänlere, dul aýala we ýetime zulum edýänlere, gelmişegi öz hukugyndan mahrum edýänlere hem-de Menden gorkmaýanlara garşy höküm çykarmak üçin ýanyňyza tiz geleýin». Bu ýerde görkezilýänler «Hökmürowan Rebden» «gorkmaýanlardyr». William Miller adamlary «Hudaýdan gorkmaga» çagyrýan birinji perişdäniň habarchysydyr. Esaslary ret etmek Hudaýdan gorkyny ret etmekdir.

Birnäçe gezek ýatlanylýan pygamberlik başlangyçlaryny ýa-da ahyrlaryny aýyranymyzda, bu Ylham kitabyň ilkinji üç aýatynyň üstüne birleşdirilip goýulmaly sekiz pygamberlik setirine deň bolýar. Onda Gelip çykyşyň ahyry barada näme aýdyp bolar?

Gelip çykyş kitabyň ellinji baby Ýusubyň ölümi bilen tamamlanýar.

Kyrk sekizinji bap Ýakubyň ölümini görkezýär. Kyrk sekizinji bapda ilki bilen Ýakubyň ölümine deginilip, ellinji bapyň jemleýji aýatlarynda Ýusubyň ölümine geçilmegi, Gelip çykyş kitabynyň soňy hökmünde onuň soňky üç babynyň üstünde Alfanyň we Omeganyň möhrüni goýýar.

Şol iki ölüm Ysraýylyň Müsürdäki ýesirliginiň başlanmagynyň we tamamlanmagynyň nyşanlary hökmünde ulanylýar. Başlangyçda Ýakubyň jesedi atalary bilen jaýlanmak üçin yzyna äkidilýär, Musa Müsürden çykanda bolsa, Ýusubyň jesedini atalarynyň jaýlanan ýerine jaýlamak üçin alyp çykýar.

Tekwiniň soňy soňky üç bapdan ybaratdyr. Kyrk sekizinji bapda Ýakup (Ysraýyl) özüniň on iki ogluna ak patalar berýär; bu ak patalar derňew hökümnamasynyň “ahyrky günlerinde” şol on iki taýpanyň başyna geljek wakalaryň pygamberlikleri hökmünde gönüden-göni kesgitlenýär.

Derňew höküminiň “ahyryky günlerinde” Reb, Ylham kitabynda ýüz kyrk dört müň hökmünde şekillendirilýän on iki ogluny ýygnamagy wada berýär. Bular — Ylham kitabynda Ýahýanyň beýan edýänleridir. Olar Ýakupdan gelýän bir çagyryş arkaly, ýagny öz başlangyç taryhyndan gelip çykýan we özlerine “diňläň” hem-de “gulak asyň” diýilýän bir çagyryş arkaly ýygnalýarlar. Ahyryky günlerde Ýakubyň ogullary arkaly öňden nusgalananlar bir habary “diňleýärler” hem-de “gulak asýarlar” ýa-da Ýahýanyň aýdyşy ýaly, onda ýazylan zatlary “berjaý edýärler”. Bu, atadan çagalara gönükdirilen bir çagyryşdyr; bu Ylýas habarydyr. Çagyrylanlar “Ýakubyň og[ul]lary” diýlip atlandyrylýar, we olar öz atalary bolan “Ysraýyla hem gulak asmaly”.

Malahidäki Esaw bilen Ýakup paýhasly hem akylsyz gyzlary alamatlandyrýar. Çagyryş olaryň atasy Ýakupdan hem olaryň atasy Ysraýyldandyr; bu bolsa soňky çagyryş edilýän wagtynda her kimiň Laodikýa Adventisti bolandygyny we saýlawyň öz ellerine berlendigini — aldawçy Ýakubyň ogly bolmakmy ýa-da ýeňiji Ysraýylyň ogly bolmakmy — görkezýär. Olara saýlaw etmäge mümkinçilik berýän zat, habaryň içindäki döredijilik güýjüdir. Eger habar okalsa, eşidilse we saklansa, onda ähli zatlary barlyga getiren şol bir meňzeş döredijilik güýji arkaly olar Ysraýylyň ogluna öwrülerler. Eşitmekden ýüz öwürmek bolsa, aldawçy Ýakubyň tejribesini saklap galmakdyr.

Wahýda açylýan habaryň hem-de Ýakubyň ýygnanyş çagyryşy bolan bu çagyryş düşünilmegi möhüm bolan bir nyşandyr. Levililer kitabynyň ýigrimi altynjy babyndaky “ýedi gezek” öňden bir dargadylyş bolmasa, hiç hili ýygnanyşyň bolmaýandygyny öwredýär. Ýüz kyrk dört müň — çagyryşdan öňünden dargadylanlardyr. Bu hakykat Mukaddes Kitapda gaýta-gaýta görkezilýär.

Yüz kyrk dört müň bilen täzelenýän äht, Hudaýyň Öz kanunyny ýüreklerimiziň üstüne ýazjakdygy baradaky wädäni öz içine alýar. Emma Rebb tarapyndan bu döredijilik işi özleri üçin amala aşyrylanlar öňünden dargadylypdylar.

Saçylma” bilen baglanyşyklykda ýüz kyrk dört müň adamyň ýygnalşygy barada ýene-de köp zat aýdylmalydyr, emma ilki bilen göz öňünde tutýan şu dokuz salgylanmamyzda Alpha we Omega-nyň nyşany baradaky seljermäni bir ýere jemlemelidiris.

Yaradylşyň soňky üç babynda iki synp şekillendirilýär. Biri pitneçi synpy, beýlekisi bolsa paýhaslylaryň synpy. Iki synp hem: «Ine, ýol şu; onuň bilen ýöräň» diýýän sesi eşidýär, emma bir synp surnaýa gulak asmakdan we gadymy ýollarda ýöremekden ýüz öwürdi. Yaradylşyň kyrk sekizinji babyndan ellinji baby aralygyndaky pitneçi synp on üçünji taýpa arkaly şekillendirilýär.

Gadymy Ysraýylyň başlangyjynda on üç taýpa bardy, häzirkizaman Ysraýylyň başlangyjynda bolsa on üç şägirt bardy. Beýleki on iki şägirtden tapawutlandyrylan şol bir şägirt, (Efraýymyň beýleki taýpalardan tapawutlandyrylyşy ýaly) olaryň ikisi hem pitneçiligiň nyşanlarydyr. Uýam Waýt göni manyda Ýahudany akylsyz päk gyz diýip atlandyrýar.

Ýahuda Iskariot akylsyz gyzdy; ol bir haşal otdy, eger akylsyz gyz bolan bolsa, onda ol şol bir wagtyň özünde Laodikiýaly hem boldy.

Ýusubyň iki ogly hem Ýaradylşyň kyrk sekizinji babynda Ýakubyň ak patasyny aldylar, şondan beýläk bolsa olar “ýarym taýpalar” diýlip atlandyryldy. Olar ýarym taýpa bolsun ýa bolmasyn, barybir taýpadylar. Iuda Iskariýotyň ornuna Matýas saýlanyp alyndy, şeýlelikde öň Iuda Iskariýota degişli bolan on ikinji orny doldurmak üçin. Iuda şägirtdi, we şu manyda — gadymy Ysraýylyň ahyrynda on üç şägirt bardy, edil başlangyjynda on üç taýpa bolşy ýaly.

Ýusubyň ogly Efraýym (on üçünji taýpa) gozgalaňyň nyşanyna öwrüldi, haçan-da demirgazykdaky on taýpa Ýarogamyň goldawyna jebisleşip, patyşalygy demirgazykdaky on taýpa bilen günortadaky iki taýpa bölende. Näme üçin men Ýusubyň ogly Efraýymy onuň dogany Manassadan däl-de, gozgalaňyň nyşany hökmünde kesgitleýärin? Efraýym bilen baglanyşykly gozgalaň kyrk sekizinji bapda, Ýakup öz on iki ogluna ak pata bermezinden öň başlanýar. Kyrk sekizinji bapda Ýakup ilki Ýusubyň iki ogluna ak pata berýär. Manassa ilkinji doglan bolandygy sebäpli, Ýusup ogullaryna degişli ilkinji patanyň Manassanyň üstüne inmegine garaşýar, we Ýusup Ýakubyň Efraýymy saýlamagyna garşy çykýar.

Efraýymyň Hudaýyň saýlananlarynyň wekili hökmünde başlangyjy pitneçilik baradaky şaýatlygy özünde saklaýar, Efraýymyň soňy bolsa Levililer kitaby 26-njy bapdaky b.e. öň 723-nji ýyldan 1798-nji ýyla çenli dowam eden “ýedi gezek” dargadylyşdyr. B.e. öň 723-nji ýylda demirgazykdaky on taýpa, Efraýym patyşalygy (Ysraýyl diýlip hem atlandyrylýar), Mukaddes Kitap pygamberliginiň patyşalygy hökmünde ölüm howply ýara aldy. Şol ölüm howply ýara 1798-nji ýylda papalyk häkimiýetiniň we onuň patyşalygynyň ölüm howply ýara almagy bilen tamamlanan wagt pygamberligini başlatdy. 1798-nji ýylda papalyk häkimiýetiniň alan ölüm howply ýarasy, Daniýel kitabynyň on birinji baby, kyrk bäşinji aýatynda demirgazygyň patyşasynyň “öz soňuna gelip, oňa kömek edýän hiç kim bolmaz” diýilýän mahalyndaky Wawilonyň ahyrky ýykylşynyň nusgasydyr. Ahyrzamanlarda Wawilonyň pitnesi we ýykylşy, 1798-nji ýylda papalyk häkimiýetiniň pitnesi we ýykylşy bilen nusgalandyryldy; bu bolsa öz gezeginde b.e. öň 723-nji ýylda Efraýym patyşalygynyň (Ysraýylyň) pitnesi we ýykylşy bilen nusgalandyrylypdy; ol hem Gelip çykyş kitabynyň ahyrynda görkezilişi ýaly, Ýusubyň kakasynyň pygamberlik ylhamyna garşy pitnesi bilen nusgalandyrylypdy.

Efraýymyň nyşany bolup durýan pitne onuň atasynyň (Ýusubyň) öz atasyna (Ýakuba) garşy eden pitnesi bilen başlady. Bu ahyrsoňy demirgazykdaky on taýpanyň pitnesine eltýär, bu bolsa Levililer kitabynda ýigrimi altynjy bapda “ýedi gezek” hökmünde “şekillendirilen dargadylyşa” alyp barýar. Demirgazyk patyşalygynyň dargadylan döwrüniň möhleti iki döwre bölünýär. Birisi 538-nji ýylda tamamlanýar, ondan soňky döwür 1798-nji ýylda tamamlanýar, bularyň hemmesi bolsa Wahý kitabynda synag möhletiniň ýapylmagyndan biraz öň açylýan habara gönükdirýär. Şol habar Wawilonyň ahyrky ýykylşyny kesgitleýär. Efraýymyň pygamberlik taryhynyň her bir ýol belgisi pitne bilen alamatlandyrylýar. Edil şonuň ýaly, on üçünji şägirdiň, ýagny Ýehuda Iskariýotyň pitnesi hem şeýle alamatlandyrylýar. Bular on üç sanynyň pitneniň nyşanydygyny kesgitleýän şaýatlaryň ikisidir. Emma bu mukaddes hakykatlaryň hiç biri hem, eger adam Milleriň açan ilkinji hakykatynyň we Adventizmiň taşlan ilkinji hakykatynyň üstünde gurlan Adventizmiň esaslarynda durmaýan bolsa, tanalyp bilinmez.

Gelip çykyş kitabyň soňy, biziň göz öňünde tutup gelen beýleki ähli ugurlarymyz bilen ylalaşýar. Jemläp aýdanymyzda:

Başlangyçda Ata, Ogul we Mukaddes Ruhdan ybarat asmandaky üçlük, şeýle hem Söz bolan Ogul tarapyndan amala aşyrylan asmanlaryň we ýeriň ýaradylyşyna şaýat boldy. Söz Ata tarapyndan adamzada ýetirilen gatnaşygyň kanaly boldy, we Söz adamzadyň Ata bilen aragatnaşyk etmeginiň ýeke-täk ýoludyr. Atanyň habary, gökde Lusiferiň gozgalaňyndan soň Lusiferiň (ýagtylyk göterijiniň) ornuny alan perişde Gabriýele Ogul tarapyndan berildi. Gabriýel ýagtylygy, ýagny habary kabul edýär we ony pygambere ýetirýär; pygamber bolsa Atadan gaçan ýaradylyş maşgalasyna habary geçirmek üçin bellenen mukaddes ýaradylan jandardyr. Pygambere berlen habar ýazylýar, soňra-da adamzada ýetirilýär. Aragatnaşyk işiniň her bir basgançagynda habar mukaddesdir, we şu sebäpden gaçan ynsanlar bolan pygamberler hem mukaddes bolmalydyr. Mukaddes habar gaçan adamzadyň eline geçirilýän pursatda, adamzat mukaddes habary mukaddes edilmedik eller bilen tutmagyň mümkinçiligine eýedir. Şeýdip, mukaddes habaryň ýagtylygy hem ýagtylygy, hem-de garaňkylygy emele getirýär. Habar gaçan ynsan maşgalasynyň içindäkiler tarapyndan kabul edilende, ol öz içinde ähli zady ýaradan şol bir döredijilik güýjüni saklaýar; hut şol güýç hem şol jandary aklaýar. Aragatnaşyk işiniň başlangyjy onuň ahyryny görkezýär. Şonuň üçin, eger habar eşidilse, okalsa we saklansa, şol habar gaçan adamzady Ogluň keşbine täzeden döredýär.

Ýahýa barlag höküminiň soňky günlerinde “iň soňky günlerde” ýaşaýan, arkalaryndan gelen sesi eşidip, geçmişe alyp barýan habary kabul etmek üçin yzlaryna öwrülen ýykylan ynsanlygy suratlandyrýar. Habary kabul edip, ony durmuşlarynyň diňe bir bölegi däl-de, bütin durky bilen durmuşlarynyň özi edenler şol ýerde we şol wagt aklanýarlar. Aklanmak mukaddes edilmekdir. Atadan iberilen habary okaýanlar we eşidýänler habary kabul edip mukaddes edilende, bu habar içindäki ýaradyjy güýç arkaly bolýar. Ýaradyjy güýç, Ybraýymyň iman edişi ýaly iman edenlerinde, adamlary aklamak işini amala aşyrýar. Habar olara yzlaryna öwrülip, arkalaryndaky sese gulak asmagy öwredýär; ol ses bolsa olary gadymy ýollara, ýagny esas goýujy hakykatlara alyp barýar. Habar olary ähli hakykata ugrukdyrýar, we olar gadymy ýollar boýunça ýöränlerinde, aklananlaryň ýolunda ýöräp barýarlar.

Habar arkaly aklananlar barha artýan ýagtylygy aňladýan ýolda ýöreýärler, emma şol ýagtylygyň özi zalymlaryň ýoluny şoňa görä has garaňky edýär. Ýagtylyk garaňkylykdan aýrylýar. Başlangyçda ýagtylygyň bolmagyny emr eden döredijilik güýji, başlangyçda ýagtylygyň eden täsiriniň edil şonça täsirini ahyrda hem ynsanat üstünde görkezýär. Yzdaky sesi eşitmekden ýüz öwren we şonuň üçin garaňkylaşan ýolda ýöremegi saýlanan topar Onuň Sözüne “büdrär”, çünki olar binýat daşy, köne synagdan geçen daşa büdrärler. Ol ses Alfa we Omega bolup durýar, aklananlar şol sözleri eşidip, ýüreklerini şol sözlere egende, olar şol sözleri ýürekleriniň ortasynda saklaýarlar; sebäbi Alfa we Omega olaryň ýüreklerini atalara, (geçmişe) öwürýär, atalaryň ýürekleri bolsa ahyry görkezýär.

Hudaý adyllaryň ýolundan ýöreýänleri terezä salýar, ýagny olary höküm edýär, we muny Öz hökümleriniň ýer ýüzünde bolan “ahyryky günlerde” edýär. Adyllar, on gyz baradaky tymsalda beýan edilýän egleniş wagtynyň berjaý bolmagynda Rebbe garaşanlardyr. Artýan bilimiň ýolundan ýöreýänleriň islegi — Hudaýyň adyna, ýagny Onuň häsiýetine, barha çuňrak we çuňrak düşünmekdir. Öz Reblerine garaşanlar ahyrky duýduryş habaryny yglan edýänlerdir, çünki olar Gijäniň ýarysyndaky çagyryşy yglan edýänlerdir; bu bolsa, elbetde, daşarky ikinji habardan öň gelýän Ylham kitaby on sekiziň birinji, içki habarydyr.

Ylham kitaby on sekizinji bapdaky perişde 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda inende, Ýedinji Günki Adventist ybadathanasy köne ýollara dolanmak baradaky öz soňky çagyryşyny ret etdi. Şondan soň ol Birleşen Ştatlarda hakyky protestantçylygyň şahasy bolmagyny bes etdi. Şol pursatda, güýçli şol sesiň habaryny kabul edip, ony iýmeyi saýlanlar üçin synag prosesi başlandy; bu ýagdaý, adventizmiň başlangyjynda, 1840-njy ýylyň 11-nji awgustynda, Ylham kitaby onunjy bapdaky perişde inende Ýahýanyň mysalynda öňden nygtalypdy. Birinji perişdäniň habary ret edilende hakyky protestantçylygyň mantiyasyny öz üstüne alan ruhy millet, soňra adventizmiň başlangyjynda ýüz dönderiji protestantçylygyň yzyndan gitdi.

Soňra Hakyky protestant şah şolara berildi, ýagny Ylhamyň onunjy babynda perişdäniň elindäki kiçi kitapdaky habary kabul edenlere berildi. 1840-njy ýyldan 1844-nji ýyla çenli Adventizmiň başlangyjyndaky synag prosesi, 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabryndan başlap Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýekşenbe kanuny güýje girýänçä Adventizmiň ahyryndaky synag prosesini aňladýar. 1840-dan 1844-e çenli bolan ilkinji taryhyň içinde-de, hem-de 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda başlanan synag prosesinde-de, protestantçylygyň donuny göteren öňki imanlylar jemagatyndan hakyky protestantçylygyň donuny kabul edýän täze imanlylar jemagatyna geçýän bir dispensional geçiş bellenýär.

Aklananyň ýoluny göz öňünde tutanymyzda has möhüm bolan zat — şol taryhyň içinde gijikme döwrüniň başlanandygyny alamatlandyrýan bir lapykeçligiň bolmagydyr. Wepalylar şol döwürde öz Rebbine garaşýarlar; ol döwür Ýarygije Gykylygynyň habarynyň möhüriniň açylmagy bilen tamamlanýar. Adventizmiň başlangyjyndaky şol synag prosesi 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Ýarygije Gykylygynyň habary tamamlanyp gutaranda tamam boldy. Ahyrdaky synag prosesi, Ýohanna bilen şekillendirilýänler üçin, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýekşenbe kanuny wagtynda tamamlanýar. Ahyrdaky Ýarygije Gykylygynyň habary, edil başlangyçdaky ýaly, tamamlanar; we Adventizmiň başlangyjynda Ýarygije Gykylygynyň habarynyň möhüri synag prosesiniň ýapylmagyndan öň açylypdy. Başlangyçdaky Ýarygije Gykylygynyň habary indi ahyrda açylýar.

Akylly gyzlaryň aklananlary Hudaý bilen äht baglaşýan mahaly, erbet akylsyz gyzlar ölüm bilen äht baglaşýarlar.

Aklanýanlar Ýarygije Nidasynyň mukaddes habaryny ybadathana ýetirýärler, şondan soň bolsa adamzady Wawilondan çykmaga çagyrýarka, ikinji sesiň habaryny yglan edýärler.

Wawilondan çykyp, dogrularyň ýolunda ýöränlere goşulýanlar, gökdäki üçlügiň ady bilen aňladylýan çokundyryş suwunyň üsti bilen sürä kabul edilýärler. Aklandyrylanlar — häzirki wagtda Patmosda Ýuhanna ýetirilýän habary eşidýänler bolsun ýa-da ondan soň Wawilondan çagyrylyp çykarylýanlar bolsun — hemmesi Mukaddes Ruhy kabul etmek arkaly aklandyrylýarlar. Mukaddes Ruhuň Hudaýlygy bilen adamyň ynsanlygynyň şol utgaşmasy, Mesih Öz üstüne adam tebigatyny alanda görelde hökmünde görkezilişi ýaly, amala aşyryldy. Ýüz kyrk dört müň, iki şaýadyň — Ýakubyň on iki oglunyň we on iki şägirdiň — üsti bilen aňladyldy. Erbetler on üçünji taýpa we on üçünji şägirt arkaly aňladylýar. Her iki mysaldaky-da “on üçler” Hudaýa ruhany bolmaga çagyryldy, şol çagyryşy ret edýänler Esaw arkaly aňladylýar, onuň inisi Ýakup bolsa çagyryşy kabul edýänleri aňladýar. Esaw bilen Ýakup ikisi hem dünýäniň ahyrynda Laodikiýanyň Ýedinji gün adventistlerini aňladýar. Bir topar pygamberiň ýazgylary arkaly ýetirilen mukaddes habary kabul edýär we Ysraýyla öwrülýär, emma Esaw öz adyny saklap galýar.

Elbetde, Alfa we Omegasynyň bu dokuz setirinde mundan has köp zat bar, çünki bu diňe Hudaýyň Sözündäki başlangyçlaryň we soňlaryň gysgaça jemlemesi bolupdy.

Dokuz tarih çizgisi, yaratılıştan İkinci Geliş’e kadar uzanan peygamberlik tarihlerinin temsilleridir. Başlangıç ve sonlardan oluşan bu dokuz peygamberlik çizgisinin tümü, Vahiy kitabının birinci bölümünün ilk üç ayetiyle doğrudan bağlantılıdır. Bu üç ayet, deneme süresi kapanmadan hemen önce mührü açılan İsa Mesih’in Vahyi’nin, Tanrı’nın yaratıcı kudretinin bir tezahürü olduğunu ortaya koyar. Musa’nın zamanından Vahiyci Yuhanna’nın zamanına kadar tanıklıklarını sunmuş çeşitli tanıklardan böylesine karmaşık, birbirine örülmüş bir tanıklığı başka hangi kudret kurabilir?

Aýakgabyňy çykar, çünki bu ýer mukaddes toprakdyr.