Ang Aklat ni Daniel - Bilang Tatlo

Sa kasalukuyan ay tinatalakay natin, sa aklat ni Daniel, ang “pitong ulit” ng Levitico dalawampu’t anim. Ito’y nakatago sa mga pumiling ipikit ang kanilang mga mata, ngunit naroon ito para sa mga nagnanais makakita. Magsisimula tayo sa aklat ni Daniel, kabanata walo, talatang labintatlo.

Nagsisimula ang talata sa salitang "then," at nagpapahiwatig ito ng isang pagkakaiba kaugnay ng pangitaing ukol sa kasaysayang propetiko na kakakita lamang ni Daniel sa nakaraang sampung talata. Tinutukoy ng una at ikalawang talata ng kabanata ang taon nang matanggap ni Daniel ang pangitain, at gayundin na tinanggap niya ito sa tabi ng Ilog Ulai. Mula sa ikatlo hanggang ikalabindalawang talata, "nakikita" niya ang pangitain ng kasaysayang propetiko. Pagkatapos ("then") ay "naririnig" niya ang isang makalangit na diyalogo na binubuo ng isang tanong at isang sagot. Sa ikalabinlimang talata, sinisimulan niyang alamin kung ano ang kinakatawan ng pangitain ng kasaysayang propetiko na kaniya lamang "nakita." Mahalagang kilalanin ang pagkakaiba sa pagitan ng pangitaing "nakita" ni Daniel sa mga talatang tatlo hanggang labindalawa, at ng makalangit na diyalogo na kaniyang "narinig"—sapagkat dalawang magkaibang pangitain ang mga iyon.

Ang tanong sa talata labintatlo ay, “Hanggang kailan magtatagal ang pangitain,” at ang salitang isinalin bilang “pangitain” ay ibang salitang Hebreo kaysa sa salitang Hebreo na isinaling “pangitain” sa talata labing-anim.

Sa pagsasalin ng dalawang magkaibang salitang Hebreo sa iisang salitang Ingles na "vision," ang "pitong ulit" ng Levitico dalawampu't anim ay naging "nakatago sa lantad na paningin". Ang mga mag-aaral ng Biblia na kuntento nang manatili sa mababaw ay itinuturing na iisang salita ang dalawang magkaibang salitang Hebreo na ito, ngunit ginagawa nila iyon sa sarili nilang kapahamakan.

Ipinabatid sa atin na “ang bawat katunayan ay may kabuluhan” sa Salita ng Diyos, at kung pipiliin nating ipagsawalang-bahala ang katotohanang may dalawang magkaibang salitang Hebreo na isinalin bilang “pangitain” sa ikawalong kabanata, tayo ang may pananagutan sa pagdudulot sa ating sarili ng Laodiceang pagkabulag. Ang lumang kasabihan ay: “Walang higit na bulag kaysa sa yaong ayaw makakita.”

Ang salitang "vision" ay lumilitaw nang sampung beses sa ikawalong kabanata ng aklat ni Daniel, ngunit ang sampung paglitaw na iyon ay binubuo ng dalawang magkaibang salitang Hebreo, at hindi magkapareho ang kahulugan ng mga salitang iyon. Kung pareho ang kahulugan nila, iisa lamang sana ang salitang ginamit ni Daniel sa bawat isa sa sampung pagkakataon. Dalawa ang salitang isinulat ni Daniel, sapagkat ang bawat isa sa dalawang salitang iyon ay may kanya-kanyang kahulugan; ang isa ay kumakatawan sa pangitaing "nakita" ni Daniel, at ang isa nama’y sa pangitaing kaniyang "narinig". Sa talatang labintatlo, ang salitang isinaling "vision" ay châzôn, at ang kahulugan nito ay "isang tanawin", o "isang pangitain", "isang panaginip" o "isang orakulo". Tinatawag ko itong "pangitain ng propetikong kasaysayan" batay sa kahulugan nito at sa paraan ng paggamit nito ni Daniel.

Sa talatang una ng ikawalong kabanata ng Daniel, sinabi ni Daniel, "isang pangitain ang nagpakita sa akin," at sa talatang ikalawa, dalawang ulit niyang sinabi na "nakita ko sa isang pangitain." Pagkatapos, sa talatang ikalabintatlo, ibinangon ang tanong na "Hanggang kailan magtatagal ang pangitain?" Lahat ng mga paggamit na iyon ay ang salitang Hebreo na "châzôn." Pagkaraan, sa talatang ikalabinlima, dumarating tayo sa marahil pinakamahalagang pagkakataon na ginamit ni Daniel ang gayon ding salita, sapagkat sinabi niya, "nang ako"..."ay nakakita ng pangitain at hinanap ang kahulugan." Matapos makita ni Daniel ang pangitaing châzôn, ninais niyang maunawaan kung ano ang kahulugan nito. Ito ay isang katunayang may malaking kinalaman sa pagtatago ng "pitong panahon" ng Levitico dalawampu't anim sa naturang kabanata.

Ginagamit din niya ang salitang châzôn sa mga talatang 17 at 26. Ang salitang “vision” ay lumilitaw nang sampung ulit sa Kabanata 8 ng Daniel, at ang salitang châzôn ang ginamit sa pito sa mga paglitaw na iyon. Ginagamit ni Daniel ang isa pang salitang Hebreo na isinasalin bilang “vision” nang apat na ulit. Ang isa pang salitang Hebreo ay mar'eh, na ang kahulugan ay “appearance.”

Matatagpuan ang Châzôn nang pitong ulit sa ikawalong kabanata ng Daniel, at ang mar'eh ay apat na ulit, at sa kabuuan ay tumutugma ang mga ito sa sampung ulit na paglitaw ng salitang Ingles na "vision" sa nasabing kabanata. Subalit ang pito dagdag ang apat ay labing-isa, sapagkat sa isa sa mga pagkakataong ginamit ni Daniel ang salitang mar'eh, ito ay isinalin ayon mismo sa kahulugan nito; sapagkat sa talatang ikalabinlima, nang "hinanap ang kahulugan" ni Daniel ng châzôn na pangitain ng kasaysayang propetiko, may "tumayo sa harap" niya na "gaya ng appearance ng isang lalaki." Ang salitang "appearance" ay mar'eh. Samakatuwid, ginamit ni Daniel ang mar'eh nang apat na ulit sa ikawalong kabanata ng Daniel, at minsan itong isinalin na kaayon ng pangunahing kahulugan nitong "appearance," at sa iba pang tatlong ulit ay isinalin ito bilang "vision."

Hindi ako nagmumungkahi ng anumang pagbatikos sa mga lalaking nagsalin ng King James Bible. Gayunman, dapat tandaan na sa talatang labintatlo ay matatagpuan ang kaisa-isang idinagdag na salita sa King James Bible (sacrifice), na mariing sinasabi ng inspirasyon na “hindi kabilang sa teksto.” Dagdag pa, sinasabi ng inspirasyon na ang idinagdag na salitang iyon ay “idinagdag ng karunungang pantao.” Sa mismong kabanatang iyon, dalawang magkaibang salitang Hebreo ang kapwa isinalin sa iisang salitang Ingles. Ang dahilan kung bakit kailangang-kailangan na makilala ang pagkakaiba sa pagitan ng dalawang salitang ito ay lubhang mahalaga.

Samantalang “hinanap ni Daniel ang kahulugan” ng “châzôn vision” na kaniyang “nakita” lamang, ipinabatid ni Cristo kay Gabriel na “ipaunawa” kay Daniel ang “mar'eh vision” na kaniyang “narinig” lamang. Nais ni Daniel na maunawaan ang pangitain ng propetikong kasaysayan, ngunit si Cristo, na natukoy sa talatang labintatlo bilang Palmoni (yaong isang banal na nagsalita), ay inatasan si Gabriel na ipaunawa kay Daniel ang “mar'eh vision,” hindi ang “châzôn vision.” Sa mga talatang labinlima at labing-anim, ang nakasaad na layunin para kay Gabriel ay ipaunawa kay Daniel ang “mar'eh vision,” na siyang salitang isinaling “vision” na ang kahulugan ay “appearance,” hindi ang pangitain ng propetikong kasaysayan na nais unawain ni Daniel. Kung hindi kikilalanin ang atas na ibinigay kay Gabriel, ang “pitong ulit” ng Levitico dalawampu’t anim ay nananatiling nakatago sa lantaran.

Sa talatang ikadalawampu’t anim, ang dalawang salitang Hebreo na isinasalin bilang “pangitain” ay kapwa matatagpuan, at ang talatang ito ay nagiging isa sa mga pangunahing susi sa pagbubukas ng katotohanan ng patotoo ni Daniel hinggil sa “pitong panahon.”

Sa talatang ika-26, ang "pangitain ng gabi at mga umaga" ay ang pangitaing mar'eh, na ang ibig sabihin ay "anyo," ngunit ang pangitaing dapat "isara" ay ang pangitaing châzôn ng kasaysayang propetiko. Ang pariralang "gabi at mga umaga" ang naghihiwalay at nagpapakilala sa kaibhan ng dalawang pangitain. Ginagawa nito iyon sa pamamagitan ng isa pang paglalarawan ng salik na pantao sa pagkakabuo ng Bibliya. Ang salik na pantao ay kinabibilangan hindi lamang ng mga propetang isinatitik ang mga salita ng Bibliya, kundi pati ng mga nagsalin ng Bibliya. Ang Bibliya, gaya ni Cristo, ay kumakatawan sa isang pagsasama ng pagka-Diyos at pagkatao. Ang pagkataong iyon ay dumaloy sa kasaysayan, mula kay Adan pagkatapos niyang magkasala hanggang sa mga nagtala at nagsalin ng Bibliya. Si Cristo at ang Bibliya ay kapwa ang Salita ng Diyos, at ang Salita ng Diyos ay dalisay, sapagkat ang pagka-Diyos ng pagsasamang iyon ay laging nanaig sa anumang mga limitasyon na umiiral sa laman.

Ang pariralang “gabi at umaga” ay matatagpuan nang paulit-ulit sa Salita ng Diyos, at lagi itong isinasalin bilang “gabi at umaga,” gaya sa talatang dalawampu’t anim, at gaya rin ng pagkakasalin nito nang madalas sa salaysay ng paglalang sa Genesis, na paulit-ulit na nagsasaad, “at ang gabi at ang umaga ay....” Sa katunayan, at ang bawat katunayan ay may kabuluhan (at ang katunayang ito ay mahalagang maunawaan), ang tanging dako sa Bibliya na ang pariralang “gabi at umaga” ay hindi isinalin bilang “gabi at umaga” (gaya sa talatang dalawampu’t anim) ay nasa Daniel walo, talatang labing-apat. Doon, at doon lamang sa Salita ng Diyos, ang pariralang “gabi at umaga” ay isinalin bilang “mga araw” lamang.

Pagkaraan ng labindalawang talata, sa gayon ding kabanata ni Daniel, ang Hebreong pariralang "gabi at umaga" ay isinalin gaya ng lagi itong isinasalin; ngunit sa talatang siyang haliging sentral at saligan ng Adbentismo, ang parirala ay payak na isinaling "mga araw." Anong impluwensiya ang nagtulak sa mga tagapagsalin ng Bibliang King James na gumawa ng gayong lantad na pagsalungat? Isinalin nila ang parirala sa talatang dalawampu't anim nang naaayon sa bawat iba pang paglitaw ng pariralang iyon sa natitirang bahagi ng Bibliya. Ngunit labindalawang talata bago ang talatang dalawampu't anim, sa talatang labing-apat, ang kanilang pagiging-tao ay naglagay ng natatanging pagkakabukod sa sagot sa tanong ng talatang labintatlo. At ang tanong sa talatang labintatlo ay may kasamang iisang salita (sacrifice) na hindi dapat idagdag sa Bibliya. Ninais ng Diyos na ang talatang labing-apat ay lumitaw na lubhang kapansin-pansin at natatangi. Sa paggawa nito, tinukoy rin Niya kung ano ang iniutos kay Gabriel na ipaunawa kay Daniel.

Sa talatang labing-anim, inutusan ni Jesus si Gabriel na ipaunawa kay Daniel ang pangitaing mar'eh, sa kabila ng katotohanang hinahangad ni Daniel na maunawaan ang pangitaing châzôn ng propetikong kasaysayan. Sinasabi ng talatang dalawampu’t anim na ang “pangitain ng mga gabi at mga umaga na sinabi” ay “totoo.” Ang pangitaing châzôn ay isang propetikong “pagkakita,” ngunit ang pangitaing mar'eh ay “isinabi,” sapagkat ito’y sinalita. Ito’y sinalita sa talatang labing-apat nang sabihin ni Palmoni, “hanggang sa dalawang libo at tatlong daang gabi at umaga; kung magkagayo’y lilinisin ang santuwaryo.” Sa talatang dalawampu’t anim, ginagamit ang pariralang “mga gabi at mga umaga,” sapagkat sa gayon kinikilala ito bilang ang pangitaing “sinalita,” upang matukoy ang pagkakaiba ng dalawang pangitain sa ikawalong kabanata ng Daniel. Ang pangitaing propetikong kasaysayan na “nakita” ni Daniel, at nais niyang maunawaan, ay iba sa pangitaing “sinalita” na “narinig” ni Daniel. Lalong mahalaga, ang pangitaing “narinig” ni Daniel ang siyang pangitaing dapat ipaunawa ni Gabriel kay Daniel.

Ang sangkatauhang nakibahagi sa paglikha ng Banal na Biblia ay itinala ang salitang "pangitain" nang sampung beses sa kabanata walo ng Daniel, at sa gayon ay naitago nito ang kaibhan sa pagitan ng isang pangitaing "nakita" at isa pang pangitaing "narinig". Sa gayong paraan, nalabo ang diin na nagpapahayag na ang layon ni Cristo ay maunawaan ni Daniel ang pangitaing kaniyang "narinig", higit kaysa sa pagkaunawa sa pangitaing kaniyang "nakita". Maaari na nating isaalang-alang kung ano ang ginagawa ni Gabriel upang ganapin ang kaniyang atas.

Nagsisimula na ngayon si Gabriel sa kaniyang gawain ng pagpapauunawa kay Daniel sa pangitain ng dalawang libo’t tatlong daang gabi at umaga, na tunay. Una, ipinaalam niya sa kaniya na ang pangitain ng kasaysayang propetiko, ang pangitaing châzôn, ay para sa “panahon ng wakas.” Pagkatapos, habang si Daniel ay nasa isang propetikong pagtulog, hinipo ni Gabriel si Daniel at itinindig siya. Ipinabatid niya sa kaniya, “Ipaunawa ko sa iyo.”

Iyan ang ipinag-utos ni Palmoni (Cristo) kay Gabriel na gawin, nang sinabi niya, “Gabriel, ipaunawa mo sa lalaking ito ang pangitaing mar'eh” ng mga gabi at mga umaga. Sinasabi ni Gabriel na ipaaalam niya kay Daniel “kung ano ang mangyayari sa pinakahuling wakas ng poot.” Naroon iyon! Naroon ang “pitong ulit” ng Levitico dalawampu’t anim! Ito ay nalilihim sa mismong pamamaraang propetiko na pinangunahan ni Gabriel ang mga propeta upang paulit-ulit nilang patotohanan at gamitin sa kanilang mga sinulat! Ang pamamaraang iyon ay “taludtod sa taludtod, dito kaunti at doon kaunti”.

Sa aklat na "Thoughts on Daniel and the Revelation" ni Uriah Smith (na dapat ay pamilyar sa lahat ng mga Adventista, at maging sa kanilang mga kapitbahay), nagbibigay si Smith ng komentaryo hinggil sa mga talatang 17 hanggang 19 ng ikawalong kabanata ng Daniel:

Ang "indignation" na tinutukoy ni Smith ay nagsimula nang si Manasseh ay dinala sa Babylon ng mga Assyrians noong 677 BC. Sa kasamaang-palad, itinuturing ni Smith ang pagpapatalsik kay Zedekiah noong 586 BC at itinalaga iyon bilang panimulang punto ng panahon ng "indignation" ng talatang labinsiyam. Hindi man lamang tinalakay ni Smith kung ano ang ibig ipakahulugan ng pahayag ng talata na "the last end of the indignation." Itinuturing niya ito na basta "indignation," bagaman kung mayroong "last end" ng "indignation," hinihingi ng balarila at lohika na mayroon ding, sa pinakamababa, isang "first end" ng "indignation." Alam ni Smith na ang pitumpung taon ng pagkabihag ay nagsimula sa unang pagsalakay ni Nebuchadnezzar laban kay Jehoiakim noong 606 BC, ngunit tinukoy niyang ang pasimula ng panahon ng "indignation" ay ang ikatlo sa mga pagsalakay ni Nebuchadnezzar, na isinagawa laban kay Zedekiah, ang huling haring Judean.

Wastong itinukoy ni Smith ang “kapootan” sa talatang labinsiyam bilang isang yugto ng panahon. Wasto niyang itinukoy ang panahong iyon bilang ang pagyurak sa santuwaryo at sa hukbo, alinsunod sa Daniel kabanata walo, talatang labintatlo, at wasto rin niyang itinukoy ang punto ng pagtatapos bilang ika-22 ng Oktubre, 1844.

Bahagyang tama si Smith, ngunit naligtaan niya ang katotohanan sa paggawa ng bagay na siyang naging katangian ng kaniyang paglalapat ng propesiya. Pinahintulutan niyang ang kasaysayan ang gumabay sa kaniyang pagpapakahulugan sa salitang propetiko, sa halip na ang salitang propetiko ang gumabay sa kaniyang pag-unawa sa kasaysayan. Kung hahayaan nating ang Bibliya ang magbigay-kahulugan sa propetikong kasaysayan, magkakaroon tayo ng wastong kabatiran upang lapitan ang kasaysayan.

Itinuturo ng Biblia na kung kanino nalulupig ang isang tao, siya’y alipin ng taong iyon.

Si Manases ay dinala bilang bihag sa Babilonia noong 677 BC. Doon nalupig ang Juda at dinala sa pagkaalipin. Ito ang panimulang punto na kinakatawan sa kapwa mga tsart ng 1843 at 1850, na inendorso ni Sister White bilang tumpak. Sinisimulan ni Smith ang pagyurak na binabanggit sa Daniel kabanata walo, talatang labintatlo, kay Zedekias, ang huli sa mga hari ng Juda. Si Zedekias ang wakas ng isang sunud-sunod na paghatol, at hindi ang pasimula. Tinutukoy ni Sister White na ang pagkabihag ni Manases sa Babilonia ay isang "earnest" ng darating. Ang "earnest" ay isang paunang bayad, at tinutukoy nito ang pasimula ng isang pagbili na may susunod pang mga bayad.

Si Manases ang nagsilbing palatandaan ng "paunang bayad" na nagpasimula sa "sumpa" ng "pitong panahon," na siyang huling "poot," sapagkat ang "unang poot" ay nagsimula na nang dinala sa pagkabihag ang hilagang kaharian noong 723 BK. Pagkatapos, sa pagpapatalsik kay Jehoiakim, nang dinala si Daniel sa pagkabihag, nagsimula noong 606 BK ang pitumpung taon ng pagkabihag na tinukoy ni Jeremias. Pagkaraan ng dalawang kahalili ni Jehoiakim, nawasak ang Jerusalem, at ang huling hari ng Juda, si Zedekias, ay nasaksihan na pinatay sa harapan niya ang kanyang mga anak; pagkatapos ay dinukot ang kanyang mga mata at dinala siyang bihag sa Babilonia.

Iniugnay ni Smith ang buong progresibong paghatol kay Zedekias at ginamit ang paghatol kay Zedekias bilang tekstong-patunay sa kanyang suposisyon. Ang paghatol kay Zedekias, na siyang “masama at lapastangang prinsipe,” ay nagtadhana na ang korona ng Juda ay aalisin hanggang sa dumating si Cristo upang magtatag ng isang kaharian. Sinabi ni Smith, “sila ay nasa ilalim ng mga kapangyarihang makalupa, at mananatili roon hanggang muling maitatag ang trono ni David—hanggang sa dumating ang Siyang lehitimong tagapagmana nito, ang Mesiyas, ang Prinsipe ng Kapayapaan, at saka ito ibibigay sa Kanya.” Noong ika-22 ng Oktubre, 1844, sa katuparan ng Daniel kabanata pito, mga talatang labintatlo at labing-apat, si Cristo, na inilarawan bilang ang Anak ng Tao, ay pumaroon sa harap ng Ama upang tumanggap ng isang kaharian.

Kinukumpirma ni Sister White na natupad noong ika-22 ng Oktubre, 1844 ang nasa Daniel kabanata 7, mga talatang 13 at 14.

Hindi tinalakay ni Smith ang pangunahing elemento ng “huling wakas ng poot.” Iniwasan niya ang biblikal na simulain na nagsasaad na ang Juda ay nalupig noong kapanahunan ni Manases, at na ang pagkabihag na nagsimula dalawang hari bago si Zedekias ay nagsasaad din na ang Juda ay nasailalim na sa kapangyarihan ng Babilonia bago sinapit ni Zedekias ang kaniyang kapalaran. Sa kabila ng mga lantad na pagkakaligtaang ito, sinabi pa rin niya, “narito ang panahon ng poot ng Diyos laban sa kaniyang bayang tipan; ang panahong yuyurakan ang santuwaryo at ang hukbo.” Kaya’t tuwiran niyang inuugnay ang “panahon ng poot ng Diyos” sa Daniel kabanata walo, at sa tanong ng talatang labing-tatlo na “hanggang kailan.” Ang sagot sa talatang labing-apat ay: hanggang ika-22 ng Oktubre, 1844.

Ang pagkakalat tungo sa pagkaalipin ng Babilonya ay isang kasaysayang naganap sa magkakasunod na yugto, na nagsimula noong 677 BK at nagpatuloy hanggang 1844. Ang panahong iyon ay katumbas ng dalawang libo at limang daan at dalawampung taon, na siyang, siyempre, ang "pitong panahon" sa Levitico dalawampu't anim. Ang katapusan ng panahong iyon noong ika-22 ng Oktubre, 1844 ay nagkaloob kay Daniel ng ikalawang saksi hinggil sa "mar'eh" na pangitain ng dalawang libo at tatlong daang gabi at umaga.

Inutusan si Gabriel na ipaunawa kay Daniel ang pangitaing iyon, at ang ginawa ni Gabriel ay magbigay ng ikalawang saksi hinggil sa petsa ng pagtatapos, na Oktubre 22, 1844. Hindi lamang siya nagbigay ng ikalawang saksi upang pagtibayin ang petsa ng katuparan ng dalawang hula ukol sa panahon, kundi, gaya ng wastong itinuro ni Smith, ang yugto ng panahon na kaugnay ng ikalawang saksi ukol sa 1844 ay natukoy na sa talatang labintatlo, bilang ang panahong ang santuwaryo at ang hukbo ay yuyurakan. Ang tanong sa talatang labintatlo ay, “Hanggang kailan ang pangitaing tungkol sa palagiang handog, at sa pagsalangsang na nagdudulot ng pagkatiwangwang, upang ibigay kapuwa ang santuwaryo at ang hukbo sa pagyurak?” Ang panahong iyon ay ang “pitong panahon” sa Levitico dalawampu’t anim.

Ang hindi nakita ni Smith, o iniwasan niyang tukuyin, ay na ang "poot" sa talatang labinsiyam ay ang "pinakahuling wakas" ng poot na iyon. Kung mayroong "huli" ay mayroon ding "una", at itinutukoy ni Daniel kung kailan nagwakas ang "unang poot", sa kabanata labing-isa. Tinutukoy niya ang kapapahang namuno noong Panahong Madilim, at sinasabi niya na ang kapapahan ay magtatagumpay hanggang sa maganap ang poot, o matapos.

Ang talatang tatlumpu’t anim ay malawak na kinikilalang siyang talatang ipinahayag ng Apostol Pablo sa ibang pananalita sa kaniyang Ikalawang Liham sa mga Taga-Tesalonica.

Ang “tao ng kasalanan” ni Pablo, na siya ring “anak ng kapahamakan,” na “sumasalansang at itinataas ang sarili sa ibabaw ng lahat ng tinatawag na diyos, o sinasamba,” ay siya rin ang “hari” na “gagawa ayon sa kaniyang kalooban; at itataas niya ang sarili, at magpapakadakila siya higit sa bawat diyos.” Kapwa tumutukoy ang dalawang talata sa papa sa Roma. Isinulat ni Daniel na ang papa ay magtatagumpay, na ang ibig sabihin ay “itulak pasulong,” hanggang sa “maganap ang poot.” Ang poot sa talatang tatlumpu’t anim ay “itinakda.” Ang salitang “determined” ay nangangahulugang “sugatan”.

Tinanggap ng kapapahan ang “nakamamatay na sugat” noong 1798, at sa puntong iyon ang “unang poot” ay “accomplished” o “terminated.” Ang salitang “accomplish” ay nangangahulugang magtapos o tumigil. Ang pagwawakas ng “poot” sa kabanata walo, talatang labinsiyam, ang nagtukoy sa katapusan ng panahong nakatakdang yurakan ang santuwaryo at ang hukbo. Nagtapos iyon noong 1844, ngunit ang “unang” poot ay nagtapos noong 1798.

Ang "huling poot" ay nagwakas noong 1844, makalipas ang dalawang libo at limang daan at dalawampung taon mula nang dalhin si Haring Manases sa Babilonya ng mga Asiryo noong 677 BK. Ang "unang" poot ay nagwakas noong 1798, makalipas ang dalawang libo at limang daan at dalawampung taon mula nang dalhin ng mga Asiryo sa pagkaalipin ang hilagang kaharian ng Israel noong 723 BK.

Marami pang masasabi hinggil sa nakatagong “pitong panahon” sa aklat ni Daniel, at tatalakayin namin iyon sa aming susunod na artikulo.