Ang Diwa ng Hula: Ang Sigaw sa Hatinggabi

Isang Salita ng Paglilinaw

Kamakailan ay sinimulan naming ihanda ang transkripsiyon ng Dalawang Talaan ni Habakkuk upang maisalin sa iba’t ibang wikang kinakatawan sa aming website. Ang gawaing gawing isang nakasulat na presentasyon ang isang pasalitang presentasyon ay higit na masalimuot na gawain kaysa maaaring maunawaan ng isang hindi pamilyar sa lahat ng hakbang na kailangang pagdaanan upang magawang nakasulat ang isang pasalitang presentasyon, kasama ang mga kinakailangang suliraning kaugnay ng panghuli nitong pagsasalin ng materyal sa iba’t ibang wika sa website. Kasasabi pa lamang naming simulan ang copy-editing ng una sa siyamnapu’t limang presentasyon nang matuklasan ko ang isa pang hakbang na kailangan din naming pagdaanan. Ito ay may kinalaman sa progresibong pag-unlad ng mensaheng ito mula 1989 hanggang sa ating kasalukuyang kasaysayan.

Sa mga presentasyon noong humigit-kumulang labinlimang taon na ang nakalipas, may mga katotohanang nasa kanilang yugto pa lamang ng pasimulang pagkaunawa. Ang una sa mga katotohanang iyon na dapat kong linawin ay ang pagdating ng ikalawang anghel sa kasaysayang Millerita. Noong panahong iyon ay nauunawaan ko na ang ikalawang anghel ay dumating nang simulang isara ng mga simbahang Protestante ang kanilang mga pintuan laban sa paglalahad ni Miller ng mensahe ng unang anghel, kasabay ng pagwawakas ng taóng 1843. Gumamit si William Miller ng isang pagtutuos ng panahon na pinaniniwalaan niyang nagpapakilala na ang taóng 1843 ay nagsimula noong Marso 22, 1843 at nagwakas noong Marso 22, 1844. Inakala niya na ang tatlong hula na sa dakong huli ay inilagay sa dalawang banal na tsart ay magwawakas sa taóng 1843, at pinaniwalaan niyang ang taóng iyon ay nagtapos noong Marso 22, 1844. Siya ay nagkamali sa dalawang punto.

Ang tatlong propesiya ng 1335 araw ng Daniel dose, ng 2520 taon ng “pitong panahon” ng Levitico beinte-sais, at ng 2300 araw ng Daniel otso ay naunawaan ni Miller na magtatapos noong Marso ng 1844. Pagkaraan nito ay pinatnubayan ng Panginoon si Samuel Snow upang maunawaan hindi lamang na ang mga propesiya ay nagwakas hindi noong 1843, kundi noong 1844. Inilapat ni Snow ang Karaite na pagtutuos ng panahon, na hindi siyang paraan ng pagtutuos ng panahon na ginagamit ni Miller. Ginagamit ni Miller ang Rabbiniko/panahong nakabatay sa equinox na pagtutuos ng panahon na ibinabatay ang taon mula tagsibol hanggang tagsibol.

Nang aming inihaharap ang Dalawang Talaan ni Habakkuk, hindi pa namin nauunawaan ang makasaysayang katotohanang ito at ginagamit namin ang karanasan ni Miller upang itakda ang Marso 22, 1844 bilang pagdating ng ikalawang anghel at bilang pasimula ng panahon ng paghihintay. Naunawaan ko, at hanggang ngayo’y nauunawaan ko pa rin, na ang pagdating ng anghel na iyon ay tumutugma sa panahong tinanggihan ng mga Protestante ang mensahe ni Miller tungkol sa unang anghel, at ang sumusunod na sipi ang aking naging saligan.

Naunawaan ko na ang pagsasara ng mga pinto sa mensahe ni Miller ang nagmarka ng pasimula ng pagtanggi sa unang anghel, at alinsunod sa pagkaunawa ni Miller sa Rabbinic/equinox-based na pagtutuos ng panahon, ipinagpalagay ko na ang Marso 22, 1844 ang nagmarka ng pagwawakas ng 1843. Ang paglalahad ni Miller sa Portland noong Hunyo ng 1842 ay sa katunayan isang waymark na tumutukoy sa isang sumusulong na pagtanggi na sa huli ay nagtapos noong Abril 18, 1844, ngunit sa panahon ng mga paglalahad ay hindi pa namin kinikilala ang aplikasyon ni Samuel Snow ng Karaite na pagtutuos ng panahon.

Sa unang presentasyong sinimulan nating kopya-editar, nagsimula kong makita na ang naitala noong panahong iyon ay waring sumasalungat sa itinuturo natin ngayon. Ganoon at hindi rin. Ito ay isang pagbibigay-diin lamang sa paunti-unting pagdating ng ikalawang anghel, at gayundin ay isang paglalarawan ng paunti-unting pagkakabukas ng mensaheng ito, gaya rin ng nangyari sa kasaysayan ng mga Millerita. Ang talang ito ng paglilinaw ay dapat tumugon sa mga natisod dahil sa ating pagkakakilanlan sa Abril 19, 1844 bilang unang pagkabigo ng mga Millerita at sa itinuro noong nakaraan.

Sa seryeng ito, pag-aaralan natin ang dalawang talahanayan ni Habakkuk—ang mga Tsart ng 1843 at 1850—sa loob ng pinalawig na panahon. Magsisimula tayo sa paglalagay sa wastong kalagyan ng Sigaw sa Hatinggabi. Gaya ng nabanggit, ang malaking bahagi ng mga unang presentasyon ay magiging pag-uulit para sa mga pamilyar sa mensaheng ito; ngunit yamang naghahanda tayo ng isang serye na maaaring pag-aralan ng mga taong bago sa mensaheng ito, kailangan nating ilahad para sa kanila ang ilang saligang kaisipan. Magsisimula tayo sa Sigaw sa Hatinggabi, na itutuon ang pansin sa isang aspekto na matatagpuan sa unang pangitain ni Ellen White. Basahin natin ang unang talata mula sa Christian Experience and Teachings, pahina 57.

Ang limang babaing ito, na ang mga puso ay mahigpit na nakaugnay kay Sister White, ay hindi sumasalungat sa alinmang pagpapahayag ng kapangyarihan ng Diyos. Kapansin-pansin na silang lahat ay mga babae, na kumakatawan sa iglesya, at sila ay lima, na maaaring makita bilang limang pantas na dalaga. Ito ay isa lamang pagmamasid.

Sa unang paglalahad na ito, matapos maitatag ang ilang mga punto, tatalakayin natin ang Kumperensiya ng mga Adventista sa Low Hampton noong Disyembre 1844. Sa kumperensiyang ito, may ilang mga Millerita na nagtipon, at tinanggihan ni William Miller ang pagkaunawa sa Sigaw sa Hatinggabi. Ang lohika rito ay na ang pangitaing ito, bagaman ukol sa ating lahat, ay lalo nang para kay William Miller.

Sa gayunding buwan, itinakwil ni William Miller ang liwanag sa likuran nila—ang Sigaw sa Hatinggabi—na magiging dahilan upang siya’y mahulog mula sa landas patungo sa masamang sanlibutan sa ibaba. Susuriin natin ang mga implikasyon nito. Ipinakikita ng makasaysayang katibayan na ang mga Millerita ay pawang naniwalang kanilang tinutupad ang talinghaga ng sampung dalaga; ito ay pangkaraniwang kaalaman sa gitna nila. Ipapakita natin na si William Miller ay may pagkaunawa kung ano ang Sigaw sa Hatinggabi. Naniwala si Miller na ang Sigaw sa Hatinggabi ay ang mensahe ng oras ng paghuhukom ng Daniel 8:14 at Apocalipsis 14:6-9. Naniwala siyang ang mensaheng sinimulan niyang ipahayag noong mga unang taon ng dekada 1830 ang siyang Sigaw sa Hatinggabi, “Narito, dumarating ang kasintahang lalaki,” at na si Jesus ay dumarating sa sanlibutan bilang kasintahang lalaki.

Sa kalakhang bahagi ng kasaysayang Millerita, naniwala silang kanilang tinutupad ang talinghaga ng sampung dalaga, ngunit inakala nilang ang Sigaw sa Hatinggabi ang siyang mensaheng kanilang ipinahahayag. Gayunman, pagsapit ng tag-init ng 1844, lumitaw ang isang bago at wastong pagkaunawa: ang Sigaw sa Hatinggabi ay ang kilusan ng Ikapitong Buwan, na may pag-asang darating si Jesus sa ikasampung araw ng ikapitong buwan. Iyon ang tunay na Sigaw sa Hatinggabi. Nang tanggihan ni Miller ang tunay na Sigaw sa Hatinggabi noong Disyembre 1844, tinatanggihan niya ang kasaysayan ng tag-init ng 1844 at bumabalik sa dati niyang paninindigan na iyon ay pangkalahatang mensahe lamang mula pa noong dekada 1830. Napakahalagang maunawaan ang mga dinamika ng Sigaw sa Hatinggabi. Kung hindi mo nauunawaan ang 2520 gaya ng pagkaunawa rito ng mga Millerita, hindi mo mauunawaan ang Sigaw sa Hatinggabi. Kung hindi mo mauunawaan ang Sigaw sa Hatinggabi gaya ng pagkaunawa rito ng mga Millerita, mahuhulog ka mula sa landas tungo sa masamang sanlibutan sa ibaba.

Sa presentasyong ito, magsisimula tayo sa ilang mga katotohanan sa tsart na hayagang itinatakwil ng Adventismo sa kasalukuyan. Itinatakwil ng Biblical Research Institute ng Seventh-day Adventist Church at ng karamihan sa mga teologong Adventista ang 2520. Tatalakayin natin ito batay sa Biblia habang nagpapatuloy tayo, ngunit sa pasimula ay ipapakita natin na ganap na pinagtitibay ni Ellen White ang 2520. Itinatakwil din ng Institute at ng karamihan sa mga teologo ang pang-unang pagkaunawa ng mga pioneer tungkol sa Daily. Ipapakita natin na ang pagtatakwil sa pagkaunawa ng mga pioneer na ang Daily ay paganismo ay pagtatakwil sa Espiritu ng Hula. Hayagan ding itinatakwil ng Institute ang pang-unang pagkaunawa ng mga pioneer tungkol sa mga trumpeta—ang Ikalima at Ikaanim na Trumpeta. Magsisimula tayo sa pagpapakita na ang pagtatakwil sa pagkaunawa ng mga pioneer tungkol sa mga trumpeta ay pagtatakwil sa Espiritu ng Hula.

Sa kasalukuyan, ang karamihan sa mga Adventista ay malabo, sa pinakamabuti, hinggil sa 1290 at sa 1335. Kung wala ang pagkaunawa ng mga pioneer tungkol sa 1335, walang maka-Kasulatang katwiran upang kilalanin ang panahon ng paghihintay na nagsimula noong Marso 22, 1844. Kung hindi nauunawaan ang panahon ng paghihintay, hindi maaaring maunawaan ang mga galaw ng Sigaw sa Hatinggabi. Kung hindi nauunawaan ang Sigaw sa Hatinggabi, ang isa ay nahuhulog mula sa landas tungo sa masamang sanlibutang nasa ibaba. Ipapakita namin ang mga katotohanang ito sa tsart ayon sa malinaw na pagsang-ayon ng Espiritu ng Hula, at pagkatapos ay susuriin ang mga ito mula sa Salita ng Diyos. Ngunit una, kailangan nating makita kung ano ang nakapalibot sa kasaysayan ng mga Millerita at kung ano ang nagluwal sa Sigaw sa Hatinggabi.

Nagsisimula tayo kay Uriah Smith mula sa Thoughts on Daniel and Revelation, pahina 521, upang ipakita ang kasaysayang Millerite at tugunan ang 1798. Isinusulat ni Uriah Smith, “Ang kronolohiya ng mga pangyayari sa Apocalipsis 10 ay lalo pang napatitiyak mula sa katotohanang ang anghel na ito ay kapareho ng unang anghel ng Apocalipsis 14.” Sa Apocalipsis 10, isang makapangyarihang anghel ang bumababa mula sa langit na may isang munting aklat na bukás sa kaniyang kamay. Ipinababatid sa atin ni Ellen White na ang makapangyarihang anghel na ito ay si Jesucristo, at ang munting aklat ay ang Aklat ni Daniel. Sa pagtatapos ng kabanata sampu, sinabihan si Juan na kainin ang munting aklat, na magiging matamis sa kaniyang bibig at mapait sa kaniyang tiyan. Si Juan ay kumakatawan sa kasaysayang Millerite, kung saan ang mensahe ni Daniel ay matamis ngunit humahantong sa mapait na kabiguan. Ang makapangyarihang anghel ng Apocalipsis 10, ayon sa mga pionero, ay ang unang anghel ng Apocalipsis 14—sila ay iisang anghel.

Madalas ay hindi tayo gumugugol ng sapat na panahon upang maging tiyak tungkol sa mga anghel na ito sa Apocalipsis, ngunit dapat natin itong gawin. Ang makapangyarihang anghel sa Apocalipsis 10 ay siya ring anghel na pinaniwalaan ni William Miller na tumutupad sa Sigaw sa Hatinggabi sa pamamagitan ng pagsasakatuparan ng gawain ng unang anghel ng Apocalipsis 14: “Matakot kayo sa Diyos at magbigay luwalhati sa Kaniya, sapagkat dumating na ang oras ng Kaniyang paghuhukom.” Ang oras ng Kaniyang paghuhukom ay tumutukoy sa Daniel 8:14. Tinutukoy ng mga anghel na ito ang iba’t ibang aspekto ng gawaing naisakatuparan.

Pagbabalik kay Uriah Smith: “Ang kronolohiya ng mga pangyayari sa Apocalipsis 10 ay higit pang natitiyak mula sa katotohanang ang anghel na ito ay kapareho ng unang anghel ng Apocalipsis 14.” Ipinaliliwanag niya kung ano ang nag-uugnay sa kanila: kapwa may natatanging pahayag silang dapat ihayag, kapwa binibigkas ang kanilang pagpapahayag sa malakas na tinig, kapwa gumagamit ng magkakatulad na pananalita na tumutukoy sa Maylalang, at kapwa naghahayag ng panahon—ang isa’y sumusumpa na ang panahon ay hindi na magtatagal, at ang isa nama’y naghahayag na dumating na ang oras ng paghuhukom ng Diyos. Ang mensahe ng Apocalipsis 14:6 ay matatagpuan sa panig na ito ng pasimula ng panahon ng kawakasan.

Isinasaad ni Uriah Smith na ang panahon ng wakas ay 1798, at ang mensahe ng Apocalipsis 14 ay dumarating pagkatapos nito. Isinusulat niya, “Ngunit ang mensahe ng Apocalipsis 14:6 ay nakalagay sa panig na ito ng pagsisimula ng panahon sa wakas. Ito ay isang pagpapahayag na ang oras ng paghatol ng Diyos ay dumating na, at samakatuwid ay kinakailangang magkaroon ng pagkakapit nito sa huling salinlahi. Hindi ipinangaral ni Pablo na ang oras ng paghatol ay dumating na. Hindi rin ito ipinangaral ni Luther at ng kaniyang mga kasamahan. Nangatuwiran si Pablo tungkol sa isang paghatol na darating pa, nang walang tiyak na takdang panahon sa hinaharap, at inilagay naman ito ni Luther nang hindi bababa sa tatlong daang taon mula sa kaniyang kapanahunan. Bukod dito, binabalaan ni Pablo ang iglesya laban sa anumang gayong pangangaral na ang oras ng paghatol ng Diyos ay dumating na hanggang sa isang takdang panahon.” Sa 2 Tesalonica 2:1-3, sinasabi ni Pablo na ang araw ni Cristo ay hindi malapit hanggang sa dumating muna ang pagtalikod at mahayag ang tao ng kasalanan. Ipinakikilala ni Pablo ang tao ng kasalanan, ang maliit na sungay, ang kapapahan, at nilalakipan ng babala ang buong panahon ng kaniyang pangingibabaw, na nagpatuloy nang 1260 taon, na nagtapos noong 1798.

Noong 1798, ang pagbabawal laban sa paghahayag na ang araw ni Cristo ay nalalapit na ay tumigil. Nagsimula ang panahon ng wakas, at ang tatak ay inalis mula sa munting aklat. Mula noon, ang anghel ng Apocalipsis 14 ay humayo na. Sinabi ni Uriah Smith, “Kung makikita mo ito, mula noong 1798, ang pabalita ng unang anghel ay humayo na. Noong 1798, ang unang anghel ng Apocalipsis 14 ay dumarating sa kasaysayan”—ito ang pagkaunawa ng mga pioneer. “Mula noon, inihayag ng anghel ng Apocalipsis 14 na dumating na ang oras ng paghatol ng Diyos, at ang anghel ng ikasampung kabanata ay tumayo sa dagat at sa lupa, na sumasumpang hindi na magkakaroon pa ng panahon. Ang kanilang pagkakakilanlan ay hindi mapag-aalinlanganan. Lahat ng katuwirang tumutukoy sa isa ay mabisa rin para sa isa pa. Ang kasalukuyang salinlahi ay sumasaksi sa katuparan ng dalawang hulang ito. Sa pangangaral ng pagparito, lalo na mula 1840 hanggang 1844, nagsimula ang kanilang ganap at detalyadong katuparan.”

Itinatala ni Smith ang 1840 at 1844 kaugnay ng pagdating ng unang anghel ng Apocalipsis 14 noong 1798, ngunit itinatala rin niya ang unang anghel sa 1840, kung kailan binigyan ng kapangyarihan ang mensahe. Sa pangangaral ng pagdating, lalo na mula 1840 hanggang 1844, nagsimula ang ganap na katuparan ng mga ito. Ang posisyon ng anghel na may isang paa sa dagat at isa sa lupa ay nagpapahiwatig ng malawak na saklaw ng kaniyang pagpapahayag. Tatawid ang mensahe sa karagatan at aabot sa iba’t ibang bansa, at ang pahayag tungkol sa pagdating ay tunay ngang nakarating sa bawat himpilan ng misyon sa sanlibutan. Mula 1840, ang mensahe ng unang anghel, ayon kay Ellen White, ay dinala sa bawat himpilan ng misyon sa sanlibutan. Ito ay natupad nang mapagtibay ang prinsipyong taon-araw ng hula ng Biblia sa pamamagitan ng pagbagsak ng Imperyong Otomano. Hindi natin tinatalakay ang mga detalye sa puntong ito, kundi inihahanda ang tagpuan para sa kasaysayang Millerita at sa mga dinamika ng Sigaw sa Hatinggabi.

Noong 1833, naganap ang pagbagsak ng mga bituin. Nagkomento si Ellen White sa The Great Controversy, pahina 333: “Noong 1833, dalawang taon matapos simulang ilahad ni Miller sa publiko ang mga katibayan ng malapit nang pagparito ni Cristo, lumitaw ang huli sa mga tandang ipinangako ng Tagapagligtas bilang mga hudyat ng Kaniyang ikalawang pagdating. Sinabi ni Jesus: ‘Ang mga bituin ay mangalalaglag mula sa langit.’ Mateo 24:29. At ipinahayag ni Juan sa Apocalipsis, habang minamasdan niya sa pangitain ang mga tagpong magiging pahiwatig ng araw ng Diyos: ‘Ang mga bituin sa langit ay nangahulog sa lupa, gaya ng pagbubugso ng puno ng igos ng kaniyang mga bunga na hindi pa hinog, kapag niyanig ito ng malakas na hangin.’ Apocalipsis 6:13. Ang hulang ito ay tumanggap ng kapansin-pansin at kahanga-hangang katuparan sa dakilang pag-ulan ng mga bulalakaw noong Nobyembre 13, 1833.”

Isinasalaysay ng patotoo ni William Miller:

Ganito sinimulan ni Miller, noong tag-init ng 1833, na hayagang ipahayag ang mensahe. Noong Disyembre 1833, ang pagbagsak ng mga bituin ay nagdagdag ng kataimtiman sa kaniyang mensahe.

Noong 1840, nagbigay si Ellen White ng puna hinggil sa isang kahanga-hangang katuparan ng hula. Ang siping ito ay malimit na pinagtatalunan kaugnay ng Espiritu ng Hula, na may ilan na nangangatwirang ipinasok ito ni Uriah Smith sa The Great Controversy, subalit ang mga pangangatwirang ito ay walang matibay na batayan. Tinutukoy niya ang magkakasunod na katuparan ng hula na humantong sa 1840, kabilang ang pagbagsak ng mga bituin at ang Madilim na Araw. Isinusulat niya, “Noong taong 1840, isa na namang kahanga-hangang katuparan ng hula ang pumukaw ng malawakang interes.”

Tinutukoy niya ang propesiya sa Biblia, hindi lamang isang hulang pantao ni Josiah Litch.

Sinabi sa atin ni Uriah Smith na ang unang anghel ng Apocalipsis 14 ay dumating noong 1798, ngunit siya ring anghel ng Apocalipsis 10. Sa Apocalipsis 10, inutusan si Juan na kunin ang munting aklat mula sa kamay ng anghel at kainin iyon, at ito’y magiging matamis sa kaniyang bibig. Ang mensaheng Millerita ay naging matamis noong Agosto 11, 1840, matapos ang dalawang taon ng paghuhula sa pagbagsak ng Imperyong Ottoman batay sa simulain ng taon-araw sa hula ng Biblia. Nang ang pangyayari ay natupad nang ganap na eksakto, ang mensaheng kanilang ipinahahayag ay naging matamis sa kanilang bibig.

Noong Agosto 11, 1840, ang mensahe ay naging matamis sa kanilang bibig. Si Juan ay inutusang kunin mula sa kamay ng anghel na bumaba ang munting aklat. Ang anghel ay bumababa noong Agosto 11, 1840, at ang anghel na ito ng Apocalipsis 10 ay siya ring una na anghel ng Apocalipsis 14. Ang anghel ng Apocalipsis 14 ay dumarating noong 1798 sa panahon ng kawakasan, ngunit ang kaniyang mensahe ay pinagkalooban ng kapangyarihan noong 1840. Sinasabi ni Ellen White na nang ang pangyayari ay maging nalalaman, maraming tao ang nakumbinsi sa kawastuhan ng mga simulain ng makapropetikong pagpapakahulugan na pinagtibay ni Miller at ng kaniyang mga kasamahan. Mula pa noong dekada 1930, na nagsimula noong 1919 ngunit lalo na noong dekada 1930, tinanggihan ng Adventismo ang mga tuntunin ng makapropetikong pagpapakahulugan na pinagtibay ni Miller at ng kaniyang mga kasamahan—ang mga tuntuning iyon ay ang paraang proof text sa pag-aaral ng Biblia.

Ang kasunod na palatandaan sa kasaysayan ay ang tsart ng 1843, na ginawa noong Mayo 1842. Sinabi ni Ellen White, “Nakita ko na ang tsart ng 1843 ay pinatnubayan ng kamay ng Panginoon at na hindi ito dapat baguhin, na ang mga bilang ay gaya ng ibig Niyang maging mga iyon, at na ang Kaniyang kamay ay nasa ibabaw at ikinubli ang isang pagkakamali sa ilan sa mga bilang upang walang sinuman ang makakita nito hanggang sa alisin ang Kaniyang kamay.” Ang tsart na ito ay isang makahulang palatandaan, na ginawa noong Mayo 1842. Noong Hunyo 1842, nagsimulang isara ng mga simbahang Protestante ang kanilang mga pintuan at dumating ang ikalawang anghel.

Mula sa Testimonies, tomo isa, pahina 21: “Noong Hunyo ng 1842, ibinigay ni G. Miller ang kaniyang ikalawang serye ng mga panayam sa Casco Street Church sa Portland, Maine. Maliban sa iilang natatanging pagbubukod, isinara ng iba’t ibang denominasyon ang mga pintuan ng kanilang mga iglesia laban kay G. Miller.” Ipinababatid sa atin ni Ellen White na bilang mga Kristiyanong Seventh-day Adventist, dapat tayong matutong mangatwiran mula sa sanhi tungo sa bunga. Ang sanhi na umakay sa mga simbahang Protestante upang isara ang kanilang mga pintuan ay ang pagpapakilala ng tsart na ito. Nang ipakilala ang tsart noong Mayo, ipinasiya ng mga simbahang Protestante na ang mga Millerita ay mga nalinlang na panatiko.

Kasunod naman ang unang kabiguan. Mula sa The Great Controversy, pahina 393:

Ang panahon ng paghihintay ay ang unang kabiguan, na naganap noong Marso 22, 1844. Ipinahahayag ng mga Millerita ang katapusan ng sanlibutan noong 1843, ayon sa biblikal na pagbibilang ng panahon. Nang hindi dumating ang Panginoon pagsapit noon, ang unang kabiguan ay dumating noong Marso 22, 1844. Iyon ang panahon ng paghihintay.

Ito ang panahon ng paghihintay sa talinghaga ng sampung dalaga, sa Habakkuk 2, at sa Daniel 12. Sinasabi ng Daniel 12:11, “At mula sa panahon na aalisin ang araw-araw na hain...” Naunawaan ng mga pioneer na ang paganismo ay napasupil noong 508, nang talunin ni Clovis ang mga Visigoth. Mula sa panahon na ang paganismo ay aalisin at ang kapapahan ay itatatag (makalipas ang tatlumpung taon noong 538), magkakaroon ng 1290 araw. Sinasabi ng kasunod na talata, “Mapalad ang naghihintay at nakararating sa isang libo’t tatlong daan at tatlumpu’t limang araw.” Ang 508 dagdag ang 1335 ay katumbas ng 1843. “Mapalad ang nakararating sa 1843.” Minamarkahan ng 1335 ang panahon ng paghihintay, na nagsasabi, “Mapalad ang naghihintay at nakararating sa 1843.” Kung pinanghahawakan mo ang pagkaunawa ng mga pioneer tungkol sa araw-araw, gaya ng ginagawa ni Ellen White, ito ay malinaw.

Upang higit pang luminaw, sinasabi ng Isaias 30:18, “Kaya nga maghihintay ang Panginoon.” Dito, ang Panginoon ang kasintahang lalaki sa talinghaga ng sampung dalaga, at Siya ay nagluluwat. “At kaya nga magluluwat ang kasintahang lalaki upang siya’y maging mapagbiyaya sa inyo, at kaya nga siya’y itataas upang siya’y mahabag sa inyo, sapagkat ang Panginoon ay Diyos ng kahatulan. Mapapalad ang lahat nilang naghihintay sa Kaniya.” Ito ay tumutugma sa Daniel 12:12: “Mapalad ang naghihintay at dumarating sa 1335.” Ang kasintahang lalaki ay nagluluwat noong Marso 22, 1844. May kalakip na pagpapala sa pagdating sa unang pagkabigo at pagkatapos ay paghihintay. Kapag nakarating ka rito, dapat kang maghintay. Ano ang hinihintay mo? Sinasabi ng Habakkuk 2:3, “Sapagkat ang pangitain ay ukol pa sa takdang panahon, ngunit sa wakas ay magsasalita at hindi magsisinungaling; bagaman ito’y nagluluwat, hintayin mo ito.” Ang pagpapala ng pagdating sa 1335 ay ang pagpapala ng pagdating sa kasaysayang ito, kung saan isasakatuparan ng Panginoon ang Sigaw sa Hatinggabi.

Mula sa Early Writings, pahina 238: “Malapit sa pagtatapos ng mensahe ng ikalawang anghel, nakita ko ang isang dakilang liwanag mula sa langit na sumisikat sa bayan ng Diyos. Ang mga sinag ng liwanag na ito ay waring singliwanag ng araw, at narinig ko ang mga tinig ng mga anghel na sumisigaw, ‘Narito, dumarating ang kasintahang lalaki.’” Ito ang Sigaw sa Hatinggabi, na magbibigay ng kapangyarihan sa mensahe ng ikalawang anghel. Naunawaan ng mga tagapanguna na ang mensahe ng unang anghel ay dumating noong 1798 ngunit binigyang-kapangyarihan sa pagbagsak ng Imperyong Ottoman noong 1840. Ang lahat ng mga mensahe ay dumarating sa isang tiyak na sandali ng panahon at pagkaraan nito ay binibigyang-kapangyarihan. Ang mensahe ng ikalawang anghel ay dumarating noong Marso 22, 1844, nang isara ng mga simbahang Protestante ang kanilang mga pintuan laban sa mensaheng Millerita. Ang Sigaw sa Hatinggabi ang nagbibigay ng kapangyarihan sa mensahe ng ikalawang anghel. Ang mensahe ng ikatlong anghel ay dumarating noong Oktubre 22, 1844, at binibigyang-kapangyarihan nang ito ay samahan ng makapangyarihang anghel ng Apocalipsis 18. Ang bawat mensahe ay dumarating sa kasaysayan at pagkaraan nito ay binibigyang-kapangyarihan. Mahalaga itong maunawaan.

Ang Panawagan sa Hatinggabi ay nagbigay ng kapangyarihan sa pabalita ng ikalawang anghel. Ang mga anghel ay isinugo mula sa langit upang gisingin ang mga pinanghinaan ng loob na mga banal at ihanda sila para sa dakilang gawaing nasa harapan nila. Ang mga lalaking may pinakadakilang kakayahan ay hindi ang mga unang tumanggap ng pabalitang ito. Si William Miller ay hindi ang unang tumanggap ng pabalitang ito; sa kabaligtaran, siya ang huling tumanggap nito. Siya ang may pinakadakilang kakayahan sa pag-unawa sa pabalita, samantalang si Samuel Snow ang unang tumanggap nito. Yaong mga dating nanguna sa gawain ang mga huling tumanggap nito at tumulong upang higit pang palakasin ang panawagan. Sa kasaysayan, ang huling taong tumanggap sa pabalita ng Panawagan sa Hatinggabi ay si William Miller.

Mula sa The Great Controversy, 376:

Ang mga pinuno sa Iglesiang Adventista ngayon na nagbabawal sa pagtuturo ng mensaheng ito sa iglesya at maging sa mga pribadong tahanan ay inilarawan nang pauna rito sa kilusang Millerita.

Mula sa aklat ni Elder Damsteegt na Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission, pinaniwalaan ni Miller na ang pagpapahayag ng Daniel 8:14 at ng unang anghel ng Apocalipsis 14 ang siyang Sigaw sa Hatinggabi—“Narito, dumarating ang kasintahang lalaki.” Pinaniwalaan niya na ang mensaheng ito ang tumutukoy sa ikalawang pagparito ni Cristo. Inakala ni Miller na ang buong kasaysayan ay ang Sigaw sa Hatinggabi, ngunit sinasabi ni Ellen White na ang Sigaw sa Hatinggabi ay naganap sa isang tiyak na panahon. Pinamagatan ni Samuel Snow ang kaniyang presentasyon na “Ang Tunay na Sigaw sa Hatinggabi” upang ito’y maiba sa katuruang Millerite na ang Sigaw sa Hatinggabi ay ang pangkalahatang mensahe.

Ang pinakamatatanggapin sa espiritu ang unang tumanggap ng mensahe, at yaong mga dating nanguna sa gawain ang siyang mga huling tumanggap at tumulong upang palakasin ang sigaw. Si William Miller, na nanguna sa gawain mula 1833 at pataas, ay nahirapang tanggapin ang mensahe ng Sigaw sa Hatinggabi nang ito’y dumating noong Agosto 1844. Siya’y nag-aalinlangan hinggil sa paghihiwalay mula sa mga iglesya at sa loob ng maraming taon ay nagtuturo ng ibang pagkaunawa tungkol sa Sigaw sa Hatinggabi.

Isinulat ni William Miller:

Noong Mayo 1842, inilathala ang tsart ng 1843, at sinabi ng mga kapatid kay Miller na alisin ang “kung” sa kaniyang paglalahad.

Isinulat ni Miller, “Noong taong 1843, ang pinakamatitinding pagtuligsa ay ibinunton laban sa akin at sa mga kaugnay ko ng pamamahayag at ng ilang pulpito. Ang aming mga motibo ay sinalakay, ang aming mga simulain ay binaluktot ang paglalahad, ang aming mga pagkatao ay siniraang-puri.” Lumipas ang panahon, at ang Marso 21, 1844, ay nagdaan nang hindi nagpapakita ang Panginoon. Matindi ang kabiguan, at marami ang hindi na lumakad na kasama nila. Bago ang panahong ito, mula noong 1840, may tinatayang 200,000 na mga Millerite, ngunit sa panahong ito, 50,000 na lamang ang natira.

Matapos lumipas ang panahong kaniyang inilathala, kinilala ni Miller ang kaniyang pagkadismaya hinggil sa eksaktong panahon, ngunit pinanatili niya ang kaniyang pananampalataya. Ipinagpatuloy niya ang kaniyang mga gawain sa Kanluran noong tag-init ng 1844 hanggang sa Kilusan ng Ikapitong Buwan. Wala siyang pakikibahagi sa kilusang ito maliban sa isang liham na isinulat labingwalong buwan nang mas maaga tungkol sa mga pagdiriwang ng Kautusang Mosaiko na tumutukoy sa buwang iyon. Hindi niya inaasahan na magkakaroon ng gayong paggamit sa mga paksang iyon o na ang paniniwala sa gayong katibayan ay magiging pagsubok ng kaligtasan. Wala siyang pakikiisa sa kilusan hanggang sa dalawa o tatlong linggo bago ang Oktubre 22, 1844. Sa isang liham kay Himes noong Oktubre 6, 1844, isinulat ni Miller, “Nakikita ko ang isang kaluwalhatian sa ikapitong buwan na hindi ko kailanman nakita noon... Ngayon, purihin ang pangalan ng Panginoon, nakikita ko ang isang kagandahan, isang pagkakatugma, isang pagkakaisa sa mga Kasulatan, na matagal ko nang ipinanalangin ngunit hindi ko nakita hanggang sa araw na ito. Salamat sa Panginoon, O kaluluwa ko. Kapatid na Snow, Kapatid na Storrs, at ang iba pa, pagpalain dahil sa kanilang pagiging kasangkapan sa pagbubukas ng aking mga mata. Malapit na akong makauwi. Luwalhati, luwalhati, luwalhati, luwalhati.”

Pagkaraan nito, muling pinag-isipan ni Miller ang Sigaw sa Hatinggabi, at tinawag niya itong panatisismo. Binanggit ni Damsteegt na nakuha ni Snow ang pangunahing balangkas ng mensahe ng Sigaw sa Hatinggabi mula sa nauna nang gawain ni Miller.

Ang mga kalkulasyon ni Snow, na inilathala noong Marso 1844, ay bahagyang nakapukaw lamang ng pansin hanggang sa pulong-kampo sa Exeter, Agosto 12–17, 1844. Doon, ang kaniyang tiyak na petsa para sa pagbabalik ni Cristo ay pumukaw sa marami sa mga Millerita, anupat umabot sa sukdulan ang kanilang gawaing misyonero. Ang kanilang pagtugon ay nakilala bilang kilusang Ikapitong Buwan. Bagaman noong una ay nag-alinlangan ang mga pinuno ng mga Millerita, ilang linggo bago ang inaasahang pangyayari ay nakiisa sila sa kilusan at pinahintulutang mailathala at masuportahan ang mga pananaw ni Snow.

Isinalaysay ni Joseph Bates na matapos ang pulong-kampuhan sa Exeter, habang siya’y naglalakad sa mga bagon ng tren, narinig niya ang mga tinig na paulit-ulit na nagsasabi, “Narito, dumarating ang kasintahang-lalaki!” Ang kilusang ito ay lumaganap sa buong Estados Unidos sa loob ng dalawang buwan, na humantong sa Dakilang Kabiguan noong Oktubre 22, 1844.

Nagkomento si Damsteegt hinggil sa Kumperensiya ng mga Adventista sa Low Hampton noong Disyembre 28–29, 1844, na kinasangkutan nina Himes at Miller. Hinimok ni Himes ang pag-aliw sa mga banal, ang pagbangon sa mundong Cristiano, at ang pagpapahayag ng kaligtasan sa mga makasalanan. Makalipas ang ilang linggo, muling inilathala ang Advent Press, at ipinahayag ni Himes na bukás ang pinto ng kaligtasan. Unti-unting tinalikuran ni Miller ang sukdulang konsepto ng saradong pinto at nagbalik sa kaniyang orihinal na pananaw tungkol sa Sigaw sa Hatinggabi. Sa buwang iyon ding iyon, natanggap ni Ellen White ang kaniyang unang pangitain, na nagpapakita na yaong mga tumatanggi sa Sigaw sa Hatinggabi ay nahuhulog mula sa landas. Ang pangitaing iyon ay para kay William Miller gaya rin naman para sa sinumang iba.

Mula sa Early Writings, pahina 257:

Ang mensahe ng ikatlong anghel sa kontekstong ito ay ang Sabbath. Habang si Miller ay nahihilig sa liwanag na mula sa langit, ang mga taong ito ay nagbabalak upang ilayo ang kaniyang isip. Iningatan siya ng impluwensiyang pantao sa kadiliman at pinanatili ang kaniyang impluwensiya sa gitna ng mga sumasalungat sa katotohanan. Sa bandang huli, itinaas ni Miller ang kaniyang tinig laban sa liwanag na mula sa langit—ang Sabbath. Nabigo siyang tanggapin ang mensaheng magpapaliwanag sana sa kaniyang kabiguan at maghahatid ng liwanag at kaluwalhatian sa nakaraan. Sumandig siya sa karunungan ng tao sa halip na sa banal na karunungan. Palibhasa’y nabagbag ng pagpapagal at katandaan, hindi siya kasingpananagutan ng mga humadlang sa kaniya sa katotohanan. Ang kasalanan ay nasa kanila. Kung nakita lamang ni Miller ang liwanag ng ikatlong anghel, marami sanang bagay ang naipaliwanag. Ngunit ang kaniyang mga kapatid ay nag-angkin ng gayong malalim na pag-ibig sa kaniya anupat inakala niyang hindi niya sila kailanman mahihiwalayan. Pinahintulutan ng Diyos na mapasailalim siya sa kapangyarihan ng kamatayan at ikinubli siya sa libingan mula sa mga naglayo sa kaniya sa katotohanan. Nagkamali si Moises bago pumasok sa Lupang Pangako; gayundin, nagkamali si Miller samantalang malapit na siyang pumasok sa makalangit na Canaan. Ang iba ang umakay sa kaniya upang gawin ito; ang iba ang dapat managot dahil dito. Ngunit binabantayan ng mga anghel ang mahalagang alabok ng lingkod na ito ng Diyos at siya’y lalabas sa tunog ng huling trumpeta.

Sa pagtatapos, si William Miller ay sumasagisag sa mga Seventh-day Adventist sa wakas ng sanlibutan. Ang unang pangitain ni Ellen White ay higit na ukol sa ating panahon kaysa sa sarili niyang panahon. Sa wakas ng sanlibutan, tatanggihan ng mga Seventh-day Adventist ang liwanag ng Sigaw sa Hatinggabi. Ang liwanag ng Sigaw sa Hatinggabi ay mauunawaan lamang sa pamamagitan ng pag-unawa sa kasaysayang ito. Nilinis ng unang pagkabigo ang kilusang Millerita mula sa mga naroon dahil sa maling mga kadahilanan at inihanda ang bayan para sa karanasang pagsubok na aakay sa kanila tungo sa Kabanal-banalan. Yaong mga dumarating sa unang pagkabigo ay pinagpala lamang kung sila’y maghihintay hanggang Oktubre 22, 1844. Ang panahong ito ay itinalaga ng Diyos upang lumikha ng isang bayang Kaniyang titipunin sa Kabanal-banalan. Ang tanggihan ang Sigaw sa Hatinggabi at mahulog mula sa landas ay ang tanggihan ang buong kasaysayang ito.

Si William Miller ay nakagawa ng tatlong pagkakamali, at tayo ay laging sinusubok sa pamamagitan ng tatlong pagsubok. Ang una niyang pagkakamali ay ang pagtanggi sa Hatinggabing Panaghoy noong Disyembre 1844. Ang ikalawa niya ay ang pakikinig sa mga tao sa halip na sa Diyos, na humantong sa kaniyang ikatlong pagkakamali: ang pagtanggi sa Sabbath. Sa katapusan ng sanlibutan, tatanggihan ng mga Seventh-day Adventist ang kasaysayan ng Hatinggabing Panaghoy at ang panawagang manumbalik sa mga dating landas sapagkat sila’y nakikinig sa kanilang mga pinuno. Sa paggawa nito, inihahanda nila ang kanilang sarili para sa tatak ng halimaw, na inuulit ang tatlong-hakbang na proseso ng pagsubok ni Miller, na nagsisimula sa paraan ng kanilang pakikitungo sa mensahe at kasaysayan ng Hatinggabing Panaghoy.

Mayroon lamang dalawang propesiya na tumatalakay sa kasaysayan mula sa unang kabiguan hanggang sa ikalawang kabiguan: ang 2300 araw (“Bagaman nagluluwat ang pangitain, hintayin mo ito”) at ang 2520. Ang tanggihan ang 2520 ay ang tanggihan ang Sigaw sa Hatinggabi. Ang tanggihan ang Sigaw sa Hatinggabi ay ang mahulog mula sa landas tungo sa masamang sanlibutan sa ibaba.

Tatalakayin pa natin ito nang higit sa susunod na presentasyon.