Téereb Danyeel — Limu fukk ak ñaar

Baat bu ñu ñaaral walla wax ju ñu ñaaral ci Kàddu gu ñu wax ci xel mu sell, misaal la ci yégleb malaaka ñaareel bi.

Ci biir gu guddi gi, Nebukadnesar gis na ci gént benn nataal, waaye manul ko a fàttaliku gént ga. Ci gént gu guddi, gis na ci gént benn nataal, waaye géntu nataal ga nekkoon na ci ñàkk leer gu mel ni biir guddi ga ci xelam, ba mel ni guddi ga la woon bi mu ko géntoon.

Nattu nataalu nataalu Nebukadnesar ci xalaatam nataal, dafa doon nattu ngir xam kan mooy wax ci lu baax te jub ci melokaan wu nëbbu ci lëndëm, ànd ak tekki xëtam xalaatam. Yonnentu malaaka ñaareel bi, bi boolewoon ak yégle gu diggante guddi ci taarixu Millerite yi, dañu ko woon misaal ci Eliya ci ndaje njort gi ca tundu Karmel. Moom itam, dafa doon nattu buy feeñal, du rekk kan mooy Yàlla ju dëggu, waaye it kan mooy yonent bu dëggu. William Miller, mi Sister White wax ci lu leer ne dañu ko misaal ci Eliya, moo doon feeñal Eliya ca Karmel. Waaye du William Miller mi deesoon feeñal li gën a bare, waaye day doon yoonu tekki yeneen waxi yonent yi, yi ñu ko yonnee mu xam. Ca tundu Karmel, yonenti baal bu góor ak yonenti Ashtaroth bu jigéen, wonees na ne ay yonent yu fen lañu. Ci taarixu Millerite yi, dañu wone ne kër yu Protestan yi ay yonent yu fen lañu, ni ko tundu Karmel misaale.

Bi një kere bu Protestan yi feeñalee seen bañ yooni tekki xibaar yu yonent yi William Miller, ñoom dañu doon ay doom-u-Room. Ci yonent, doom mooy misaal wu ndeyam. Nattu bi Protestan yi lajj ci tarihi Milerit mooy nattu bi màggale te jur nataalu rab wi (doom). Foofa la bakk bu véritable Protestan feeñee ci jàppante ak bakk bu Protestan buy dëddu. Nebukadnesar dafay laaj ab tekki, te ci def loolu, mu nekk ci yëngu-yàlla buy jur ab feeñug yonent yu dul dëgg ak yu dëgg.

Ci jeexital jamonoy nattu yi, xeetu guñu wonoon ca tundu Karmel, ak ci 22 Oktoobar 1844, dañu ko itam melaloon ci saaruñu Daniel ñaareel xaaj. Ci ñetti woneb yoonu waxu Yàlla yi di tundu Karmel, jaar-jaaru Millerite, ak géntu Nebukadnetsar bu mbirum nataal ba, faral di ci tekki waxu yonent bi jub, ni ko Eliya, Miller ak Daniel di tegtal. Tekki gént ga mooy ndigal gi ñu ubbi, ci jaar-jaar boobu bi ñaari xeeti yonent di feeñ.

Ca tundu Karmel, Eliyaa moom naatu nattu gi, te naatu nattu gi mu moomul woonante kenn moo di Yàlla ju dëgg ji rekul, waaye it kenn moo di yonent ju dëgg ji. Ci Daniel saar ñaareel bi, waay-Kalde yi ñoo xamle naatu nattu gi woon waajal wu leer ci diggante dëgg ak fen. Ñoom ñoo wax ne firnde gi Nebukadnesar di seet manees na ko xam rekk ci Yàlla, waaye du ci nit. Ñoom itam jiiñ nañu ne diggante bi nekkoon ci diggante Nebukadnesar ak ay xam-xamam yu diine dafa jubul, bi ñuy wax ne: “li buur bi di laaj lu ñàkk a am la.” Ñu ngi bëggoon ne buur bi, mi di melokaanu Réew mi, du dugg ci wàllu diine bi ñoom daan jàpp ne ñooy boroom ndigal. Duñu di weddi yoon yi aju ci boole mbooloom diine ak nguur; li ñuy weddi mooy ne Nebukadnesar, mi di melokaanu Réew mi, dafa bëgg a yor kàttan ci kaw kërceen gi. Dañu kooon nangu bu baax bu amee diggante kërceen ak nguur, su fekkee ne njiit yu diine yi ñoo ngiy jiite Réew mi. Nattu melow rab wi mooy fa nuy doge sunu àtte bu fàww ji—ni géntu melow Nebukadnesar meloon—ndaxte mooy nattu buy tax nit dund walla mu dee.

Bi ñu leeral Dañeel ci xam-xamu xaalis dund ak dee ci gént gu jëm ci nataal bi ba tey xamagu ko, dafay tegtal leerug ñaari fukki juróom-ñeent junni ci ne ñoom nekk nañu ci taarixu ñaareelu nattu bi te buy feeñu, ci digganteg yoonu nattu bu am ñetti jéego. Waaye Dañeel du tegtal rekk ñi tànn nañu lekk ñam wu jub, te moo tax ñu jàll nattu bu njëkk bi, waaye itam dafay tegtal ki nit ku Yàlla joxoon xel mu bees ak gis-gis gu özel ci waxi yonent yi ci Biibël.

Ndeysaan ñaari Ebërë yu takku ya ñépp moomoon nañu bind bu ñam wi, waaye Daniyeel lañu tànn ngir nekk yonnentkat bu peeññi ak gént yi. Daniyeel dafay tegu ndawli yonnentkat bi, ni ko Eliya, Yaxya mi sóob, Yowaana mi jëfee Peeñ mi, William Miller ak Future for America di tegu. Yonnentkat bu ndawli duñu ko mas a seppee ak nattu yonnent bi.

Ci jamono Kirist, ñi bañ a nangu seede Yaxya, Yeesu mënuloon leen a jariñ. Ci taariixu Milerit yi, ñi bañee bataaxal bu njëkk bi (bi William Miller tegtal), bataaxal bu ñaareel bi mënuloon leen a jariñ. Ci ñaari taariix yooyu, ñi takku woon, xamuñu woon fan la jéego nattoo ji jëm. Taalibe yi bañ nañu woon a gis bant ba, doonte waxoon na leen bu leer ne dina am. Milerit yi mënuñu woon a gis njaaxle gu réy ga. Daniel, ba Arioch xamal ko xaalis dund ak dee gi yokk ci géntu nataalu Nebukadnecar, xamu woonul lan mooy li gént ga ëmb walla fan la nattoo nataal ba jëm. Li mu xam rekk mooy ne mbirum dund ak dee la woon. Moo tax Daniel soxla woon waxtu ngir xam tekkiinu bi.

Danyeel won na féem njàppale ci lekk bi (metodoloji) mu dogaloon a lekk ci jéego bu njëkk ba. Moo tax ñu ko maye waxtu, ni ko nekkoon itam ci taalibe yi ci jamono ji Kirist nekk. Waxtu wa ñu may taalibe yi mooy diggante deejoog Kirist, suul ba, dekkiwaayam ak yéegam gu njëkk, bala Muy daje ak taalibe yi ci yoon wi jëmma Emayis, te gannaaw loolu dellu dàjjeek leen ci néeg bu kawe bi. Noonu ci mujju waxtu wa Mu wol leen Xel Mu Sell mi.

Esekiyel waxoon na, te yax yu dee yi dajalees nañu. Gannaaw loolu, Esekiyel dellu waxaat ci kàddug yoon, te Xel mu Sell mi ngelaw na ci yaram yi bees a sos, ba ñu taxaw, nek mbooloo bu am doole lool. Bi Kirist nofee ci taalibe yi, Ubbi na seen xel ngir ñu déggandikoo.

Yépp yonent yi ñépp dañuy wax ci mujjug àddina bi, te Danyeel itam bokku ci. Jamono ji mu ñaanoon moo doon ab diir bu ko man a may leerug xel. Jamonoy xaar gi ñeel Millerite yi, moo nekkoon dale ko ci njëkk njàqare bi ba kera yeneen xam ne dañoo nekkoon ci jamonoy yéex bi, ci jokkoo ak kàddu-yonent yi nekk ci Macë saaru ñaar-fukk ak juróom, ak Habakuk saaru ñaar. Jaar-jaaralu jamonoy yéex bi ci jaar-jaaru Millerite yi am na woon matale ci jamonoy yégleb malaaka ñaareel bi. Danyeel saaru ñaar dafay tegtal noonu benn jaar-jaaral boobu, ba tax ñaanam ngir jot waxtu, ci yonent, méngook na ak jamonoy yéex bu Millerite yi. Kon nag, ñaanug waxtu gu Danyeel ak jamonoy yéex bu Millerite yi dañuy tegtal jamonoy yéex bu téeméeri junni ak ñeent-fukk ak ñeent ñi, bi tambalee 18 sulet 2020.

Ñaanu Daniel ngir ñaan waxtu ngir xam géntu nataal Nebukadnesar, fees na ci Peeñu gi saaru fukk ak benn, ni ñetti fan ak genn-wàll bi ñaari seede yi tëdd dee ci mbedd mi. Ci jaar-jaaru ñetti fan ak genn-wàll yi ci Peeñu gi saaru fukk ak benn, ñetti fan ak genn-wàll yooyu di misaal gu xamle màndiŋu yoonent bu nekk àll bi, am na baat buy yuuxu. Baatu nit ki Dimbalikat bi jëfandikoo ngir yee xol yi dee te wowwu yax yu wow yi dellu ci dund, fees na ci Daniel, mi ñu jox peeñu yoonent ci li gént ga doon ak li mu tekkoon. Baat buy yuuxu ci àll bi, ñu ko jox xam-xamu yoonent ci gént ak vision yi, ni ko Daniel teewal. Baat ba mi ngi yuuxu; loolu di wone ne ñu ko jox na ndajeelub Yuuxu Guddi gi, te yuuxu gi ci guddi la ñu koy joxe, te guddi di misaal bu lëndëm.

Ci bi gëna lëndëm guddi, baat bi (Daniel) jot na xam-xam ci ab ndigël bu nëbb ci lëndëm. Santaane biñ jox baat bi (Ezekiel), mooy mu wax yeneen kàdduy yonent ci kaw yax yu wow yu dee. Bi muy def loolu, Boroom Njàmm mi dañuy ko ngelawal ci kaw ñi dee ci mbedd mi, te dañuy “dellu ci dund.” Waaye, dëkkal gi mat na rekk ci ñaan. Ñaan mooy benn màndarga yoonu ci jaar-jaaru nettali dëkkalu yax yu wow yu dee yiñ rey ci mbedd mi. Daniel dafa tegu ci lu yonent la ngir tey màndarga yoonu boobu, ci wetu bi war a nekk, fa ñu tudd màndarga yoonu boobu.

Ndax gëm ga mu amoon ci lekk wi Danyeel tànn woon ngir lekk, ba noppiñu ko ci benn yoonu nattu gu seen bët man a gis, buy laaj mu jëfandikoo metodoloji bi ñu doon teewal ci lekkam, ngir njëkka dige ne Yàllam dina xamle te tekki gént gi, te gannaaw loolu mu jébbal buur bi woneb gént googu. Moo amoon lekk wu jub, walla metodoloji wu jub, te ba noppi dafa wara won ci lu manees a gis gëmam, ci wàññi ndawtal xibaaru géntu xaral Nebukadnessar ga nekkoon ci “lëndëm” gu mat sëkk. Jëf jii mu ci toppoon, mooyoon woneb gëmam ci lu manees a gis, ndaxte booba dafa jëfandikoo formul bu Yàlla jagleel ay nitam bu ñu fekk seen bopp ci lëndëm.

Ak lëndëm gi nekk ci xët wi ci géntub guddi Nebukadnecar, Daniyel booloo ak ñetti àndandoom yi, ñaan.

Noonu Dañeel jot na ko ko Yàlla mi “xam li nekk ci lëndëm bi.” Yëngu-yëngu ngir sos yoonu Dibéer bi dafay dox ci lëndëm, te ñi nangoo woon ne ñuy lekk dund wu Yàlla war nañu xam melokaanu nattu rab wi, mi di waajal dalu diine ak politig ngir tëye marka kilifag Paap bi.

Saare ñaareelu tereb Daniel du woññi rekk jaar-jaaru malaaka ñaareel bi ci jaar-jaaru Millerite, waaye ci lu gën a jëm ci dëgg, dafay nataal jaar-jaaru malaaka ñaareel bi ci yëngu-yëngu malaaka ñetteel bi. Ci nattu géntu xarnu Nebukadnesar bi, nattu nataalu rab waññ wi mooy luñu tektal. Yooni waxu Yàlla yi di jaar ci Yàlla nag, ngir ay nitam yeewu ci xaalis dund ak dee ci mbirum sàkku Bésub-Dibéer bi di ñëw, dañu ko xamle bu wér te wuute ci téereb Daniel ak Peñc mi.

Daniel dafay tektikat bu jaar-jaar bi fu bataaxal bu dund walla dee ci géntu nataal bi di génn. Mu taxaw ci lekk gi mu agsi ci xam, te ci ngëm mu wax ne Yàlla man na xamle peeñ mi, waaye mu ñaan waxtu. Waxtu woowu mooy waxtu bi yéex. Bu waxtu biy yéex jeexee, ñu may ko xam-xam ci li nekkoon ci géntu lëndëm gi Nebukadnesar géntoon, waaye du loolu rekk. Du ne rekk itam jot na xam-xam ci géntu nataal bi, mi mel ni nataalu rab wi ak nattu bi ci ànd ak moom, waaye itam mu ngi sant Yàlla ci mujjug waxtu biy yéex ba ndax Yàlla “may na xel ci boroom xel yi, ak xam-xam ci ñi xam dégg-dëgg; moo fésal mbir yu xóot yi ak yu nëbbu yi; xam na li nekk ci lëndëm gi, te leer gi dëkk ak moom.”

Daniel fii nii di teg sa cantam, ne amsolo ciir bi ne am na “yokkute xam-xam”; ndaxte moom mi wax ci saar fukki ñaar ne “ñi am xel” dinañu xam “yokkute xam-xam”, te itam mooy màggal Yàlla ndax Mu ko may “xam-xam bu jub” ak “xam-xam” ci “ñi am xel.” Moom day wólloo bu baax ci jigéen yu am xel yi, te day boole jamonoam ak jamono bu yàgg bi. Day teg misaal mi nekk ci saar ñaar ci biir matug ba matug jamono bu yàgg bi ci Macë 25, ci doxalin malaaka bu ñetteel bi. Li gën a am solo mooy ne téere Peeñ mi day xamle ne, lu jiitu tëj gu àtte ba, ñu waxoon Yowaana mu bañ a tëj waxi yonent yi ci téeri Daniel ak Peeñ, ndaxte ñoom benn téere lañu.

Jamono ji yonent yi nekk ci Daniel ak Révélation war a ubbeeku mooy ci waxtu bi boroomi léeb bu fukki janq yi yàgg, te boobu waxtu Daniel mo ko teewal ak ñaanam ngir waxtu. Ñaanam boobu topp na ko ñaan, te loolu war na am lu jiitu ndékkite yàllat yi wow te wow. Ci biir waxtu boobu, bi yokkute xam-xam ak xam-xam bu leer ci nataalu gént gi muur na ci lëndëm feeñee, Yàlla defal na Daniel baneen mbir. “Moo di ki fésal mbir yu xóot te kumpa.” Mbir mu kumpa ci jaar-jaaru Midnight Cry mooy yonent bi nekk ci Révélation te ñu koy ubbeeku tuuti laata probation tëjje. Loolu “lu xóot te kumpa” mooy “dëgg.”

Dëgg gu nekk caabi yóbbante bi ñu ubbil yonnent bi ñu tegtal ci Daniel, te loolu may nañu xàm jaar-jaaru nettali bu nëbbu bi ñu wax ne “juróom-ñaari dënnu yi.” Nettali bu nëbbu boobu mooy nettali bu ñetti màndarga yoon. Jëkk ba mooy naqaru yaakaar, te mujj ba itam mooy naqaru yaakaar, ni ko waxe jaar-jaaru Millerite. Kàddu Hebre bi ñu tekki ne “dëgg,” “Wolofkat bu Yéeme bi” moo ko sos, jaarale ko ci booleb araf bu jëkk, bu fukk ak ñett, ak bu mujj ci alfabee Hebre. Yeesu mooy Ki jëkk te mujj, te Moom mooy “dëgg gi.” Tegtalu kàddu gi “Wolofkat bu Yéeme bi” sos, di fésal ñetti màndarga yóbbante yi di nettali bu nëbbu bi ñu wax ne “juróom-ñaari dënnu yi,” yi waroon a tëj ba keraak Daniel laajee “waxtu” ba noppi dem ci ñaan.

Njàqare bu 18 Sulet 2020 mooyoon njëkk cim yoon wu ñu fay mel, te mu ngi misaal njàqare bi bokk ak mujj ci ñetti yoon yu ñu fay mel, maanaam yoonu Dibéer. Bataaxal bu digg bi, bataaxal bu fukki ak ñett bi, mooy tektalug ñàkk déggal, te itam mooy tektalug yoon wu digg bi ci jaar-jaaru màngat bi tëbbu ci juróom-ñaar ñiir yu juróom-ñaar. Ñàkk déggal googu, janq yi amul xel a koy feeñal ci Yuuxu Guddi, ndaxte Yuuxu Guddi mooy yoon wu digg bi ci jaar-jaaru ñetti jéego yi ci 18 Sulet 2020, Yuuxu Guddi ak yoonu Dibéer bi di ñëw léegi. Bu guddi diggee rekk, waxtu dugg ci waxtu wa fukki ak ñett, fa la feeñ gu wonee janq yi amul xel di xam ne amuñu diwlin wurus wi.

Ci biir bu leer bi ñuy wax ne “àll biir” ci “ñetti fan ak genn-wàll” yi nekk ci Peeñu Yowaana saar fukk ak benn, nit ñi Yàlla di moom dañu leen tek muy nekk ci jaar-jaaru semboolik bu mbuubum “juróom-ñaari yoon.” Bu jamono jooju jeexee, war nañu xam ne tas nañu leen, ne bàkkaar nañu, ne seen baay yi itam bàkkaar nañu, ne da ñuy dox ju jengoo ak Yàlla, te Yàlla itam dafa doon dox ju jengoo ak ñoom. Xam-xam boobu war na leen yóbbu ci ñaan ñaanug Lawig gi ñaar-fukk ak juróom-benn. Xam-xam boobu ne war nañu ñaan ñaan boobu ci Lawig ñaar-fukk ak juróom-benn, ci wàllu waxi yonent, méngoo na ak ñaanu Daniyeel ci Daniyeel saar ñaar, te dañu ko wone ci ñaanam ci saar juróom-ñent. Li tax Daniyeel ñaan ñaanu Lawig gi ñaar-fukk ak juróom-benn ci saar juróom-ñent mooy ne mu xamoon ne mu egg na ca mujjug juróom-ñaar-fukk at yi Yeremi waxoon ci kàddug yonentam ci njaamug nit ñi Yàlla di moom.

Ñaari juróom-ñaar-fukk yu mel ni yooyu dañuy tektal jaar-jaaru màndargal askanu Yàlla. Ñaari juróom-ñaar-fukk yooyu dañuy tektal sellal gi ci Maleesi wet gu ñetteel ak ñaari sellali kër Yàlla yi Kirist def. Dañuy itam tektal jaar-jaaru nattu nataalu rab wi. Jàarloo jooju tambalee na 11 Septambar 2001, te mu jeex ci yoonu Dibeer bu ñuy ñëw léegi. Ci njeexital jamono ju ñaari juróom-ñaar-fukk jooju ci misaal, Dañeel sàkku na “jamono ju yàgg tuuti” ngir mu man a ñaan. Ñaanam tontu nañu ko bi ñu ko xamaloon kumpa gu mujj gi ci waxi yonent yi. Peeñu googu dikk na fekk askanu Protestaaŋ bu dëggu Yàlla di sax ci “àll ba” ci jamono waat-dàqe ga gannaaw 18 Sulet 2020. Ca jamono jooja, “dëgg gi” feeñaloon nañu ko “baat bi di yuuxu ci àll ba”.

Dinanu jàll ci ñaareelu waajurub Daniyel ci bind bi di ñëw.