Téereb Danyeel — Limu-juróom Ñett-fuk ak Ñett

Ñu xamal nañu ne, “Yàlla jubal na xel William Miller ci waxi yonent yi te jox na ko leer gu réy ci téereb Peeñ mi.” Waaye jaar-jaar bi mu yéegoo woon taxul ko mu man a déggoo “leer gu réy” gi nekk ci ay saar yu fukk ak ñaar, fukk ak ñett, fukk ak juroom-benn, fukk ak juróom-ñaari, ak fukk ak juróom-ñett ci Peeñ mi, ndaxte saar yooyu doon fésal liggéeyu nguuru yu yonent yi, te mënuloon leen a gis ci taxawaayam ci taarix ba.

Leer giñ joxeel Miller ci téereb Révélation mooy Kërg yi, Selli yi ak Buur yi, te mooy ñetti Buur yu mujj yi, yiñ leen sant “ñetti Musiba,” lañu teewal ci ñaari xët yi Habakuk. “Leer gu mag gi,” ñu jox Miller ci téereb Révélation, jëm na ci wàllu loolu ci Yàlla-yi ci biir waxi xibaar yi ci Alxuraan. Waaye sax “leer gu mag googu” dafa yemoon ndax jamono ju mu nekkoon ci waxtu wéy.

Seetal ne Miller xamoon na juróomi musiba yu mujj yi nekk juróomi àtte yi ñu yónnee ci Roomu baab. Mënul woon a déggoo ne Roomu baab boobu dañu ko joxoon gaañu dee bu war a wéraat. Mu xamoon bu baax juróomi trompet yi ni “taariixu juróomi àtte yu xóot te diis yi ñu yónnee ci suuf, walla ci nguuru Room,” waaye mënul woon a ràññee wuute wi nekk diggante nguuri Roomu xarekat ak Roomu baab. Moo tax sax mën-mënam ci gis wuute wi nekk diggante ñeenti trompet yu jëkk yi ak ñetti trompet yu mujj yi dafa limité woon.

Miller mënu ko xam ne àtte ne mbugal yi ñu indi woon ci kaw Room ne doon nañu tontu Yàlla ci ndigalu dibeer, ndaxte Millerit yi itam dañu doon jaamu ci dibeer ci seen jamono. Miller jub na woon ci xam ne trompet yi ay mbugal lañu woon ci kaw Room, waaye sabab wu sell wi tax ñu indi mbugal yi, ak wuute wi nekk ci diggante ñaari trompet yi njëkk ak ñetti trompet yi mujj, dafa nekkoon lu yamul, walla sax amul woon. Ak gis-gis boobu bu yamul, “xarala” bi ci ñetti ay wóo yi Islam sax dafa nekk ci kaw tabló yi loxo Yàlla ji jiite woon, te waruñu ko soppi.

Xam-xamu leer gu leer bu am leerug xel mooy may nit ku “xam” ci yonent yi xam ne Yàlla du rekk moo yëgël nit yu sell yi bind Alxuraan bi, waaye itam Moo jiite woon liggéeyu nit ñi tekki Bible bi ci King James, te Moom ci boppam wax na bu wér ne dafa jëfandikoo woon benn xeetu wottu Yàlla boobu ci sos ñaari kaart yu sell ya.

“Jëfandikoo” Miller bu juróoméelu, juróom-benéelu ak juróom-ñaareelu Buux yi (Islaam), day leer fukki yoon gën ci fan yu mujj yi, ndaxte moo xamale mbirum Midnight Cry bu mujj bi. Mbirum Midnight Cry ci jaar-jaaru Millerite mooy bésub jeexital jamono yu waxoon ci yonent, te ci melokaan boobu, yégleb “Midnight Cry” bu fan yu mujj yi (mi di yégleb Islaam bu ñetteelu toroxte bi), October 22, 1844 moo ko roy ci misaal. Bés boobu ci jaar-jaaru Millerite dafay roy ci misaal yoonu dencu Dimaas bi di ñëw léegi, te ñoom ñaar, October 22, 1844 ak yoonu Dimaas bi, bant ba moo leen royoon ci misaal, moom mi doon jeexital Duggug ndam li Kirist moomoon.

“Xaralam” Miller bu juróom, juróom-benn ak juróom-ñetteel Trompet yi (Islam), day leer fukk yoon gën ci mujj gi, ndaxte mooy won Islam ci déggoo ak téeméeri yëngu-yëngu yu bes yu mujj yu yéexal yiy soppi, te loolu mooy Islam bu ñetteelu Musiba bi. Kon nag, ndaxte mooy téeméeru yëngu-yëngu bu mujj bu yéexal yiy soppi, moom ci ñaari téeméer ak ñeent fukki junni ñent, dees na ko wone woon ci téeméeru bépp yëngu-yëngu bu yéexal yiy soppi bu jiitu, muy téeméeru “dekki gi” ci yëngu-yëngu bu yéexal yiy soppi bu Almasi bi, walla téeméeru “waxtu yonent bi” ci taariixu Millerites yi, walla téeméeru “gaalu Yàlla gi” ci yëngu-yëngu bu yéexal yiy soppi bu Daawuda, walla téeméeru “kóllëre gi” ci yëngu-yëngu bu yéexal yiy soppi bu Muusaa.

Muy ñëwul bant bu kurus gi, bésub 22 Oktoobar 1844 bi, walla ñaari-fànn yu bari ci yëngu-yëngu yeesal gi, bépp bésub ak bépp mbir dafa doon laaj bu nattu guy jëfandikoo dund ak dee ngir maasoo ma jamono jooju. “Juweel”u Miller bi ci ñetti Njuumte yi ci Islaam mooy laaj bu nattu bu dund ak dee, ni ko léebu fukki janq yi di tegtal ci mbirum “diwlin” bi. Juweel yi Miller amoon ci njàlbéenam, ci njàlbéenu géntam, dañoo leer ni jant bi, waaye ci mujjug géntam dañoo leer “fukki yoon gën a leer”. Juweel yi Miller mel ni petor-safara (diwlinu làmp) ci taarixu Millerite yi, waaye tey juweel yooyu ñooy safara roket!

Ñi toppkat yu ñi doon na ci anam wu jub yeneen yégleb waxtu yi jëm ci Islaam ci ñaareelu Musiba bi, te loolu am na boppam ci 11 Ut 1840; waaye seen xam-xam ci ñetteelu Musiba bi, miy Sarxale bu juróomeel-bi, mënuñu woon gis ñetteelu Musiba bi di ñëw ni àtte ci kaw juróomeelu nguur gi ci yégleb Biibël, ndaxte gisuuñu woon juróomeelu nguur gu juróomeel, rawatina juróomeelu nguur gu juróomeel-benni ci yégleb Biibël. Waaye “leer gu réy” ga ci Pexe miñu jox Miller, war na leer fukki yoon gën a tar ci “Yuuxu Guddi” bu fan yu mujj ya.

Dëgg-dëgg yi ñu tegtal ci ñaari tabalu Abakuk yi, ci seen ndigal bu am solo, ay dëgg lañu yu matoon ci jaar-jaari nettali gu weesu. Sàrt yi sukkandiku nañu ci waxi yonent yi aju ci waxtu, yi ñu ànd ak Miller ba mu dajale leen, te yenn waxi yonent yooyu yépp dafa jeexee ci 1844. Waxi yonent yooyu dinañu leer gën a baax ci fan yu mujj yi, ndax dees na gis ne seetlu nañu tey ni ñu seetluwoon ci jaar-jaari Millerit yi; waaye amuñu benn wax ju jëm ci waxtu bu jub, buy wax lu war a xew ci fan yu mujj yi. Waaye nag, dañuy joxe misaal yu yonent yu dellusiwaat ci jaar-jaari yi ñu tegtaloon ci jamono ju weesu; waaye ak ay xarala yu néew ci per yi Miller, waxi lu war a xew ci kanam dañu feeñee ci njub.

Liggéeyu Kirist ci kër gu sell gi ci asamaan, bi tambalee woon ci 1844, di wéy ba kera boobu jeex. Yonent gi ci ñaar-fukk ak ñetti téeméeri fan yi, ak liggéeyu sellal gi mu xamle, ba tey dafa nekk “ci yoonu mat,” ni Magg bu Jigéen White waxe ko ci mbirum dex yi Ulai ak Hiddekel; noonu itam yonent boobu am na mat gu jëm ci mujjug àddina.

Ay yëngu ci gis-gisu Danyeel saar ñaareel-fukk ak juróom-ñaareel ak juróom-ñetteel, yi nekk ci ñaari taabal yi, di nañu am tegu ci kanam, ndaxte ñoom ñépp ñaari jàngale liggéeyu kër-yàlla bi Kirist di def. Waaye jaar-jaari buur-yi ci kàddug waxu Yàlla buy wax ci ñaari saar yooyu dafa jeex ci Room bu paapal bi jotee ci ay gaawam gu rey. “Doj wi” mi “ñu dagge ci tund wi te du ci loxo nit”, ak buur gu juróom-ñetteel gi ci Danyeel ñaar, ñoo ngi sax di ci kanam. Waaye li ëpp ci li ñu tegtal ci nataal yi ci mbirum Danyeel saar ñaar, juróom-ñaareel ak juróom-ñetteel, am na ba noppi.

Liggéeyu Kirist ci kër-gu-sell gi, ak ñetteelu “Alaaloo” bu Islaam, ñoo di ñaari mbir yu mag yi ci lu waral jaar-jaaru yonent bi gannaaw jamono ji ñu doon wax Millerites. Topp ci ñaari theme yii, am na itam jaar-jaaru bés yu mujj yi, bi ñu koy misaalal bu ñu boolee ñaari tablo yi ci benn rëdd. Su loolu amee, njàqare gu jëkk gu atum 1843, ni ñu ko teewale woon ci tablo bu jëkk bi, dina gis njubbam ci ñaareelu tablo bi. Benn ci beneen, ñuy jur te wone “jaar-jaaru bu nëbbu” bu Juróom-Ñaari Dënn yi, bi ñu xam ne léegi dees koy ubbi ndànk-ndànk, ci jokkoo ak ubbiteb Kàddug Yeesu Kirist.

“Jaar-jaay boobu” mooy luñ tabax ci kaw “dëgg,” te loolu mooy ñatti araf Ebere yoo xam ne buñu leen booloo, dañuy sos baat bi di “dëgg.” Baat boobu dañu ko sos ak araf bu jëkk, bu fukk ak ñett, ak bu mujj ci alifbe Ebere bi, te dañuy tegtal Yeesu du rekk ni mooy Dëgg gi, waaye itam ni Alfa ak Omega. “Jaar-jaay boobu bu boobu” tambalee na ak jeexee ci ñàkk yaakaar, te am na fay ñàkk dégg-dëgg ci diggante bi, ndaxte “fukk ak ñett” mooy lim bu tegtal ñàkk dégg-dëgg.

Atum 1843, niñu ko ci dëkkandoo bu jëkk bi, moo firndeel seen bu njëkk bi ak ñëwug waxtu bi yàgg. Waxtu bi yàgg di yóbbu ba ñëw xibaaru Yuuxu Gudi, fa ñaawteefu janq yi ñàkk xel feeñee. Gannaaw loolu, xibaaru Yuuxu Gudi bi dees na ko yégle ba ci seen bu mujj bi. “Jaar-jaaru nettali” boobu bu Yuuxu Gudi dellu nañu ko (ba ci araf bi gën a néew) ci fan yu mujj yi.

Bu ñi xam ci yoon wu jub, wax ji jiitu mi dafay wone ne, ci fan yu mujj yi, ñi rekk ñoo mën a nekk benn janq bu dof walla benn janq bu xam, ñooy nit ñi nekk ci ab mboolem nit ñi jaar ci genn naqaru yéene. Naqaru yéene woowu mooy jur waxtu bi ñuy xaar, te léeb ba ne “am na ba noppi te dina am ba ci bataaxal bu nekk” mu ngi aju ci ay njariñ yu ci biir janq yi génn diirub waxtu-xaar woowu mi tàmbalee ak genn naqaru yéene. Naqaru yéene woowu moo rey “ñaari seede yi” ci mbeddum dëkk ba, te wàññi leen ba ñuy yax yu dee, wow yu wow ci xuru dee ba, am na ci 18 Sulet 2020. Adventism, ci lu ëpp, bokkuwul woon ci naqaru yéene woowu. Bu fekkee dara, dañoo ko màggal ni “ñaari seede yi” da ñu giis leen ñu daanu, ñu gi neer ci mbedd mi. “Ba ci bataaxal bu nekk” mooy “ba ci bataaxal bu nekk”.

Ci nettali Millerite bi, nit ku njëkk ci kóllëre ga (Protestantisme), dafa màggaloon yëgle gu baaxul gu atum 1843 (njàqare gu njëkk ga), te ci booba Protestants yi weesuñu woon diggu seeni jamono yu nattu ngir seeni àtte. Jamono ju nattu joojale woon 11 Awgust 1840, ba malaaka bu mag ba ci Apokalips 10 wàcce, ci matug yëgleb jamono ju ñaareel Waaye ga (Islaam). Protestants yi bañ nañu woon jamono ju yonnent gi ci njàqare gu njëkk ga, ndaxte yëgle gu juum gi jox na leen woon layu bañati wut dëgg. Mbir mu doon taxaw ci bépp waymark ci nettali Millerite bi mooy “yëgleb jamono”.

Ci 11i Septambar 2001, malaakam Apokalips 18 wàcc na ci matug waxu Yonent bi ci ñetteelu Ay. (Islaam). Boppu mbir mi ci bépp waymark yu jamono yu mujj yi mooy Islaam. Ñàkk yaakaar bu njëkk bi mooy màndarga jeexital setalug askanu kóllëre gu njëkk, ndax askanu kóllëre gu njëkk ga ñu jox nañu woon ndax mu leen tax ba ñu bañ a gën a seet dëgg. Noonu jamonoy nattu bi tambalee na ñeel “janq yi” ci jamono yu mujj yi, ndax nattu askanu kóllëre gu njëkk ga, ga tàmbalee ak wàccug malaaka mi, jeex na ca ñàkk yaakaar bu njëkk ba. Kon nag, nattu ñi ñuy tegtal ni ay janq moo tambali, te jëfandikoo boobu nattu dina feeñal ci mujj ne janq yi ndax ay dof lañu walla ay xelu.

Diggante ñaareel ak mujj na nekk ndigal gu guddi bi. Mbàmbulaanu ndigal gu guddi bi ci njàngat yi di Millerites mooy “waxtu,” te mbàmbulaanu ndigal gu guddi bi ci fan yu mujj yi mooy “Islam.” Ci géntu Miller, ñu yee ko ak xaacu (yuuxu), te ca jamono jooju ay xonqam yu mu doon yor leer nañu fukki yoon gën a leer ni ñu daan a leer woon bu jëkk. Xonqam yi nekk ci ay tablaax yi te di xamle bu baax ab yégle bu jëm ci fan yu mujj yi mooy Islam ak atte bu setaat bi. Kon nag, nattu yi aju ci “ndigal” gu guddi bi ak ci “xew-xew” bi atte bu setaat bi di tegtal, duñu ngir nit ñi bokkoon ci kóllëre gu njëkk ga, waaye ngir ñi di wax ne ñoom ñoo di saaga yu mujj yi.

Melo misal bi juddu biir ab juroo benn rek, te mu xamle jaar-jaaru njàqare bu njëkk ba ci bu mujj, moo di xamle ne ci jamono ji “jaar-jaaru nëbb bi” bu Juróom-Ñaari Dënnuur yi di ame, liggéey bu mujj bi ci àtte buy seetante bi dañuy ko yeggale. Liggéey boobu bu mujj moo di tàmmeel gi ci kaw téeméer ak ñent-fukk ak ñent, te dafay ame ci biir “jamonoy jafe-jafe yi” yu Daniyel juróom-ñent, bi xeet yi di mer ci Peeñu xam yi fukki benn, bi ñuy téye “ñeenti ngelaw yi” yu Peeñu xam yi saar ñaari, “taxawlu ngelaw gu tar gi ca bésub ngelaw gu penku ga,” ci Esayi saar ñent-fukk ak juróom-ñaari, ak tere bi ci “fas wu mer wi miy wut a xetti baal, ngir indi dee ak yàq ci kaw suuf si.” Seede yu yépp yu wax nekk yii dañuy tegtal Isalaam bu Ñetteelu Woo wi, ni ko nataal yi sell yi di ko wonale.

Ñetti juróom-ñaar yu mag yi ci ñaari tabalo yu sell yi ci Habakuk, yi jagleel nañu bu baax mbir yi doon ñëw gannaaw biñu siiwalee tabalo yi, mooy tëj gi ci téeméeri ñent-fukk ak ñeent ñaar junni, Islam, ak matug léeb bi ci fukki janq. Tabalo yi di wone jéexitalu nattu ak tëj bu jëm ci benn “jàll” ak benn “yégle.” Jàll ga soxla ngir ab janq bu ndaw dof mooy “Kirist ci yéen, yaakaaru ndamlu”, te loolu di tegtal matug taxawaay gi ñu tegtal ci téeméeri ñent-fukk ak ñeent ñaar junni.

Junni ak ñent fukki junni ñent téeméer ñent fukk ñaar, feeñ nañu leen ni ab mbooloo yu génn ci ab “jaamug càkkute”. Jaamug càkkute gi téereb Peeñ mi wax ci moom bu leer mooy jaamug nekk dee ci mbedd mi diirub ñetti fan ak genn-wàll, ni ko Peeñ mi wone ci saar bu fukk ak benn. Jaamug dee gu mel ni misaal mooy feeñal “juróom-ñaari jamono yi” yu nekk ci Lawiig Leweet 26, te jaamu càkkute googu dafay laaj ngir tuub gu feeñ, ni ko ñaanu Dañeel misaale ci saar bu juróom-ñaareel.

Bu yàll yi wow ba dee gannaaw gi dekkat, ñu yékkati leen ci saa si ni ab “sàrtt bu fàtte”. Ca dee ga, Kirist nekkul woon ci seen biir, moom di yaakaaru ndamalu Yàlla. Benn cér ci seen tuub gu war mooy seedeel ne dañoo dox woon ci lu juuyoo ak Yàlla, te Yàlla itam dafa doxoon ci lu juuyoo ak ñoom. Bu ñu fekkee matal li ñu ràññee ci waxu yonent yi, booba Kirist “dikk na ci saa si ci këram sell”, te “xew-xewu” boobu lañu jot, miy li war ngir nekk kenn ci biir sàrtt bi ñuy yékkati booba.

“Njàng mi” miñuy wone bu ñu boolee ñaari nataal yi, mooy li Kirist di matal ci liggéeyam bu mujj bi ci kër-yàlla ga ci asamaan. “Njàng mi” moomu, “mareh” vision moo koy tegtal, te mooy vision bi ci “melokaan bi”. Waaye “bataaxal bi” ñu soxla mooy “chazon” vision bi, di vision bu jaar-jaari waxu yonent yi. “Bataaxal boobu” dees na ko xam ne mooy bataaxal bi ci atte Yàlla buy ñëw ci kaw àddina su fekkee ci ngëmadi, te Islam bu ñetteel Woe moo ko yóbbu.

Ci atum 1856, Boroom bi doon ngir mottali tabaxaatu Yerusalem gu xel ci biir Adventism. Ci yoonu ñëwug ñetti malaaka yi dale ci 1798 ba 1844, kër Yàlla gu Millerite tabaxoon nañu ko ci kaw fondemaŋ yi, te lii moom dafa mel ne “xonk yu wert” ci géntu Miller, ni ko dëggi wax ju yonent bi tegu ci ñaari kaart yu jëkk ya (1843 ak 1850) te matal Habakuk saar 2. Noonu mu gindi askanam ngir taxawalu miiri yoonam bu bésub Noflaay bu juróom-ñaareel, te delloo leen ci “yoon yu yàgg ya” yu Israayil bu yàgg ba noppi ngir mottali liggéeyu “mbedd mi ñuy doxee”. WAAYE, yoon wu yàgg wa dafa ëmb doktriin, ab waxu yonent, bu ñu defoon ngir nattu leen te berale leen. Ci atum 1863, Adventism daanu na ci nattu “juróom-ñaari yoon yi”, te tàmbali réer ci màndiŋu Laodise.

22 Oktoobar 1844 dafay misaal yoonu dëgg buy tegu ndigalub Dibeer bi di ñëw léegi, te ci ndigalub Dibeer ba, liggéey bi dina mat, li ñu teewaloon ci ñeent-fukk ak juróom-ñeent at yi ngir jeexal mbedd mi ak miir mi ci jamono yu tiis, ni ko Dañeel waxe.

Yépp yonnente yi déggoo ci seen biir, te it “troublous times” bi ci Daniel moom itam ñu ko xamle na ci xët wi nekk ci Early Writings bi nu doon seetlu.

Dina nu ñëw ci topp bi, dinañu yokk sunu njàng mi.