Mo ti ń fa láti inú àyọkà kan nínú Testimonies tí ó pèsè onírúurú ìlà òtítọ́ ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìrírí Hesekieli, Isaiah àti Johanu nínú ibi mímọ́. Johanu yí padà láti rí ohùn kan lẹ́yìn rẹ̀ nínú Ìfihàn orí kìíní.

Mo wà nínú Ẹ̀mí ní ọjọ́ Olúwa, mo sì gbọ́ lẹ́yìn mi ohùn ńlá kan, bí ti ìpè, tí ó ń wí pé, Èmi ni Alfa àti Omega, ẹni àkọ́kọ́ àti ẹni ìkẹyìn: àti pé, Ohun tí ìwọ bá rí, kọ ọ sínú ìwé kan, kí o sì rán án sí àwọn ìjọ méje tí ó wà ní Ásíà; sí Éfésù, àti sí Simírínà, àti sí Pẹgámù, àti sí Tiatírà, àti sí Sádísì, àti sí Filadẹ́lfíà, àti sí Laodíkíà. Mo sì yípadà láti wo ohùn tí ó bá mi sọ̀rọ̀. Nígbà tí mo sì yípadà, mo rí ọ̀pá-ìtẹ́lì wúrà méje. Ìfihàn 1:10–12.

Láti erékùṣù Pátímọ̀, àti lẹ́yìn náà sí inú ibi mímọ́ ti ọ̀run, níbi tí Jòhánù ti rí ìran Kristi náà tí Sister White sọ fún wa nípa rẹ̀, ni ìran kan náà tí Dáníẹ́lì rí ní orí kẹwàá ti ìwé rẹ̀.

“‘Ní ọjọ́ wọ̀nyẹn èmi Dáníẹ́lì ń ṣọ̀fọ̀ fún ọ̀sẹ̀ mẹ́ta pípé. Èmi kò jẹ oúnjẹ aládùn, bẹ́ẹ̀ ni ẹran tàbí wáìnì kò wọ ẹnu mi, bẹ́ẹ̀ ni èmi kò fi òróró kun ara mi rárá.... Nígbà náà ni mo gbé ojú mi sókè, mo sì wò ó, sì kíyèsí i pé, wò ó, ọkùnrin kan wà tí a fi aṣọ ọ̀gbọ̀ wọ̀, ẹgbẹ́-ikun rẹ̀ sì di mọ́ ọn pẹ̀lú wúrà dáradára ti Úfásì. Ara rẹ̀ pẹ̀lú dàbí bérílì, ojú rẹ̀ sì rí bí ìránṣẹ́ mànàmáná, ojú rẹ̀ méjèèjì sì dàbí fìtílà iná, apá rẹ̀ àti ẹsẹ̀ rẹ̀ sì dàbí bàbà tí a ti dán mọ́, ohùn ọ̀rọ̀ rẹ̀ sì dàbí ohùn ọ̀pọ̀ ènìyàn’ (Dáníẹ́lì 10:2–6).”

“Àpèjúwe yìí jọ èyí tí Johanu fún wa nígbà tí a fi Kristi hàn án lórí Erékùṣù Patmosi. Kì í ṣe ẹni kékeré ju Ọmọ Ọlọ́run lọ ni ó farahàn sí Danieli. Olúwa wa wá pẹ̀lú ojiṣẹ́ ọ̀run míràn láti kọ́ Danieli ní ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ ìkẹyìn.” Sanctified Life, 49.

Àwọn ẹsẹ̀ mẹ́sàn-án àkọ́kọ́ fi hàn bí Ìfihàn Jesu Kristi ṣe ń tú sílẹ̀ díẹ̀díẹ̀ ní ìṣúraájú ìparí àkókò àánú fún ẹ̀dá ènìyàn. A fi ìfihàn náà fún Jesu láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run, ẹni tí ó sì fi í fún Gébúrẹ́lì, ẹni tí ó sì fi í fún Johanu pẹ̀lú iṣẹ́ àyànfúnni kí Johanu lè rán ọ̀rọ̀ náà sí àwọn ìjọ méje. Isaiah gba iṣẹ́ àyànfúnni rẹ̀ láti ṣe bẹ́ẹ̀ gan-an ní orí kẹfà, Ẹsekieli sì gba àṣẹ kan náà ní orí kejì àti kẹta. Johanu jẹ́ ẹlẹ́wọ̀n nígbà tí ó gba iṣẹ́ àyànfúnni rẹ̀, Ẹsekieli àti Daniẹli sì jẹ́ ìgbèkùn ní Babiloni, Isaiah sì ń gbé láàárín ìtàn Ahasi, ọba búburú Juda.

“Àwọn àgbá kẹ̀kẹ́ wà nínú àwọn àgbá kẹ̀kẹ́ ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ kan tí ó díjú tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi pé ní ìwòye àkọ́kọ́ wọ́n dà bí ẹni pé gbogbo wọn wà nínú ìrúkèrúdò fún Ìsíkíẹ́lì. Ṣùgbọ́n nígbà tí wọ́n ń rìn, ó jẹ́ pẹ̀lú ìpéye ẹlẹ́wà, àti ní ìbámu pípé. Àwọn ẹ̀dá ọ̀run ni ń dari àwọn àgbá kẹ̀kẹ́ wọ̀nyí, àti lókè gbogbo rẹ̀, lórí ìtẹ́ safáyà ológo náà, ni Ẹni Àìnípẹ̀kun wà; nígbà tí, yí i ká ìtẹ́ náà, ni òjò àwọ̀ tí ó yí i ká, àmì oore-ọ̀fẹ́ àti ìfẹ́, wà. Ní fífi ògo ẹlẹ́rùjẹ̀jẹ̀ ti ìran náà borí i, Ìsíkíẹ́lì dojúbolẹ̀, nígbà náà ni ohùn kan pàṣẹ fún un láti dìde kí ó sì gbọ́ ọ̀rọ̀ Olúwa. Nígbà náà ni a fi ìránṣẹ́ ìkìlọ̀ kan fún un fún Ísírẹ́lì.” Testimonies, 751.

Pẹ̀lú èyí, mo sì gbọ́ ohùn Olúwa, tí ń wí pé, Ta ni èmi yóò rán, ta ni yóò sì lọ fún wa? Nígbà náà ni mo wí pé, Èmi nìyí; rán mi. Isaiah 6:8.

“A fi ìran yìí fún Ìsíkíẹ́lì ní àkókò kan tí ọkàn rẹ̀ kún fún ìrònú ìbànújẹ́ tí ń sọ̀rọ̀ ibi tí ń bọ̀. Ó rí ilẹ̀ àwọn baba rẹ̀ ní ìparun...”

“Bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́, nígbà tí Ọlọ́run fẹ́ ṣí ìtàn ìjọ fún àwọn àkókò tí ń bọ̀ sílẹ̀ fún Johanu olùfẹ́ náà, Ó fi ìdánilójú ìfẹ́ àti ìtọ́jú Olùgbàlà sí àwọn ènìyàn Rẹ̀ hàn án nípa fífi ẹni kan hàn án, ‘Ẹni tí ó dàbí Ọmọ ènìyàn,’ tí ń rìn láàárín àwọn ọ̀pá fìtílà, tí wọ́n ṣàpẹẹrẹ àwọn ìjọ méje. …”

“Àwọn ẹ̀kọ́ wọ̀nyí jẹ́ fún àǹfààní wa. A nílò láti fi ìgbàgbọ́ wa dúró lé Ọlọ́run, nítorí pé àsìkò kan wà níwájú wa lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ tí yóò dán ọkàn ènìyàn wò. …”

“A dúró lórí ẹnu-ọ̀nà àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ńlá àti mímúra-ẹ̀rù. Àsọtẹ́lẹ̀ ń ṣẹ ní kánkán. Olúwa wà lẹ́nu-ọ̀nà. Kò ní pẹ́ kí àkókò kan tí ó kún fún ìfẹ́hónúhàn tó lágbára sí gbogbo alààyè ṣí síwájú wa. Àwọn ìjàmbá ọ̀ràn ìgbà àtijọ́ yóò tún jí dìde; àwọn ìjàmbá ọ̀ràn tuntun yóò sì dìde. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a óò ṣe ní ayé wa kò tíì wọ inú àlá ẹnikẹ́ni. Satani ń ṣiṣẹ́ nípasẹ̀ àwọn ohun èlò ènìyàn. Àwọn tí ń sapá láti yí Orílẹ̀-èdè náà padà, kí wọ́n sì rí òfin kan tí yóò fi ipa mú ìṣọ́ Ọjọ́-Àìkú, kò fi béẹ̀ mọ ohun tí abajade rẹ̀ yóò jẹ́. Ìpẹ̀yà kan ti fẹ́rẹ̀ dé bá wa.”

“Ṣùgbọ́n àwọn ìránṣẹ́ Ọlọ́run kò gbọdọ̀ gbẹ́kẹ̀lé ara wọn nínú ìpọnjú ńlá yìí. Nínú àwọn ìran tí a fi fún Isaiah, fún Ezekiel, àti fún John ni a ti rí bí ọ̀run ṣe ní ìbáṣepọ̀ tímọ́tímọ́ pẹ̀lú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ń ṣẹlẹ̀ lórí ilẹ̀ ayé, àti bí ìtọ́jú Ọlọ́run ṣe tóbi tó fún àwọn tí wọ́n jẹ́ olóòótọ́ sí I. Ayé kò sí láì ní Alákóso. Ètò àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ń bọ̀ wà ní ọwọ́ Olúwa. Ọláńlá ọ̀run ní ayànmọ́ àwọn orílẹ̀-èdè, pẹ̀lú àwọn ohun tí ó kan ìjọ Rẹ̀, lábẹ́ àbójútó Tire fúnra Rẹ̀. …”

“Nínú ìran Ìsíkíẹ́lì, Ọlọ́run ní ọwọ́ Rẹ̀ lábẹ́ ìyẹ́ àwọn kérúbù. Èyí jẹ́ láti kọ́ àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀ pé agbára àtọ̀runwá ni ó ń fún wọn ní àṣeyọrí. Yóò bá wọn ṣiṣẹ́ bí wọ́n bá fi ìwà ẹ̀ṣẹ̀ sílẹ̀, tí wọ́n sì di mímọ́ nínú ọkàn àti nínú ìgbésí ayé.”

“Ìmọ̀lẹ̀ dídán tí ń lọ láàárín àwọn ẹ̀dá alààyè pẹ̀lú yíyára bí mànàmáná ń ṣàpẹẹrẹ ìyára tí iṣẹ́ yìí yóò fi lọ síwájú ní ìkẹyìn títí yóò fi pé. …”

“Ẹ̀yin ará, èyí kì í ṣe àkókò fún ọ̀fọ̀ àti ìrètí-pípàdánù báyìí, kì í sì í ṣe àkókò láti juwọ́ sí iyèméjì àti àìgbàgbọ́. Kristi kì í ṣe Olùgbàlà tí ó wà nísinsin yìí nínú ibojì tuntun Jóṣẹ́fù, tí a fi òkúta ńlá dé, tí a sì fi èdìdì Róòmù dì mọ́; a ní Olùgbàlà tí ó jíǹde. Òun ni Ọba, Olúwa àwọn ọmọ-ogun; ó jókòó láàárín àwọn kérúbù; àti láàárín ìjà àti rúdurùdu àwọn orílẹ̀-èdè, ó ṣì ń ṣọ́ àwọn ènìyàn Rẹ̀. Ẹni tí ń ṣàkóso ní ọ̀run ni Olùgbàlà wa. Ó ń wọn ìdánwò gbogbo. Ó ń ṣọ́ iná ilé-ìná tí ó gbọdọ̀ dán ọkàn gbogbo wò. Nígbà tí a bá wó àwọn ibi agbára àwọn ọba lulẹ̀, nígbà tí àwọn ọfà ìbínú Ọlọ́run yóò gún láàrín ọkàn àwọn ọ̀tá Rẹ̀, àwọn ènìyàn Rẹ̀ yóò wà ní ààbò nínú ọwọ́ Rẹ̀.” Testimonies, volume 5, 752–754.

Ẹlẹ́rìí mẹ́rin ti Bíbélì jẹ́rìí sí òtítọ́ pé a fi ìránṣẹ́ Ìṣípayá Jésù Kristi fún àwọn ẹni wọ̀nyí tí a fi àwọn ìrírí wòlíì wọ̀nyí nínú ibi mímọ́ ṣe àpẹẹrẹ wọn. Nígbà tí a bá wọ inú ibi mímọ́ ọ̀run, nígbà náà ni a máa fi ìránṣẹ́ tí a ti yàn wá tẹ́lẹ̀ láti kéde fún wa. “Iná ileru” tí ń dán “ẹ̀mí gbogbo” wò ni ileru ti Málákì orí kẹta.

Ṣùgbọ́n ta ni yóò lè fara da ọjọ́ ìbọ̀ wá rẹ̀? ta sì ni yóò dúró nígbà tí ó bá farahàn? nítorí ó dàbí iná amúnísọ̀ di mímọ́, ó sì dàbí ọṣẹ́ alágbà-fọ̀ aṣọ: Yóò sì jókòó gẹ́gẹ́ bí amúnísọ̀ àti amúnímọ́ fàdákà: yóò sì sọ àwọn ọmọ Lefi di mímọ́, yóò sì wẹ̀ wọ́n mọ́ gẹ́gẹ́ bí wúrà àti fàdákà, kí wọ́n lè mú ọrẹ wa fún Olúwa nínú òdodo. Nígbà náà ni ọrẹ Juda àti Jerusalẹmu yóò dùn mọ́ Olúwa, gẹ́gẹ́ bí ní ọjọ́ àtijọ́, àti gẹ́gẹ́ bí ní àwọn ọdún ìṣáájú. Malaki 3:2–4.

Olùsọ́ wúrà-fádákà mọ̀ pé a ti fi fàdákà náà sínú iná ìdánwò fún ìwọ̀n àsìkò tó tọ́ nígbà tí fàdákà náà bá mọ́ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ó ti ń fi ojú olùsọ́ náà hàn padà. Òtítọ́ yìí nípa bí a ṣe ń sọ fàdákà di mímọ́ ní ayé ìgbàanì bá ọ̀rọ̀-ìṣe onífa “marah” tí Dáníẹ́lì rí nínú orí kẹwàá mu. Ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí, Olúwa ń darí àwọn ènìyàn Rẹ̀ wọ inú ibùsùn mímọ́ láti dánwò, láti sọ di mímọ́, àti láti yọ ẹ̀gbin kúrò lọ́dọ̀ àwọn olùdíje láti jẹ́ apá kan nínú àsíá àwọn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì. Ní àkókò yìí, “Yóò ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú” wa, “bí” a bá “fi àìṣòdodo sílẹ̀, tí a sì di mímọ́ nínú ọkàn àti ìyè.” Díẹ̀, gẹ́gẹ́ bí nínú Dáníẹ́lì orí kẹwàá, sá kúrò nínú ìrírí náà, ṣùgbọ́n àwọn wọ́n-ọn tí Dáníẹ́lì dúró fún, tí wọ́n sì rí ìran dígí ńlá náà ti ìṣípayá Jésù Kristi, yóò, gẹ́gẹ́ bí Àìsáyà ti ṣàfihàn, jẹ́ kí ètè wọn kan pẹ̀lú ẹyín iná láti orí pẹpẹ, a ó sì sọ wọ́n di mímọ́, a ó sì pèsè wọ́n láti fi ìránṣẹ́ kan hàn fún ìjọ apẹ̀yìndà kan, àti lẹ́yìn náà fún ayé.

A gbé ìránṣẹ́ náà kalẹ̀ fún àwọn ọkàn olóòtítọ́ wọ̀nyẹn nínú ibi mímọ́. Lefitiku mẹ́tàlélógún, nígbà tí a bá fi í bá àkókò Pẹ́ńtíkọ́sì mu, ni a ṣe láti fi hàn Àpótí Májẹ̀mú nínú Ibi Mímọ́ Jùlọ. Nípa ìgbàgbọ́, ìṣètò àwọn ìránṣẹ́ inú orí náà ń tọ́ka sí àmì ọ̀nà mẹ́ta nínú ìtàn mímọ́ nínú èyí tí a ti mú àdánwò ilé iná ṣẹ. Jinlẹ̀ nípa ti Ọlọ́run—ìṣètò àsọtẹ́lẹ̀ ti orí kẹtàlélógún ń jẹ́ kí akẹ́kọ̀ọ́ àsọtẹ́lẹ̀ rí Ìsíkíẹ́lì ní ẹsẹ̀ kìíní ti orí kìíní.

Ní ọdún kẹtàlélọ́gbọ̀n, ní oṣù kẹrin, ní ọjọ́ karùn-ún oṣù náà, bí mo ṣe wà láàárín àwọn ìgbèkùn lẹ́bàá odò Kebari, ni a ṣí àwọn ọ̀run sílẹ̀, mo sì rí àwọn ìran Ọlọ́run. Ní ọjọ́ karùn-ún oṣù náà, èyí tí í ṣe ọdún karùn-ún ìgbèkùn Jèhóyákínì ọba. Hesekieli 1:1, 2.

Gẹ́gẹ́ bí àlùfáà ní àkókò ìdìdì àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [144,000], Hesekieli wà ní ọdún kọkàndínlógún [kẹtàdínlógún] ìyípo Jùbílì kẹtàdínlógún, ọdún márùn-ún ṣáájú ìkẹta nínú ìdótì mẹ́ta tí Nebukadinésárì fi dó Jérúsálẹ́mù ní ọdún 587 ṣáájú Kristi. Ọdún ọgbọ̀n náà nínú ẹsẹ̀ náà jẹ́ ọgbọ̀n ọdún lẹ́yìn ìjíde ńlá jùlọ nínú ìtàn Májẹ̀mú Láéláé, ó sì wà ní ọjọ́ karùn-ún ọdún karùn-ún, báyìí ni a ṣe fi nọ́mbà márùn-ún lé ẹ̀rí Hesekieli lórí. Nínú ẹsẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ méjì náà a rí i pé a dá ọgbọ̀n mọ̀ lẹ́ẹ̀kan, a sì mẹ́nuba nọ́mbà márùn-ún lẹ́ẹ̀mẹ́ta. Nínú ìṣètò Lefitiku mẹ́tàlélógún tí ó bá àkókò Pẹ́ńtẹ́kóstì mu, ìdánwò kejì tí ọgbọ̀n dúró fún dé àjọ̀dún ipè, lẹ́yìn náà ọjọ́ márùn-ún sí ìgòkèlọ Kristi, lẹ́yìn náà ọjọ́ márùn-ún sí ọjọ́ ètùtù, lẹ́yìn náà ọjọ́ márùn-ún sí àmì ọ̀nà tí ń ṣojú òjò àkọ́kọ́ (Pẹ́ńtẹ́kóstì) àti òjò ìkẹyìn (Àgọ́). Ìṣètò náà fi ọgbọ̀n hàn, lẹ́yìn náà ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti márùn-ún. Hesekieli wà nínú tẹ́ńpìlì, ìṣètò Lefitiku mẹ́tàlélógún sì ni Àpótí náà.

Ìtàn náà jẹ́rìí sí òtítọ́ náà pé Hesekieli ní àkókò yẹn wà ní ọdún márùn-ún ṣáájú ìdótì àfihàn kan tí ó parí ní fífi òfin Àìkú Sunday tí ń bọ̀ láìpẹ́ hàn gẹ́gẹ́ bí a ṣe ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ìparun Jerúsálẹ́mù. Nọ́mbà “márùn-ún” jẹ́ ẹ̀yà pàtàkì nínú àtòkọ Léfítíkù ogún-lélógún, gẹ́gẹ́ bí nọ́mbà ọgbọ̀n pẹ̀lú.

A ti fi hàn nínú àwọn àpilẹ̀kọ wọ̀nyí pé nígbà tí a bá fi ẹsẹ̀ méjìlélógún àkọ́kọ́ ti orí náà bá ẹsẹ̀ méjìlélógún ìkẹyìn mu, lẹ́yìn náà tí a sì tún fi ìlà méjèèjì yẹn, tí ọkọọkan wọn jẹ́ ti ẹsẹ̀ méjìlélógún, bá àkókò Pẹ́ńtẹ́kóstì mu, a ó rí i kedere pé a ti ṣàfihàn ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀-mẹ́ta náà, èyí tí í ṣe iná ilé ìná Málákì. Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà ní alpha àti omega nínú ìgbésẹ̀ kìíní àti ìkẹta, èyí tí ó ní àtòjọ àwọn àmì ọ̀nà mẹ́rin tí ń ṣojú ìgbésẹ̀ kan.

Àjọ́ Ìrékọjá, tí àjọ àkàrà aláìwúkàrà tẹ̀ lé e, tí ẹbọ àkọ́so èso ọkà bálì sì tẹ̀ lé e, lẹ́yìn náà ‘ọjọ́ márùn-ún’ sí òpin àjọ àkàrà aláìwúkàrà. Àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́rin wọ̀nyí ni ó dá àdánwò àkọ́kọ́ náà pọ̀, Jesu sì máa ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ṣàfihàn òpin ní gbogbo ìgbà, àdánwò kẹta náà pẹ̀lú sì tún jẹ́ ti àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́rin. Àjọ ipè, lẹ́yìn náà ìgòkè lọ Kristi, tí ọjọ́ ètùtù sì tẹ̀ lé e, lẹ́yìn náà ọjọ́ márùn-ún nígbà tí dídé Pẹ́ńtíkọ́sì àti Àjọ Àgọ́ bá dé papọ̀. Pẹ́ńtíkọ́sì jẹ́ àmì òjò ìbẹ̀rẹ̀, Àjọ Àgọ́ sì jẹ́ àmì òjò ìkẹyìn. Nínú àpẹẹrẹ Lefitiku ogún-lé-mẹ́ta, Pẹ́ńtíkọ́sì àti Àjọ Àgọ́ bá ara wọn mu.

Ẹ̀yin ọmọ Síónì, ẹ yọ̀; kí ẹ sì máa yọ̀ nínú Olúwa Ọlọ́run yín: nítorí ó ti fi òjò àkọ́kọ́ fún yín níwọ̀ntúnwọ̀nsì, yóò sì mú kí òjò sọ̀kalẹ̀ wá fún yín, òjò àkọ́kọ́, àti òjò ìkẹ́yìn ní oṣù kìn-ín-ní. Joẹli 2:23.

Ilana ìkẹ̀yìn ti ìdánwò àti ìwẹ̀nùmọ́ bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ December 31, 2023. Ìdánwò àkọ́kọ́ ni ìdánwò ìpìlẹ̀ tí a fi àríyànjiyàn “àwọn ọlọ́ṣà ti àwọn ènìyàn rẹ” ṣàpẹẹrẹ, èyí tí ó pín ẹgbẹ́ náà, àwọn tí a ti dánwò tẹ́lẹ̀ nípasẹ̀ ìdààmú ọjọ́ July 18, 2020.

“Nínú ìtàn àti àsọtẹ́lẹ̀ Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run ṣe àfihàn ìjà gígùn tí ó ti pẹ́ láàárín òtítọ́ àti àṣìṣe. Ìjà náà ṣì ń lọ lọ́wọ́. Àwọn nǹkan wọ̀nyí tí ó ti wà yóò tún ṣe é ṣe. Àwọn àríyànjiyàn àtijọ́ ni a óò tún jí dìde, àwọn ẹ̀kọ́ tuntun yóò sì máa dìde nígbà gbogbo. Ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn Ọlọ́run, tí nínú ìgbàgbọ́ wọn àti ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ wọn ti kó ipa kan nínú ìkéde ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìnní, kejì, àti kẹta, mọ ibi tí wọ́n dúró sí. Wọ́n ní ìrírí kan tí ó níye lórí ju wúrà dáradára lọ. Wọ́n gbọ́dọ̀ dúró ṣinṣin bí àpáta, kí wọ́n di ìbẹ̀rẹ̀ ìgbọ́kànlé wọn mú ṣinṣin títí dé òpin.” Manuscript Releases, ìdìpọ̀ 1, 47.

Nínú Lefitíkù ogúnlélógún, a ṣe àfihàn ìdánwò àkọ́kọ́ náà nípasẹ̀ àkópọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ kan ti mẹ́ta, lẹ́yìn èyí tí òpin àkàrà aláìwú sí dé ní ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn náà. Ìrékọjá ni ọjọ́ kìíní, àjọ̀dún àkàrà aláìwú sí ni ọjọ́ kejì, àti ẹbọ àkọ́so èso ni ọjọ́ kẹta. Ní ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn náà, àjọ̀dún àkàrà aláìwú sí parí. Àgbékalẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ti àkọ́kọ́ nínú àwọn ìdánwò mẹ́ta náà tún jẹ́ àfihàn nínú ìdánwò kẹta àti ìkẹyìn. Nínú ọ̀nà ààmì kẹta yẹn, tí ó ní àwọn ọ̀nà ààmì mẹ́ta tí ó tẹ̀lé ara wọn tí ọ̀kan sì tẹ̀lé wọn, àjọ̀dún ìpè ni ọjọ́ kìíní, àti ìgòkè Christ lọ sí ọ̀run ni ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn náà, nígbà náà ọjọ́ ètùtù ni ó tẹ̀lé ní ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn náà, lẹ́yìn náà ní ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn náà ni Pẹ́ńtẹ́kóstì àti àjọ̀dún Àgọ́ pọ̀ jọ fi àmì sí òfin Ọjọ́-Àìkú tí ó súnmọ́ dé, èyí tí a ṣe àfihàn rẹ̀ nínú ìwé Esekiẹli gẹ́gẹ́ bí ìparun Jerúsálẹ́mù.

Láàárín òpin àjọ̀dún àkàrà aláìwú àti àjọ̀dún ipè, ọgbọ̀n ọjọ́ wà, tí kì í ṣe pé wọ́n dúró fún àmì àfihàn àlùfáà nìkan, ṣùgbọ́n wọ́n tún jẹ́ ìdánwò kejì nínú àwọn ìdánwò mẹ́ta tí a ṣàfihàn nínú àpèjúwe Àtọ̀runwá.

Ìrìbọmi Kristi ń ṣàfihàn àwọn àmì-ìtọ́ka mẹ́ta ti Ìrékọjá, àkàrà aláìwúkàrà àti èso àkọ́kọ́, nítorí àwọn àmì-ìtọ́ka mẹ́ta wọ̀nyí ń ṣojú ikú, ìsìnkú, àti àjíǹde Kristi. Àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí ni ọjọ́ márùn-ún tẹ̀ lé lọ sí ìgbésẹ̀ kẹrin, tí òpin àjọ̀dún àkàrà aláìwúkàrà ń ṣojú. Ìrìbọmi náà ń fi àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta náà hàn nínú àkókò kúkúrú kan ṣoṣo nígbà tí Johanu ṣe ìrìbọmi fún Mèsáyà rẹ̀. Àwọn àjọ̀dún ìrúwé ń ya àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí kúrò lọ́jọ́ kan fún ọkọọkan, àwọn àjọ̀dún ìgbà ìrẹ̀danu ẹ̀fọ́ sì ń ya àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí kúrò nípasẹ̀ ọjọ́ márùn-ún.

Nígbà tí a bá fi àdánwò àkọ́kọ́ ti àwọn àjọ̀dún orísun omi sílò gẹ́gẹ́ bí àpapọ̀ àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́ta tí àmì-ọ̀nà kan sì tẹ̀ lé lẹ́yìn ọjọ́ márùn-ún; lẹ́yìn náà tí a sì tún fi àwọn àjọ̀dún ìgbà ìwọ̀n èso sílò gẹ́gẹ́ bí àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́ta tí àmì-ọ̀nà kan sì tẹ̀ lé lẹ́yìn ọjọ́ márùn-ún, a ti fi ìlànà àsọtẹ́lẹ̀ kan kalẹ̀ tí ó ní àmì-ọ̀nà alpha kan ti mẹ́ta tí ọjọ́ márùn-ún sì tẹ̀ lé e, lẹ́yìn náà tí ọjọ́ ọgbọ̀n sì tún tẹ̀ lé e, àti àdánwò kẹta ti àwọn àjọ̀dún ìgbà ìwọ̀n èso gẹ́gẹ́ bí àmì-ọ̀nà mẹ́ta tí ọjọ́ márùn-ún sì tẹ̀ lé e—ìlànà náà ń fi hàn pé àdánwò àkọ́kọ́ bo àpapọ̀ ọjọ́ márùn-ún, tí àdánwò kejì ti ọjọ́ ọgbọ̀n sì tẹ̀ lé e, tí ó dé àmì-ọ̀nà kẹta ti ọjọ́ márùn-ún. Márùn-ún pẹ̀lú ọgbọ̀n, pẹ̀lú márùn-ún jẹ́ ogójì (5 + 30 + 5 = 40).

Ìrìbọmi Kristi ni a tẹ̀lé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ pẹ̀lú ọjọ́ ogójì, èyí tí ó parí pẹ̀lú ìdánwò mẹ́ta. Ó pọ̀ sí i tí a lè mọ̀ nínú ètò Lefitiku ogún-dín-lọ́gbọ̀n ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú àsìkò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì, ṣùgbọ́n ní ìpele mìíràn orí náà ṣojú Àpótí Májẹ̀mú nínú Ibi Mímọ́ Jùlọ.

Àwọn àjọ̀dún ìgbà òrìṣà àti ìgbà ìkórè nínú Lefitiku ogúnlélógún ni a fi sí àárín Sábáàtì méjì. Àwọn Sábáàtì méjèèjì wọ̀nyí ń ṣàpẹẹrẹ àwọn kérúbù méjì tí ń bò, àti àwọn àmì-ọ̀nà àkókò Pẹ́ńtẹ́kọ́sì tí a ṣe déédéé pẹ̀lú Lefitiku ogúnlélógún ń ṣàpẹẹrẹ Àpótí náà àti àwọn kérúbù méjì tí ń bò. A gbé Ìsẹ́kíẹ́lì wọ inú ibi-mímọ́ nínú orí kìn-ín-ní, àti nígbà tí a gbé e lọ síbẹ̀, a rí i pé ó wà ní ọjọ́ márùn-ún ṣáájú ìdótì tí ó yọrí sí ìparun Jerúsálẹ́mù, tí ń ṣàpẹẹrẹ òfin Ọjọ́-Àìkú tí ń bọ́ láìpẹ́. Òfin Ọjọ́-Àìkú ni Pẹ́ńtẹ́kọ́sì àti Àjọ̀dún Àgọ́ nínú Lefitiku ogúnlélógún ń ṣàpẹẹrẹ. Ìsẹ́kíẹ́lì wà ní ọdún ọgbọ̀n, àti ọgbọ̀n ni àkókò ìdánwò kejì nínú àwọn ìdánwò mẹ́ta tí wọ́n para pọ̀ di iná ìléru Malákì mẹ́ta. Aṣojú ọjọ́ ọgbọ̀n ni ìdánwò kejì, gẹ́gẹ́ bí Ìsẹ́kíẹ́lì ṣe wà ní ọdún ọgbọ̀n ti àyíká Jùbílì kẹtàdínlógún tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Pasika Ńlá Jòsáyà, gẹ́gẹ́ bí àwọn akọ̀wé ìtàn ṣe ń pè é. Ìsẹ́kíẹ́lì wà ní ọdún márùn-ún ṣáájú ìdótì tí ó pẹ́ fún oṣù méjìdínlógún, ó sì wà nínú tẹ́ńpìlì, èyí tí í ṣe àárín àwọn ìdánwò ìkẹyìn mẹ́ta tí ń wẹ́, tí ń yọ ẹ̀gbin kúrò lórí ìyókù náà.

Ní ọdún 592 ṣáájú ìbí Kristi, a sọ Èsíkíẹ́lì di “adití-ọ̀rọ̀” ní ọ̀nà àrà ọ̀run, kò sì máa sọ̀rọ̀ bí kò ṣe nígbà tí Ọlọ́run bá la ẹnu rẹ̀ sílẹ̀. Ipò náà sì bá a lọ títí di ìṣubú Jerúsálẹmu ní ọdún 585 ṣáájú ìbí Kristi. Ọlọ́run ti mú un sọ̀rọ̀ nígbà tí ìdótì bẹ̀rẹ̀, ní ọjọ́ tí “ìfẹ́” “ojú” rẹ̀ kú, ṣùgbọ́n a kò gbà á láyè láti sọ̀rọ̀ lọ́fẹ̀ẹ́ títí Jerúsálẹmu, “ìfẹ́” “ojú” Ísírẹ́lì, fi ṣubú. Ìṣubú Jerúsálẹmu ń ṣojú òfin Ọjọ́-Àìkú tí yóò dé láìpẹ́, níbẹ̀ ni baba Jòhánù Oníbatisí, àlùfáà ti ẹ̀kún kẹjọ, ẹni tí a sọ di adití-ọ̀rọ̀ nígbà tí ó ń ṣe iṣẹ́ ìránṣẹ́ nínú tẹ́ńpìlì, wà, ibẹ̀ náà sì ni a tún ti sọ Èsíkíẹ́lì di adití-ọ̀rọ̀ fún bí oṣù mẹ́sàn-án. Ní ọjọ́ kẹjọ lẹ́yìn ìbí Jòhánù, nígbà tí a ń kọ́ ọ ní ilà, ni a gbà á láyè láti sọ̀rọ̀. Àwọn wòlíì méjì ni a sọ di adití-ọ̀rọ̀ nígbà tí wọ́n wà nínú ibi mímọ́. Wòlíì kẹta tí a sọ di adití-ọ̀rọ̀ nígbà tí ó ń wo Kristi nínú ibi mímọ́ ni Dáníẹ́lì. Nínú orí kẹwàá, Dáníẹ́lì wà nínú ibi mímọ́, gẹ́gẹ́ bí a sì ti ń fọwọ́ kan án fún ìgbà kejì nínú mẹ́ta, a sọ ọ di adití-ọ̀rọ̀. Ní àárín ìpín náà ni a sọ Dáníẹ́lì di adití-ọ̀rọ̀.

Nígbà tí ó sì bá mi sọ irú ọ̀rọ̀ bẹ́ẹ̀, mo dojú mi bolẹ̀, mo sì di adití-ẹnu. Sì kíyèsí i, ẹni kan tí ó dàbí àwòrán àwọn ọmọ ènìyàn fi ọwọ́ kan ètè mi; nígbà náà ni mo ṣí ẹnu mi, mo sì sọ̀rọ̀, mo sì wí fún ẹni tí ó dúró níwájú mi pé, Olúwa mi, nípa ìran náà, ìbànújẹ́ mi ti yí padà wá sórí mi, èmi kò sì ní agbára kankan mọ́. Danieli 10:15, 16.

Sísọ

Àpèjúwe àpẹẹrẹ “sọ̀rọ̀” ni a fi àmì sí nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ lásán, nígbà tí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà bá sọ̀rọ̀ bí dírágónì, kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ Bálámù bá sọ̀rọ̀, ìran Hábákúkù sì sọ̀rọ̀, tí kì í ṣe èké. Àwọn wòlíì mẹ́ta tí wọ́n jẹ́ adití tí a sọ di adití nígbà tí wọ́n wà nínú ibùsùn mímọ́, ń sọ̀rọ̀ nígbà ìparun Jerúsálẹ́mù. Pẹ̀lú Sekaráyà, ó sọ̀rọ̀ láti fi hàn pé orúkọ tuntun ọmọ rẹ̀ tọ́, nípa bẹ́ẹ̀ tí ó ń ṣàpẹẹrẹ àwọn Filadélífíà tí a fi orúkọ tuntun fún.

Ẹni tí ó bá ṣẹ́gun, èmi yóò sọ ọ́ di ọ̀wọ́n nínú tẹ́ńpìlì Ọlọ́run mi, òun kì yóò sì jáde mọ́ láéláé: èmi yóò sì kọ orúkọ Ọlọ́run mi lé e lórí, àti orúkọ ìlú Ọlọ́run mi, èyí tí í ṣe Jerusalẹmu tuntun, tí ó ti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run mi sọ̀kalẹ̀ wá láti ọ̀run: èmi yóò sì kọ orúkọ tuntun mi lé e lórí. Ifihan 3:12.

A fi tábìlì kan fún Sakaraya láti kọ orúkọ ìdílé tuntun Jòhánù.

Ó sì ṣẹ, ní ọjọ́ kẹjọ ni wọ́n wá láti kọ ọmọ náà ní ilà, wọ́n sì pè é ní Sekaráyà, gẹ́gẹ́ bí orúkọ baba rẹ̀. Ṣùgbọ́n ìyá rẹ̀ dáhùn, ó sì wí pé, Rárá; ṣugbọn a ó máa pè é ní Johanu. Wọ́n sì wí fún un pé, Kò sí ẹnìkan nínú àwọn ìbátan rẹ tí a ń pè ní orúkọ yìí. Wọ́n sì fi àmì bẹ bàbá rẹ̀ wò, bí òun yóò ṣe fẹ́ kí a máa pè é. Ó sì béèrè fún pátákó kọ̀wé, ó sì kọ ọ́ pé, Orúkọ rẹ̀ ni Johanu. Ẹnu sì yà gbogbo wọn. Lójúkan náà ni ẹnu rẹ̀ ṣí, ahọ́n rẹ̀ sì tú, ó sì sọ̀rọ̀, ó yin Ọlọ́run. Luku 1:59–64.

Orúkọ tuntun Johanu bá ìjọ Filadelfia mu, orúkọ Sekariah sì bá Laodicea mu gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nínú àìgbàgbọ́ Sekariah sí ìhìn-iṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta. Gbogbo àwọn wòlíì ń sọ̀rọ̀ sí àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, àwọn ọjọ́ ìkẹyìn náà sì ni ìtàn áńgẹ́lì kẹta. Nítorí náà, áńgẹ́lì tí ó mú ìhìn-iṣẹ́ náà wá gbọ́dọ̀ jẹ́ áńgẹ́lì kẹta. Sekariah kọ̀ láti lóye pé Olúwa yóò kọjá lọ lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìjọ Seventh-day Adventist ti Laodicea. Ó ṣì pọ̀ síi láti sọ nípa ìmúpadàbọ̀sípò ohùn nínú àwọn wòlíì wọ̀nyí, ṣùgbọ́n a ó tẹ̀síwájú láti lọ sí ìmòye ìlà àsọtẹ́lẹ̀ Josiah.

Kẹ̀kẹ́ Joṣaya

A ti ṣàlàyé ìpele Jubilee kẹtàdínlógún tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Ìrékọjá Josiah ní ọdún 622 BC, ṣùgbọ́n ìlà Josiah bẹ̀rẹ̀ ní pẹ̀lú kí ọdún 622 BC tó dé. Ìṣọ̀tẹ̀ Israẹli tí ó mú Saulu gún orí ìtẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọba àkọ́kọ́ Israẹli samisi ogójì ọdún tí ọba Saulu yóò ṣe ìjọba, lẹ́yìn èyí sì ni ogójì ọdún tí ọba Dafidi yóò ṣe ìjọba, lẹ́yìn náà sì ni ogójì ọdún tí Solomoni yóò ṣe ìjọba. Ìkọ̀sílẹ̀ Ọlọ́run tí ó mú ìbínú bá wòlíì Samuẹli gan-an ṣẹlẹ̀ ní ọdún 1097 BC, ó sì bẹ̀rẹ̀ ìlà àsọtẹ́lẹ̀ ìṣọ̀tẹ̀ kan tí ó parí lórí àgbélébùú nígbà tí àwọn Júù kéde pé, wọn kò ní ọba mìíràn bí kò ṣe Késárì.

Ṣùgbọ́n wọ́n kígbe pé, Mú un kúrò, mú un kúrò, kàn án mọ́ àgbélébùú. Pílátù sọ fún wọn pé, Ṣé èmi yóò kàn Ọba yín mọ́ àgbélébùú bí? Àwọn olórí àlùfáà dáhùn pé, A kò ní ọba mìíràn bí kò ṣe Késárì. Johanu 19:15.

Ní ọdún 1097, àwọn ọba mẹ́ta yóò jọba fún ogójì ọdún kọ̀ọ̀kan títí di ikú Solomoni ní ọdún 977 ṣáájú ìbí Kristi, nígbà náà ni ìjọba náà sì pín sí àríwá àti gúúsù.

Lẹ́yìn èyí, wọ́n sì fẹ́ ọba; Ọlọ́run sì fi Saulu ọmọ Kísi fún wọn, ẹni kan láti inú ẹ̀yà Benjamini, ní àkókò ogójì ọdún. Ìṣe 13:21.

Dafidi jẹ́ ẹni ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í jọba, ó sì jọba fún ogójì ọdún. Ní Hebroni ni ó ti jọba lórí Juda fún ọdún méje àti oṣù mẹ́fà; ní Jerusalẹmu sì ni ó jọba fún ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n lórí gbogbo Israẹli àti Juda. 2 Samueli 2:4, 5.

Ìjọba Sólómọ́nì bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1017 ṣáájú Kristi; a sì fi ìpìlẹ̀ Tẹ́ńpìlì lélẹ̀ ní ọdún kẹrin Sólómọ́nì (1013 ṣáájú Kristi). Ìkọ́lé náà gba ọdún méje (1 Àwọn Ọba 6:37–38), a sì parí Tẹ́ńpìlì náà ní oṣù kẹjọ ti ọdún kọkànlá Sólómọ́nì. Ìyàsímímọ́ àṣẹ́ṣe rẹ̀ wáyé ní oṣù keje (oṣù Étánímù), ní àkókò Àjọ̀dún Àgọ́ (1 Àwọn Ọba 8; 2 Kíróníkà 5–7), ní ọdún 1006 ṣáájú Kristi. Àwọn ọba, Tẹ́ńpìlì àti orílẹ̀-èdè náà, kọ̀ọ̀kan, ni a ṣojú wọn nínú ìtàn pẹ̀lú àkókò ọdún ọ̀ọ́dúnrún mẹ́rìndínlọ́gọ́rin, èyí tí ó fi àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kan hàn ní kedere ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú yálà àwọn ọba, tàbí Tẹ́ńpìlì, tàbí orílẹ̀-èdè náà.

A mú Daniẹli ní ìgbèkùn ní ọdún 607 Ṣ.K., bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ jùlọ nínú àwọn oníṣírò àkókò Bibeli ń tọ́ka sí ọdún 605 Ṣ.K. Ìtàn tí a kọ sílẹ̀ gbọ́dọ̀ bá ẹ̀rí àsọtẹ́lẹ̀ mu, àti àpẹẹrẹ àmì-ìṣàpẹẹrẹ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a fi àmì ìtàn sí lórí ìlà ìtàn tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìfẹ́-ọkàn fún ọba ní ọdún 1097 Ṣ.K. ń béèrè lórí ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí àsọtẹ́lẹ̀ pé 607 Ṣ.K. ni ìmúlò tó péye, kì í ṣe 605 Ṣ.K. Ọdún 607 Ṣ.K. samisi òpin irinwó àti àádọ́rin ọdún nínú ìlà àwọn ọba, ṣùgbọ́n ó tún bẹ̀rẹ̀ ọ̀kan nínú àwọn àfihàn pàtàkì mẹ́ta ti àádọ́rin ọdún tí ń hàn nínú ìlà náà. Ọdún 607 Ṣ.K. samisi òpin àádọ́rin ọdún tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìgbèkùn Mánásè ní ọdún 677 Ṣ.K. Àfihàn àkọ́kọ́ ti àmì-ìṣàpẹẹrẹ irinwó àti àádọ́rin ọdún (ní àwọn ẹlẹ́rìí mẹ́ta nínú ìlà náà), ó sì parí níbi tí ọ̀kan nínú àwọn ẹlẹ́rìí mẹ́ta ti àádọ́rin ọdún ti parí, tí ẹlẹ́rìí mìíràn ti àádọ́rin ọdún sì ti bẹ̀rẹ̀. Ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìṣirò náà ń jẹ́rìí sí 607 Ṣ.K., láìka èrò náà sí pé a mú Daniẹli ní ìgbèkùn ní ọdún 605 Ṣ.K.

Nínú ìlà náà tí ó ní àkókò ọdún 490 tí a fi ń bá àwọn ọba láti ọdún 1097 Ṣ.K. títí dé 607 Ṣ.K. mu, ọdún 490 mìíràn sì tún wà láti ìyàsímímọ́ Tẹ́ńpìlì Solomoni títí dé ìyàsímímọ́ Tẹ́ńpìlì lẹ́yìn ìgbèkùn nípasẹ̀ Serubabẹli ní ọdún 515 Ṣ.K. Ọdún 490 náà ni ọdún 420 láti ìyàsímímọ́ Solomoni ní ọdún kọkànlá ìjọba rẹ̀, tí a fi ọdún 70 kún un, nígbà tí Tẹ́ńpìlì náà di ahoro ní àkókò ìgbèkùn, tí ó sì pé ọdún 490. Ìlànà kẹta ti Atasasẹsì wá ní ọdún 59 lẹ́yìn náà ní 457 Ṣ.K., ó sì samisi ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 490 tí a “pinnu” fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run (gé kúrò, Daniẹli 9:24), èyí tí ó parí ní ọdún 34 nígbà tí wọ́n sọ Stífénù ní òkúta pa. Dájúdájú, ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí ìṣirò àkókò mìíràn tí ó jinlẹ̀ wà nínú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ náà tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìpẹ̀yà ìṣọ̀tẹ̀ ìpìlẹ̀ ti kọ Ọlọ́run àti Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀ ní ọdún 1097 Ṣ.K., tí ó sì parí nígbà tí Stífénù rí Kristi tí ó dúró ní ọwọ́ ọ̀tún Ọlọ́run. Nínú ẹ̀rí yìí ni a ti rí àgbá kẹ̀kẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti Josiah.

Mo pe e ní “ìpẹ̀yìndà ìpìlẹ̀,” nítorí ìbẹ̀rẹ̀ ìlà náà ń fi ìgbà tí Ísírẹ́lì kọ Ọlọ́run sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ọba hàn, nínú ìfẹ́ wọn láti ní ọba ayé; báyìí ni a sì fi àmì sí ìpìlẹ̀ ìjọba ọba ènìyàn Ísírẹ́lì. Mo tún kọ èyí nípa àgbá kẹ̀kẹ́ Jóṣíà, èyí tí ó túmọ̀ sí “ìpìlẹ̀ Ọlọ́run,” tí ó sì jẹ́ ààmì fún ìpìlẹ̀ méjèèjì àti ìpẹ̀yìndà ìpìlẹ̀ ti àwọn ènìyàn Ọlọ́run.

Nígbà tí Sólómọ́nì kú, tí àwọn ẹ̀yà méjìlá sì pín sí àríwá àti gúúsù, ìyasọ́tọ̀ Jeroboamu fún ètò ìjọsìn èké náà ni wòlíì aláìgbọ́ràn bá wí, ìbáwí rẹ̀ sì ní àsọtẹ́lẹ̀ ọba kan tí yóò wá, ẹni tí a óo pè ní Josiah. Ní àkókò ìpẹ̀yà ìkọ̀sílẹ̀ ìpilẹ̀ Jeroboamu àti àwọn ẹ̀yà mẹ́wàá ti àríwá, ni a ti sọ àsọtẹ́lẹ̀ Josiah àti ìmújípadà rẹ̀ tí Ìrékọjá Ńlá ti ọdún 622 ṣáájú Kristi fi àmì sí tẹ́lẹ̀. Ìmújípadà náà wáyé nípasẹ̀ ìṣàwárí àwọn ìkọ̀wé Mose àti ìkéde ìdájọ́ sí àwọn ènìyàn Ọlọ́run nítorí ìkọ̀sílẹ̀ wọn tí kò dákẹ́. Nígbà tí a ka ọ̀rọ̀ láti inú àwọn ìkọ̀wé Mose sí ọba Josiah, ó mú ìmújípadà tí ó tóbi jùlọ wá nínú ìtàn Majẹmu Láéláé. Àsọtẹ́lẹ̀ ọmọ kan tí yóò bí ní ọjọ́ iwájú, ẹni tí a óo pè ní Josiah, tún ní nínú rẹ̀ ìdálẹ́bi àsọtẹ́lẹ̀ ti ìkọ̀sílẹ̀ ìpilẹ̀ tí wòlíì aláìgbọ́ràn fi kàn án ọba Jeroboamu.

Ègún Mósè, gẹ́gẹ́ bí Dáníẹ́lì ṣe pè é, ni “ìgbà méje” ti Lefitiku ogún-lẹ́yìn-mẹ́fà, ó sì di ìṣàwárí ìpìlẹ̀ ti William Miller, ẹni tí ó jẹ́ àmì òtítọ́ ìpìlẹ̀ ti Àdífẹnítì. Ìfúnniláráṣẹ ìránṣẹ́ Miller ní August 11, 1840 ni a mú wá nípasẹ̀ iṣẹ́ “Josiah” Litch ní 1838 àti 1840. Ní 1863 a fi àwọn ìpìlẹ̀ wọ̀nyí sí apá kan, “ìgbà méje” sì di àmì kì í ṣe ti òtítọ́ ìpìlẹ̀ àwọn Míllẹ́ráítì Filadẹlfíà nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú àmì ìṣọ̀tẹ̀ Míllẹ́rísìmù Laodísea sí àwọn ìpìlẹ̀ náà. Ìtàn àwọn Míllẹ́ráítì ti áńgẹ́lì kìn-ín-ní àti kejì ní àmì “Josiah,” èyí tí a ó tún ṣe ní pátápátá gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú ìtàn àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rin. Àgbá kẹ̀kẹ́ Josiah ń lọ sẹ́yìn dé ọ̀dọ̀ àjẹ́ ọba Saul, lẹ́yìn náà ó sì tẹ̀ síwájú títí dé ìtutọ́ jáde ìjọ Seventh-day Adventist Laodísea ní àkókò òfin Sunday. Kẹ̀kẹ́ Josiah nínú Ezekieli ti ń wọ inú ìṣípayá báyìí gẹ́gẹ́ bí ìparí gíga ti ìdìmọ̀ àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rin.

A ó máa bá àwọn nǹkan wọ̀nyí lọ nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.