የዳንኤል መጽሐፍ — ሐምሳ ሁለት

سۆڭگى ماقالادا بىز شۇنى كۆرسەتتۇقكى، جىبرىئىل ئىككى گۇۋاھچىگە ئاساسلىنىپ 1844-يىلنىڭ ۋاقتىنى تەستىقلاش ئۈچۈن «ئاخىرقى غەزەپ»نىڭ خۇلاسىسىنى بەردى. مىللېر لاۋىيلار يىگىرمە ئالتىنچى بابىدىكى «يەتتە ۋاقىت»نى، يەھۇدا پادىشاھلىقىغا قارشى ئەمەلگە ئاشۇرۇلغان بۇ ھۆكمنى، چۈشەنگەن ئىدى، ئەمما ئۇ ھېچقاچان ئىسرائىلنىڭ شىمالىي ۋە جەنۇبىي ئىككى پادىشاھلىقى ئۈستىگە كەلگەن «يەتتە ۋاقىت» ھۆكمىنىڭ مەقسىتى ۋە ئۆزئارا باغلىنىشىنى كۆرگەن نۇقتىغا يېتەلمىدى. ئۇ ئون توققۇزىنچى ئايەتتىكى «ئاخىرقى غەزەپ»نىڭ پەرقىنى ئەسلىدە تونۇغانمۇ-يوق، بۇ گۇمانلىقتۇر؛ بىراق ئۇ شەكسىزكى، «غەزەپ»نىڭ ئومۇمىي مەنىدە «يەتتە ۋاقىت» ئىكەنلىكىنى چۈشەنگەن ئىدى. بىرىنچى ۋە ئاخىرقى غەزەپكە دائىر نۇر 1856-يىلى پالْمونى تەرىپىدىن ئېچىلدى، ئەمما 1863-يىلى رەت قىلىندى. شۇنداقتىمۇ، مىللېرنىڭ «يەتتە ۋاقىت» ھەققىدىكى ئۇچۇرى توغرا ئىدى، پەقەت چەكلىك ئىدى.

Miller mana waa'ee qaccee xinnaa Roomaa waaqeffannaa sobaa ol kaasee ol guddisuu isaa, kutaa kudha tokkoffaa Daani'el boqonnaa saddeet keessatti, hin hubanne ture; sababni isaas, Miller biratti “kaasuu” jechuun iddoo sadiitti Daani'el keessatti argamu hunda keessatti salphaatti balleessuu qofa ture. Ta'us ergaan isaa ammas sirrii ture, garuu daangeffamaa ture.

ميلّيريتו ڪجھ حد تائين سڃاڻيو ته يارهين آيت ۾ ذڪر ڪيل “مقدس جڳهه” روم جي شهر ۾ واقع بت‌پرستن جي مندر (پينٿيون) ڏانهن اشارو ڪري ٿي، پر عبراني ٻولي اها بنياد نه هئي جنهن تي انهن جو پيغام قائم هو. ميلر جو پيغام نبوتي وقت تي مرڪوز هو. جنهن تاريخي حالت ۾ انهن جو پيغام مهر کولي ظاهر ٿيو، تنهن انهن کي هن ڳالهه کان روڪي ڇڏيو ته هو گڏيل رياستن کي بائبل جي نبوت موجب ڇهين بادشاهت طور ڏسن؛ ۽ ان کان به وڌيڪ، انهيءَ انهن کي هن ڳالهه کان به روڪي ڇڏيو ته هو پاپائيت کي بائبل جي نبوت موجب پنجين بادشاهت طور ڏسن.

ئۇلار ياشىغان تارىخنىڭ مەجبۇرلىشى بىلەن، مەسىھنىڭ يېقىندا قايتىپ كېلىشىگە بولغان ئۆزلىرىنىڭ كۈتۈشىگە ماس ھالدا پەيغەمبەرلىكلەرنى قوللاندى، ۋە ئۇلار ئۈمىدسىزلەندى، لېكىن ئۇلارنىڭ ئۇچۇرى توغرا ئىدى. جەبرىئىل ئون بەشتىن يىگىرمە يەتتىنچى ئايەتلەرگىچە بولغان ئىككى كۆرۈنۈشنىڭ تەبىرىنى بەرگەندە، مىللېرنىڭ چۈشەنچىسى ئۇنىڭ توققۇزدىن ئون ئىككىنچى ئايەتلەرگىچە كىچىك مۈڭگۈزدەكى جىنسىي ئالمىشىش ئارقىلىق ئىپادىلەنگەن پادىشاھلىقلارغا دائىر تېخىمۇ كەڭ ۋەھىنى چۈشىنىشىگە توسقۇنلۇق قىلدى. مىللېرىتلار جەبرىئىلنىڭ تەبىرىدە پەقەت رومىنى تۆتىنچى ۋە ئاخىرقى يەر يۈزى پادىشاھلىقى سۈپىتىدەلا كۆرىدۇ.

Bagaman tinanggap ni Daniel ang pangitain ng Ilog Ulai (na ngayo’y nasa proseso ng katuparan), sa kasaysayan ng Babilonia, ang unang kaharian ay hindi isinama sa pangitain. Ito ay naisama bilang ulong ginto, at bilang leon sa ikalawa at ikapitong kabanata, ngunit ang makahulang katangian ng Babilonia na maalis at maipanumbalik ay binigyang-diin sa ikawalong kabanata. Si Nabucodonosor ay nagsagisag ng nakamamatay na sugat ng kapapahan nang siya’y itaboy mula sa mga tao sa loob ng “pitong panahon,” sa gayon ay nagsagisag ng sumasagisag na pitumpung taon na ang patutot ng Tiro ay nalimot. Sa Daniel kabanata walo, ang Babilonia ay nalimot mula sa mga kaharian ng hula sa Biblia at ang pangitain ay nagsisimula sa mga Medo at Persiano (ang tupang lalake), na sinundan ng Grecia (ang kambing na lalake).

Gariin Iskindar Guddichaa humna Iskindar irra xiqqaa ta’an afuritti diigame; akkuma boqonnaa torbaffaa keessatti bineensa leencaa fakkaatu kan baallee afurii fi mataa afur qabuun illee bakka buufamee ture. Lakkoofsi afur kaabaa, bahaa, kibbaa fi dhihaa jechuun addunyaa guutuu bakka bu’a. Lakkoofsa saddeeti boqonnaa saddeet keessaa, afur beekamoon qilleensa afur samii sanaatti ol ba’an. Boqonnaa torbaffaa keessatti baalleen afur Giriik qilleensa afur boqonnaa saddeetii wajjin wal-simu; mataawwan afur Giriik immoo afur beekamoo sana wajjin wal-simu. Mataan afurii fi afur beekamoon sun mootummaa afur kan mootummaa jalqabaa Iskindar itti diigame bakka bu’u; baalleen afurii fi qilleensonni afur immoo naannoowwan afur kan qoodinsaa bakka bu’u. Addaan baafamuun dhimmichaa kun argamuun isaa baay’ee barbaachisaa dha; sababiin isaas inni falmii tokko kan Millerootni hubannaa aadaa Protestaantotaa waa’ee mootummaa afraffaa Roomaa irratti qaban bakka bu’a.

ሐባቁቅ ጽላቶች ላይ፣ በ1843 እና 1850 የአቅኚዎች ገበታዎች የተወከሉት ውስጥ፣ ትንቢታዊ ተፈጻሚነትን የማያመለክት አንድ ውክልና ብቻ አለ፤ እርሱም በአራቱ ራሶችና በታዋቂዎቹ፣ እንዲሁም በአራቱ ክንፎችና በነፋሳቱ መካከል ያለውን ልዩነት ይመለከታል። ሮም የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት አራተኛው መንግሥት መሆኑን እውነት ለማደበዝዘት በተደረገ ጥረት፣ ሰይጣን ስለ አራቱ ራሶችና ታዋቂዎቹ፣ እና ስለ አራቱ ክንፎችና ነፋሳቱ እውነተኛ ወይም ሐሰተኛ ትርጉም ክርክር አስገባ። ሰይጣን ይህን አደረገ፥ ምክንያቱም የዳንኤል መጽሐፍ ራእዩን ያጸና በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ አንድ ልዩ ምልክት እንዳለ በግልጽ ይለያልና። ያንን ምልክት ከሚያጸናው ማስረጃ ክፍል በአራቱ ራሶችና በታዋቂዎቹ፣ እንዲሁም በአራቱ ክንፎችና በነፋሳቱ ውስጥ ይገኛል። ፕሮቴስታንቶች በዚህ ክርክር ሰይጣናዊ አመለካከትን ደገፉ፣ እናም ይህ ክርክር ለሚለራይት ታሪክ እጅግ አስፈላጊ ስለነበረ፣ በገበታው ላይ ጠቀሱት። በዳንኤል መጽሐፍ የ“chazon” ራእይን የሚያጸናው ኃይል “የሕዝብህ ወንበዴዎች” ተብሎ ይታወቃል፤ ፕሮቴስታንቶችም ያንን ኃይል አንጥዮኮስ ኤጲፋኔስ ተብሎ ከሚጠራ ረጅም የሶርያ ነገሥታት ሰንሰለት ውስጥ አንዱ መሆኑን ለዩት፤ ሚለር ግን ሮም መሆናቸውን ለየ።

אנטיוכוס היה אחד המלכים, בשושלת מלכים שיצאה מאחת מארבע הממלכות שאליהן התפוררה ממלכתו של אלכסנדר. הקרן הקטנה שבפסוק ט׳ של דניאל ח׳ באה לאחר ממלכת אלכסנדר, ופסוק ט׳ אומר כי מאחת מהן יצאה הקרן הקטנה.

ڕوومانى كۆرۈنۈشەكە دایدەمەزرێنێت یان پاشایەکی لاواز و تا ڕادەیەک بێ‌گرنگی سووری دایدەمەزرێنێت، لەگەڵ ئەو مشتومڕەدا پەیوەستە کە هێزی شاخۆڵە بچووکەکە لە یەکێک لە چوار شاخەکە هاتووە دەرەوە، یان لە یەکێک لە چوار بایەکەوە. ئەمە ئەوەندە مشتومڕێکی گەورە نییە، چونکە مێژوو و پێشبینی ڕوونن کە ڕۆما نە نوێژراوی ئیمپراتۆریەتی یۆنان بوو، بەڵکو ڕۆما هێزێکی نوێ بوو. ئەگەر ڕۆما شانشینی چوارەم بووبێت، ئەوا «یەکێک لەوان» لە ئایەتی نۆدا، دەبێت یەکێک لە چوار با یان باڵەکە بێت. ئەگەر ئەوە ئەنتیۆخۆس ئێپیفانیس بووبێت، لە شاخی سووریاوە هاتووەتە دەرەوە.

Miller yatiqirinakax uñt’apxänwa, “markaman lunthatirinakapa” sas uñacht’ayata ch’amax Cristor saykatañataki sayt’aniñapa.

«شازدان ایشخان» اَمسیح اَستو، و آنتیوخوس اِپیفانِس بسی پیش از آنکِ اَمسیح بزاد، بیستی؛ ازین‌رو، میلریتا این حقیقت را در چارتهٔ ۱۸۴۳ یادآور بوبینه. در آن چارت، تاریخ ۱۶۴ را نیز بگنجانیده‌ینه؛ تاریخی که در واقع هیچ ارجاع کتاب‌مقدسی نَداره و تنها یادداشتی بیّه که اهمیتِ مجادله بر سرِ پادشاهی چهارم میان میلر و الهی‌دانان پروتستان را مشخص هاکنه. در کنار سال «۱۶۴» در آن چارت این‌گونه بنویشته‌ینه: «مرگ آنتیوخوس اِپیفانِس، که البته در برابر شازدان ایشخان برنخاست، زیرا او ۱۶۴ سال پیش از آنکه شازدان ایشخان زاده شود، مرده بیّه.»

Aujourd’hui, l’adventisme enseigne que « les violents parmi ton peuple » désignent Antiochus Épiphane, tout comme le protestantisme apostat, malgré le fait que l’Inspiration a déclaré que « le tableau de 1843 fut dirigé par la main du Seigneur et ne devait pas être modifié ». Les millérites savaient que le roi au visage farouche était Rome ; ils ne furent donc pas ébranlés par cet enseignement satanique qui sape la capacité d’établir la vision du « chazon ». La Bible est claire : là où il n’y a pas de vision, le peuple périt.

Լուծամանը, որ Սողոմոնը նույնացնում է այդ համարում, «chazon» տեսիլքն է, որը Դանիել ութի տասներեքերորդ համարում այն տեսիլքն է, որ բացահայտում է հեթանոսությունն ու պապականությունը՝ սրբարանն ու զորքը ոտնակոխ անելիս։ Միլլերականների համար այդ երկու ամայացնող ուժերը ներկայացնում էին աստվածաշնչյան մարգարեության չորրորդ թագավորությունը, և առանց ճանաչելու մարգարեության չորրորդ թագավորությունը՝ Հռոմը («քո ժողովրդի ավազակները»), նրանք չէին կարող հաստատել տեսիլքը։ Դանիել տասնմեկի տասնչորսերորդ համարում «քո ժողովրդի ավազակները» պետք է վեր կենային հարավի թագավորի դեմ, բարձրացնեին իրենց, հաստատեին տեսիլքը և ընկնեին։ Հռոմը իրականացրեց այդ բոլոր հատկանիշները։

باب هەفتەمدا، چوارەمین پاشایەتی بە تایبەتی وەک ئەوە ناساندراوە کە «جیاوازە» لەو پاشایەتیانەی پێش خۆی.

دانئےل ساتویں کا چوتھا بادشاہت دوبار اس طور پہچانی گئی کہ وہ اُن بادشاہتوں سے “مختلف” تھی جو اُس سے پہلے تھیں۔ اگر آیت نو کا “چھوٹا سینگ” محض شامی سینگ (انطاکس اِپیفینس) ہی کی توسیع ہوتا، تو وہ مختلف نہ ہوتا۔ باب سات میں روم سے پہلے آنے والے درندے شیر، ریچھ اور چیتا تھے، اور یہ سب ایسے جانور ہیں جو واقعی فطرت میں پائے جاتے ہیں؛ لیکن جب چوتھے درندے کی باری آئی، جس کے دانت لوہے کے اور ناخن پیتل کے تھے، تو دانئےل کسی ایسے فطری جانور سے واقف نہ تھا جو اُس ہولناک درندے کی نمائندگی کرتا جو نگل جاتا تھا۔ وہ مختلف تھا۔ “چھوٹا سینگ” آیت نو کا، اُن علاقوں میں سے ایک سے نکلا جو چار ہواؤں اور پروں سے ممثل کیے گئے تھے، نہ کہ سینگوں میں سے کسی ایک یا ممتاز سینگوں میں سے کسی ایک سے۔

Daniel, agnaad 8, in “saɣ izewaren n tgelda-nsen, mi d-kkmən imɛṣiyen ɣer ummad-nsen, ad ibedd ugellid s udem uqsiḥ, yesɛan afham n yimeslayen iḥerqan.” Deg “saɣ izewaren n tgelda-nsen” (Gris, i yebḍan ɣer ukkuẓ n tgeldiwin), deg wakud “mi d-kkmən imɛṣiyen ɣer ummad-nsen,” ad ibedd ugellid amaynut.

تونه په پایه‌گیتن («کاتی دواهەم») شانشینی یۆنان، کاتێک کە پیمانەی کاتی تاقیکردنەوەی ئەوان پڕ ببووەوە («کاتێک تاوانباران گەیشتنە تەواوی»)، «پاشایەکی توندڕوو» هەڵدەستێت. ئەو پاشایە «وتە نادیارەکان» تێدەگات، چونکە بە زمانێکی تەواو جیاواز لە عیبرانیی جولەکەکان یان یۆنانیی شانشینی پێشوو دەدوێت، چونکە ئەو بە لاتینی دەدوێت. موسا ئەو شانشینییەی ناساندبوو وەک ئەو نەتەوەیەی کە گەمارۆی ساڵانی 66 تا 70ی زایینی دەهێنێت، لەوێدا، لە نێو شتەکانی تر، برسیەتییەکە هێندە ترسناک بوو کە جولەکەکان بۆ مانەوە منداڵەکانی خۆیان دەخوارد.

Դանիէլի երկրորդ գլխում չորրորդ թագաւորութիւնը ներկայացուած էր «երկաթ»-ով, իսկ Մովսէսը յայտնորոշեց «մի ազգ», որ պիտի դնէր «երկաթեայ լուծ» հրեաների վրայ։ Այդ «ազգ»-ը պիտի «կործանէր» հրեաներին, եւ պիտի լինէր արծուի պէս արագ, իսկ արծիւը Հռոմի խորհրդանշանն է։ Այն պիտի լինէր մի «ազգ», «որի լեզուն դու չես հասկանալու», որովհետեւ նրա լեզուն հրեաների համար պիտի լինէր «մթին խօսքեր»։ Այն պիտի լինէր «խիստ դէմքով ազգ», ինչպէս նկարագրուած է Դանիէլի ութերորդ գլխում՝ որպէս «խիստ դէմքով թագաւոր»։ Եւ Երուսաղէմի «պաշարման» ժամանակ հրեաները կերան իրենց «որդիներին եւ դուստրերին»։

میلر، رومِ بت‌پرست را همان قدرتی شناخت که موسی آن را پیشگویی کرده بود، و نیز همان چهارمین پادشاهیِ «آهنین» در دانیال باب دو، و آن «امّت»ی که به لاتینی سخن می‌گفت، نه به عبری یا یونانی. میلر میان پادشاهی چهارم و پنجمِ نبوتِ کتاب‌مقدس هیچ تمایزی قائل نمی‌شد، زیرا از نظر او هر دو به‌سادگی روم بودند. بنابراین، پس از آن‌که رومِ بت‌پرست در آیه بیست‌وسه برپا شد، او تمایزی را که در آیه بیست‌وچهار نمود یافته است نمی‌دید. در رؤیا، شاخ کوچک در آیات نه تا دوازده از مذکر به مؤنث و از مؤنث به مذکر و باز از مذکر به مؤنث در نوسان بود، و آیه بیست‌وسه ویژگی‌های نبویِ رومِ بت‌پرست را مشخص می‌سازد؛ تفسیر جبرائیل در آیه بیست‌وچهار به رومِ مؤنث تغییر می‌یابد. قدرتِ مذکور در آیه بیست‌وچهار می‌بایست دارای «قدرتی عظیم» باشد، «اما نه به قوّتِ خود؛ و به‌طرزی شگفت‌انگیز هلاک خواهد کرد، و کامیاب شده، عمل خواهد نمود، و زورآوران و قومِ مقدّس را هلاک خواهد کرد.»

Roma papal kay paganong Roma pang maanat iti pannakabalin a militar, ket dadaelenna dagiti tattao ti Dios iti sangaribo dua gasut ket innem a pulo a tawen, manipud iti tawen a 538 agingga iti 1798. Dadaelenna “nakaskasdaaw” ta isu ti animal a “pagrigriganen ti amin a lubong,” ken isu ti pannakabalin a “mangaramid ken agballigi” agingga a matungpal dayta umuna nga unget a “naituding” a malpas idi 1798.

Usa ha bersikulo a baynte singko, sinundan ni Gabriel an pagbalhin-balhin na naestablisar na sa mga bersikulo na iya ginpapakahulugan kan Daniel, asin muli niyang tinugon an pagano na Roma, na paagi sa saro pang klase nin “patakaran,” pinagtipon an saiyang imperyo, siring kan pinapatunayan nin gabos na mga historyador. An “katusuhan” kan pagano na Roma iyo an pag-agda sa mga nasyon na umapi sa nagdadakulang saiyang imperyo, asin ginamit niya an saad nin katoninongan asin kasaganaan tanganing maitukod an imperyo, kabaliktaran kan mga naenot na imperyo na pinanday sana paagi sa kusog militar. An pagano na Roma man giraray iyo na “tumindog laban sa Prinsipe kan mga prinsipe,” siring kan ginibo niya kan iya iluwas si Cristo sa kros kan Kalbaryo.

پھر جبرائیل اُن دو رویاؤں کی طرف متوجہ ہوتا ہے جن کی وہ دانی ایل کے لیے تعبیر کر رہا تھا، اور یہ واضح کرتا ہے کہ ظاہری صورت کا ’’مَرْئِی‘‘ رویا (دو ہزار تین سو دن) سچا تھا، اور یہ کہ مقدِس اور لشکر کے بُت پرست روم اور پاپائی روم کے ہاتھوں پامال کیے جانے کا ’’خَزُون‘‘ رویا ’’بند (مہر)‘‘ کر دیا جائے، ’’بہت دنوں تک‘‘ (یعنی 1798 میں آخری زمانہ تک)۔

Akatĩ Danieri agĩkua mũrũaru kwa ihinda rĩmwe, nĩ ũcio agacooka wĩra-inĩ, no agĩtigĩra ataramenya wega kĩoneki kĩa “mareh,” nakĩo nĩ kĩoneki kĩrĩa Gabarieli aragĩirwo amũmenyesie. Nĩ ũndũ ũcio Gabarieli agacooka thĩinĩ wa gatũrũme ka kenda, nĩguo aheene wĩra wake wa gũtũma Danieri amenye kĩoneki kĩa “mareh.”

A Daniel 9, Daniel había estado estudiando la Palabra profética y llegó a entender por medio de los escritos de Moisés y de Jeremías. Jeremías había señalado que el cautiverio en que se hallaba duraría setenta años.

Musa’ya görə, düşmən torpağındakı əsarət, torpağın öz şənbətlərindən zövq alacağı bir vaxta müvafiq olacaqdı.

Daniel mi sii fi Ọ̀rọ̀ ìsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run yé e, lórí ẹlẹ́rìí méjì, pé a ti fọ́n àwọn ènìyàn Rẹ̀ ká sí ilẹ̀ ọ̀tá, ní àkókò èyí tí ilẹ̀ náà yóò gbádùn àwọn ọjọ́ ìsinmi rẹ̀. Ó lóye ohun tí onkọ̀wé Kronika lóye ní ti ọdún àádọ́rin Jeremiah.

ဒန်နီယေလသည် ယေရမိယာ၌ ဖော်ပြထားသော ရန်သူတို့၏ပြည်၌ ပျံ့နှံ့ကွဲပြားစေခြင်း အနှစ်ခုနစ်ဆယ်ကာလ—ထိုအချိန်၌ မြေသည် မိမိ၏ ဥပုသ်ရက်များကို ခံစားလျက်ရှိခဲ့သကဲ့သို့—သည် လေဝိဝတ္တရား အခန်း ၂၆ တွင် ဖော်ပြထားသော “ခုနစ်ဆ” အမင်္ဂလာကျိန်စာအပေါ် အခြေပြုထားကြောင်းကို နားလည်သဘောပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနားလည်မှုကို နာခံလျက်၊ နောက်ဆုံး၌ မိမိတို့၏ ပျံ့နှံ့ကွဲပြားနေသော အခြေအနေကို သတိပြုနိုးထလာသူများအတွက် ထိုနေရာ၌ ပညတ်တော်တော်မူထားသော ကုစားနည်းကို သူသည် ပြည့်စုံစေခဲ့သည်။

ሶምቱ ዳንኤል ኣብ ምዕራፍ ዘጠንዓተ ዘሎ፡ ንኹሉ እቲ ምኽሪ እቶም ኣብ ምድሪ ጸላኢ ተዘርጊሖም ዝተረኽቡ ይዳርግ እዩ። እቲ ጸሎት ምስ ጸሎቱ ኣብ ምዕራፍ ክልተ ክዛመድ ኣለዎ፣ ምኽንያቱ ብሓባር ጌሮም ንጸሎት እቶም ኣብ ራእይ ምዕራፍ ዓሰርተ ሓደ ዘለዉ፣ ኣብ ኣደባባይ እታ ዓባይ ከተማ ሶዶምን ግብፅን ሞይቶም ዝነበሩ፣ ንሳቶም ድማ እውን ከም ዝተዘርግሑ ዝረኸቡ ይወክሉ። ዳንኤል ጸሎቱ እናወደአ እንከሎ፣ ገብርኤል ተመሊሱ ስራሕ ምብራህ እቲ “mareh” ራእይ ንምፍጻም ይመጽእ፣ ልክዕ ከምቲ መንፈስ ቅዱስ ንኽልተ ምስክራት ራእይ ምዕራፍ ዓሰርተ ሓደ ክፍጽሞ ዝደሊ እዩ።

Ezketa tmahelt adlis-aɣ deg umagrad d-iteddun.