Le Livre de Daniel - Numéro Trois

Zvino tiri kutarisana ne“nguva nomwe” dzaRevhitiko makumi maviri nenhanhatu mubhuku raDhanieri. Izvi zvakavanzika kuna avo vakasarudza kupofumadza meso avo, asi zviripo kuna avo vanoda kuona. Tichatanga muna Dhanieri chitsauko chisere, ndima yegumi nenhatu.

ئەو ئایەتە بە وشەی «پاشان» دەست پێدەکات، و جیاوازییەک دادەنێت لە نێوان بینینی مێژووی پێشبینی کە دانیال لە دە ئایەتی پێشوودا هەر ئێستا بینیوە. ئایەتی یەک و دووی ئەو بەشە، ساڵەکە دیاری دەکەن کە دانیال تێیدا ئەو بینینەی وەرگرت، هەروەها ئەوەش دیاری دەکەن کە لەسەر ڕووباری ئولای وەریگرت. لە ئایەتی سێوە هەتا ئایەتی دوازدە، ئەو بینینی مێژووی پێشبینی «دەبینێت». «پاشان» گفتوگۆیەکی ئاسمانی «دەبیستێت» کە پێکهاتووە لە پرسیارێک و وەڵامێک. لە ئایەتی پازدەدا، دەست دەکات بە داوای تێگەیشتن لەوەی ئەو بینینی مێژووی پێشبینییەی کە هەر ئێستا «بینیبووی»، چی نیشان دەدا. گرنگییەکی بنەڕەتی هەیە کە جیاوازییەکە بناسرێت لە نێوان ئەو بینینەی کە دانیال لە ئایەتەکانی سێوە تا دوازدە «بینی»، و ئەو گفتوگۆیە ئاسمانییەی کە «بیستی»—چونکە ئەوان دوو بینینی جیاوازن.

Swali katika aya ya kumi na tatu ni, “Maono yatakuwa hata lini,” na neno lililotafsiriwa kuwa “maono” ni neno la Kiebrania tofauti na neno lililotafsiriwa kuwa “maono” katika aya ya kumi na sita.

Mēs jums palīdzēsim ar precīzu tulkojumu, taču man vispirms jāzina, ko nozīmē “ff” jūsu pieprasījumā. Lūdzu, norādiet mērķvalodu.

On nous enseigne que « chaque fait a sa portée » dans la Parole de Dieu, et si nous choisissons d’ignorer le fait qu’il y a, au chapitre huit, deux mots hébreux différents traduits par « vision », nous nous rendons responsables de nous infliger à nous-mêmes l’aveuglement de Laodicée. Le vieil adage dit : « il n’est pire aveugle que celui qui ne veut pas voir. »

शब्द “vision” दानिय्येल अध्याय आठ में दस बार आता है, परन्तु वे दसों प्रयोग इब्रानी की दो भिन्न शब्दों से बने हैं, और उन शब्दों के अर्थ एक समान नहीं हैं। यदि उनका अर्थ एक ही होता, तो दानिय्येल उन दसों स्थानों में केवल एक ही शब्द का प्रयोग करता। दानिय्येल ने दो शब्द लिखे, क्योंकि उन दोनों शब्दों के अपने-अपने अर्थ हैं; और उनमें से एक उस दर्शन को सूचित करता है जिसे दानिय्येल ने “देखा”, और दूसरा उस दर्शन को जिसे उसने “सुना”। पद तेरह में “vision” के रूप में अनूदित शब्द châzôn है, और उसका अर्थ “एक दृश्य”, अथवा “एक दर्शन”, “एक स्वप्न” या “एक दिव्य वचन” है। उसकी परिभाषा तथा दानिय्येल द्वारा उसके प्रयोग के आधार पर मैं उसे “भविष्यद्वाणीपूर्ण इतिहास का दर्शन” कहता हूँ।

ក្នុងខទីមួយ នៃដានីយ៉ែល ជំពូក៨ ដានីយ៉ែលមានប្រសាសន៍ថា «និមិត្តមួយបានលេចមកដល់ខ្ញុំ» ហើយនៅក្នុងខទីពីរ គាត់បានថ្លែងពីរដងថា គាត់ «បានឃើញនៅក្នុងនិមិត្តមួយ»។ បន្ទាប់មក នៅក្នុងខទីដប់បី សំណួរត្រូវបានលើកឡើងថា «និមិត្តនេះនឹងមានរហូតដល់ពេលណា»។ ការប្រើទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាពាក្យហេប្រ៊ូ “châzôn”។ បន្ទាប់មក នៅក្នុងខទីដប់ប្រាំ យើងមកដល់គ្រាមួយ ដែលប្រហែលជាសំខាន់បំផុត ដែលដានីយ៉ែលបានប្រើពាក្យដដែលនោះ ព្រោះគាត់មានប្រសាសន៍ថា «កាលខ្ញុំ»…«បានឃើញនិមិត្ត ហើយស្វែងរកន័យរបស់វា»។ បន្ទាប់ពីដានីយ៉ែលបានឃើញនិមិត្ត châzôn ហើយ គាត់ចង់យល់ថា វាមានន័យដូចម្តេច។ នេះគឺជាការពិតមួយ ដែលមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងសំខាន់ចំពោះការលាក់បាំងនៃ «ប្រាំពីរដង» នៃលេវីវិន័យ ជំពូក២៦ នៅក្នុងជំពូកនេះ។

Il emploie également le mot châzôn aux versets dix-sept et vingt-six. Le mot « vision » apparaît dix fois dans le chapitre huit de Daniel, et le mot châzôn représente sept de ces occurrences. Daniel emploie quatre fois l’autre mot hébreu qui est traduit par « vision ». Cet autre mot hébreu est mar’eh, et signifie « apparence ».

Chazôn semblem p̂i sarih rei beram de Daniel, kapitel úalo, bach mar’eh semblem p̂i m̂uanh beram de, bach raun p̂i nissi hring de p̂i English “vision” a um beram de Daniel kapitel úalo. Sarih bach m̂uanh a b̂a sei, ziangh p̂i khat de Daniel a hman mar’eh, a lehlin p̂i de ang deh de asemsuahna a hrilh dan, ziangh beram de chang somnga de, mah Daniel a “sought for the meaning” de chazôn vision de prophetic history, khih “stood before” amah “as the appearance of a man.” Thu “appearance” cu mar’eh a si. Cuziangh hna, mar’eh hi Daniel nih Daniel úalo ah m̂uanh rei a hman, bach khatvei cu a hmasa bik a umnak “appearance” tih p̂i a lehlin, bach a dang pathumvei cu “vision” tih p̂i a lehlin.

Na a ɔrei reka mmarima a wɔkyerɛɛ King James Bible no ho asɛm bɔne biara. Nanso, ɛsɛ sɛ yɛhyɛ no nsow sɛ, wɔ nkyekyem dumiɛnsa mu no, na wɔhu asɛmfua a wɔde aka ho no nkutoo wɔ King James Bible no mu, (afɔrebɔ), a honhom mu nkanyan ka no pefee sɛ, “ɛnyɛ ɔwɔ nsɛm no mu.” Nkanyan no san ka bio sɛ, na “nnipa nyansa” na ɛde asɛmfua a wɔde kaa ho no bae. Wɔ ti no ara mu no, Hebri asɛmfua ahorow abien na wɔkyerɛɛ no nyinaa yɛɛ Borɔfo asɛmfua koro pɛ. Ade a enti ɛho hia paa sɛ yebehu nsonsonoe a ɛda saa asɛmfua abien yi ntam no ho hia kɛse yiye.

Kwa kuwa Danieli “alitafuta maana” ya “ono la châzôn” ambalo alikuwa ameli “ona” punde tu, Kristo anamwarifu Gabrieli “amfanye” Danieli kuelewa “ono la mar’eh” ambalo alikuwa ameli “sikia” punde tu. Danieli alitaka kuelewa ono la historia ya unabii, lakini Kristo, ambaye katika aya ya kumi na tatu alikuwa ametambulishwa kuwa Palmoni (yule mtakatifu fulani aliyenena), alimwagiza Gabrieli amfanye Danieli kuelewa “ono la mar’eh,” si “ono la châzôn.” Katika aya ya kumi na tano na ya kumi na sita, kusudi lililotajwa kwa Gabrieli ni kwamba amfanye Danieli kuelewa “ono la mar’eh,” ambalo ndilo neno lililotafsiriwa kuwa “ono” lenye maana ya “mwonekano,” wala si ono la historia ya unabii ambalo Danieli alitaka kulielewa. Bila kuitambua kazi aliyopangiwa Gabrieli, “nyakati saba” za Mambo ya Walawi ishirini na sita zimefichwa waziwazi.

य़ेसो भाषा “ff” स्पष्ट नहीं है। कृपया बताइए कि आप किस भाषा में अनुवाद चाहते हैं।

Veya yirmi altıda, “akşamlar ve sabahlar görümü” mar’eh görümüdür; anlamı “görünüş”tür; fakat “mühürlenmesi” gereken görüm, peygamberlik tarihine ait châzôn görümüdür. “Akşamlar ve sabahlar” ifadesi, bu iki görüm arasındaki ayrımı tecrit edip belirginleştiren unsurdur. Bunu, Kutsal Kitap’ın meydana gelişinde insan unsuruna ilişkin başka bir örnekle yapar. İnsan unsuru, hem Kutsal Kitap’ın sözlerini kayda geçiren peygamberlerden, hem de Kutsal Kitap’ı tercüme edenlerden oluşuyordu. Kutsal Kitap, Mesih’te olduğu gibi, ilahiyat ile beşeriyetin bir birleşimini temsil eder. Bu beşeriyet, Âdem’in günah işlemesinden sonra başlayarak, Kutsal Kitap’ı kayda geçiren ve tercüme edenlere kadar tarih boyunca aşağıya doğru intikal etmiştir. Mesih de Kutsal Kitap da Tanrı’nın Sözü’dür; ve Tanrı’nın Sözü pakdır; çünkü birleşimin ilahî yönü, bedende mevcut bulunan her türlü sınırlılığı daima hükmü altına almıştır.

उक्ति “evening and morning” परमेश्वर के वचन में बार-बार पाई जाती है, और इसका अनुवाद सदा “evening and morning” ही किया जाता है, जैसा कि पद छब्बीस में है, और जैसा कि उत्पत्ति में सृष्टि-वृत्तांत में बार-बार किया गया है, जहाँ यह बार-बार कहा गया है, “and the evening and the morning were….” वास्तव में, और प्रत्येक तथ्य का अपना महत्त्व होता है (और यह तथ्य समझने के लिए अत्यन्त आवश्यक है), बाइबल में एकमात्र स्थान जहाँ “evening and morning” उक्ति का अनुवाद “evening and morning” के रूप में नहीं किया गया है (जैसा कि पद छब्बीस में है), दानिय्येल आठ के पद चौदह में है। वहाँ, और केवल वहीं, परमेश्वर के वचन में “evening and morning” वाक्यांश का अनुवाद केवल “days” के रूप में किया गया है।

Tolv vers senere, i det samme kapittel i Daniel, blir det hebraiske uttrykket «kveld og morgen» oversatt slik det alltid blir; men i det verset som er adventismens sentrale søyle og grunnvoll, blir uttrykket ganske enkelt oversatt med «dager». Hvilken innflytelse førte oversetterne av King James-bibelen til å begå en så iøynefallende selvmotsigelse? De hadde oversatt uttrykket i vers tjueseks i samsvar med hver eneste andre forekomst av uttrykket i resten av Bibelen. Men tolv vers før vers tjueseks, i vers fjorten, la deres menneskelighet en særlig distinksjon på svaret på spørsmålet i vers tretten. Og spørsmålet i vers tretten omfattet det ene ordet («offer»), som ikke skulle legges til Bibelen. Gud ønsket at vers fjorten skulle tre frem på en meget dyp og særegen måte. Ved å gjøre dette identifiserte han også hva Gabriel fikk befaling om å få Daniel til å forstå.

आयत सोलह में, यीशु ने गब्रिएल को आज्ञा दी कि वह दानिय्येल को mar’eh दर्शन समझाए, इस तथ्य के बावजूद कि दानिय्येल भविष्यद्वाणी के इतिहास संबंधी châzôn दर्शन को समझने का प्रयत्न कर रहा था। आयत छब्बीस कहती है कि “सांझ और भोर का दर्शन, जो बताया गया था,” “सत्य” था। châzôn दर्शन एक भविष्यद्वाणी संबंधी “दृश्य” था, परन्तु mar’eh दर्शन “बताया गया” था, क्योंकि वह कहा गया था। वह आयत चौदह में कहा गया था, जब पलमोनी ने कहा, “दो हजार तीन सौ सांझ और भोर तक; तब पवित्रस्थान शुद्ध किया जाएगा।” आयत छब्बीस “सांझ और भोर” पद का प्रयोग करती है, और इसे उस दर्शन के रूप में चिन्हित करती है जो “कहा गया” था, ताकि दानिय्येल अध्याय आठ के इन दोनों दर्शनों के बीच के भेद को स्पष्ट किया जाए। भविष्यद्वाणी के इतिहास का वह दर्शन, जिसे दानिय्येल ने “देखा” था और जिसे समझने की वह इच्छा रखता था, उस दर्शन से भिन्न था जो “कहा गया” था और जिसे दानिय्येल ने “सुना” था। और भी महत्वपूर्ण यह है कि जो दर्शन दानिय्येल ने “सुना” था, वही वह दर्शन था जिसका समझ गब्रिएल को दानिय्येल को देना था।

Le humanitate que participava in le creation del Sancte Biblia registrava le parola “vision” dece vices in le capitulo octo de Daniel e, facente assi, celava le distinction inter un vision que esseva “vidite” e un altere vision que esseva “audite”. Facente assi, illo obscurava le emphase que identifica que le intention de Christo esseva que Daniel comprendeva le vision que ille habeva “audite”, plus tosto que comprender le vision que ille habeva “vidite”. Nos pote nunc considerar lo que Gabriel face pro adimpler su assignation de labor.

Gabriel entreprend maintenant son œuvre consistant à faire comprendre à Daniel la vision des deux mille trois cents soirs et matins, laquelle est véritable. Il l’informe d’abord que la vision de l’histoire prophétique, la vision du châzôn, serait au « temps de la fin ». Puis, tandis que Daniel était dans un sommeil prophétique, Gabriel toucha Daniel et le mit debout. Il l’informe : « Je te ferai connaître. »

Nanga nde oyo Palmoni (Klisto) ayebisaki Gabriele asala, tango alobaki: “Gabriele, pesa moto oyo bososoli ya emonaneli ya mar’eh” ya mpokwa mpe ya ntongo. Gabriele alobi ete akosala ete Danyele “ayeba oyo ekosalema na suka ya nsuka ya kanda.” Tala yango! Kuna nde ezali “mbala nsambo” ya Baebele tuku mibale na motoba! Ebombami na nzela mpenza ya mayele ya esakweli oyo Gabriele akambaki basakoli mbala na mbala ete batatola mpe basalela na mikanda na bango! Mayele yango ezali “molongo likolo ya molongo, awa mwa moke mpe kuna mwa moke.”

N’igitabo “Thoughts on Daniel and the Revelation”, cyanditswe na Uriah Smith (igitabo Abadivantisiti bose, ndetse n’abaturanyi babo, bagombye kuba bazi), Smith agira icyo avuga ku mirongo ya cumi n’irindwi kugeza ku ya cumi n’icyenda yo mu gice cya munani cya Daniyeli:

ꞌꞌ분노ꞌꞌ라고 스미스가 지목하는 것은 주전 677년에 므낫세가 앗수르인들에게 바빌론으로 사로잡혀 갔을 때 시작되었다. 유감스럽게도 스미스는 주전 586년에 있었던 시드기야의 폐위를 취하여 그것을 19절의 ꞌꞌ분노ꞌꞌ의 기간의 시작점으로 배정한다. 스미스는 그 구절이 ꞌꞌ분노의 마지막 끝ꞌꞌ이라고 말하는 바가 무엇을 의미하는지 전혀 다루지 않는다. 그는 그것을 단순히 ꞌꞌ분노ꞌꞌ로 취급하지만, 만일 분노에 ꞌꞌ마지막 끝ꞌꞌ이 있다면, 문법과 논리는 분노에 적어도 ꞌꞌ첫 끝ꞌꞌ도 있음을 요구한다. 스미스는 칠십 년의 포로 생활이 주전 606년에 느부갓네살이 여호야김을 대적하여 처음 공격했을 때 시작되었다는 것을 알고 있었지만, 분노의 기간의 시작점을 느부갓네살의 세 번째 공격, 곧 유다의 마지막 왕 시드기야를 대적하여 감행된 공격으로 정하였다.

Smith alitambua kwa usahihi “ghadhabu” ya aya ya kumi na tisa kuwa ni kipindi cha wakati. Alikitambua kwa usahihi kipindi hicho kuwa ni kukanyagwa chini kwa patakatifu na jeshi kwa kulingana na Danieli sura ya nane aya ya kumi na tatu, na alitambua kwa usahihi mwisho wake kuwa ni Oktoba 22, 1844.

Smith alikuwa sahihi kwa sehemu, lakini alikosa ukweli kwa kufanya kile kilichokuwa tabia ya matumizi yake ya unabii. Aliruhusu historia iongoze tafsiri yake ya neno la unabii, badala ya kuliruhusu neno la unabii liongoze ufahamu wake wa historia. Tukiruhusu Biblia ifafanue historia ya unabii, basi tunakuwa na taarifa sahihi za kuikabili historia.

La Bible enseigne que celui par qui un homme est vaincu, de celui-là il est l’esclave.

Manasseh wurde 677 v. Chr. nach Babylon gefangen weggeführt. Dort wurde Juda überwältigt und in Knechtschaft gebracht. Dies ist der Ausgangspunkt, der sowohl auf der Karte von 1843 als auch auf der von 1850 dargestellt ist, welche Schwester White als richtig bestätigt. Smith setzt das Zertreten in Daniel Kapitel acht, Vers dreizehn, bei Zedekia an, dem letzten der Könige Judas. Zedekia war das Ende eines fortschreitenden Gerichts und nicht dessen Anfang. Schwester White weist darauf hin, dass Manasses Gefangenschaft in Babylon ein „Unterpfand“ dessen war, was noch kommen sollte. Ein „Unterpfand“ ist eine Anzahlung und kennzeichnet den Beginn eines Erwerbs, auf den weitere Zahlungen folgen.

Manaseh menandai “uang muka” yang memulai “kutuk” dari “tujuh masa,” yaitu “murka” yang terakhir, sebab “murka” yang pertama telah dimulai ketika kerajaan utara dibawa ke dalam pembuangan pada tahun 723 SM. Kemudian pada saat kejatuhan Yoyakim, ketika Daniel dibawa ke dalam pembuangan, dimulailah tujuh puluh tahun masa pembuangan yang dinyatakan oleh Yeremia, yaitu pada tahun 606 SM. Dua raja sesudah Yoyakim, Yerusalem dihancurkan dan raja Yehuda yang terakhir, Zedekia, menyaksikan anak-anaknya dibunuh di depan matanya, lalu matanya dicungkil dan ia dibawa sebagai tawanan ke Babel.

Smith assigna tout le jugement progressif à Sédécias et employa le jugement de Sédécias comme texte probant de sa supposition. Le jugement de Sédécias, qui était le « prince profane et impie », indiquait bien que la couronne de Juda devait être ôtée jusqu’à ce que Christ vînt établir un royaume. Smith dit : « ils sont assujettis à des puissances terrestres, et le seront jusqu’à ce que le trône de David soit de nouveau établi, — jusqu’à ce que Celui qui en est l’héritier légitime, le Messie, le Prince de paix, vienne, et alors il lui sera donné. » Le 22 octobre 1844, en accomplissement de Daniel chapitre sept, versets treize et quatorze, Christ, représenté comme le Fils de l’homme, vint devant le Père pour recevoir un royaume.

Sœur White confirme que Daniel, chapitre sept, versets treize et quatorze, se sont accomplis le 22 octobre 1844.

Smith ha obviado el elemento clave del «fin postrero de la indignación». Eludió el principio bíblico que identificaba que Judá fue sometido en tiempo de Manasés, y que el cautiverio que comenzó dos reyes antes de Sedequías también representaba que Judá ya estaba bajo sujeción a Babilonia, antes de que Sedequías encontrara su destino. Con estas omisiones flagrantes, aun así declaró: «aquí está el período de la indignación de Dios contra su pueblo del pacto; el período durante el cual el santuario y el ejército han de ser hollados». Por lo tanto, asocia directamente «el período de la indignación de Dios» con la pregunta de Daniel capítulo ocho, versículo trece: «¿hasta cuándo?». La respuesta en el versículo catorce era: hasta el 22 de octubre de 1844.

Kuparaganyika kwenda katika utumwa wa Babeli kulikuwa historia ya hatua kwa hatua iliyoanza mwaka 677 KK, na kuendelea hadi 1844. Kipindi hicho ni sawa na miaka elfu mbili mia tano na ishirini, ambayo bila shaka ni “nyakati saba” za Mambo ya Walawi ishirini na sita. Mwisho wa kipindi hicho cha wakati tarehe 22 Oktoba, 1844, ulimpa Danieli shahidi wa pili kwa “maono ya mar’eh” ya jioni na asubuhi elfu mbili mia tatu.

جابریل کو یہ حکم دیا گیا کہ وہ دانی ایل کو اُس رُؤیا کی سمجھ بخشے، اور جابریل نے جو کچھ کیا وہ 22 اکتوبر 1844 کی اختتامی تاریخ کے لیے ایک دوسری گواہی فراہم کرنا تھا۔ اُس نے نہ صرف دونوں زمانی نبوتوں کی تکمیلات کی تاریخ کو قائم کرنے کے لیے ایک دوسری گواہی فراہم کی، بلکہ جیسا کہ اسمتھ نے درست طور پر نشان دہی کی، 1844 کے لیے اُس دوسری گواہی سے متعلق زمانی مدت کو آیت تیرہ میں اُس مدت کے طور پر معین کیا گیا تھا جس کے دوران مقدِس اور لشکر کو پاؤں تلے روندے جانے کے لیے سونپا جانا تھا۔ آیت تیرہ میں سوال یہ ہے: “رُؤیا، یعنی دائمی قربانی اور ویرانی کی سرکشی کے بارے میں، کب تک رہے گی، تاکہ مقدِس اور لشکر دونوں پاؤں تلے روندے جائیں؟” وہ زمانی مدت احبار چھبیس کے “سات زمانے” تھے۔

e nga Smith pa, ose shmangu ta identifikonte, ishte se “indinjata” e vargut nëntëmbëdhjetë, ishte “fundi i fundit” i asaj indinjate. Nëse ka një “të fundit”, atëherë ka edhe një “të parë”, dhe Danieli përcakton se kur përfundoi “indinjata e parë”, në kapitullin njëmbëdhjetë. Ai po identifikon papatin që sundonte gjatë Mesjetës së Errët, dhe pohon se papati do të përparonte derisa indinjata të përmbushej, ose të përfundonte.

Le verset trente-six est généralement compris comme étant le verset que l’apôtre Paul paraphrase dans sa seconde lettre aux Thessaloniciens.

“अधर्मको मानिस” भनेर पावलले जसलाई उल्लेख गर्छन्, जो “विनाशको पुत्र” पनि हो, जसले “परमेश्वर भनिने वा पूजिने हरेक कुरा भन्दा आफूलाई विरोध गर्छ र आफूलाई उच्च पार्छ,” त्यही “राजा” पनि हो जसले “आफ्नो इच्छाअनुसार गर्नेछ; र उसले आफूलाई उच्च पार्नेछ, र हरेक देवताभन्दा आफूलाई महान् ठहराउनेछ।” यी दुवै खण्डहरूले रोमका पोपलाई जनाउँछन्। दानियलले लेख्छन् कि “क्रोध” पूरा नहोउञ्जेल पोप समृद्ध हुनेछ, अर्थात् अघि बढिरहनेछ। छत्तीसौँ पदको “क्रोध” “निर्धारित” गरिएको थियो। “निर्धारित” भन्ने शब्दको अर्थ “घाइते पार्नु” हो।

Upapa ulipokea “jeraha lake la mauti” mwaka wa 1798, na katika wakati huo “ghadhabu ya kwanza” ilikamilishwa au ikakatizwa. Neno “kukamilisha” humaanisha kufikia mwisho au kukoma. Mwisho wa “ghadhabu” katika sura ya nane, na aya ya kumi na tisa ulitambulisha mwisho wa kipindi ambacho patakatifu na jeshi walipaswa kukanyagwa chini. Huo uliishia mwaka wa 1844, lakini “ghadhabu” ya “kwanza” iliishia mwaka wa 1798.

“Jama ya mwisho” ilikoma mwaka 1844, miaka elfu mbili mia tano na ishirini baada ya mfalme Manase kupelekwa Babeli na Waashuru mwaka 677 KK. “Jama ya kwanza” ilikoma mwaka 1798, miaka elfu mbili mia tano na ishirini baada ya ufalme wa kaskazini wa Israeli kuchukuliwa utumwani na Waashuru mwaka 723 KK.

Waxaa jira wax ka badan oo laga odhan karo “toddobada goor” ee qarsoon ee ku jira kitaabka Daanyeel, arrintaasna waxaan kaga hadli doonnaa maqaalkeenna xiga.