Ruhun Annabci: Kiran Tsakar Dare

מֵימַר דִּבְהִירוּת

Nyuam qhuav no peb tau pib npaj daim ntawv sau tseg ntawm *Habakkuk’s Two Tables* kom txhais ua ntau hom lus uas muaj sawv cev nyob hauv peb lub vev xaib. Tes dej num ntawm kev hloov ib zaj lus qhuab qhia uas hais tawm los ua ib zaj lus nthuav qhia uas sau tseg cia yog ib tes dej num loj dua li qhov uas tej zaum yuav to taub tau yog hais tias ib tug tsis paub txog txhua yam txheej txheem uas yuav tsum hla dhau kom thiaj hloov tau ib zaj lus hais tawm los ua ib zaj lus sau tseg, nrog rau tej teeb meem tsim nyog uas thaum kawg yuav tsum ntsib thaum txhais cov ntaub ntawv ntawd mus rau ntau hom lus nyob hauv lub vev xaib. Peb nyuam qhuav pib kho thawj zaj ntawm cuaj caug tsib zaj lus nthuav qhia xwb, ces kuv thiaj pom dua ib qho txheej txheem ntxiv uas peb kuj yuav tsum hla dhau thiab. Qhov no muaj feem xyuam nrog txoj kev nthuav dav zuj zus ntawm zaj lus no txij xyoo 1989 mus txog rau peb keeb kwm tam sim no.

Mu nyigisho zatanzwe hafi imyaka cumi n’itanu ishize harimo ukuri kwari kukiri mu rwego rw’ubuto bw’imyumvire. Ukuri kwa mbere muri uko ngomba gusobanura ni ukuhagera kw’umumarayika wa kabiri mu mateka y’Abamilerite. Icyo gihe nasobanukiwe ko umumarayika wa kabiri yahageze igihe amatorero y’Abaporotesitanti yatangiraga gufunga inzugi zayo ngo yange ibyo Miller yatangazaga by’ubutumwa bw’umumarayika wa mbere, bifatanije no kurangira k’umwaka wa 1843. William Miller yakoreshaga uburyo bwo kubara igihe yizeraga ko bugaragaza ko umwaka wa 1843 watangiye ku wa 22 Werurwe 1843 kandi ukarangira ku wa 22 Werurwe 1844. Yari yaratekereje ko ubuhanuzi butatu amaherezo bwashyizwe ku mbonerahamwe ebyiri zera bwari kurangira mu mwaka wa 1843, kandi yizeraga ko uwo mwaka warangiye ku wa 22 Werurwe 1844. Yibeshye mu ngingo ebyiri.

Akọ́sọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta náà, ti ọjọ́ 1335 nínú Dáníẹ́lì orí kejìlá, ti ọdún 2520 ti “àkókò méje” nínú Lefitíkù orí kẹrìnlélógún, àti ti ọjọ́ 2300 nínú Dáníẹ́lì orí kẹjọ, ni Miller mọ̀ sí pé wọ́n yóò parí ní oṣù Kẹta ọdún 1844. Lẹ́yìn èyí, Olúwa darí Samuel Snow kí ó lè yé e pé kì í ṣe ní ọdún 1843 ni àwọn àsọtẹ́lẹ̀ náà parí, bí kò ṣe ní ọdún 1844. Snow lo ìṣírò àkókò ti àwọn Karaite, èyí tí kì í ṣe ìlò àkókò tí Miller ti ń lò. Miller ti ń lo ìṣírò àkókò ti àwọn Rábínì/tí ó dá lórí equinox, tí ó fi ìrú ọdún náà múlẹ̀ láti orísun omi dé orísun omi.

Igihe twasangaga ameza abiri ya Habakuki, ntitwari twasobanukiwe n’uku kuri kw’amateka, kandi twakoreshaga ubunararibonye bwa Miller kugira ngo turange itariki ya 22 Werurwe 1844 nk’ukuza kwa marayika wa kabiri n’itangiriro ry’igihe cyo gutinda. Nasobanukiwe, kandi n’ubu ndacyabyumva, ko ukuza kw’uwo marayika kwahuriraga n’igihe Abaporotesitanti banze ubutumwa bwa Miller bwa marayika wa mbere, kandi umurongo ukurikira ni wo wari ishingiro nakoreshaga.

N’ate ase portes no si doɔ Miller n’asɛm no too ase ma sɛnkyerɛnne a ɛkyerɛ sɛ ɔbɔfo a odi kan no ho a wɔpoe no afi ase, na sɛnea na Miller te Rabbifoɔ/ɛkwinɔkse so bere kan no ase no, me nso migyee too mu sɛ Ɔbɛnem 22, 1844 na ɛhyɛɛ 1843 awiei. Miller nkyerɛkyerɛ a ɔde mae wɔ Portland wɔ June 1842 mu no yɛ waymark bi ankasa a ɛda po a ɛtoatoa so a awiei koraa no baa Ɔbɛnem 18, 1844 no adi, nanso bere a wɔreyɛ nkyerɛkyerɛ no, na yenhuu Samuel Snow de Karaite bere kan no yɛɛ adwuma no.

Mu nsobanuro ya mbere twatangiye gukosora no kunonosora, natangiye kubona ko ibyanditswe icyo gihe bisa n’aho bivuguruza ibyo ubu twigisha. Ni ko biri kandi si ko biri. Ni ugushimangira gusa ukuza k’iterambere k’umumarayika wa kabiri, kandi ni n’ishusho y’ukuntu ubu butumwa bwagiye busendurwa buhoro buhoro, nk’uko byagenze no mu mateka y’Abamillerite. Iyi nyandiko y’ugusobanura irakwiye gukemura ikibazo cy’abasitaye ku kumenya kwacu ko tariki ya 19 Mata 1844 ari yo yabaye ugucika intege kwa mbere kw’Abamillerite no ku byigishijwe mu gihe cyashize.

A cikin wannan jeri, za mu yi nazari a kan alluna biyu na Habakkuk—taswirorin 1843 da 1850—cikin wani tsawon lokaci. Za mu fara ne da sanya Kiran Tsakar Dare a matsayinsa. Kamar yadda aka ambata, yawancin gabatarwar farko za su zama bitar abin da aka riga aka sani ga waɗanda suka saba da wannan saƙo, amma tun da muna shirya wani jeri da mutanen da suke sababbi ga wannan saƙo za su iya nazari a kai, dole ne mu shimfiɗa musu wasu muhimman ra’ayoyi na asali. Za mu fara da Kiran Tsakar Dare, muna mai da hankali a kan wani ɓangare da ake samu a cikin wahayin farko na Ellen White. Bari mu karanta sakin layi na farko daga Christian Experience and Teachings, shafi na 57.

Öt asszony, akiknek szíve egybeforrt White testvérrel, nem ellenezte Isten hatalmának semmiféle megnyilvánulását. Figyelemre méltó, hogy mindnyájan asszonyok voltak, az egyházat képviselve, és öten voltak, ami tekinthető az öt okos szűznek. Ez csupán egy megfigyelés.

Ebben az első előadásban, miután megállapítunk néhány pontot, az adventisták 1844. decemberi low hamptoni konferenciáját fogjuk tárgyalni. E konferencián néhány millerita összegyűlt, és William Miller elvetette az Éjféli Kiáltás értelmezését. Az itt követett logika az, hogy ez a látomás, noha mindannyiunk számára szól, különösképpen William Millernek szólt.

ក្នុងខែដដែលនោះ William Miller បានបដិសេធពន្លឺដែលនៅខាងក្រោយពួកគេ គឺ «ការស្រែកនៅពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រ» ដែលនឹងបណ្ដាលឲ្យគាត់ធ្លាក់ចេញពីផ្លូវ ទៅកាន់លោកិយអាក្រក់នៅខាងក្រោម។ យើងនឹងពិនិត្យមើលនូវផលប៉ះពាល់នៃការនេះ។ ភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្របង្ហាញថា ពួក Millerites ទាំងអស់ជឿថា ពួកគេកំពុងបំពេញពាក្យប្រៀបប្រដូចអំពីស្ត្រីព្រហ្មចារីទាំងដប់; នេះជាចំណេះដឹងទូទៅក្នុងចំណោមពួកគេ។ យើងនឹងបង្ហាញថា William Miller មានការយល់ដឹងអំពីអ្វីដែលជា «ការស្រែកនៅពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រ»។ Miller ជឿថា «ការស្រែកនៅពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រ» គឺជាសារនៃម៉ោងជំនុំជម្រះនៅក្នុង Daniel 8:14 និង Revelation 14:6-9។ គាត់ជឿថា សារដែលគាត់បានចាប់ផ្តើមប្រកាសនៅដើមទសវត្សរ៍ 1830 គឺជា «ការស្រែកនៅពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រ» ថា «មើល៍! កូនកំលោះមកហើយ» ហើយថា ព្រះយេស៊ូវកំពុងយាងមកកាន់ពិភពលោកក្នុងនាមជាកូនកំលោះ។

Kwa sehemu kubwa ya historia ya Wamileraiti, waliamini kwamba walikuwa wakilitimiza fumbo la wanawali kumi, lakini walidhani kwamba Kilio cha Usiku wa Manane kilieleza ujumbe waliokuwa wamekuwa wakiutangaza. Hata hivyo, kufikia majira ya joto ya mwaka 1844, ufahamu mpya na sahihi ulidhihirika: kwamba Kilio cha Usiku wa Manane kilikuwa ni mwamko wa Mwezi wa Saba, ambapo Yesu alitarajiwa kuja katika siku ya kumi ya mwezi wa saba. Hicho ndicho kilikuwa Kilio cha kweli cha Usiku wa Manane. Miller alipokikataa Kilio cha kweli cha Usiku wa Manane mwezi Desemba 1844, alikuwa akiikataa historia ya majira ya joto ya mwaka 1844 na kurejea kwenye msimamo wake wa awali kwamba huo ulikuwa tu ujumbe wa jumla uliotoka katika miaka ya 1830. Kuelewa mienendo ya Kilio cha Usiku wa Manane ni jambo la msingi sana. Ikiwa huelewi 2520 kama Wamileraiti walivyoielewa, huwezi kuelewa Kilio cha Usiku wa Manane. Na ikiwa huwezi kuelewa Kilio cha Usiku wa Manane kama Wamileraiti walivyoelewa, unaanguka kutoka katika njia kuelekea ulimwengu mwovu ulioko chini.

A cikin wannan gabatarwa, za mu fara da wasu gaskiya da ke kan jadawalin waɗanda Adventism a yau ke ƙin karɓa a sarari. Cibiyar Binciken Littafi Mai Tsarki ta Cocin Seventh-day Adventist da yawancin malaman tauhidin Adventist suna ƙin amincewa da 2520. Za mu yi magana a kan wannan bisa ga Littafi Mai Tsarki yayin da muke ci gaba, amma da farko, za mu nuna cewa Ellen White ta amince da 2520 gaba ɗaya. Cibiyar da yawancin malaman tauhidi kuma suna ƙin fahimtar majagaba game da Daily. Za mu nuna cewa ƙin fahimtar majagaba cewa Daily arna ce, ƙin Ruhun Annabci ne. Cibiyar kuma tana ƙin fahimtar majagaba game da ƙahoni a bainar jama'a—Ƙaho na Biyar da Ƙaho na Shida. Za mu fara da nuna cewa ƙin fahimtar majagaba game da ƙahoni ƙin Ruhun Annabci ne.

A mai adventisták többsége legfeljebb homályos elképzeléssel bír az 1290-ről és az 1335-ről. Az 1335-ről vallott úttörői megértés nélkül nincs bibliai alapja annak, hogy az 1844. március 22-én kezdődött késedelmi időt annak azonosítsuk. A késedelmi idő megértése nélkül nem lehet felfogni az Éjféli Kiáltás dinamikáját. Az Éjféli Kiáltás megértése nélkül az ember letér az ösvényről az alant levő gonosz világba. Ezeket az igazságokat be fogjuk mutatni a táblázaton a Prófétaság Lelkének világos jóváhagyása alapján, majd Isten Igéjéből részleteiben megvizsgáljuk őket. Először azonban meg kell látnunk, mi vette körül a millerita történelmet, és mi idézte elő az Éjféli Kiáltást.

Anyɛ wɔn asefi wɔ Uriah Smith no nkyerɛwee *Thoughts on Daniel and Revelation*, kratafa 521 so, sɛnea ɛbɛyɛ a yɛbɛda Millerfo abakɔsɛm adi na yɛaka 1798 ho asɛm. Uriah Smith kyerɛw sɛ, “Wɔsan hu adanse kɛse bi a ɛma Nsɛm a esisii wɔ Adiyisɛm 10 mu bere nhyehyɛe no da adi, fi nokwasɛm a ɛyɛ sɛ saa ɔbɔfo yi ne Adiyisɛm 14 mu ɔbɔfo a odi kan no yɛ baako no mu.” Wɔ Adiyisɛm 10 mu no, ɔbɔfo kɛse bi fi soro sian ba fam a nhoma ketewa bi a wɔabue no kura ne nsam. Ellen White ma yehu sɛ saa ɔbɔfo kɛse yi ne Yesu Kristo, na nhoma ketewa no ne Daniel Nhoma no. Adiyisɛm ti du no awiei no, wɔka kyerɛ Yohane sɛ onni nhoma ketewa no, a ɛbɛyɛ dɛ wɔ n’anom nanso ɛbɛyɛ nwono wɔ ne yafunu mu. Yohane gyina hɔ ma Millerfo abakɔsɛm no, baabi a Daniel nkrasɛm no yɛ dɛ nanso ɛde awerɛhow kɛse ba. Sɛnea akwampaefo no kyerɛ no, Adiyisɛm 10 mu ɔbɔfo kɛse no ne Adiyisɛm 14 mu ɔbɔfo a odi kan no—wɔyɛ ɔbɔfo koro no ara.

Zazwyczaj nie poświęcamy wiele czasu, aby mówić konkretnie o tych aniołach w Objawieniu, lecz powinniśmy. Potężny anioł z Objawienia 10 jest także tym aniołem, o którym William Miller wierzył, że wypełniał Wołanie o Północy, dokonując dzieła pierwszego anioła z Objawienia 14: „Bójcie się Boga i oddajcie Mu chwałę, gdyż nadeszła godzina Jego sądu”. Godzina Jego sądu odnosi się do Daniela 8,14. Aniołowie ci ukazują różne aspekty dokonanego dzieła.

Ni twohwɛ Uriah Smith so bio: ‘Wɔda Nsɛm a ɛsisii mu wɔ Adiyisɛm 10 mu mmere nhyehyɛe no adi pefee bio fi nokwasɛm a ɛyɛ sɛ saa ɔbɔfo yi ne Adiyisɛm 14 mu ɔbɔfo a odi kan no yɛ baako no mu.’ Ɔkyerɛ nea ɛma wɔka bom no mu sɛ: wɔn baanu nyinaa wɔ nkrasɛm titiriw bi a ɛsɛ sɛ wɔka kyerɛ, wɔn baanu nyinaa de nne kɛse ka wɔn nkrasɛm no, wɔn baanu nyinaa de kasa a ɛte sɛ baako di dwuma a ɛfa Ɔbɔadeɛ no ho, na wɔn baanu nyinaa ka bere ho asɛm—baako de ntam ka sɛ bere renka bio, na ɔfoforo no de ka sɛ Onyankopɔn atemmu dɔn no adu. Adiyisɛm 14:6 mu nkrasɛm no wɔ ha, wɔ awiei bere no mfiase no akyi yi.

Uriah Smith ya bayyana cewa lokacin ƙarshe shi ne 1798, kuma saƙon Ru’ya ta Yohanna 14 ya zo bayan wannan. Ya rubuta cewa, “Amma saƙon Ru’ya ta Yohanna 14:6 yana a wannan gefen farkon lokacin ƙarshe. Sanarwa ce ta sa’ar shari’ar Allah ta zo, saboda haka dole ne aikace-aikacensa ya kasance a cikin tsara ta ƙarshe. Bulus bai yi wa’azin sa’ar shari’a ta zo ba. Luther da abokan aikinsa ma ba su yi wa’azinta ba. Bulus ya yi magana game da wata shari’a mai zuwa, wadda lokacinta bai ƙayyade ba a nan gaba, kuma Luther ya ɗora ta aƙalla shekaru ɗari uku bayan zamaninsa. Bugu da ƙari, Bulus yana gargaɗin ikkilisiya game da irin wannan wa’azi cewa sa’ar shari’ar Allah ta zo har sai wani lokaci na musamman ya cika.” A cikin 2 Tassalunikawa 2:1-3, Bulus ya ce ranar Almasihu ba ta kusa ba sai fa farkon ridda ta zo, kuma an bayyana mutumin zunubi. Bulus ya gabatar da mutumin zunubi, ƙaramin ƙaho, papanci, kuma ya lulluɓe dukan zamanin rinjayensa da gargaɗi, wanda ya ci gaba har shekaru 1260, yana ƙarewa a shekara ta 1798.

Muna 1798, hanaa dhorkaa guyyicha Kiristoos akka dhihoo jiru labsuu irratti kaaʼamee ture ni dhaabate. Yeroon dhumaa ni jalqabe, chaappaanis macaafa xinnaa irraa ni kaafame. Ergasii jalqabee, ergamaan Mulʼata 14 ni baʼe. Uriah Smith akkana jedha: “Yoo isa hubachuu feetan, bara 1798 irraa jalqabee ergaan ergamaa jalqabaa ni baʼe. Bara 1798 keessatti, ergamaan jalqabaa Mulʼata 14 seenaa keessatti ni dhufa”—kun hubannaa qajeelchitoota jalqabaati. “Ergasii jalqabee, ergamaan Mulʼata 14 saʼaatiin murtiin Waaqayyoo akka dhufe ni labse, ergamaan boqonnaa kurnaffaas yeroo dabalataa akka hin jiraanne kakachuun galaana irrattis lafa irrattis dhaabateera. Eenyummaan isaanii gaaffii hin qabu. Mormiin tokko eessa akka kaaʼamu argisiisu kamiyyuu isa kaaniifis ni hojjeta. Dhaloonni ammaa raawwii raajiiwwan lamaan kanaa ni argaa jira. Lallaba dhufaatii keessatti, addatti bara 1840 irraa hanga 1844tti, raawwiin isaanii guutuu fi balʼaan ni jalqabe.”

Smith ya yi nuni da shekarun 1840 da 1844 dangane da mala’ika na fari na Ru’ya ta Yohanna 14 da ya iso a 1798, amma kuma ya nuna mala’ika na fari a 1840, inda saƙon ya sami ƙarfi. A cikin wa’azin zuwan Almasihu, musamman daga 1840 zuwa 1844, cikakken cikar su ya fara. Matsayin mala’ikan da ƙafa ɗaya take kan teku, ɗaya kuma kan ƙasa, yana nuni da faɗin girman shelarsa. Saƙon zai haye tekun kuma ya bazu zuwa al’ummai dabam-dabam, kuma hakika shelar zuwan Almasihu ta kai ga kowane tashar mishan a duniya. Daga 1840, saƙon mala’ika na fari, bisa ga Ellen White, an kai shi ga kowane tashar mishan a duniya. An cika wannan ne sa’ad da aka tabbatar da ƙa’idar shekara-rana ta annabcin Littafi Mai Tsarki ta wurin rugujewar Daular Usmaniyya. A wannan lokaci ba ma mu’amala da cikakkun bayanai, sai dai muna shimfiɗa yanayi domin tarihin Millerite da kuma ƙarfafan al’amuran Kukan Tsakar Dare.

A shekara ta 1833, fāɗuwar taurari ta faru. Ellen White ta yi sharhi a cikin The Great Controversy, shafi na 333: “A shekara ta 1833, shekara biyu bayan Miller ya fara gabatar da hujjojin zuwan Kristi da ke gabatowa a bainar jama’a, alama ta ƙarshe daga cikin alamomin da Mai-Ceto ya yi alkawari da su a matsayin alamun zuwansa na biyu ta bayyana. Yesu ya ce: ‘Taurari kuma za su fāɗo daga sama.’ Matiyu 24:29. Kuma Yohanna a cikin Ru’ya ta Yohanna ya bayyana, sa’ad da yake kallo cikin wahayi ga al’amuran da za su kasance masu sanar da ranar Allah: ‘Taurarin sama kuwa suka fāɗo ƙasa, kamar yadda itacen ɓaure ke zubar da ’ya’yanta marasa nuna idan iska mai ƙarfi ta girgiza shi.’ Ru’ya ta Yohanna 6:13. Wannan annabci ya sami cika mai ban mamaki da ban sha’awa a cikin babban ruwan meteor na ranar 13 ga Nuwamba, 1833.”

Shaidun William Miller ya ba da labari cewa:

A cikin bazarar shekarar 1833 ne Miller ya fara gabatar da saƙon a fili ga jama’a. A cikin Disamba 1833, faɗuwar taurari ta ƙara wa saƙonsa nauyi da tsanani.

Em 1840, Ellen White comenta um notável cumprimento da profecia. Esta passagem é frequentemente contestada no Espírito de Profecia, com alguns argumentando que Uriah Smith a inseriu em O Grande Conflito, mas tais argumentos não têm fundamento. Ela está falando acerca da sequência dos cumprimentos proféticos que conduziram até 1840, incluindo a queda das estrelas e o Dia Escuro. Ela escreve: “No ano de 1840, outro notável cumprimento da profecia despertou amplo interesse.”

Ona upućuje na biblijsko proročanstvo, a ne samo na ljudsko predskazanje Josije Litča.

Uriah Smith waxa uu inoo sheegay in malaa’igtii koowaad ee Muujintii 14 ay timid 1798, laakiin waa isla malaa’igtii Muujintii 10. Muujintii 10, Yooxanaa waxaa lagu amray inuu kitaabka yar ka qaato gacanta malaa’igta oo cuno, oo afkiisana uu macaan ku noqon doono. Farriintii Milleriyiintu waxay macaan noqotay 11-kii Agoosto, 1840, ka dib laba sano oo ay sii sheegayeen burburka Boqortooyadii Cismaaniyiinta iyagoo ku salaynaya mabda’a maalin-sanadeedka ee waxsii sheegyada Kitaabka Quduuska ah. Markii dhacdadu si sax ah u rumowday, farriintii ay ku dhawaaqayeen waxay afkooda ku noqotay macaan.

Tarehe 11 Agosti, 1840, ujumbe huo ukawa mtamu vinywani mwao. Yohana anaambiwa kukitwaa kile kitabu kidogo kutoka mkononi mwa yule malaika aliyeshuka. Malaika huyo anashuka tarehe 11 Agosti, 1840, na huyu malaika wa Ufunuo 10 ni yeye yule malaika wa kwanza wa Ufunuo 14. Malaika wa Ufunuo 14 anawasili mwaka 1798 wakati wa mwisho, lakini ujumbe wake unatiwa nguvu mwaka 1840. Ellen White anasema kwamba tukio hilo lilipojulikana, umati mkubwa ulisadikishwa kuhusu usahihi wa kanuni za ufasiri wa unabii zilizokubaliwa na Miller na washirika wake. Tangu miaka ya 1930, kuanzia mwaka 1919 lakini hasa katika miaka ya 1930, Uadventista umezikataa kanuni za ufasiri wa unabii zilizokubaliwa na Miller na washirika wake—kanuni hizo zikiwa ni mbinu ya aya za uthibitisho katika kujifunza Biblia.

Inzira ikurikiraho y’icyerekana mu mateka ni igishushanyo cya 1843, cyakozwe muri Gicurasi 1842. Ellen White aravuga ati: “Nabonye yuko igishushanyo cya 1843 cyayobowe n’ukuboko kw’Umwami kandi ko kitagomba guhindurwa, ko imibare yari uko Yashakaga ko iba, kandi ko ukuboko Kwe kwari kuri cyo kandi guhisha ikosa mu mibare imwe n’imwe kugira ngo hatagira ubibona kugeza ubwo ukuboko Kwe kwavanywaho.” Iki gishushanyo ni icyerekana cy’ubuhanuzi, cyakozwe muri Gicurasi 1842. Muri Kamena 1842, amatorero y’Abaporotesitanti yatangiye gufunga imiryango yayo maze marayika wa kabiri arahagera.

Kuva mu Bitabo by’Ubuhamya, umuzingo wa mbere, urupapuro rwa 21 hati: “Mu kwezi kwa gatandatu ko mu mwaka wa 1842, Bwana Miller yatanze urukurikirane rwe rwa kabiri rw’inyigisho mu rusengero rwa Casco Street i Portland, Maine. Uretse bake, amadini atandukanye yafunze inzugi z’amatorero yayo kuri Bwana Miller.” Ellen White atumenyesha ko, nk’Abakristo b’Abadivantisiti b’umunsi wa karindwi, dukwiriye kwiga gutekereza duhereye ku mpamvu tukagera ku ngaruka. Impamvu yatumye amatorero y’Abaporotesitanti afunga inzugi zayo ni iyinjizwa ry’iki gishushanyo. Igihe iki gishushanyo cyinjizwaga mu kwezi kwa gatanu, amatorero y’Abaporotesitanti yemeje ko Abamillerite bari abarwanashyaka bayobejwe.

Da farko, akwai babban rashin bege na farko. Daga *The Great Controversy*, shafi na 393:

Akoko ìdádúró ni ìbànújẹ àkọ́kọ́, tí ó dé ní Oṣù Kẹta ọjọ́ 22, 1844. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Millerite ti ń sọ tẹ́lẹ̀ pé òpin ayé yóò dé ní ọdún 1843, ní lílo ìṣírò àkókò ti Bíbélì. Nígbà tí Olúwa kò tíì dé ní àsìkò náà, ìbànújẹ àkọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ ní Oṣù Kẹta ọjọ́ 22, 1844. Èyí ni akoko ìdádúró.

Sa a se peryòd reta a nan parabòl dis vyèj yo, nan Abakik 2, ak nan Danyèl 12. Danyèl 12:11 di: “E depi lè y ap retire sakrifis tout tan an...” Pyonye yo te konprann ke payenis te soumèt an 508, lè Klovis te bat Vizigòt yo. Depi lè yo retire payenis la epi yo tabli papote a (trant ane pita, an 538), pral gen 1290 jou. Vèsè apre a di: “Benediksyon pou moun ki tann epi ki rive nan mil twasan trantsenk jou yo.” 508 plis 1335 egal 1843. “Benediksyon pou moun ki rive nan 1843.” 1335 la make peryòd reta a, li di: “Benediksyon pou moun ki tann epi ki rive nan 1843.” Si ou soutni konpreyansyon pyonye yo sou sakrifis tout tan an, jan Ellen White fè sa, sa klè.

Pou pi byen klarifye sa, Ezayi 30:18 di: “Se poutèt sa Senyè a va tann.” Isit la, Senyè a se nèg marye a nan parabòl dis vyèj yo, e li ap retade. “Se poutèt sa nèg marye a va retade pou l ka fè nou gras; e se poutèt sa l va leve anlè pou l ka gen mizèrikòd pou nou; paske Senyè a se yon Bondye jijman. Benediksyon pou tout moun ki tann Li.” Sa ann amoni ak Danyèl 12:12: “Benediksyon pou moun ki tann epi ki rive nan 1335 la.” Nèg marye a ap retade nan dat 22 Mas 1844. Gen yon benediksyon ki makonnen ak rive nan premye desepsyon an epi apre sa tann. Lè ou rive isit la, ou dwe tann. Kisa w ap tann? Abakik 2:3 di: “Paske vizyon an toujou pou yon tan fikse; men nan lafen an li va pale epi li p ap bay manti; menm si li retade, tann li.” Benediksyon ki genyen nan rive nan 1335 la se benediksyon ki genyen nan rive nan istwa sa a, kote Senyè a pral akonpli Rèl Minwi a.

Siapa wa si ekae maeyiye se eho kwan sɛ wɔbɛka mfinimfini su no ho. Nnipa bi nam kaa Millerfo no ho, ɛnyɛ efisɛ na wɔn ankasa osuahu wɔ Yesu Kristo mu anaasɛ wɔn ankasa adesua wɔ Onyankopɔn Asɛm ho, na mmom ehu nti. Ansa na Mfinimfini Su no bedu no, Awurade yi anuanom yi fi saa kuw no mu. Anibere a edi kan no yɛ ɔkwan a wɔfa so siesie ma Mfinimfini Su no. Sɛnea Ellen White ka no, sɛ yɛnte eyi ase a, yefi ɔkwan no so hwe ase kɔ amumɔyɛfo wiase a ɛwɔ ase no mu.

Kutoka katika Early Writings, uk. 238: “Karibu na mwisho wa ujumbe wa malaika wa pili, nikaona nuru kuu kutoka mbinguni ikiangaza juu ya watu wa Mungu. Miale ya nuru hii ilionekana kung’aa kama jua, nami nikasikia sauti za malaika zikilia, ‘Tazama, bwana-arusi anakuja.’” Huu ulikuwa ni Kilio cha Usiku wa Manane, ambacho kilipaswa kuupa nguvu ujumbe wa malaika wa pili. Waanzilishi walielewa kwamba ujumbe wa malaika wa kwanza ulifika mwaka 1798 lakini ulipewa nguvu kwa kuanguka kwa Milki ya Othmani mwaka 1840. Jumbe zote hufika katika wakati fulani na baadaye hupewa nguvu. Ujumbe wa malaika wa pili unafika tarehe 22 Machi, 1844, wakati makanisa ya Kiprotestanti yalipofunga milango yao dhidi ya ujumbe wa Wamilleri. Kilio cha Usiku wa Manane huupa nguvu ujumbe wa malaika wa pili. Ujumbe wa malaika wa tatu unafika tarehe 22 Oktoba, 1844, na hupewa nguvu wakati malaika mwenye nguvu wa Ufunuo 18 anapoungana nao. Kila ujumbe hufika katika historia na baadaye hupewa nguvu. Hili ni muhimu kulielewa.

Gal-Badh Oidhche thug cumhachd do theachdaireachd an dara aingil. Chaidh ainglean a chur o nèamh gus na naoimh mhì-mhisneachail a dhùsgadh agus an ullachadh airson na h-obrach mòire a bha romhpa. Cha b’ iad na fir a bu tàlantai a’ chiad fheadhainn a fhuair an teachdaireachd seo. Cha b’ e Uilleam Miller a’ chiad neach a fhuair an teachdaireachd seo; air a chaochladh, b’ esan an neach mu dheireadh a fhuair i. B’ esan a bu tàlantai ann an tuigsinn na teachdaireachd, agus b’ e Samuel Snow a’ chiad fhear. B’ iad iadsan a bha roimhe air ceann na h-obrach an fheadhainn mu dheireadh a fhuair i agus a chuidich leis a’ ghlaodh a mheudachadh. Gu h-eachdraidheil, b’ e Uilleam Miller an neach mu dheireadh a ghabh ri teachdaireachd Gal-Bhadh Oidhche.

Daga Babban Rikici, shafi na 376:

Abayobozi bo mu Itorero ry’Abadiventisiti muri iki gihe babuza kwigisha ubu butumwa mu itorero ndetse no mu ngo z’abikorera ku giti cyabo bagereranywa hano n’abari mu rugendo rw’Abamilerite.

Daga littafin Dattijo Damsteegt, Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission, Miller ya yi imani cewa shelar Daniyel 8:14 da mala’ika na fari na Ru’ya ta Yohanna 14 ita ce Kiran Tsakar Dare—“Ga Ango yana zuwa.” Ya yi imani cewa wannan saƙo yana bayyana zuwan Almasihu na biyu. Miller ya ɗauka cewa dukan tarihin shi ne Kiran Tsakar Dare, amma Ellen White ta bayyana cewa Kiran Tsakar Dare ya cika a wani takamaiman lokaci. Samuel Snow ya ba gabatarwarsa take, “Ainihin Kiran Tsakar Dare,” domin ya bambanta ta da koyarwar Milleriyawa cewa Kiran Tsakar Dare shi ne saƙon gama-gari.

Ab’abanyamwuka kurusha abandi ni bo babanje kwakira ubutumwa, kandi abari barabanje kuyobora umurimo ni bo babaye aba nyuma mu kubwakira no gufasha kongera imbaraga z’ijwi riranguruye. William Miller, wari warayoboye uwo murimo kuva mu 1833 gukomeza, yagize urugamba mu kwemera ubutumwa bw’Induru ya Saa Sita z’Ijoro igihe bwazaga muri Kanama 1844. Ntiyari yizeye neza iby’ukwitandukanya n’amatorero, kandi yari amaze imyaka myinshi yigisha indi myumvire y’iyo Nduru ya Saa Sita z’Ijoro.

William Miller ya rubuta:

An me 1842 la, yo te pibliye tablo 1843 la, e frè yo te di Miller pou l retire “si” a nan prezantasyon li an.

Miller yakomeje ati: “Itangazamakuru na ryo ryari ryaratangaje ko nari narageneye umunsi runaka, uwa makumyabiri na gatatu Mata, ko ari wo Umwami azaziraho. Ni cyo cyatumye, mu kwezi k’Ukuboza kw’uwo mwaka, ubwo ntabonaga ikosa na rimwe mu mibare yanjye, natangaje ukwizera kwanjye ko Umwami yazaza mu gihe runaka hagati ya 21 Werurwe 1843 na 21 Werurwe 1844.” Miller yari amaze kugera ku mwanzuro w’umunsi wa cumi w’ukwezi kwa karindwi, kandi kera cyane mbere y’uko Samuel Snow akoresha uwo mwanzuro mu gutangaza Induru yo mu Gicuku, Miller yari yaramaze kubyandikaho. Miller ni we Uwiteka yakoresheje mu guhuza ibitekerezo by’imvugo n’impamvu byakoreshejwe na Samuel Snow mu kugaragaza 22 Ukwakira 1844.

Miller yanditse ati, “Mu mwaka wa 1843, ibirego bikaze cyane byasutswe kuri njye no ku bari bafatanyije nanjye n’itangazamakuru hamwe na zimwe mu ntebe z’ivugabutumwa. Impamvu zacu zarwanyijwe, amahame yacu agaragazwa uko atari, kandi imyitwarire yacu ishyirwa mu isura mbi.” Igihe cyakomeje kugenda, maze ku wa 21 Werurwe 1844 harenga Umwami ataraza. Gucika intege kwabaye gukomeye, kandi benshi ntibongera kugendana na bo. Mbere y’iki gihe, kuva mu 1840, habarwaga abiyita Millerites bagera ku 200,000, ariko kuri iyi ngingo hasigaye 50,000 gusa.

Miller je nastavio: „Pre ovoga, u jesen 1843. godine, neka od moje braće počeše nazivati crkve Vavilonom i zastupati da je dužnost adventista da izađu iz njih. Zbog toga sam bio duboko ožalošćen. Ne samo da je učinak bio veoma rđav, nego sam to smatrao i izopačavanjem Reči Božje, izvratanjem Svetoga pisma.“ Miller se borio sa vešću drugoga anđela, što mu je još više otežavalo da prihvati istinitu poruku Ponoćnoga povika. Ta se praksa proširila, i crkve su im bile zatvorene, što je stvorilo neprijateljstvo i odvojilo većinu adventista od njihovih crkava.

Baada ya wakati wake uliotangazwa kupita, Miller alikiri kusikitishwa kwake kuhusu kipindi hususa, lakini alidumisha imani yake. Aliendelea na kazi zake katika Magharibi wakati wa kiangazi cha mwaka 1844 hadi harakati ya Mwezi wa Saba. Hakuwa na ushiriki wowote katika harakati hii isipokuwa barua iliyoandikwa miezi kumi na minane mapema kuhusu maadhimisho ya Sheria ya Musa yanayoelekeza kwenye mwezi huo. Hakutarajia kwamba matumizi kama hayo yangefanywa kuhusu mada hizo au kwamba imani katika ushahidi wa namna hiyo ingekuwa kipimo cha wokovu. Hakuwa na ushirika na harakati hiyo hadi majuma mawili au matatu kabla ya Oktoba 22, 1844. Katika barua kwa Himes tarehe 6 Oktoba, 1844, Miller aliandika, “Naona utukufu katika mwezi wa saba ambao sikuwahi kuuona hapo awali... Sasa, lihimidiwe jina la Bwana, ninaona uzuri, upatano, makubaliano katika Maandiko, ambayo nimeyaombea kwa muda mrefu lakini sikuyaona hadi leo. Mshukuru Bwana, Ee nafsi yangu. Ndugu Snow, Ndugu Storrs, na wengineo, na wabarikiwe kwa kuwa vyombo vya kufumbua macho yangu. Karibu nimefika nyumbani. Utukufu, utukufu, utukufu, utukufu.”

Bayan haka, Miller ya sake nazarin Kiran Tsakar Dare, yana kiran sa tsattsauran ɗabi’a na addini. Damsteegt ya lura cewa Snow ya samo ainihin tsarin saƙon Kiran Tsakar Dare ne daga aikin da Miller ya yi tun da farko.

Ibarura rya Snow, ryasohowe muri Werurwe 1844, ntiryitabiriwe cyane kugeza ku iteraniro ry’ingando ryabereye i Exeter, ku wa 12–17 Kanama 1844. Aho ni ho itariki nyayo yashyizeho y’ukugaruka kwa Kristo yakanguriye Abamilerite benshi, bituma umuhati wabo w’ivugabutumwa ugera ku musozo ukomeye. Icyo cyitabire cyabo cyaje kumenyekana nk’umutwe w’Ukwezi kwa Karindwi. Nubwo abayobozi b’Abamilerite babanje kubishidikanyaho, ibyumweru bimwe mbere y’icyo gikorwa cyari gitegerejwe, bifatanyije n’uwo mutwe kandi bemera ko ibitekerezo bya Snow bisohorwa kandi bishyigikirwa.

Wahayin farko na Ellen White yana nuna mutanen Allah a kan wata hanya zuwa sama, tare da wani haske a bayansu da ake kira Kukan Tsakar Dare. Saƙon da Samuel Snow ya gabatar yana bukatar a fahimce shi. A watan Mayu 1842, an buga jadawalai 300 domin masu wa’azi 300. Zuwa ranar 22 ga Maris, 1844, bayan takaicin farko, an ajiye jadawalin gefe, kuma da yawa suka bar wannan motsi. Waɗanda suka kasance su jira ne. A taron sansani na Exeter, Snow ya nuna cewa Ubangiji zai zo a ranar 22 ga Oktoba, 1844, Ranar Kafara. Wannan ya motsa su su yi shelar saƙon.

Joseph Bates ya ba da labarin cewa, bayan taron sansani na Exeter, sa’ad da yake tafiya cikin motocin jirgin ƙasa, ya ji muryoyi suna maimaitawa, “Ga ango yana zuwa!” Wannan motsi ya bazu a faɗin Amurka cikin watanni biyu, ya kai ga Babban Cizon Rai a ranar 22 ga Oktoba, 1844.

Damsteegt a ka vaka Low Hampton Conference ni veitabagauna ni Adventist, Tiseba 28–29, 1844, e oka kina o Himes kei Miller. E vakauqeti ira o Himes mera vakacegui ira na yalosavasava, vakayadrati vuravura Vakarisito, ka kacivaka na veivakabulai vei ira na tamata ivalavala ca. Ni oti e vica na macawa, sa tekivu tale na Advent Press, ka vakatakila o Himes ni sa dola tu na katuba ni veivakabulai. E biuta vakamalua o Miller na vakasama vakasivia me baleta na katuba sa sogota tu, ka lesu tale ki na nona rai taumada me baleta na Kaci ni Lomaloma-ni-Bogi. Ena vula vata ga oya, a tauca kina na nona imatai ni raivotu o Ellen White, ka vakaraitaka ni o ira era besetaka na Kaci ni Lomaloma-ni-Bogi era lutu tani mai na sala. Na raivotu oqori e baleti William Miller me vaka tale ga na dua tale ga.

Uhereye mu Nyandiko za Mbere, urupapuro rwa 257:

Uhushwa ubwa gatatu bwa maraika muri uru rwego ni Isabato. Ubwo Miller yahengamiraga ku mucyo uva mu ijuru, abo bagabo bashyiraga imigambi yo kuyobya ibitekerezo bye. Ingaruka z’abantu zamugumishije mu mwijima kandi zigumiza ubushobozi bwe bwo kugira icyo akora hagati y’abarwanyaga ukuri. Amaherezo, Miller yazamuye ijwi rye arwanya umucyo uva mu ijuru—Isabato. Yananiwe kwakira ubutumwa bwari busobanura ugucika intege kwe kandi bukamurikira ibyahise umucyo n’ubwiza. Yishingikirije ku bwenge bwa kimuntu aho kwishingikiriza ku bw’Imana. Kubera ko yari yaracitse intege ku bw’umurimo n’ubusaza, ntiyari abibazwa nk’uko byari bimeze ku bamubuzaga kugera ku kuri. Icyaha kiri kuri bo. Iyo Miller aza kuba yarabonye umucyo wa maraika wa gatatu, ibintu byinshi byari kuba byarasobanuwe. Ariko bene Se bavugaga ko bamukunda cyane ku buryo yatekerezaga ko atashoboraga na rimwe kwitandukanya na bo. Imana yemeye ko agwa mu bubasha bw’urupfu kandi imuhisha mu mva kure y’abamukuye ku kuri. Mose yakoze ikosa mbere yo kwinjira mu Gihugu cy’Isezerano; ni ko na Miller yakoze ikosa ubwo yari hafi kwinjira muri Kanani yo mu ijuru. Abandi ni bo bamuyoboye gukora ibi; abandi ni bo bagomba kuzabibazwa. Ariko abamarayika barinda umukungugu w’igiciro cyinshi w’uyu mugaragu w’Imana kandi azasohoka igihe impanda ya nyuma izavuga.

Mu mperuka, William Miller agereranya Abadivantisiti b’Umunsi wa Karindwi bo ku mperuka y’isi. Iyerekwa rya mbere rya Ellen White rireba cyane igihe cyacu kurusha uko ryarebaga icye. Ku mperuka y’isi, Abadivantisiti b’Umunsi wa Karindwi bazanga umucyo wo Gutaka kwa Saa Sita z’Ijoro. Umucyo wo Gutaka kwa Saa Sita z’Ijoro ushobora gusobanurwa gusa binyuze mu gusobanukirwa aya mateka. Gutenguha kwa mbere kwejeje urugaga rw’Abamileriteho abari barurimo ku mpamvu zitari zo, kandi gutegurira abantu igihe cy’igeragezwa cyari kubajyana Ahera Cyane. Abagera kuri kwa gutenguha kwa mbere bahiriwe gusa niba bategereza ku wa 22 Ukwakira 1844. Iki gihe cyagenewe n’Imana kubyara ubwoko izakoranyiriza mu Ahera Cyane. Kwanga Gutaka kwa Saa Sita z’Ijoro no kugwa uva mu nzira ni ukwanga aya mateka yose.

William Miller yakoranye amakosa atatu, kandi buri gihe tugeragezwa n’ibigeragezo bitatu. Ikosa rye rya mbere ryari ukwanga Impuruza yo mu Gicuku mu Kuboza 1844. Irya kabiri ryari ugutega amatwi abantu aho gutega Imana amatwi, maze ibyo bimutera gukora ikosa rya gatatu: kwanga Isabato. Ku iherezo ry’isi, Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi bazanga amateka y’Impuruza yo mu Gicuku n’umuhamagaro wo gusubira mu nzira za kera kuko bumvira abayobozi babo. Bityo, bazitegura kwakira ikimenyetso cy’inyamaswa, basubiramo uburyo bw’ibigeragezo by’intambwe eshatu bwa Miller, butangirana n’uko bifata ku butumwa no ku mateka y’Impuruza yo mu Gicuku.

Akwai annabce-annabce guda biyu kaɗai da suke magana game da tarihi daga baƙin cikin farko har zuwa baƙin cikin na biyu: kwanaki 2300 (“Ko da wahayin ya jinkirta, ka jira shi”) da 2520. Yin watsi da 2520 yana nufin yin watsi da Kukan Tsakar Dare. Yin watsi da Kukan Tsakar Dare kuwa shi ne fāɗuwa daga kan hanya zuwa ga muguwar duniyar da take ƙasa.

Za mu ƙara yin bayani a kan wannan a gabatarwa ta gaba.