Kitabu cha Danieli - Mia Moja na Themanini na Tisa

Panium Savi, asili yake ilikuwa ni vita vya kiroho. Muda mfupi kabla ya sheria ya Jumapili, rais wa nane, ambaye ni wa sita tangu Ronald Reagan wakati wa mwisho mwaka 1989, ambaye pia ndiye rais wa mwisho wa Chama cha Republican, na ambaye ndiye rais tajiri kuliko wote, na ambaye pia huchochea ulimwengu wote wa utandawazi, ataiongoza Uprotestanti ulioasi katika kuishinda dini ya Kigiriki ya Pan, ambayo ndiyo “woke-ism” ya utandawazi. Katika aya za kumi na moja na kumi na mbili, historia inayoanza katika Vita vya Ukraine mwaka 2014 inafikia hitimisho lake katika sheria ya Jumapili katika aya ya kumi na sita. Aya ya kumi na tano ni Vita vya Panium, na Vita vya Panium vinaongoza kwenye vita vya Actium, ambavyo ni Vita vya Tatu vya Dunia.

“Ukukamala kw’enkiiko enkulu,” okwo kwe tteeka lya Ssande ery’ennyiriri ya kkumi na mukaaga, Obusiraamu obw’akabi ak’okusatu bulumba Amerika, ne busunguwaza amawanga, era ne buleeta okuzikirira kw’eggwanga. Olutalo lw’e Panium lwe lusooka okugoberera okulumba okwo. Ku tteeka lya Ssande, obumu obw’emirundi esatu obw’omusota, ensolo, ne nnabbi ow’obulimba buteekebwawo.

Ku gihe icyo, uruguma rwica rw’ubupapa ruzaba rwakize rwose, kandi ruzategeka mu bushobozi busesuye kugeza ubwo amaherezo ruzagera ku mperuka yarwo, nta wo kurutabara. Ni igihe Roma itsinze inzitizi ya gatatu ari bwo itegeka, nk’uko byagereranyijwe na Roma y’abapagani muri Daniyeli igice cya munani, umurongo wa cyenda, no mu gice cya cumi na rimwe, imirongo ya cumi na gatandatu kugeza ku ya cumi n’icyenda. Igihe Roma y’ubupapa yakuragaho amahembe atatu, yategetse mu bushobozi busesuye imyaka igihumbi na magana abiri na mirongo itandatu, nk’uko na Roma y’abapagani yategetse mu bushobozi busesuye imyaka magana atatu na mirongo itandatu imaze gutsinda Misiri, inzitizi ya gatatu, ku rugamba rwa Akisiyumu mu mwaka wa 31 mbere ya Kristo.

Mu sarufî de, pêveka “ium” li dawiya peyvekê tê zêdekirin da ku navek were çêkirin ku cîhek, rewşek, an komek ji tiştekî nîşan bide. Ew bi gelemperî di avakirina termên teknîkî û zanistî de tê bikaranîn, bi taybetî di kîmya û biyolojiyê de. Mînak: “stadium” cîhekê nîşan dide ji bo pêşbirkên werzîşî an bûyerên din, “aquarium” cîhekê nîşan dide ku tê de organîzmayên avî an nebat tên parastin ji bo pêşandanê, û “gymnasium” cîhekê nîşan dide ji bo werzişê bedewî an rahênanê. Di termînolojiya zanistî de, “ium” gelek caran tê bikaranîn da ku hêmûyek an pêkhateyek kîmyayî nîşan bide, bi taybetî dema ku ew hêmû an pêkhate hatiye veqetandin an keşfkirin. Mînak: “sodium” hêmûyek kîmyayî ye bi sembola Na, “calcium” hêmûyek kîmyayî ye bi sembola Ca.

Uwakat wa kutawala kwa juu sana kwa Roma ya kipagani ulitimizwa katika Vita vya Actium, na Vita vya Panium vilifungua mlango wa vita vinavyowakilishwa na Actium; kwa kuwa “mstari juu ya mstari,” Actium inawakilisha sheria ya Jumapili wakati upapa utakapotawala ulimwengu tena kwa juu sana.

Akitiamu ulikuwa ni vita ya baharini, na Paniamu ulikuwa ni vita ya nchi kavu; hivyo, uhusiano wa vita hivi viwili unawakilisha vita vya ulimwenguni pote vinavyojumuisha nchi kavu na bahari. Akitiamu, vita ya baharini iliyo maarufu zaidi katika historia ya kale, nayo pia inawakilisha vita ya ulimwenguni pote, kwa maana “maji yale uliyoyaona, hapo aketipo yule kahaba, ni jamaa, na makutano, na mataifa, na lugha.” Paniamu inawakilisha vita ya kiroho inayounganishwa na vita ya kisiasa katika sheria ya Jumapili iliyo karibu kuja.

ئه‌و وشه‌یه‌ی «pan» وه‌ک ناوێك، به‌گوێره‌ی ده‌قه‌که‌ چه‌ند مانایه‌كی جیاواز هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ میتۆلۆژیای یۆنانی، Pan خودای شوانان، مه‌ڕوماڵات، میوزیکی گوندی، و بیابان و ده‌روونی سروشته‌. زۆرجار به‌ وێنه‌ی که‌سایه‌تییه‌کی نیوه‌ مرۆڤ، نیوه‌ بزن نیشان ده‌درێت، که‌ به‌ خۆشه‌ویستیی خۆی بۆ میوزیک و سروشت ناسراوه‌.

Pan ni mungu-mchungaji, naye atajifanya kuwa Mchungaji wa kweli. Kuiga kwa Shetani nafsi ya Kristo kutaanza wakati wa sheria ya Jumapili, kwa maana katika “amri” “twaweza” basi “kujua ya kuwa wakati umewadia wa utendaji wa ajabu wa Shetani na ya kuwa mwisho umekaribia”.

“Pan” shihe lipa lilawe wa kulamba, wa mbanzi maongo, wa koka nseke, wa kulesha, kufulila, kapena kukotela vyakulya. Nkhondo ya kumalilo yili pa Yerusalemu ya mupasi, phiri lipatulika lyo limikidwa nge cisinyizo, ne phiri lyo cisaka cimbi cakwa Leza, cilye cicili mu Babuloni, cikutila kukwako. Pa nshita iyo, fyalo fyonse fikesa kulwana na Yerusalemu ya mupasi, iyo iishibikwa nge “nkombe” (pan).

Yerusalemu nayo ni kaludoni, kwa kuwa ndilo chungu ambamo tamthilia hiyo inatendeka. “Kaludoni” ni chungu cha kupikia.

Mu Cyongereza, “pan” iyo ikoreshejwe nk’imbanzirizamagambo isobanura “cy’isi yose,” “byose,” cyangwa “hirya no hino.” Urugero, “panorama” bivuga ishusho rusange cyangwa ireba ahantu hagutse mu buryo bwuzuye, “pantheism” bivuga imyizerere y’uko isanzure ari iry’ubumana, kandi “Pan-American” bivuga ikintu kireba ibihugu byose by’Amerika. Bityo rero, “pan” iranga intambara y’isi yose.

Esa “act,” lokola nkombo, elimboli “ekateli to mobeko ya kokomama na lolenge ya mibeko, oyo etiyami na mosala na nzela ya ebongiseli ya kosala mibeko.”

Dunia inayojiita ya Kikristo ni jukwaa la matendo makuu, au matukio, na kila taifa (pan) litahusika. Neno “tendo” laweza pia kumaanisha sehemu au kipande cha mchezo wa kuigiza, filamu, au maonyesho mengine, ambacho kwa kawaida hutambulishwa na mkusanyiko fulani wa matukio au matendo. Neno “kutenda” kama kitenzi, humaanisha kufanya tendo maalumu au kujiendesha kwa namna fulani. Laweza pia kumaanisha kujifanya au kutekeleza wajibu wa mhusika, kama katika kuigiza katika mchezo wa kuigiza au filamu.

Panium na Actium vyawakilisha Vita ya Tatu ya Ulimwengu. Katika vita hiyo kutakuwapo madhihirisho ya kimbinguni yasiyo ya kawaida, kama yanavyowakilishwa na mungu-mbuzi wa Kigiriki aitwaye Pan. Vita hiyo itahusishwa na utekelezwaji wa sheria ya Jumapili kama “tendo.” Nayo vita hiyo inatambulishwa kuwa “mandhari za mwisho katika tamthilia kuu,” kwa maana si tendo la kisheria tu la kutekeleza sheria ya Jumapili, bali pia ni kilele cha tamthilia ya injili katika saa za kufunga za muda wa rehema kwa wanadamu. Kabla ya vita ambamo Panium na Actium huungana kwa namna ya kinabii, katika mstari wa kumi na sita wa Danieli sura ya kumi na moja, jeshi la Mungu la siku za mwisho litakuwa tayari limeinuliwa, na bendera yao, ambayo ni alama ya jeshi, hapo ndipo itakapoinuliwa juu. Maana ya msingi ya “alama ya jeshi” ni bendera ya jeshi.

Act na Pan ni Actium na Panium, kandi Muvuzi wa Ndimi w’Igitangaza yayoboye imiterere y’ahantu, amazina, n’amateka y’intambara zombi, kuko ari yo mateka abanziriza ako kanya itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba. Intambara ya Panium yabaye mu mwaka wa 200 Mbere ya Kristo, kandi umurongo wa cumi na gatandatu werekana Roma yigarurira Yerusalemu mu mwaka wa 63 Mbere ya Kristo.

Kuukya ebyaffe ebiri mu nnaku ez’enkomerero ebikiikiriddwa ekiseera okuva mu mwaka 200 BC okutuuka mu 63 BC, okukolebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo mu United States kulituukirizibwa, nga bwe kikiikiriddwa ebyafaayo eby’omu 161 BC okutuuka mu 158 BC. Nga ekiseera ky’entambula ezisembayo ez’okuyimirizaawo ekifaananyi ky’ensolo mu United States tekinnatuuka, wajja kubaawo ekintu ekikiikiriddwa okujeema kw’e Modein mu 167 BC. Okujeema okwo kulagibwa ng’ekifaananyi ky’okujeemera eddiini ya Buyonaani eyawalirizibwa, era okujeema okwo kulireeta akabonero k’ekkubo akakiikiriddwa okuddamu okuwaayo yeekaalu mu 164 BC.

164 BC ikumikino kya Yudaya kubera igitangaza cy’uko amavuta yera angana n’ay’umunsi umwe yamaze iminsi umunani. Bityo 164 BC, ibanziriza 161 BC, iranga igitangaza cya satani cyakorewe ubwoko bw’Imana bwagomeye. Icyo gitangaza kigereranywa n’umunsi umwe ubyara iminsi umunani, kandi amavuta y’uwo munsi wa mbere ni yo yagaburiye iyo minsi umunani yose. Icyo gitangaza cyazanywe ku gice kimwe cyari icyo muri birindwi, kandi iki kimenyetso cy’igihe gishyizwe muri ayo mateka nyir’izina aho ubwiru bw’uwa munani ukomoka muri birindwi burimo gusohozwa ku ihembe rya Repubulikani ryagomeye no ku ihembe ry’Abaporotesitanti ryagomeye.

Ukuvumbuka kwa miujiza ya kishetani mbele ya sheria ya Jumapili inayokaribia kuja kunahusianishwa na mungu wa Kigiriki Pan. Wakati Vita vya Panium vitakapopiganwa na kushindwa kwa niaba ya Trump na Uprotestanti ulioasi, “sanduku la Pandora” litakuwa limefunguliwa, wala hakutakuwa na njia ya kutatua matatizo ambayo hapo ndipo yataachiliwa juu ya wanadamu; kwa maana, “hofu kuu inakaribia kuwapata wanadamu. Mwisho uko karibu sana. Sisi tunaoijua kweli tunapaswa kujiandaa kwa ajili ya yale yatakayoupata ulimwengu upesi kama mshangao wenye kuzidi nguvu.”

ꞌElfu mia na haneli na nne ni wale ambao wametiwa muhuri kwa nguvu itakasayo ya Neno la Mungu, lililotolewa kupitia kufunuliwa kwa Ufunuo wa Yesu Kristo. Ufunuo huo unajumuisha mistari kadhaa maalum ya kweli, nao hutoa mafundisho yaliyotakaswa kuhusu Yesu ni nani. Akiwa Neno la Mungu, Yeye ndiye Mtaalamu wa Ajabu wa Lugha ambaye amedhibiti lugha zote za wanadamu, kwa kuwa kwa uweza Wake alileta lugha mbalimbali aliponyesha mvua ya machafuko katika mnara wa Babeli. Yeye ndiye Mhesabu wa Ajabu ambaye ameficha siri kwa namba zilizowekwa katika Neno Lake, na ndani ya uumbaji Wake wote. Yeye ndiye mtawala wa historia, kwa maana historia ni “His”-story. Aliumba dunia, naye akadhibiti umbo la kijiografia la sayari ya dunia baada ya Gharika, na kwa hiyo jiografia mbalimbali za kinabii zinazounda “kweli” zipatikanazo katika Neno Lake. Wale mia moja arobaini na nne elfu wanawakilisha, miongoni mwa mambo mengine, wale wanaodhihirisha imani ya kwamba Yeye aliumba vitu vyote.

Agakuru ka Pandora’s box ni umugani wo mu migani ya kera y’Abagiriki. Kiganjemo, kavugwa mu gitabo “Works and Days” cyanditswe n’umusizi w’Umugiriki Hesiod, no mu zindi nyandiko zitandukanye za kera. Biragaragara ko ari ugusubiramo mu yandi magambo ibyabaye kuri Eva mu Murima wa Edeni. Izina “Pandora” rikomoka mu migani ya kera y’Abagiriki. Rikomoka ku magambo y’Ikigiriki “pan” asobanura “byose,” na “dora” asobanura “impano.” Pandora bisobanura “uwahawe impano zose.” Eva ni ikimenyetso cy’itorero, kandi impano zose ziboneka mu itorero ry’Imana.

Mu ngijila ya ba-Greki, Pandora wali mukaintu wa ntanshi wa buntu bwa fwa wakalengwa ku milungu. Bilondakana ne ngijila eyi, walengelwe ne Hephaestus ku lulombelo lwa Zeus, mfumu wa milungu, nga cibeela ca pulani ya kupana bantu dipusho. Cila umo wa milungu wapene Pandora bupe, kupatikilamo bulenga, bumvwano bwiza, mano, ne butemwe bwa kukwata myoyi ya bantu. Zeus wampana nongo (mu mabuukisho a paanyuma, byaishile kuba kaabokoshi) kandi wamulekelela amulandu wa kuti atakileku kuyiigulula mu mibele yonse. Eva walongolwelwe kuti wakali mwa kulya ku miti yonse, lelo kutali ku “muti uli pakati ka Nganda ya Edene.”

ꯄꯥꯟꯗꯣꯔꯥꯗꯨ ꯈꯨꯖꯦꯛ ꯇꯧꯔꯤꯕꯥ ꯑꯣꯏꯅ ꯃꯇꯤꯛꯆꯥꯕ ꯈꯟꯅꯕꯒꯤ ꯃꯇꯨꯡ ꯏꯟꯅ, ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯇꯨꯡꯗ ꯃꯥꯏꯀꯩ ꯑꯃꯨꯛꯇ ꯆꯠꯂꯛꯄꯥ ꯑꯣꯏꯔꯦ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯆꯥꯀꯨ ꯍꯥꯡꯂꯕꯥꯗꯨ ꯍꯥꯡꯈꯤꯕꯦ꯫ ꯃꯁꯤ ꯍꯥꯡꯂꯛꯄ ꯃꯇꯨꯡꯗ, ꯃꯃꯥꯡꯗ ꯆꯥꯀꯨ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯅꯨꯡꯗ ꯊꯃꯈꯤꯕꯥ ꯑꯄꯥꯝꯕ, ꯅꯨꯡꯉꯥꯏꯇꯕ, ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯂꯩꯔꯥꯡꯁꯤꯡ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛ ꯃꯥꯂꯦꯝꯗ ꯊꯥꯗꯣꯛꯂꯛꯈꯤ, ꯃꯤꯑꯣꯏꯕ ꯃꯤꯌꯥꯝꯒꯤ ꯃꯔꯨꯡꯗ ꯑꯣꯏꯕ ꯑꯦꯅꯥ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯑꯁꯥꯏꯕ ꯄꯥꯡꯊꯣꯛꯈꯤ꯫ ꯑꯩꯇꯧꯅ, ꯆꯥꯀꯨ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯅꯨꯡꯗ ꯑꯃ ꯈꯔ ꯂꯩꯔꯦ: ꯑꯥꯁꯥ꯫ ꯄꯨꯔꯥꯀꯄ ꯋꯥꯔꯣꯜ ꯑꯁꯤꯒꯤ ꯈꯔ ꯈꯔꯗ, ꯄꯥꯟꯗꯣꯔꯥꯅ ꯆꯥꯀꯨ ꯑꯗꯨ ꯉꯝꯍꯟꯅ ꯑꯃꯨꯛꯇ ꯂꯣꯏꯁꯤꯟꯈꯤ, ꯃꯁꯤꯅ ꯑꯥꯁꯥꯗꯨ ꯃꯥꯄꯥꯟꯗ ꯊꯥꯗꯣꯛꯄ ꯊꯤꯡꯈꯤ; ꯑꯇꯣꯄꯄ ꯈꯔꯗꯨ, ꯑꯥꯁꯥꯁꯨ ꯃꯥꯄꯥꯟꯗ ꯄꯣꯛꯈꯤ, ꯑꯗꯨꯅ ꯑꯄꯥꯝꯕ ꯑꯃꯗꯒꯤ ꯃꯥꯏꯗꯥꯡ ꯇꯧꯔꯤꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯃꯤꯌꯥꯝꯗ ꯑꯃꯨꯛ ꯑꯣꯄꯇꯤꯃꯤꯖꯝ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯈꯪꯍꯜ ꯊꯤꯔꯝꯕꯒꯤ ꯃꯥꯡꯍꯟ ꯑꯃ ꯄꯤꯈꯤ꯫

Պանիումի ճակատամարտը միանում է Ակտիումի ճակատամարտին շուտով եկող կիրակնօրյա օրենքի ժամանակ, և այդ շուտով եկող կիրակնօրյա օրենքը նախապատկերված էր Եդեմի պարտեզի փորձությամբ։ Պարտեզում փորձությունը պարզապես Ադամի և Եվայի համար էր, սակայն վերջին օրերում այդ փորձությունը պետք է առերեսվեր ամբողջ աշխարհի ողջ մարդկությանը։ Պարտեզում Աստծո Խոսքին հավատալու կամ չհավատալու առաջին փորձությունը նախապատկերում է կիրակնօրյա օրենքի վերջին փորձությունը։ Եվան ձախողեց այդ առաջին փորձությունը և մարդկության վրա բացեց վշտի հեղեղների դռները, ինչպես ներկայացված է Պանդորայի առասպելում։

Ngaa owokulwana kwa Panium bwe kugattibwa ku Kwokulwana kwa Actium, ekigezo ekikiikirirwa mu Lusuku lwa Edeni kiribikkulirwa abantu bonna. Essuubi eryo ensi lwe eriba eweereddwa mu biro ebyo, kye kabonero akawanikiddwa eri ensi yonna (panorama) okulaba.

Tukueendelea na uchunguzi huu katika makala inayofuata.