ພຣະທຳດານີເອນ - ເລກທີ ສາມສິບສີ່

ຫົກບົດທໍາອິດແຫ່ງພຣະທຳດານີເອນ ເປັນຕົວແທນແຫ່ງປະຫວັດສາດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນໃນພຣະນິມິດບົດທີ 13. ສະຫະລັດອາເມຣິກາ (ສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນ) ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນເປັນອານາຈັກທີຫົກໃນຄໍາພະຍາກອນແຫ່ງພຣະຄໍາພີໃນປີ 1798 ເມື່ອສັນຕະປາປາ (ສັດຮ້າຍຈາກທະເລໃນພຣະນິມິດບົດທີ 13) ໄດ້ຮັບບາດແຜຮ້າຍແຮງຕາມຄໍາພະຍາກອນ, ແລະໄດ້ສິ້ນສຸດການປົກຄອງຂອງຕົນໃນຖານະອານາຈັກທີຫ້າໃນຄໍາພະຍາກອນແຫ່ງພຣະຄໍາພີ.

ປະຫວັດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນ ແມ່ນປະຫວັດຂອງຄຳເຕືອນເຖິງການເຂົ້າໃກ້ມາຂອງການພິພາກສາຂອງພຣະເຈົ້າ. ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງປະຫວັດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນ ການພິພາກສາໄຕ່ສວນຂອງພຣະເຈົ້າໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນ, ແລະໃນຕອນສິ້ນສຸດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນ ການພິພາກສາເພື່ອບັງຄັບໂທດຂອງພຣະເຈົ້າກໍເລີ່ມຂຶ້ນ. ຄຳເຕືອນເຖິງການເຂົ້າໃກ້ມາຂອງການພິພາກສາໄຕ່ສວນຂອງພຣະເຈົ້າ, ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນ, ໄດ້ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດໃນພຣະນິມິດບົດທີ 14, ຊຶ່ງໄດ້ມາເຖິງໃນ “ເວລາແຫ່ງອວສານ” ໃນປີ 1798. ຄຳເຕືອນເຖິງການເຂົ້າໃກ້ມາຂອງການພິພາກສາເພື່ອບັງຄັບໂທດຂອງພຣະເຈົ້າ, ໃນຕອນສິ້ນສຸດ, ຖືກເປັນຕົວແທນເປັນຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນສາມອົງໃນພຣະນິມິດບົດທີ 14, ຊຶ່ງໄດ້ມາເຖິງໃນ “ເວລາແຫ່ງອວສານ” ໃນປີ 1989.

ໃນທຸກ “ເວລາແຫ່ງວາລະສຸດທ້າຍ” ຈະມີສ່ວນໜຶ່ງຂອງພຣະທຳດານີເອນຖືກເປີດຜະນຶກ. ໃນປະຫວັດສາດເບື້ອງຕົ້ນຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງໂລກ, ໃນປີ 1798, ພຣະທຳດານີເອນບົດທີ 7, 8 ແລະ 9 ໄດ້ຖືກເປີດຜະນຶກ. ບົດເຫຼົ່ານັ້ນຖືກສະແດງໄວ້ເປັນນິມິດແຫ່ງແມ່ນ້ຳອູລາຍ. ໃນປະຫວັດສາດຊ່ວງສຸດທ້າຍຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງໂລກ, ໃນປີ 1989, ພຣະທຳດານີເອນບົດທີ 10, 11 ແລະ 12 ໄດ້ຖືກເປີດຜະນຶກ. ບົດເຫຼົ່ານັ້ນຖືກສະແດງໄວ້ເປັນນິມິດແຫ່ງແມ່ນ້ຳຮິດເດເກນ. ເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ພຣະທຳດານີເອນຖືກເປີດຜະນຶກ, ຈະມີຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນນຳມາເໜືອຊົ່ວອາຍຸຄົນຮຸ່ນທີ່ກຳລັງມີຊີວິດຢູ່ໃນເວລານັ້ນ.

ຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນໄດ້ອີງໃສ່ໂຄງສ້າງຂອງຄໍາພາສາເຮັບເຣີທີ່ຖືກແປວ່າ “ຄວາມຈິງ,” ຊຶ່ງຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍການລວມເອົາຕົວອັກສອນຕົວທໍາອິດ, ຕົວທີສິບສາມ ແລະຕົວສຸດທ້າຍຂອງອັກສອນພາສາເຮັບເຣີ. ຄໍາພາສາເຮັບເຣີນັ້ນເປັນຕົວແທນ ແລະມີພະລັງແຫ່ງການຊົງສ້າງຂອງພຣະເຈົ້າ. ຄວາມຈິງຝ່າຍຄໍາພະຍາກອນທັງປວງໄດ້ຖືກຈັດວາງໂຄງສ້າງໄວ້ເທິງຄໍານັ້ນ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນໃນດານີເອນ ບົດທີສິບສອງ. ຄໍານັ້ນບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນຕົວແທນພະລັງແຫ່ງການຊົງສ້າງຂອງພຣະເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນຕົວແທນພຣະເຢຊູຄຣິດ, ຜູ້ຊຶ່ງເປັນຄວາມຈິງ, ແລະຜູ້ຊຶ່ງເປັນທັງຕົ້ນ ແລະປາຍດ້ວຍ, ດັ່ງທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍຕົວອັກສອນຕົວທໍາອິດ ແລະຕົວສຸດທ້າຍຂອງອັກສອນພາສາເຮັບເຣີ.

ປະຫວັດໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກ, ເມື່ອຄຳເຕືອນເຖິງການເຂົ້າມາໃກ້ຂອງການພິພາກສາສືບສວນມາເຖິງໃນເວລາສຸດທ້າຍໃນປີ 1798, ໄດ້ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍທູດສະຫວັນອົງທຳອິດໃນພຣະນິມິດບົດທີສິບສີ່. ຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດໃນພຣະນິມິດບົດທີສິບສີ່ ປະກອບດ້ວຍສາມຂັ້ນຕອນແຕ່ລະປະການ, ຊຶ່ງເປັນຄວາມຈິງ, ແລະຊຶ່ງເປັນຕົວແທນຂອງຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນທີ່ໄດ້ເຜີຍໜ້າຕໍ່ຄົນຮຸ່ນນັ້ນ ເມື່ອທູດສະຫວັນອົງທຳອິດມາເຖິງໃນປີ 1798.

ປະຫວັດສາດໃນວາລະສຸດທ້າຍຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກ, ເມື່ອຄຳເຕືອນເຖິງການເຂົ້າໃກ້ຂອງການພິພາກສາແບບບັງຄັບໄດ້ມາເຖິງໃນເວລາສຸດທ້າຍໃນປີ 1989 ນັ້ນ, ຖືກນຳສະເໜີໂດຍທູດສະຫວັນສາມອົງໃນພຣະນິມິດບົດ 14. ທູດສະຫວັນສາມອົງໃນພຣະນິມິດ 14 ເປັນຕົວແທນຂອງສາມຂັ້ນຕອນ, ຊຶ່ງເປັນຄວາມຈິງ, ແລະທູດສະຫວັນສາມອົງນັ້ນເປັນຕົວແທນຂອງກະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນ ຊຶ່ງໄດ້ເຜີຍໜ້າຕໍ່ຊົ່ວອາຍຸຄົນທີ່ດຳລົງຊີວິດຢູ່ ເມື່ອທູດອົງທີສາມໄດ້ມາເຖິງໃນປີ 1989.

ພຣະທຳດານີເອນໄດ້ຖືກຈັດວາງໂຄງສ້າງເທິງຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນທັງສາມ. ໂຄງສ້າງນັ້ນເປັນທັງສາມຂັ້ນຂອງຄຳພາສາເຮັບຣິວສຳລັບ “ຄວາມຈິງ” ແລະເປັນທັງຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນທີ່ສອດຄ່ອງກັນ, ແຕ່ຂະບວນການທົດສອບນັ້ນຄ່ອຍໆຄີ່ຄາຍອອກເທິງເສັ້ນປະຫວັດສາດຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນໂລກໃນພຣະນິມິດບົດທີ 13 (ສະຫະລັດອາເມຣິກາ), ແລະຍັງເທິງເສັ້ນປະຫວັດສາດຂອງເຂົາສອງເຂົາຂອງສັດຮ້າຍຈາກແຜ່ນດິນໂລກນັ້ນ (ລະບົບສາທາລະນະລັດ ແລະ ໂປຣເຕສແຕນຕິສຶມ). ປະຫວັດສາດຂອງສະຫະລັດ, ເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 1798 ແລະສືບຕໍ່ໄປຈົນເຖິງກົດໝາຍວັນອາທິດທີ່ຈະມາເຖິງໃນໄມ່ຊ້ານີ້, ແມ່ນຊ່ວງເວລາປະຫວັດສາດດຽວກັນທີ່ຄຣິສຕະຈັກເຊວເວັນທ໌-ເດ ແອດເວນຕິສ ດຳລົງຢູ່. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະທຳດານີເອນຈຶ່ງລວມເອົາໂຄງສ້າງທີ່ພັນລະນາປະຫວັດສາດຂອງແອດເວນຕິສຶມດ້ວຍ, ເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 1798 ແລະສືບຕໍ່ໄປຈົນເຖິງກົດໝາຍວັນອາທິດທີ່ຈະມາເຖິງໃນໄມ່ຊ້ານີ້. ໃນການເຮັດດັ່ງນັ້ນ, ພຣະທຳດານີເອນໄດ້ຊີ້ບອກປະຫວັດສາດແຫ່ງຄຳພະຍາກອນຊຸດດຽວກັນທີ່ຖືກນຳສະເໜີໄວ້ໃນພຣະນິມິດ, ແລະໂດຍການເຮັດດັ່ງນັ້ນ ມັນໄດ້ຈັດຫາພະຍານອົງທຳອິດທີ່ນຳຂ່າວສານຂອງພະຍານອົງທີສອງໄປສູ່ຄວາມສົມບູນຄົບຖ້ວນ. ຄວາມສົມບູນຄົບຖ້ວນຂອງພຣະທຳທັງສອງເຫຼັ້ມນັ້ນ ຖືກບັນລຸໂດຍປະກົດການແຫ່ງຄຳພະຍາກອນດຽວກັນກັບທີ່ເຄີຍມີຢູ່ໃນຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງພຣະສັນຍາເດີມ ແລະ ພຣະສັນຍາໃໝ່.

“ປະຫວັດແຫ່ງພຣະຊົນ, ການສິ້ນພຣະຊົນ, ແລະການຄືນພຣະຊົນຂອງພຣະເຢຊູ” ສະຫຼຸບພຣະກິດຂອງພຣະຄຣິດເພື່ອມະນຸດຊາດ, ແລະເປັນພະຍານເຖິງສາມຂັ້ນຕອນ, ແລະສາມຂັ້ນຕອນນັ້ນແມ່ນ “ຄວາມຈິງ.” ຄໍາພາສາເຮັບເຣີວ່າ “ຄວາມຈິງ” ເປັນຕົວແທນຂອງພຣະເຢຊູ, ຜູ້ຊຶ່ງເປັນຜູ້ທຳອິດແລະຜູ້ສຸດທ້າຍ, ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍ, ແລະເປັນອາລຟາແລະໂອເມກາ, ແລະຄໍານັ້ນເອງປະກອບດ້ວຍອັກສອນຕົວທຳອິດແລະຕົວສຸດທ້າຍ ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນຂອງສິ່ງດຽວກັນ; ເພາະວ່າໃນຖານະທີ່ເປັນອາລຟາແລະໂອເມກາ, ພຣະເຢຊູຊົງສຳແດງເຖິງຈຸດສິ້ນສຸດຂອງສິ່ງໜຶ່ງ ຄວບຄູ່ກັບຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສິ່ງນັ້ນ. ພຣະຊົນ, ການສິ້ນພຣະຊົນ ແລະ ການຄືນພຣະຊົນຂອງພຣະຄຣິດແມ່ນຄວາມຈິງ, ເພາະວ່າໃນບັນດາສິ່ງອື່ນໆ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍສາມຂັ້ນຕອນ, ແລະຂັ້ນຕອນທຳອິດແລະຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍລ້ວນແມ່ນ “ຊີວິດ,” ເພາະວ່າ “ຊີວິດ” ແລະ “ການຄືນພຣະຊົນ” ຕ່າງກໍແມ່ນ “ຊີວິດ.” ອັກສອນຕົວກາງໃນຄໍາພາສາເຮັບເຣີນັ້ນແມ່ນອັກສອນຕົວທີສິບສາມຂອງອັກສອນ, ແລະເລກສິບສາມເປັນສັນຍາລັກຂອງການກະບົດ, ແລະການສິ້ນພຣະຊົນຂອງພຣະຄຣິດເກີດຂຶ້ນໂດຍການກະບົດຂອງຊາຕານ ແລະບັນດາບຸດຂອງອາດາມ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນການກະບົດຂອງມັນ.

ຄວາມເຂົ້າໃຈເກືອບກັບການສຳແດງຂອງພຣະເຢຊູຄຣິດໃນພຣະທຳພຣະນິມິດ ຖືກເປີດຜະນຶກອອກກ່ອນທີ່ເວລາແຫ່ງການທົດລອງຂອງມະນຸດຈະປິດລົງເພີຍໜ້ອຍ, ແລະອົງປະກອບຫຼັກປະການໜຶ່ງຂອງຄວາມຈິງທີ່ຖືກເປີດຜະນຶກໃນເວລານັ້ນຄື ວ່າພຣະຄຣິດເປັນ “ຄວາມຈິງ,” ເປັນອາລຟາ ແລະ ໂອເມກາ, ຜູ້ຊຶ່ງປະທັບລາຍເຊັນຂອງພຣະອົງໃນຖານະທີ່ເປັນອາລຟາ ແລະ ໂອເມກາ ໄວ້ເທິງຄວາມຈິງທັງຫຼາຍທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງກຳນົດໃຫ້ດຳລົງຢູ່ໃນພຣະຄຳຂອງພຣະອົງ. ເມື່ອ ຊິດເຕີ ໄວທ໌ ໄດ້ຂຽນວ່າ, “ປະຫວັດແຫ່ງພຣະຊົນຊີວິດ, ການສິ້ນພຣະຊົນ, ແລະ ການຄືນພຣະຊົນຂອງພຣະເຢຊູ, ໃນຖານະເປັນພຣະບຸດຂອງພຣະເຈົ້າ, ບໍ່ອາດຖືກພິສູດໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ຫາກປາດສະຈາກຫຼັກຖານທີ່ບັນຈຸຢູ່ໃນພຣະຄຳພີເດີມ. ພຣະຄຣິດຖືກສຳແດງໃນພຣະຄຳພີເດີມຢ່າງແຈ້ງຊັດ ດັ່ງເຊັ່ນໃນພຣະຄຳພີໃໝ່,” ນາງກໍກຳລັງຢືນຢັນ, ສຳລັບຜູ້ທີ່ຈະເຫັນ, ວ່າຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນສາມອົງໃນພຣະນິມິດບົດທີສິບສີ່ (ຊຶ່ງກໍຖືກຈັດໂຄງສ້າງເທິງສາມຂັ້ນຕອນດຽວກັນນັ້ນ, ຄື “ພຣະຊົນຊີວິດ, ການສິ້ນພຣະຊົນ ແລະ ການຄືນພຣະຊົນ”), “ບໍ່ອາດຖືກພິສູດໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ຫາກປາດສະຈາກຫຼັກຖານທີ່ບັນຈຸຢູ່” ໃນພຣະທຳດານີເອນ.

ນາງຍັງກຳລັງລະບຸອີກດ້ວຍວ່າ ພຣະທຳດານີເອນເປັນພະຍານເຖິງບາບີໂລນທີ່ “ຈະມາເຖິງ”, ໃນຂະນະທີ່ພຣະທຳພຣະນິມິດເປັນພະຍານເຖິງບາບີໂລນທີ່ “ໄດ້ມາເຖິງແລ້ວ” ຕາມລັກສະນະທີ່ພຣະທຳດານີເອນໄດ້ທຳນວາຍໄວ້. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ການນຳໃຊ້ນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ “ເພື່ອຈະຊາບຊຶ້ງ” ພຣະທຳພຣະນິມິດ, ພຣະທຳດານີເອນ “ຈຳເປັນຕ້ອງເຂົ້າໃຈຢ່າງຖ່ອງແທ້”, ເພາະວ່າ “ແສງສະຫວ່າງອັນຮຸ່ງໂລດ” ຈາກພຣະທຳດານີເອນນັ້ນ “ເປັນສິ່ງທີ່ນຳຊີວິດຂອງພຣະຄຣິດ ແລະຄຳສອນຕ່າງໆ” ຂອງພຣະທຳພຣະນິມິດ “ອອກມາດ້ວຍຄວາມແຈ່ມແຈ້ງ ແລະຄວາມງົດງາມ.”

ຖ້ອຍຄໍາຂອງນາງຍັງສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້ວ່າເພື່ອຊີ້ບອກວ່າ “ການອັດສະຈັນຂອງພຣະເຢຊູ” ທີ່ຖືກນໍາສະເໜີໃນພຣະທໍາພຣະນິມິດ ເປັນ “ຫຼັກຖານຢືນຢັນເຖິງພຣະລັກສະນະພຣະເຈົ້າຂອງພຣະອົງ; ແຕ່ຫຼັກຖານທີ່ໜັກແໜ້ນທີ່ສຸດວ່າພຣະອົງເປັນພຣະຜູ້ໄຖ່ຂອງໂລກນັ້ນ ຖືກພົບເຫັນ” ເມື່ອຄໍາພະຍາກອນໃນພຣະທໍາດານີເອນ “ຖືກນໍາໄປປຽບທຽບກັບປະຫວັດສາດ” ຂອງພຣະທໍາພຣະນິມິດ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ຍັງສາມາດຮັບຮູ້ໄດ້ວ່າ ເມື່ອ “ພຣະເຢຊູກ່າວແກ່ພວກຢິວວ່າ ‘ຈົ່ງຄົ້ນຄວ້າພຣະຄໍາພີ; ເພາະໃນພຣະຄໍາພີນັ້ນ ພວກທ່ານຄິດວ່າມີຊີວິດນິລັນດອນ, ແລະພຣະຄໍາພີນັ້ນແຫຼະເປັນພະຍານເຖິງເຮົາ,’” ສໍາລັບພວກຢິວຝ່າຍວິນຍານໃນທຸກມື້ນີ້, ພຣະທໍາດານີເອນແມ່ນສິ່ງທີ່ເປັນພະຍານເຖິງການສໍາແດງພຣະອົງຂອງພຣະເຢຊູຄຣິດ, ແລະການສໍາແດງນັ້ນທີ່ຖືກເປີດຜະນຶກອອກກ່ອນການປິດໂອກາດແຫ່ງພຣະຄຸນພຽງເລັກນ້ອຍນັ້ນ ແມ່ນບ່ອນທີ່ພົບເຫັນຊີວິດນິລັນດອນ.

ພຣະທຳດານີເອນໄດ້ນຳສະເໜີຄວາມຈິງແຫ່ງຄຳພະຍາກອນທີ່ຖືກນຳໄປສູ່ຄວາມສົມບູນໃນພຣະທຳພຣະນິມິດ. ພຣະທຳນີ້ຖືກຈັດວາງໄວ້ເທິງສາມຂັ້ນຕອນທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍຄຳພາສາເຮັບເຣີສຳລັບ “ຄວາມຈິງ”, ແລະເພາະສະນັ້ນພຣະທຳເອງຈຶ່ງເປັນຕົວແທນແຫ່ງການທົດສອບສຳລັບຊົ່ວອາຍຸຄົນຮຸ່ນນັ້ນເມື່ອຂໍ້ເທັດຈິງເຫຼົ່ານີ້ຖືກແກະຜະເຜີຍແລະຖືກເປີດເຜີຍ. ພຣະເຢຊູພຣະອົງເອງ ໃນຖານະເປັນອັນຟາແລະໂອເມກາ ຖືກເນັ້ນໂດຍກົງໃນຖ້ອຍຄຳທຳອິດແລະໃນບົດທຳອິດຂອງພຣະທຳພຣະນິມິດ. ບົດຄວາມເຫຼົ່ານີ້ຍັງໄດ້ສະແດງດ້ວຍວ່າ ດານີເອນບົດທີໜຶ່ງມີໂຄງສ້າງແລະລັກສະນະແຫ່ງຄຳພະຍາກອນແບບດຽວກັນກັບຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດໃນພຣະນິມິດບົດທີສິບສີ່.

ຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ແລະ ດານີເອນບົດທີໜຶ່ງ ຕ່າງກໍລະບຸເຖິງຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນ ຊຶ່ງເປັນເຄື່ອງໝາຍຈຳເພາະຂອງອັນຟາ ແລະ ໂອເມກາ. ບົດນັ້ນເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍບາບີໂລນຕາມຕົວອັກສອນເອົາຊະນະຢູດາຕາມຕົວອັກສອນ, ແລະ ພຣະຄຳພີເຫຼັ້ມນັ້ນນຳໄປສູ່ການສູ້ຮົບຄັ້ງສຸດທ້າຍລະຫວ່າງບາບີໂລນກັບຢູດາ ຊຶ່ງຖືກສະແດງໄວ້ໃນຫົກຂໍ້ສຸດທ້າຍຂອງດານີເອນບົດທີສິບເອັດ. ໃນຂໍ້ພຣະຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ ບາບີໂລນຝ່າຍວິນຍານຖືກເອົາຊະນະໂດຍຢູດາຝ່າຍວິນຍານ ດັ່ງທີ່ມີກາເອນຢືນຂຶ້ນ ແລະ ເວລາແຫ່ງການທົດລອງຂອງມະນຸດກໍປິດລົງ. ຂໍ້ພຣະຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນເປັນຕົວແທນຈຸດສິ້ນສຸດຂອງປະຫວັດສາດຝ່າຍພະຍາກອນຂອງສົງຄາມລະຫວ່າງບາບີໂລນກັບຢູດາ. ໃນຂໍ້ພຣະຄຳພີເຫຼົ່ານັ້ນ ການຮັກສາບາດແຜຮ້າຍແຮງຈົນເຖິງຕາຍ ໄດ້ຖືກສະແດງໃຫ້ເຫັນ.

ຂໍ້ພຣະຄຳທີ່ພັນລະນາເຖິງການຮັກສາບາດແຜແຫ່ງຄວາມຕາຍ ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍຂໍ້ສີ່ສິບຂອງດານີເອນບົດທີສິບເອັດ ຊຶ່ງເລີ່ມດ້ວຍຖ້ອຍຄຳວ່າ, “ແລະໃນເວລາແຫ່ງວາລະສຸດທ້າຍ.” “ເວລາແຫ່ງວາລະສຸດທ້າຍ” ໃນຂໍ້ນັ້ນໝາຍເຖິງປີ 1798, ເມື່ອອຳນາດສັນຕະປາປາໄດ້ຮັບບາດແຜແຫ່ງຄວາມຕາຍ. ຈາກນັ້ນຂໍ້ພຣະຄຳເຫຼົ່ານັ້ນບອກເລື່ອງລາວວ່າບາດແຜແຫ່ງຄວາມຕາຍນັ້ນໄດ້ຮັບການຮັກສາຢ່າງໃດ ເມື່ອອຳນາດສັນຕະປາປາໄດ້ພິຊິດ, ປະການທຳອິດ ສັດຕູຂອງຕົນ ຄືກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ (ສະຫະພາບໂຊວຽດ), ປະການທີສອງ ພັນທະມິດຂອງຕົນ ຄືແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ), ແລະປະການທີສາມ ເຫຍື່ອຂອງຕົນ ຄືອີຢິບ (ສະຫະປະຊາຊາດ). ໃນຂໍ້ສີ່ສິບຫ້າ ອຳນາດສັນຕະປາປາ (ກະສັດແຫ່ງທິດເໜືອ) ກໍມາເຖິງຈຸດອວະສານຂອງຕົນ ໂດຍບໍ່ມີຜູ້ໃດຊ່ວຍ. ເລື່ອງລາວແຫ່ງການຮັກສາບາດແຜແຫ່ງຄວາມຕາຍຂອງອຳນາດສັນຕະປາປາໃນຂໍ້ພຣະຄຳເຫຼົ່ານີ້ ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການລົ້ມລົງຂອງອຳນາດສັນຕະປາປາໃນປີ 1798, ແລະມັນສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການລຸກຂຶ້ນຄັ້ງສຸດທ້າຍ ແລະການລົ້ມລົງຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງອຳນາດສັນຕະປາປາ. ຂໍ້ພຣະຄຳທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງການເປີດຂອງຕອນຂໍ້ຄວາມ ແລະການປິດຂອງຕອນຂໍ້ຄວາມ ໄດ້ຊີ້ບອກເຖິງການກະບົດທີ່ຢູ່ກາງ.

ຄຳພາສາເຮັບເຣີສຳລັບ “ຄວາມຈິງ” ໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍການນຳເອົາອັກສອນຕົວທຳອິດ, ອັກສອນຕົວທີສິບສາມ, ແລະອັກສອນຕົວສຸດທ້າຍຂອງອັກສອນພາສາເຮັບເຣີມາປະກອບກັນ. ເລກສິບສາມເປັນຕົວເລກທີ່ເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງການກະບົດ, ແລະເປັນປະຫວັດສາດລະຫວ່າງຈຸດເລີ່ມຕົ້ນກັບຈຸດສຸດທ້າຍ. ໃນຂໍ້ຄວາມຕອນສຸດທ້າຍແຫ່ງຄຳພະຍາກອນໃນພຣະທຳດານີເອນ, ສົງຄາມດຽວກັນທີ່ຖືກນຳສະແດງໄວ້ໃນຂໍ້ພຣະຄຳທຳອິດໆ ຂອງພຣະທຳນັ້ນ ກໍຖືກນຳສະແດງເຊັ່ນກັນ. ຂໍ້ພຣະຄຳເຫຼົ່ານັ້ນນຳເຂົ້າສູ່ບົດທີໜຶ່ງ, ບ່ອນທີ່ພວກເຮົາພົບຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນທີ່ເປັນຄວາມຈິງ. ແລ້ວໃນຂໍ້ຄວາມຕອນສຸດທ້າຍ ພວກເຮົາພົບສາມຂັ້ນຕອນດຽວກັນນັ້ນ ໂດຍມັນເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການລົ້ມຄັ້ງທຳອິດຂອງອຳນາດສັນຕະປາປາ ແລະສິ້ນສຸດລົງດ້ວຍການລົ້ມຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງອຳນາດສັນຕະປາປາ, ແລະທີ່ຖືກສອດແຊກຢູ່ກາງນັ້ນຄືການກະບົດແຫ່ງວັນສຸດທ້າຍ.

ໃນຫົກຂໍ້ສຸດທ້າຍນັ້ນຂອງດານີເອນ ບົດ 11 ມີພະຍານທີສອງຢືນຢັນຄວາມຈິງ, ເພາະວ່າອຳນາດທາງພູມສາດອັນດັບທຳອິດທີ່ສັນຕະປາປາຕ້ອງໂຄ່ນລົ້ມ (ກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້) ເປັນສັນຍາລັກຂອງອຳນາດຂອງມັງກອນ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບອຳນາດທາງພູມສາດອັນສຸດທ້າຍໃນສາມອຳນາດນັ້ນ (ອີຢິບ). ການພິຊິດເປັນສາມຂັ້ນຕອນທີ່ຈຳເປັນເພື່ອໃຫ້ບາດແຜສາຫັດນັ້ນຖືກຮັກສາໃຫ້ຫາຍ ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍກະສັດແຫ່ງທິດໃຕ້ ຊຶ່ງເປັນສັນຍາລັກຂອງອຳນາດມັງກອນແຫ່ງອະເທວະນິຍົມ, ແລະອຳນາດອັນສຸດທ້າຍໃນສາມອຳນາດນັ້ນ ທີ່ຖືກແທນໂດຍອີຢິບ ແມ່ນສັນຍາລັກພຣະຄຳພີອັນສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງອະເທວະນິຍົມທີ່ເກີ່ຍວຂ້ອງກັບມັງກອນ. ແທ້ຈິງແລ້ວ, ຄຳທີ່ຖືກແປວ່າ “ທິດໃຕ້” ໃນຂໍ້ 40 ຂອງຂໍ້ຄວາມນັ້ນແມ່ນ “negeb,” ຊຶ່ງບາງຄັ້ງກໍຖືກແປວ່າ ອີຢິບ. ສາມສິ່ງກີດຂວາງນັ້ນມີເຄື່ອງໝາຍຮັບຮອງຂອງຄວາມຈິງ, ເພາະວ່າສິ່ງກີດຂວາງອັນທຳອິດຄືສິ່ງກີດຂວາງອັນສຸດທ້າຍ. ອຳນາດທີ່ຢູ່ກາງແມ່ນແຜ່ນດິນອັນຮຸ່ງໂລດ (ສະຫະລັດອາເມຣິກາ). ສະຫະລັດອາເມຣິກາແມ່ນສະຖານທີ່ທີ່ການກະບົດຂອງກົດໝາຍວັນອາທິດຖືກນຳໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ແລະສັນຍາລັກຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາໃນເວລາທີ່ມັນເລີ່ມຕົ້ນຄື ສິບສາມອານານິຄົມ.

ລາຍເຊັນຂອງອັນຟາແລະໂອເມກາແຜ່ຊຶມຢູ່ທົ່ວພຣະທຳດານີເອນ ແລະເປັນພະຍານຢືນຢັນວ່າ ເມື່ອນຳມາຮວມກັນກັບພຣະທຳພຣະນິມິດແລ້ວ ຍ່ອມສະຖາປະນາພຣະພາບແຫ່ງພຣະເຢຊູຄຣິດ. ໃນແງ່ຂອງດານີເອນບົດທີ 12 ແລະຂະບວນການທົດສອບສາມຂັ້ນຕອນທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊົ່ວອາຍຸຄົນທີ່ພຣະທຳນັ້ນຖືກເປີດຜະນຶກ; ການປະຕິເສດການສຳແດງເຜີຍເຖິງໂຄງສ້າງຂອງພຣະທຳດານີເອນ ຄືການຢູ່ໃນຈຳພວກຜູ້ທີ່ຖືກລະບຸວ່າເປັນຄົນຊົ່ວ. ໃນແງ່ຂອງພຣະນິມິດບົດທີ 14 ການປະຕິເສດການສຳແດງເຜີຍເຖິງໂຄງສ້າງຂອງພຣະທຳດານີເອນ ຄືການຢູ່ໃນຈຳພວກຜູ້ທີ່ຖືກລະບຸວ່ານະມັດສະການສັດຮ້າຍ ແລະຮູບຂອງມັນ.

ພຣະທຳພຣະນິມິດຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ກ່ອນທີ່ເວລາແຫ່ງການທົດລອງຈະປິດລົງພຽງເລັກນ້ອຍນັ້ນ ການສຳແດງຂອງພຣະເຢຊູຄຣິດຈະຖືກເປີດຜະນຶກ ແລະ ການສຳແດງຂອງພຣະເຢຊູຄຣິດນັ້ນ ຮວມເຖິງການເປີດຜະນຶກໂຄງສ້າງຂອງພຣະທຳດານີເອນ.

ໂດຍເວົ້າໃນການໃຊ້ກິລິຍາອະນາຄົດເຖິງຍຸກສະໄໝຂອງນາງ, ຊິດເຕີ ໄວທ໌ ໄດ້ກ່າວວ່າ, “ເມື່ອພວກເຮົາເຂົ້າໃກ້ຈຸດສິ້ນສຸດແຫ່ງປະຫວັດສາດຂອງໂລກນີ້”, “‘ຜູ້ມີປັນຍາຈະເຂົ້າໃຈ,” ວ່າ “ຄຳພະຍາກອນທີ່ຖືກບັນທຶກໂດຍດານີເອນຮຽກຮ້ອງຄວາມໃສ່ໃຈເປັນພິເສດຈາກພວກເຮົາ, ເນື່ອງຈາກມັນກ່ຽວຂ້ອງກັບເວລາຢ່າງແທ້ຈິງທີ່ພວກເຮົາກຳລັງດຳລົງຊີວິດຢູ່.” “ການເປີດເຜີຍຫຼາຍປະການແຫ່ງຄວາມລຶກລັບຂອງຍຸກສະໄໝທີ່ຈະມາ. ຄຳພະຍາກອນອັນອັດສະຈັນຂອງທ່ານ, ດັ່ງທີ່ຖືກບັນທຶກໂດຍທ່ານໃນບົດທີ່ເຈັດເຖິງສິບສອງແຫ່ງພຣະຄຳພີທີ່ໃຊ້ນາມຂອງທ່ານ,” ແມ່ນ “ຈະຖືກເປີດຜະນຶກໃນວັນສຸດທ້າຍ.”

ເມື່ອພຣະທຳດານີເອນຖືກເປີດຜະນຶກ, ມັນກໍ່ໃຫ້ເກີດຂະບວນການຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດສາມຂັ້ນຕອນ, ຊຶ່ງທົດສອບຊົ່ວອາຍຸຄົນຮຸ່ນນັ້ນທີ່ມີຊີວິດຢູ່ໃນເວລາທີ່ສິງໂຕແຫ່ງເຜົ່າຢູດາປະທານພຣະທຳດານີເອນແກ່ປະຊາກອນຂອງພຣະອົງ. ໃນພຣະນິມິດບົດທີ 10, ຊິດສະເຕີໄວທ໌ໄດ້ແຈ້ງແກ່ພວກເຮົາວ່າ ທູດສະຫວັນຜູ້ລົງມານັ້ນ “ມິໄດ້ເປັນຜູ້ໃດທີ່ນ້ອຍໄປກວ່າພຣະເຢຊູຄຣິດ.” ໃນພຣະນິມິດບົດທີ 10, ທູດສະຫວັນອົງນັ້ນຖືໜັງສືນ້ອຍເປີດຢູ່ໃນພຣະຫັດຂອງພຣະອົງ, ຊຶ່ງໂຢຮັນໄດ້ຖືກບັນຊາໃຫ້ຮັບເອົາແລະກິນ. ໜັງສືເຫຼັ້ມນັ້ນໄດ້ຖືກເປີດຜະນຶກໂດຍສິງໂຕແຫ່ງເຜົ່າຢູດາ, ຜູ້ທີ່ມິໄດ້ເປັນຜູ້ໃດທີ່ນ້ອຍໄປກວ່າພຣະເຢຊູຄຣິດ, ດັ່ງນັ້ນ ໜັງສືທີ່ໂຢຮັນໄດ້ຖືກບັນຊາໃຫ້ກິນນັ້ນ ກໍຄືໜັງສືນ້ອຍຂອງດານີເອນ.

ການປະຕິເສດການສຳແດງແຫ່ງໂຄງສ້າງຂອງພຣະທຳດານີເອນ ຊຶ່ງບັດນີ້ກຳລັງຖືກເປີດຜະນຶກອອກ ກໍຄືການຢູ່ໃນບັນດາຜູ້ທີ່ຖືກລະບຸວ່າເປັນຄົນອະທຳ. ຫົກບົດທຳອິດຂອງດານີເອນໄດ້ສະຖາປະນາໂຄງສ້າງທາງຄຳພະຍາກອນ ອັນເປັນຕົວແທນຂອງປະຫວັດສາດຄຳພະຍາກອນຂອງອັດເວັນຕິດ ສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກ ເຈັດສິບປີເຊິ່ງເປັນສັນຍະລັກໃນເອຊາຢາບົດທີຊາວສາມ ສອງເຂົາຂອງໂປຣແຕສແຕນຕິສຶມແລະລີພັບບລິກັນນິສຶມ ປະຫວັດສາດຄຳພະຍາກອນຂອງຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດແລະອົງທີສອງ ແລະປະຫວັດສາດຂອງຂ່າວສານຂອງທູດສະຫວັນທັງສາມ. ຫົກບົດສຸດທ້າຍຂອງດານີເອນໄດ້ລະບຸຂ່າວສານຄຳພະຍາກອນທີ່ຖືກເປີດຜະນຶກອອກ ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນແລະຕອນສິ້ນສຸດຂອງປະຫວັດສາດທັງປວງທີ່ໄດ້ກ່າວມາກ່ອນໜ້ານີ້.

ບົດທີໜຶ່ງຂອງພຣະທໍາດານີເອນແມ່ນປະຫວັດຂອງການເຄື່ອນໄຫວຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຂອງປະຫວັດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນ. ບົດທີໜຶ່ງເຖິງບົດທີສາມແມ່ນປະຫວັດຂອງການເຄື່ອນໄຫວຂອງທູດສະຫວັນອົງທີສາມ ໃນຕອນສິ້ນສຸດຂອງປະຫວັດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນ. ບົດທີສີ່ຈະຕ້ອງຖືກຈັດໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບບົດທີໜຶ່ງ ໃນຖານະເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ, ແລະບົດທີຫ້າກັບບົດທີຫົກ ຈະຕ້ອງຖືກຈັດໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບບົດທີໜຶ່ງເຖິງບົດທີສາມ ໃນຖານະເປັນຕອນສິ້ນສຸດ. ການເພີ່ມພູນແຫ່ງຄວາມຮູ້ທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນຢູ່ໃນບົດທີເຈັດ, ແປດ ແລະ ເກົ້າ ຈະຕ້ອງຖືກຈັດໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບບົດທີໜຶ່ງ ໃນຖານະເປັນປະຫວັດໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນ. ການເພີ່ມພູນແຫ່ງຄວາມຮູ້ທີ່ຖືກເປັນຕົວແທນຢູ່ໃນບົດທີສິບ, ສິບເອັດ ແລະ ສິບສອງ ຈະຕ້ອງຖືກຈັດໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບບົດທີໜຶ່ງເຖິງບົດທີສາມ ໃນຖານະເປັນປະຫວັດໃນຕອນສິ້ນສຸດ.

ເສັ້ນຕໍ່ເສັ້ນ, ການນຳໃຊ້ນີ້ໄດ້ຊີ້ບອກປະຫວັດໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກວ່າແມ່ນບົດທີໜຶ່ງ, ສີ່, ເຈັດ, ແປດ ແລະ ເກົ້າ. ການນຳໃຊ້ນີ້ຍັງໄດ້ຊີ້ບອກປະຫວັດໃນຕອນສິ້ນສຸດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກວ່າແມ່ນບົດທີໜຶ່ງຫາສາມ, ບົດທີຫ້າ, ຫົກ ແລະ ສິບຫາສິບສອງ. ດັ່ງນັ້ນ, ພຣະທຳດານີເອນຈຶ່ງຖືກສະແດງອອກໃຫ້ເຫັນວ່າເປັນທັງຕອນເລີ່ມຕົ້ນ ແລະ ຕອນສິ້ນສຸດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກ.

ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກຈຶ່ງສາມາດຖືກລະບຸໄດ້ວ່າເປັນພຣະທຳດານີເອນ ບົດທີ 1, ເພາະບົດທີ 4 ຈະຕ້ອງຊ້ອນທັບຢູ່ເທິງບົດທີ 1 (ບັນທັດຕໍ່ບັນທັດ). ບົດທີ 7, 8 ແລະ 9 ກໍຈະຕ້ອງຊ້ອນທັບຢູ່ເທິງບົດທີ 1 ເຊັ່ນກັນ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຸດເລີ່ມຂອງປະຫວັດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກ ຈຶ່ງຖືກແທນຄວາມໂດຍພຣະທຳດານີເອນ ບົດທີ 1.

ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ ກ່ຽວກັບຈຸດສິ້ນສຸດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກ. ຈຸດສິ້ນສຸດແຫ່ງປະຫວັດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກນັ້ນ ຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍບົດທີໜຶ່ງເຖິງບົດທີສາມ, ແລະ ບົດທີຫ້າ, ຫົກ, ສິບ, ສິບເອັດ ແລະ ສິບສອງ ແມ່ນຕ້ອງຊ້ອນທັບເທິງບົດສາມບົດທໍາອິດນັ້ນ (ບັນທັດເທິງບັນທັດ), ດັ່ງນັ້ນ ຈຸດສິ້ນສຸດແຫ່ງປະຫວັດຂອງສັດຮ້າຍແຫ່ງແຜ່ນດິນໂລກ ຈຶ່ງຖືກເປັນຕົວແທນໂດຍສາມບົດທໍາອິດຂອງພຣະທຳດານີເອນ.

ບົດທີໜຶ່ງເປັນຕົວແທນຂອງການເລີ່ມຕົ້ນ ແລະຈາກນັ້ນບົດທີໜຶ່ງເຖິງບົດທີສາມເປັນຕົວແທນຂອງການສິ້ນສຸດ, ແລະໂຄງສ້າງຂອງໜຶ່ງ ແລະຈາກນັ້ນສາມ ຊີ້ບອກວ່າ ໂຄງສ້າງທາງຄຳພະຍາກອນຂອງພຣະທຳດານີເອນ ນັ້ນຄືກັນກັບໂຄງສ້າງທາງຄຳພະຍາກອນຂອງທູດສະຫວັນສາມອົງໃນພຣະນິມິດບົດທີສິບສີ່. ທີ່ນັ້ນກໍເໝືອນກັບໃນດານີເອນ, ທູດສະຫວັນອົງທຳອິດເປັນຕົວແທນຂອງປະຫວັດສາດທີ່ແຍກຕ່າງຫາກ, ແຕ່ກໍເປັນໜຶ່ງໃນສາມສ່ວນຂອງປະຫວັດສາດຂອງທູດສະຫວັນສາມອົງດ້ວຍ. ໃນເວລາດຽວກັນ, ດັ່ງທີ່ການຮັບຮູ້ນີ້ຊີ້ບອກແລະເນັ້ນໜັກເຖິງການປະສົມປະສານຂອງສາມແລະໜຶ່ງ, ມັນກໍເປັນໂຄງສ້າງຂອງຄຳພາສາເຮັບເຣີວ່າ “ຄວາມຈິງ” ອີກດ້ວຍ, ຊຶ່ງເປັນຕົວແທນບໍ່ພຽງແຕ່ພຣະຄຣິດ ແລະຣິດອຳນາດແຫ່ງການຊົງສ້າງຂອງພຣະເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນຂະບວນການທົດສອບ ແລະການຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດສາມຂັ້ນຕອນ ຊຶ່ງຖືກນຳສະເໜີທັງໃນດານີເອນບົດທີໜຶ່ງ ແລະຈາກນັ້ນອີກຄັ້ງໃນດານີເອນບົດທີໜຶ່ງເຖິງບົດທີສາມ.

ພຣະເຢຊູ, ຜູ້ຊຶ່ງເປັນຄວາມຈິງ, ຍັງເປັນພຣະອົງທຳອິດແລະພຣະອົງສຸດທ້າຍດ້ວຍ, ແລະໃນແງ່ນັ້ນ ປະຫວັດຂອງການເຄື່ອນໄຫວຂອງທູດສະຫວັນອົງທຳອິດ ຈຶ່ງຖືກທຳຊ້ຳອີກຢ່າງຄົບຖ້ວນທຸກຕົວອັກສອນໃນປະຫວັດຂອງທູດສະຫວັນທັງສາມ, ດັ່ງນັ້ນ ໃນທາງຄຳພະຍາກອນ ຈຶ່ງເປັນທີ່ຍອມຮັບໄດ້ທີ່ຈະນຳສາມບົດທຳອິດຂອງດານີເອນໄປວາງທັບເທິງດານີເອນບົດທີໜຶ່ງ, ເພາະວ່າການເລີ່ມຕົ້ນຍ່ອມສະແດງປາຍທາງຢູ່ສະເໝີ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະທຳດານີເອນຈຶ່ງກາຍເປັນ “ໜັງສືນ້ອຍ” ທີ່ຢູ່ໃນມືຂອງທູດສະຫວັນ, ເພາະວ່າ “ໜັງສືນ້ອຍ” ຄືພຣະທຳດານີເອນ ສາມາດຖືກນຳສະເໜີໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນໃນດານີເອນບົດທີໜຶ່ງ.

ພວກເຮົາຈະສືບຕໍ່ການສຶກສາພຣະທຳດານີເອນໃນບົດຄວາມຖັດໄປ.