Nuyi xumura xumura xuummaa biyyoolessaa diimookiraatawaa fi riphaabilikaanaa seenaa bineensa lafaa keessatti beekamaa jirru adda baasaa jirra. Bineensi lafaa Mul’ata boqonnaa kudha sadii keessatti argamu gara xumuraatti gareewwan siyaasaa Riphaabilikaanaa fi Diimookiraatawaa, kanneen seenaa raajii gaanfa Riphaabilikaanaa keessatti wal qabsoo keessa jiranitti qoodama. Gaanfawwan mallattoo aangoo ti; gaanfawwan lameenuu seenaa raajii isaanii keessatti xixiqqoo fakkeenya walitti dhufeenya isaanii of keessaa qabu. Gaanfa Riphaabilikaanaatiif, xixiqqoon fakkeenya sun gareewwan siyaasaa ijoo lama kanneen seenaa Ameerikaa keessatti bal’inaan babal’atan irraa ibsama. Yunaayitid Isteetis mootummaa muraasa seenaa raajii keessatti adda baafaman keessaa tokko, kan aangoo lama irraa ijaarame dha. Saboonni raajii Macaafa Qulqulluu keessatti aangoo lamaan bakka buufaman hundinuu Yunaayitid Isteetis fakkeessu. Impaayeriin Meedoo-Faarsi, Faransaay (Sodoomii fi Gibxi), akkasumas Israa’el mootummaa isaa kaabaa fi mootummaa isaa kibbaa wajjin, hundumtuu amala raajii Yunaayitid Isteetis keessatti gumaachu.

የሜዶ-ፋርስ መንግሥት በዳንኤል ምዕራፍ ስምንት ሁለት ቀንዶች ነበሩት፣ የኋለኛውም ቀንድ (ፋርስ) ከፍ ብሎ ወጣ። ዲሞክራቲክ ፓርቲ ከሪፐብሊካን ፓርቲ በፊት በታሪክ ውስጥ እንደገባ በመለየት፣ ይህን ክፍል በመለየት አስቀድመን አሳውቀናል፤ ስለዚህ ሪፐብሊካን ፓርቲ በመጨረሻ ከሁለቱ ፓርቲዎች የኋለኛው ይሆናል። የመጀመሪያው ሪፐብሊካን ፕሬዚዳንት ወደ ታሪክ የገባው ለባርነት ደጋፊ በነበረው የዲሞክራቲክ ፓርቲ አቋም ምላሽ ነበር፤ የመጀመሪያውም ሪፐብሊካን ፕሬዚዳንት በ1863 የነፃነት አዋጅን አወጀ፤ ይህም በአሜሪካ የእርስ በርስ ጦርነት መካከል የነበረ ዘመን፣ እንዲሁም ለላኦዲቅያውያን ሰባተኛ ቀን አድቬንቲስት ቤተ ክርስቲያን የአመፅ ዓመት ነበር።

Pirezdaantiin Riphaabilikaa isa dhumaa pirezdaantii Riphaabilikaa isa jalqabaatiin fakkeenyaaf kaa’ameera; kanaafuu pirezdaantiin inni dhumaa seenaa keessatti gidduu waraana mootummaa keessaa paartii Dimookiraatii garbummaa deggertuu fi paartii isaa Riphaabilikaa garbummaa mormituu gidduutti ni seena. Garbummaan paartiin Dimookiraatii bara mootummaa dhumaa keessatti guddisu garbummaa addunyaa maraa dha. Akkuma pirezdaantii Riphaabilikaa isa jalqabaatti, pirezdaantiin Riphaabilikaa isa dhumaa paartii garbummaa deggertuudhaan ni ajjeefama; akkuma Trump filannoo 2020 saamame keessatti karaa siyaasaan “ajjeefame” sana. Akka pirezdaantii ja’affaatti yeroo dhumaa 1989 irraa eegalee jiran keessaa, Trump pirezdaantii qabeenyaan hunda caalu ta’a; akkasumas inni warra globalistii Ameerikaa qofa utuu hin ta’in, kan addunyaa guutuu ni kakaasa. Kanaaf, beeksisa inni bara 2015tti pirezdaantummaaf dorgomuuf baaseen, waraanni mootummaa keessaa siyaasaa paartii Dimookiraatii globalistoota garbummaa deggertuu fi paartii Riphaabilikaa garbummaa mormituu gidduutti jalqabame.

Mul’ata Mul’ata Mul’ataa boqonnaa kudha tokkoo keessatti, filannoo 2020 hatame keessatti Trump karaa siyaasaan ajjeefame; paartiin Demookraataas daandii irratti gammaduu jalqabe, hamma bara 2022 keessatti Trump irra deebi’ee Pirezidaantummaaaf dorgomuuf akka ka’u ifatti mul’atutti. Sana boodas, akkuma Mul’ata boqonnaa kudha tokkootti, sodaachi guddaan addunyaa-to’attoota irratti dhufe, waraanni isaanii immoo jabaatee itti fufe. Dhuga-baatuun gaanfota Meedoo-Faares kan agarsiisu, gaanfi inni dhumaa ka’u (paartii Rippabilikaanaa) isa dhuma irratti akka ka’u, akkasumas ol ka’ee akka mul’atu dha. Pirezidaantiin Rippabilikaanaa inni dhumaa paartii Demookraataa irratti ni mo’a.

Filannoon bara 2024 xumura paartii Dimokraatawaa agarsiisa; sababni isaas, seerri Dilbataa seenaa raajii bineensa lafaa utuu hin xumurin dura, dorgommiif mootummaa pirezidaantummaa irratti kaadhimamaa biraa dhiheessuuf carraa biraa matumaa hin qabaatan. Seera Dilbataatti paartiin Riphaabilikaanii isaas ni dhaabata. Paartiin Dimokraatawaa filannoo bara 2024tti ni xumurama; paartiin Riphaabilikaanii immoo seera Dilbataatti ni xumurama. Seerri Dilbataa, mootummaa ja’affaa raajii Macaafa Qulqulluu xumuruudhaaf ta’ee, jalqaba bineensa lafaa bara 1798tiin fakkeeffamee ture. Amalni raajii inni ijoo bineensa lafaa “haasa’uu” isaati. Bara 1798tti, Ameerikaan seerota Alien and Sedition Acts hojii irra oolchite; kanaafuu isaan seera Dilbataa fakkeessu, yeroo Ameerikaan akka jawweeatti dubbattu sanatti.

Bara 1776 hamma 1798tti, Yunaayitid Isteetis, mootummaa raajii lixa Macaafa Qulqulluu keessaa isa ja’affaa ta’uu baatullee, mallattoolee sadan dubbii Ameerikaan dubbattu bakka bu’a. Yeroon sun jalqaba mootummaa bineensa lafa irraa akka mootummaa ja’affaa raajii Macaafa Qulqulluu ta’uutti geesse; kanaafuu yeroo mootummaa bineensa lafa irraa akka mootummaa ja’affaa ta’ee xumuramutti geessu bakka bu’a. Baa’iinsi Walabummaa bara 1776tti, kan itti aansuun Heerri Mootummaa bara 1789tti fi Seerota Alagaa fi Kaka’umsa Kaasanii Finxaalessuu bara 1798tti, seenaa isa bineensi lafa irraa akka mootummaa ja’affaa ta’ee Seera Dilbataatti xumuramutti geessu keessatti mallattoolee sadan bakka bu’u. Raawwatamuun mallattoolee sadan sanaa seenaa paartilee Dimookiraatawaa fi Riphaabilikaanii lamaan keessatti karaa adda addaatiin bakka bu’ameera.

Seerri Patiriyootii bara 2001 lammilee walabummaa lammiilee Ameerikaa irraa kaasuu jalqabuu ni adda baasa; kunis labsii patriyootonni dhugaan seenaa Ameerikaa Labsa Walabummaatiin raawwatanin fakkeeffame ture. Mallattoon yeroo Seera Patiriyootii kun paartilee Riphaabilikaanii fi Dimookraatawaa lamaaniifis mallattoo yeroo sadii keessaa isa jalqabaa dha.

Paartiin Dimokraatawaa filannoo bara 2024 keessatti xumurama; kunis Ajajawwan Raawwachiiftuu Trump kanneen Dambiiwwan Alien and Sedition Acts duraan fakkeenyaan agarsiifaman galmaan gahuuf karaa bana. Ajajawwan Raawwachiiftuu Trump achiis hojiirra oolchu seera Dilbataa miti; ta’us, akka jawwee dubbachuutti fakkeenya dha; sababni isaas, guyyoota dhumaa keessatti “bulchiinsa abbaa-irree socho’aa” akka ta’u ibsa Sister White kennite inni raawwatuuf Trump isaan ni fayyadama. Abbaa-irrummaan jecha bulchiinsa abbaa-irree agarsiisu dha; kunis Ajajawwan Raawwachiiftuu keessatti raawwatama; isaanis Dambiiwwan Alien and Sedition Acts keessatti fakkeenyaan mul’atan. Yeroo Trump Ajajawwan Raawwachiiftuu isaa hojiirra oolchu, Dhaddacha Pelosii kan mootummaa prezidaantummaa Biden fashalaa’e mallatteesse sanaaf garagalchiinsi ni ta’a.

Yeroon yeroo xumura paartilee Dimookiraatawaa fi Riphaablikaanii adda baasu mallattoo Alfaa fi Oomeegaa of keessaa qaba; sababiin isaas jalqabni yeroo tokkoo tokkoo xumura isaa bakka buʼa. Kanaaf, mallattoon karaa jalqabaa paartii Dimookiraatawaaf Seera Patriot bara 2001 dha; mallattoon karaa lammaffaan immoo Qorannoowwan Pelosi kan bara 2021 jalqaban dha. Qorannoowwan sun Heera bara 1789 guutummaatti diduu bakka buʼu. Qorannoowwan Pelosi sarara paartii Dimookiraatawaa keessatti mallattoo karaa giddugaleessaa bakka buʼu; kunis yeroo Heerri kun kolonii kudha sadii, waggoota kudha sadii 1776 booda, raggaafamee tureen fakkeeffame. Qorannoowwan Pelosi fincila Heera irratti godhamu bakka buʼu; kunis bara 1789n fakkeeffamee ture. Mallattoon karaa sadaffaan sarara Dimookiraatawaa keessatti bakka isaan akka paartii siyaasaa tokkootti itti xumuraman dha.

Isaaniin filannoo bara 2024 irratti xumuramu; yeroo eebbifamni mootummaa bara 2025 raawwatamus, walitti qabama lammaffaa Qormaata Pelosi ajajoota raawwachiiftuutiin ni fidama; isaanis seerota Alien and Sedition Acts tiin fakkeeffamanii turan. Kanaaf, waymarkiin sadaffaan paartii Dimokraataawaaf Alien and Sedition Acts bara 1798 dha. Yeroon xumura paartii Dimokraatawaa bakka bu’u filannoo tokkoon, eebbifama mootummaa tokkoon, fi seera falmii siyaasaa sheexaanummaa qabu galchuun ni jalqaba; akkasumas filannoo tokkoon, eebbifama mootummaa tokkoon, fi seera falmii siyaasaa sheexaanummaa qabu galchuun ni xumurama.

Paartii Riphaabilikaaniitiif mallattoon daandii inni jalqabaa Seera Patriot Act kan bara 2001 ti; kunis Labsii Bilisummaa kan bara 1776 tiin fakkeeffameera. Mallattoon daandii inni lammaffaan immoo akka mallattoo daandii lammaffaa Paartii Dimookiraatiitiif ture sana miti. Mallattoon daandii lammaffaan, kan Dimookiraatotaaf Heera Mootummaa kan bara 1789 tiin bakka buufame, qormaata Pelosi isa jalqabaa ture; garuu mallattoon daandii lammaffaan kan Riphaabilikaanotaaf, kan Heera Mootummaa bara 1789 tiin bakka buufame, Seera Alien and Sedition Act dha; kunis yeroo eebbifamni lammaffaan Trump bara 2025tti raawwatamu guutama. Akkaataa Seerotni Alien and Sedition Act kan bara 1798, Heera Mootummaa kan bara 1789 bakka buʼan akkamitti?

Bara Trump itti lammaffaaf aangoo seenu irratti, Ajajoonni Raawwachiiftuu isaa, kanneen Seerota Alagaa fi Fincila bara 1798tiin fakkeenyeffaman, qofa tuuta lammaffaa Qorannoowwan Pelosi jalqabu utuu hin ta’in, gochoonni sun akkasumas fakkii bineensichaa hundeeffamuu isaa ni jalqabu. Yeroon fakkii bineensichaa hundeeffamuu jalqabuu fi dhumuu isaa lamaan iyyuu akka jawweedhaan dubbachuudhaan mallatteeffama. Dubbachuun jalqaba yeroo sanaa humnoota mootummaa-bulchaa akka abbaa-taayitaa tokkootti bakka bu’an hundeeffamuu isaanii agarsiisa; yookaan akka Obboleettii White itti waamtu, “abbaa-irreeffama.” Dubbachuun akka jawweedhaa dhuma yeroo fakkii bineensichaa hundeeffamuu sanaatti mul’atu, aangoon humnoota amantii kan humnoota siyaasaa irratti hundeeffamaa jiru ta’uu isaati.

ଲୋକସ୍ଵାଧୀନତାର ଘୋଷଣାପତ୍ର ଇଉରୋପର ରାଜାମାନଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାରର ନିରଙ୍କୁଶତା ଏବଂ ରୋମୀୟ ଚର୍ଚ୍ଚର ଧାର୍ମିକ ଅଧିକାରର ନିରଙ୍କୁଶତା—ଉଭୟଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଘୋଷଣା ଥିଲା। ପଶୁର ପ୍ରତିମାର ଗଠନର ଅବଧି ହେଉଛି ସେହି ସମୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦୁଇଟି ଭ୍ରଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ସମ୍ପର୍କରେ ଧାର୍ମିକ ଅଧିକାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହେ। ଏହି ଗଠନରେ, କିମ୍ବା ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିର ଏକତ୍ରୀକରଣରେ, ଧାର୍ମିକ ଅଧିକାର ଶେଷରେ ଉଦିତ ହୁଏ ଏବଂ ଉଚ୍ଚତର ରହେ। ଏହି କାରଣରୁ, ସେହି ଅବଧିର ଆରମ୍ଭ ତାହାର ଅନ୍ତକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। 1798 ମସିହାର Alien and Sedition Acts ଡେମୋକ୍ରାଟିକ ଦଳର ଶେଷକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ତାହାର ତୃତୀୟ ପଥଚିହ୍ନ; କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ, ଏହା ରିପବ୍ଲିକନ୍ ଦଳର ଶେଷ ଅବଧିର ଦ୍ୱିତୀୟ ପଥଚିହ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ରିପବ୍ଲିକନ୍ ଦଳ ପାଇଁ ତୃତୀୟ ପଥଚିହ୍ନ ହେଉଛି ରବିବାର ପାଳନର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକରଣ।

Paartii Dimokraatawaaf, mallattoolee karaa sadii 1776, 1789 fi 1798n bakka bu’an kun 2001 (1776), Qormaatawwan Pelosi jalqabaa bara 2021 (1789), fi Qormaatawwan Pelosi lammaffaa bara 2025 (1798) agarsiisu.

Paartii Rippabilikaanaatiif mallattooleen sadan 1776, 1789 fi 1798n bakka bu’an 2001 (1776), Qorannoowwan Lammaffaa Pelosi kan 2025 (1789), fi seera Dilbataa (1798) fakkeessu.

1776, 1789 fi 1798 waggaa digdamii lama bakka bu’u; digdamii lamaan immoo mallattoo tokkummaa Waaqummaa fi namummaa ti. Mallattooleen karaa sadan kun dhugaa “Dhugaa” baatu; sababiin isaas mallattoo karaa isa jalqabaa fi isa dhumaa dhuguma wal fakkaataa ta’e adda baasu. 1776 hundeeffama bilisummaa adda baasa; 1798 immoo haqamuu bilisummaa adda baasa. Kanaafuu isaan qubee jalqabaa fi qubee dhumaa alifbee Ibrootaa, isa qubee digdamii lama qabu, bakka bu’u. Qubee kudha sadaffaan mallattoo fincilaa ti; qubeewwan sadan sunis—jalqabaan, kudha sadaffaan, fi dhumaan—walitti makamanii jecha Ibrootaa “Dhugaa” jedhu uumu.

1776 Fulbaana 11, 2001 bakka bu’a; yeroo namoota dhibba afurtamii afur kuma tokko afurtamii afur chaappaan itti kaa’amu jalqabuus ni mul’isa. Innis jalqaba facaasuu roobaa boodaa ni mul’isa; kunis yeroo tajaajila kennameef bineensichaaf jawwee kennamuudha; akkuma paartiin jawwee Dimookiraataa paartii bineensaa Rippaabilikaaniin mo’amutti.

Yeroo seenaa sana keessatti, mallattoon gaanfa Pirootestaantii dhugaa sanaa yeroo sana keessatti raawwatama; innis yeroo Gooftaan uummata warra ari’atamtoota Israa’el jedhamanii beekaman walitti qabuu fi yeroo seera Dilbataatti akka alaabaa ol kaafamanitti harka Isaa yeroo lammaffaaf diriirsutti ta’a.

Adoolessa 18, 2020 irratti gaanfiin Pirootestaantii dhugaan bittinnaa’e; waggaa digdamii lama 2001 booddee immoo, Adoolessa 2023 keessatti hojii walitti qabamuu lammaffaa sagalee lafa ona keessatti iyyu tokkoon jalqabame. Walitti qabamuun inni jalqabaa bara 2001 keessatti ta’e; yeroo ergamaan Mul’ata boqonnaa kudha saddeetii magaalaan guddoon New York gadi bu’anitti gad bu’e. Gad bu’uun ergamaa sanaa jalqaba yeroo chaappessuu agarsiise; gad bu’uun Miikaa’el ergamaa mootummaa waaqaa Adoolessa 18, 2020 irratti immoo xumura yeroo chaappessuu agarsiise. Yesus, akka Alfaa fi Oomeegaa ta’een, yeroo hunda dhuma jalqabaatiin ni mul’isa; kanaafuu qaamonni raajii walitti qabamuu jalqabaa kan Fulbaana 11, 2001 irratti jalqaban, qaamota raajii walitti qabamuu lammaffaa keessatti raawwataman ni bakka bu’u.

Bifa sassaabatni lammaffaa keessaa fakkeenyonni ifaan mul’atan sadi jiru; isaanis seenaa yeroo mallatteessuu namoota kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afurii xumura irra ga’u bakka bu’u. Isaanis seenaa Kiristoos, seenaa ergaawwan ergamoota jalqabaa fi lammaffaa keessaa Adoolessa 11, 1840 irraa hamma Onkoloolessa 22, 1844tti, akkasumas seenaa ergamaa sadaffaa keessaa Onkoloolessa 22, 1844 irraa hamma fincilaa 1863tti dha. Dhugaa-baatonni sadan kun bifa sassaabuu lammaffaa namoota kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afurii irraa Adoolessa 2023 jalqabee hamma seera Dilbataa yeroo dhihoo keessatti dhufuutti hundeessu. Yoo seenaa hunda keessaa qaama addaa tokko tokko addaan baasne, ragaa gahee wayyoo sadaffaa ni argina.

Waxabajjii walga’ii buufata Exeter irratti Hagayya 17, 1844tti, ergaan Iyya Giddugaleessaa labsame. Labsiin sun seenaa nama dhibba afurtamaa afur kuma tokkoo fi afur keessatti labsii ergaa Iyya Giddugaleessaa bakka bu’a; sababiin isaas seenaaleen lamaan isaanii fakkeenya durboota kudhanii raawwatama turanii fi ta’u. Obboleettiin White, seeniinsi injifannoodhaan Kiristoos Yerusaalemitti godhe bara 1844 keessatti labsii Iyya Giddugaleessaa akka bakka bu’e adda baasti. Yeroo qofa Kiristoos bineensa yaabbate seeniinsa Isaa Yerusaalemitti ture; bineensi Inni yaabbates harree ture; kunis mallattoo Islaamaa dha. Yeroo walitti qabama lammaffaa bara 1844 irraa hamma 1863tti jiru keessatti, bara 1848 Obboleettiin White saboonni Awurooppaa aariitti akka kaafaman adda baasti; seenaa sana keessatti aariin sabootaa kunis doorsisa waraanni itti fufuu Islaamaan Awurooppaa irratti fidamuun raawwatame. Seenaalee sadii walitti qabama lammaffaa keessaa tokkoon tokkoon keessatti, qoodni Islaamaa iyya sadaffaa ni adda baafama.

Yeroon cufamuu kuma dhibbaa afurtamaa afurii fi kuma afurii Fulbaana 11, 2001 jalqabe; yeroo sanatti Islaamni wayyoo sadaffaatiin walqabatu, boombii hin eegamne tokkoon biyya ammayyaa ulfina qabeessa taate Ameerikaa irratti dhufe. Waggoota digdamii lama booda, Onkoloolessa 7, 2023, Islaamni wayyoo sadaffaatiin walqabatu biyya durii ulfina qabeessa taate irratti boombii hin eegamne fide. Seerri Dilbataa yeroo dhihootti dhufu, inni raafama guddaa Mul’ata boqonnaa kudha tokko keessatti ibsame sana ta’e, yeroo sanatti wayyoon sadaffaan ammas tasaa dhufa; akkuma duraan turetti, ammas biyya ammayyaa ulfina qabeessa taate irratti boombii hin eegamne raawwata.

Fincilli Israa’el kan bakka bu’e fincilliin, akka mallattoo warra Masiihii isaanii fannisanitti, akkasumas haleellaa Islaamaa balaa sadaffaa keessaa sadii kan nama dinqan mallattoo “Dhugaa” of keessaa qabu. Ergaan kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur cufu, kan hojii saba Waaqayyoo warra guyyaa dhumaa yeroo lammaffaaf walitti qabuu raawwatu, yeroo sochiiwwan Islaamaa balaa sadaffaa sanaa hojiirra jiran keessatti ni ta’a.

Yeroon raajii “walitti qabama lammaffaa” jedhamee bakka buʼe, ifatti yeroo raajii addaa taʼan kan seenaa guutuu “walitti qabama lammaffaa” ijaaran ni adda baasa. Kristoos erga duʼaa kaʼee booddee gad buʼuun Isaa, hojii Isaa kan warra fannoo irratti bittinnaaʼan walitti qabu jalqabuudhaaf mallattoo taʼa.

ᱛᱤᱦᱚᱱ ᱡᱤᱥᱩ ᱩᱱᱠᱩᱠᱚ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱟᱢ ᱥᱚᱵᱽᱵᱮ ᱟᱹᱧ ᱠᱷᱟᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱥᱠᱟᱱᱫᱟᱞᱤᱡ ᱚᱠᱟᱭᱟ; ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱤᱧ ᱜᱚᱨᱮᱛ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱧᱡᱷᱤ ᱠᱚ ᱫᱟᱞᱟᱜᱼᱟᱹ, ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱞᱮ ᱨᱮᱱ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱠᱚ ᱪᱷᱤᱱᱫᱨᱟᱹ ᱚᱠᱚᱭᱟ᱾ ᱢᱟᱛᱤ 26:31។

Guyyoota saddan keessatti awwaala keessa erga turee booddee, Kiristoos gara bartoototaatti gad buʼee, yeroo guyyaa afurtamaa barsiisa dhuunfaa jalqabe; kana boodas, guyyaa kudhan tokkummaa fi kadhannaa keessatti turuun, dhangalaʼuu Hafuura Qulqulluu safaramuu hin dandeenye guyyaa Phenxeqostee irratti dhufuuf dursee hordofe.

Mo puratan grantha, he Thiophilus, Yesu jaha karibaku o shiksha debaku arambha kale, se sabu bishayare mu rachana karithili, se dina parjyanta yehidina se uparaku neya gala, ebam se Pavitra Atmanka dwara nijara bachhita preritamankun ajna deithile; semananka nikatare madhya se nijara duhkha-bhoga pare aneka abhranta praman dwara nijaku jibita boli prakasha kale, chalisha dina dhari semananku darshana dei ebam Ishwaranka rajya-sambandhiya katha kahuthile; ebam semananka saha ekatra heithiba bele semananku ajna dele je semane Jerusalem chhadi na jaantu, kintu Pitar pratijnara apekhya karantu, yaha bisayare se kahile, tomemane mo tharu shunichha. Karana Yohana nischaya pani re baptisma deithile; kintu alpa dina madhyare tomemane Pavitra Atmare baptisma paiba. Ataeva semane ekatra heithiba bele tahanku pacharile, He Prabhu, e samayare ki apana punarbar Israelaku rajya pherai debeki? Se semananku kahile, je samaya o avasara Pita nijara adhikarare sthira karichhanti, taha janiba tomemanka karya nuhen. Kintu Pavitra Atma tomemanka upare asile tomemane shakti paiba; ebam Jerusalemre, samagra Yehudiare, Samariare, ebam pruthibira anta parjyanta tomemane mora sakshi heba. Se ehi sabu katha kahisara pare, semane dekhu thiba samayare se uparaku neya gale; ebam eka megha tahanku semananka drushtiru achchhadita kala.... Pentikostara dina purna hele, semane samaste eka man o eka sthanare ekatra thile. Ebam hathat swargaru eka prachanda begaban pabanara shabda-sadrusha dhwani hela, ebam semane basithiba samagra ghara tahare purna heigala. Prerita 1:1–9, 2:1, 2.

ଦଶ ଦିନ, ଯେତେବେଳେ ପିତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଇଁ ଶିଷ୍ୟମାନେ “ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ” ଥିଲେ, ସେହି ସମୟ ପରେ ଚାଳିଶି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟଥର ପାଇଁ ସମାଗତ କରୁଥିଲେ। ଯେରୁଶାଲେମରେ ଏହି ଅପେକ୍ଷାର ଅବଧି, ମାଥିଉ ପଚିଶ ଓ ହବକ୍କୂକ ଦୁଇର ବିଳମ୍ବର ସମୟସମୂହ ସହ ସମନ୍ୱୟରେ, ଗୋଟିଏ ବିଳମ୍ବର ସମୟର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ। ସମଗ୍ର ଅବଧିଟିକୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଏହିଭଳି ଚିହ୍ନିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା ଏଲିୟାହଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଯୋହନ ବପ୍ତିସ୍ମା ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ସମଗ୍ର ଅବଧି ପେନ୍ତେକଷ୍ଟ ଦିନରେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମାଙ୍କର ବପ୍ତିସ୍ମା ସହିତ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ବପ୍ତିସ୍ମା ମୃତ୍ୟୁ, ସମାଧି ଓ ପୁନରୁତ୍ଥାନର ଗୋଟିଏ ପ୍ରତୀକ; ତେଣୁ ସମଗ୍ର ଅବଧିର ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଚିହ୍ନ ହେଲା କ୍ରୁଶ, କାରଣ ସମଗ୍ର ଅବଧି “ସତ୍ୟ”ର ଚିହ୍ନ ବହନ କରେ।

Yeroon inni guutuun cuuphaa Kiristoos Yohaannisiin cuuphamee, yeroo Hafuuri Qulqulluun bifa gugee fakkaatuun bu’e sanaan jalqaba. Achiis hojii bartoota mana qulqullummaa Kiristaanaa hundee ta’anii dhaabbatan walitti qabuu jalqabame. Dhuma yeroo sanaatti Kiristoos yeroo lammaffaaf bartoota Isaa walitti qaba; yeroo walitti qabama lammaffaa immoo irra-deebiin yeroon walitti qabama jalqabaa ti; sababni isaas Kiristoos dhuma wantaa tokkoo jalqaba isaatiin ibsa.

fannoon Masiih hundaan fakkeenyaaf mul’ifamee ture, taateewwan lamaanis hojii bartoota walitti qabu eegalan. Mallattoon karaa jalqabaa fi xumura adda baasu du’a, awwaalamuu fi du’aa ka’uu bakka bu’a. Du’aa ka’uu booda, guyyoonni afurtamni qorama gammoojjii keessatti turan, bu’uu Isaa booddee bartootaaf kenname keessaa guyyoota afurtama barsiisuu bakka bu’an. Guyyoonni afurtamni lamaanis dhugaa bu’uuraa tokko bakka bu’u; inni kun Yesusiin akkana jedhamee ibsama: “Barreeffameera, Namni dubbii afaan Waaqayyoo keessaa ba’u hundumaan jiraata malee buddeena qofaan hin jiraatu.”

Yeroo sana keessatti Yesuus wanta raajonni hundinuu waa’ee Kiristoos irratti dhugaa ba’anii turan hunda bartoota isaatiif bane; kanaanis yeroo sana akka Baniinsa Dubbii Raajii isaa ta’e ifatti beeksise.

Kunoo, kun lamaan isaanii keessaa lama guyyaa isuma sana gara ganda Emawus jedhamuutti imalaa turan; inni Yerusaalem irraa fageenya istaadiyaa jahaatama ta’a ture. Isaanis wantoota kana hunda kan taʼan irratti walitti dubbachaa turan. Akkasumas, yeroo isaan walitti dubbachaa fi irratti mariʼachaa turan, Yesus ofii isaatii dhiʼaatee isaanii wajjin adeeme. Garuu akka isa hin beekneef ija isaanii qabamee ture.... Innis isaaniin, Yaa gowwootaa, waan raajonni dubbatan hunda amanuuf warra qalbiin suuta jedhe! Kiristoos wantoota kana dhiphachuu fi gara ulfina isaatti galuu hin qabne turee? jedhe. Musee irraa jalqabee raajota hundumaa keessatti, Macaafa Qulqulluu hunda keessaa wantoota waaʼee ofii isaatii ibsan isaaniif hiike. Isaanis gara ganda itti imalaa turanitti dhiʼaatan; innis akka duras deemuu fedhuu of fakkeesse. Isaan garuu, “Nu wajjin turi; yeroo galgalaa waan taʼeef, guyyaanis baayʼee darbeera” jedhanii isa dirqisiisan. Innis isaanii wajjin turuuf ol seene. Akkasumas, yeroo inni isaanii wajjin maaddii irra taaʼee ture, buddeena fuudhee eebbise; cabsees isaaniif kenne. Iji isaanii ni baname; isaanis isa beekan; innis ija isaanii duraa keessaa bade. Luqaas 24:13–16, 26–31.

Kiristoos eenyummaa Isaa utuu hin beekin duuka-buutota wajjin ture, hamma inni ija isaanii banutti; “Musaadhaa fi raajota hundumaa irraa jalqabee, caaffata qulqullaa’oo hundumaa keessatti wantoota ofii isaa ilaalan isaaniif hiike.” Iji isaanii yeroo nyaataaf “buddeena” isaanii kennametti baname. Guyyoota afurtama booddee Kiristoos gara samiitti ol ba’e, akkuma inni jalqaba guyyoota afurtama barsiisaa keessatti duuka-buutota Emmaa’us irraa “ija isaanii duraa bade,” sanas “ija isaanii duraa bade.” Isaanis achii booddee guyyoota kudhan qophii Pentecoostee jalqaban; kunis seera Dilbataa dhihoo dhufu fakkeessa.

Yeroo kirkirri guddaan, kan seera Dilbataa taʼe, dhufu, wayyoon sadaffaan Islaamaa ariitiidhaan dhufa; Islaamnis “bubbee cimaa” “bahaa” Isaayaas ti; innis hafuura Hisqiʼeel ti, isa qilleensota afur Yohaannis irraa dhufu keessaa tokko, kan yeroo mallattoo namoota kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur irratti kaaʼamutti qabamee turu keessaa dha.

Erga namoonni kuma dhibba afurtamii afur chaappaa isaanii fudhatan booddee qilleensonni afran gadhiifamu; achumaanis, “sagaleen akka qilleensa jabaa fi ariifataa tokkoo waaqa irraa dhufe; innis mana guutuu isaan keessa taaʼan sana guute.” Islaamni balaa sadaffaatiin walqabatu “achiuma” fi osoo hin eegamin rukuta; innis “sagalee waaqa irraa” kan afuuffaa torbaffaa taʼe uuma; afuuffaan torbaffaanis yeroo iccitiin Waaqayyoo itti xumuramu agarsiisa. Iccitiin Waaqayyoo namoota kuma dhibba afurtamii afur sanaaf yeroo xumuramu, Yommuu Uumamni Waaqayyoo (dhangalaʼuun Hafuura Qulqulluu) haala dhaabbataadhaan namummaa wajjin tokko taʼutti; Gooftaanis achumaan gara mana qulqullummaa Isaaatti dhufa; innis mana bartoonni walitti qabaman sanaa dha; akkasumas namoota kuma dhibba afurtamii afur wajjin kakuu seena.

Nuti barruu itti aanu keessatti qorannoo kana itti fufna.

“Gooftaan gara tulluutti akka ol baanu ni barbaada,—caalaatti immoo kallattiidhaan gara fuula isaa duratti. Nuyi gara yeroo murteessaatti dhihaachaa jirra; yeroo kun, yeroo addunyaan jalqabee as keessa yeroo kamiiyyuu caalaa, namni maqaa Kiristoos waame hundinuu guutummaatti of kennuu akka qabu ni gaafata.

“Nu keessaa haaromsi qajeelummaa dhugaa taʼe kaayyoo keenya hundumaa keessaa isa guddaa fi ariifachiisaa dha. Dibata qulqulluu Waaqayyo biraa, cuuphama Hafuura isaa qabaachuu qabna; kun immoo dhugaa qulqulluu labsuu keessatti hojii buʼa qabeessa raawwatu isa qofa waan taʼeef. Dandeettiiwwan lubbuu kanneen lubbuun keessaa baʼe waan samii dinqisiifachuuf kan isaan jiraachisu Hafuura Waaqayyoo ti; jaalala onnee immoo gara Waaqayyoo fi gara dhugaatti hawwata.”

“Dubbiin isaa akka jirutti dubbata isaa fudhachuun mirga keenya. Yesuus yeroo bartoota isaa dhiisee gara samii ol ba’uuf jedhu, isaan akka saboota hundumaa, afaanota hundumaa, fi uummatoota hundumaatti ergaa wangeelaa baasan ajaje. Innis hanga humna ol irraa uffatamtanitti Yerusaalem keessatti tura jedhee isaanitti hime. Kun milkaa’ina isaanii keessatti waan barbaachisaa ture. Dibanni qulqulluun tajaajiltoota Waaqayyoo irratti bu’uu qaba. Warri hundinuu akka bartoota Kiristoositti guutummaatti beekamanii fi ergamoota wajjin akka lallabdootaatti wal qabatan, Yerusaalemitti walitti qabaman. Garaagarummaa isaanii hundumaa ni dhiisan. Isaan waadaa Hafuura Qulqulluu guutamuu akka argataniif, kadhannaa fi kadhannaa cimaadhaan yaada tokkoon itti fufan; mootummaa Hafuuraa keessatti fi humna Waaqayyoo keessatti wangeela lallabuu waan qabaniif. Kun hordoftoota Kiristoosiif yeroo balaa guddaa ture. Isaan akka hoolotaa yeeyyii gidduutti turan; ta’us isaan jajjaboo turan, sababni isaas Kiristoos warra du’an keessaa ka’ee, ofis isaanii irratti mul’isee, eebba addaa isaan addunyaa irratti wangeela isaa lallabuuf ittiin ga’umsa argatan akka kennu waadaa galeef. Isaan guutamuu waadaa isaa eeggachaa turan, fi ho’ina addaadhaan kadhachaa turan.”

“Warri kun kara raawwatamu isa kanaa dha, warri hojii dhaggeessisuu dhufaatii Gooftaa duumessa samii keessa dhufuu isaa keessatti qooda fudhatan hordofuu qaban; sababiin isaas ummanni tokko guyyaa guddaa Waaqayyoo keessa dhaabbachuuf qophaaʼuu qaba. Inni iyyuu Kiristoos bartoota isaatiif Hafuura Qulqulluu akka fudhatan abdii kenne ture taʼus, kun barbaachisummaa kadhannaa irraa hin kaasne. Isaan caalaatti cimanii kadhatan; gara tokkummaatiin kadhannaatti itti fufan. Warri yeroo ammaa hojii ulfina qabeessa ummata tokko dhufaatii Gooftaa qopheessuu keessatti bobbaʼan, isaanis akkasuma kadhannaatti itti fufuu qabu. Bartoonni jalqabaa mootummaa yaada tokko turan. Isaan tilmaama hin qabne, yookaan yaada hawwii qofa irraa madde tokko illee eebba abdachiifame sun akkamitti akka dhufu ibsuuf hin dhiheessine. Isaan amantii fi hafuuraan tokko turan. Walii galanii turan.

“Shakkii hundumaa irraa fagaadhaa. Soda keessan of irraa buqqisaa; muuxannoo Phaawuloos yeroo, ‘Ani Kiristoos wajjin fannifameera; ta’us nan jira; garuu ana miti, Kiristoos ana keessa jiraata; jireenya ani amma foon keessatti jiraadhuus, amantii Ilma Waaqayyoo isa na jaallatee ofii isaatii anaaf kenneen nan jiraadha’ jedhee dubbate sana argadhaa. [Galaatiyaa 2:20.] Waan hundumaa Kiristoosiif dabarsee kennaa, jireenyi keessanis Kiristoos wajjin Waaqayyo keessatti haa dhokatu. Sana booda humna gaariidhaaf taatu. Namni tokko kuma tokko ni ari’a, lama immoo kuma kudhan baqachiisu.” Gospel Workers, 369–371.