Raajonni hundi warri raajii dubbatan hundinuu caalaa waa’ee bara mootummaa isaanii keessa jiraatan sanaa osoo hin ta’in waa’ee guyyoota dhumaa tiin dubbachaa jiru.

“Raajonni durii tokkoon tokkoon isaanii yeroo ofii isaaniitiif caalaa yeroo keenyaaf dubbatan; kanaafuu raajii isaanii nuuf hojii irra jira. ‘Wantoonni kun hundinuu fakkeenya isaanii taʼanii isaan irra gaʼan; akkasumas, akeekkachiisa keenyaaf, nu warra irratti dhumni addunyaa gaʼeef, barreeffamanii jiru.’ 1 Qorontos 10:11. ‘Isaan wantoota amma warra Wangeela Hafuura Qulqulluu isa samii irraa ergameen isinitti lallabanin isinitti himaman sana, ofii isaaniitiif utuu hin taʼin, nuuf akka tajaajilaa turan itti mulʼifame; wantoota kanneenis maleekonni keessa ilaaluuf hawwu.’ 1 Phexiros 1:12”

“Kitaabni Qulqulluun dhaloota isa dhumaa kanaaf badhaadhina isaa walitti kuusee walitti hidheera. Taateewwan guguddoon hundinuu fi raawwiiwwan ulfaatoon seenaa Kakuu Moofaa keessa turan, bara dhumaa kana keessatti waldaa keessatti irra deebi’anii raawwatamaa turan, ammas raawwatamaa jiru.” Selected Messages, book 3, 338, 339.

Daaniʼeel Waaqayyoo saba isaa bakka buʼaa jira; isaanis guyyoota dhumaa keessatti Dubbii raajii irraa akka isaanii bittinnaaʼanii jiran argataniiru. Yeroo isaan dhugaa sana dammaqanii hubatanitti, kadhannaa Lewwoota boqonnaa digdamii jaha keessatti argamu fi akkasumas iccitii raajii isa dhumaa, yeroo qorannoon cufamu dura xiqqoo dura hiikamu sana hubachuuf kadhannaa dhiheessuun irraa eegama; kunis akka kadhannaa Daaniʼeel boqonnaa lama keessatti bakka buʼetti. Yoo fi yeroo isaan muuxannoo Daaniʼeel keessa seenan, ergamaan Gabriʼeel akka isaaniif “ogummaa fi hubannaa” kennuuf isaan tuqa, beeksisa, isaanittis ni dubbata. Warri ogeeyyiin immoo yeroo iccitiin raajii tokko hiikamu “dabalata beekumsaa” ni “hubatu.”

Innis natti hime; akkasumas naa dubbatees, “Yaa Daani'el, amma siif ogummaa fi hubannaa kennuuf ba'eera. Jalqaba kadhannaa kee irraa kaasee ajajni ba'eera; anis si argisiisuuf dhufeera; ati baay'ee jaalatamaa waan taateef, kanaaf dubbicha hubadhu, mul'atas qalbeeffadhu” jedhe. Daani'el 9:22, 23.

Mul’anni Daani’el akka xiyyeeffatee ilaaluuf itti himame, mul’ata “mareh” isa mul’achuu sanaati. Boqonnaa saddeet keessatti yeroo mul’ata “mareh” hubachiisuuf Daani’elitti himame sana, hojii itti ramadame Gabri’el hin xumurre ture. Boqonnaa sagal keessatti immoo hiika sana xumuruuf deebi’eera. Boqonnaa sagal keessatti Daani’el yeroo mootummaa Baabilon keessa jiraatu sana keessa hin jiru; garuu seenaa mootummaa Meedoo-Faarsi keessa jira.

Yommuu Gabri’eel Daani’elitti “dhimma sana hubadhu,” akkasumas “mul’ata sana qalbeeffadhu” jedhee ajaju, adeemsa yaadaa keessatti adda baasuu isa Daani’el akka hojii irra oolchu barbaadu ibsaa jira. Jechoonni “hubadhu” fi “qalbeeffadhu” jedhanii hiikaman jecha Ibrootaa tokkoo dha. Jechi sun “biyn” jedhu yoo ta’u, hiikni isaas yaadaan adda baasuu dha. Jechi Ibrootaa “dhimma” jedhamee hiikame immoo “dabar” dha; hiikni isaas “dubbicha” jechuu dha. Kanaafuu Gabri’eel Daani’elitti, akkasumas warra inni guyyoota dhumaatti bakka bu’u, Dubbii dhugaa sirriitti qooduuf beeksisaa jira.

Akka ati tolfamtaa taʼiisaaf, nama hojjetaa hin qaanofne, dubbii dhugaa sirriitti qooduu dandaʼu taʼuudhaan, Waaqayyo duratti fudhatamaa akka taatuuf jabaadhu. 2 Ximotewos 2:15.

Jechi “matter” jedhu Daaniʼelis boqonnaa kudhan, lakkoofsa tokko keessatti ni fayyadame; achittis yeroo sadii “thing” jedhamee hiikameera.

Waggaa Kiiros mootii Faares waggaa sadaffaatti, wanti tokko Daani’eelitti mul’ate; innis maqaan isaa Beltashaazaar jedhamee waamama ture; wantichis dhugaa ture, garuu yeroo murteeffame dheeraa ture; innis wanticha hubate, mul’atas ni beeke. Daani’eel 10:1.

Lakkoofsi keessatti, jechi “mul’ata” jedhu mul’ata “mareh” kan bifa mul’achuu ti; Daani’el immoo waanicha (dhimmicha) fi akkasumas mul’ata (“mareh”) lamaan isaanii iyyuu hubannaa qaba ture. Lakkoofsa digdamii sadiiffaa boqonnaa sagalaffaa keessatti, Gabri’el Daani’eliin dhimmicha fi mul’aticha sirriitti addaan akka qoodu isa barsiise; lakkoofsa tokkoffaa boqonnaa kudhanffaattis, inni dhimmicha (waanicha) fi mul’aticha (“mareh”) lamaan isaanii iyyuu hubannaa qaba. Gabri’el boqonnaa sagalaffaa keessatti Daani’elitti ibsaa jira; innis dhimmichaa fi mul’aticha gidduu garaagarummaa jiru akka beekuuf (sirriitti addaan qooduuf) isa akeekkachiisaa jira. Mul’atichi mul’ata “mareh” dha; “dhimmichi” yookaan “waanichi” immoo mul’ata “chazon” dha.

Boqonnaa saddeettaffaa keessatti mul’anni lamaan isaanii ibsamaniru, akkasumas garaagarummaan isaanii ni hubatama; sababiin isaas Daani’el mul’ata “chazon” hubachuu barbaade, Garbri’el garuu mul’ata “mareh” Daani’el akka hubatu barsiisuuf ajajame. Garbri’el hojii isaa, jechuunis Daani’el “dhimmicha” fi “mul’ata” akka hubatu gochuu, yeroo jalqabu, mul’ata lamaan sun mul’atawwan garaa garaa ta’uu isaanii Daani’el akka qalbeeffatu isa beeksisa.

Inniis natti himee dubbatee, “Yaa Daani’el, ani amma hubannaa fi beekumsa siif kennuuf ba’eera. Jalqaba kadhannaa kee keessatti ajajni ba’e, anis siitti mul’isuuf dhufeera; ati baay’ee jaallatamaa waan taateef, kanaaf dubbicha hubadhu, mul’atichas xiyyeeffannaadhaan ilaali. Torban torbaatamni saba kee irratti fi magaalaa kee qulqulluu irratti murtaa’eera; kunis fincila xumuruuf, cubbuu dhaabuuf, jal’inaaf araara buusuuf, qajeelummaa bara baraa galchuuf, mul’ataa fi raajii cufuuf, iddoo Hundumaa Caalaa Qulqulluu ta’e dibuuf. Kanaafuu beekii hubadhus; yeroo ajajni Yerusaalem deebisanii ijaaruu fi haaromsuuf ba’u irraa jalqabee hamma Masiihii Bulchaa sanatti torban torbaa fi torban jaatamii lama ni ta’a; daandiinis deebisee ni ijaaramti, dallaanis ni ijaarama, yeroo rakkinaa keessatti illee. Torban jaatamii lama sana booddee Masiihiin ni murama, garuu ofii isaatiif miti; sabni bulchaa dhufu sanaas magaalaa fi mana qulqullummaa ni balleessa; dhumni isaas akka lolaa ni ta’a, hamma dhuma waraanaatti ongaroon murtaa’ee jira. Innis torban tokkoof namoota baay’eedhaaf kakuu ni jabeessa; torbanicha gidduutti immoo aarsaa fi kennaa ni dhaabsiisa; bal’ina wantoota jibbisiisoo irraa kan ka’e ongaroo ni fida, hamma xumuraatti; wanti murtaa’es isa ongarame irratti ni dhangala’a.” Daani’el 9:22–27.

Gaabriʼel hiikni Daniel hiikkaa isaa kennu keessatti qaamoleen mulʼata “chazon” fi mulʼata “mareh” lamaan isaanii iyyuu akka bakka buʼan akka Daniel hubatu barbaade. Hiikni sun mulʼata lamaan isaanii iyyuu ilaaluuf ture; mulʼata iddoo qulqulluu fi loltoota irra miidhamaa deemuu ilaalu irraa, mulʼata Kiristoos Onkoloolessa 22, 1844 keessa Iddoo Hundumaa Caalaa Qulqulluu keessatti mulʼachuuf geesse sirriitti addaan qooduufis itti gaafatamummaan Daniel ture.

Gaabriʼel akka mulʼata galgalaa fi ganamaa sanaa keessaa waggoota dhibba afurii fi sagaltama jechuunis waggoota 2300 irraa “muramanii baafaman” kan ture, labsii Arxerksees bara 457 Dh.K.D. keessatti kennamerraa jalqabee, addatti Yihudootaaf akka taʼan ibsa. Lakkoofsa yeroo ammaa caqasaman keessatti, jechi “murtaaʼe” jedhu yeroo sadii ibsameera; garuu lakkoofsota sana keessatti jechoota Ibrootaa garaagaraa lama, lamaan isaanii hiika “murtaaʼe” jedhuun hiikaman, fayyadaman. Yeroo jalqabaaf “murtaaʼe” jechuun ibsame lakkoofsa afur keessaa isa digdamaa afurffaadha; jechi Ibrootaa sunis “chathak” jedhama, hiiknis isaa “muruun irraa baasuu” dha.

Inni ni ibsa akka Israaʼel yeroo qormaataa isa labsii sadaffaa Artaaksiiksis irraa jalqabe, kan dhagaan tumamuu Istifaanositti waggaa 34 A.D. keessatti xumuramu, kennameef ture adda baasa. Waggaawwan dhibba afurii fi sagaltamni “muramanii” turan; yeroo raajii gabaabaa raajii dheeraa waggaa kuma lamaa fi dhibba sadiittiin keessa jiru bakka buʼu turan. Lakkoofsi “dhibba afurii fi sagaltama” akka Yesus dhugaa baʼetti mallattoo yeroo qormaataa ti.

Achiis Pheexiros isa bira dhufee, “Yaa Gooftaa, obboleessi koo yoo na irratti cubbuu hojjete ani hamma si’a meeqaatti isaaf dhiisa? Hamma si’a torbaatti moo?” jedheen. Yesusis, “Ani sitti hin jedhu, Hamma si’a torbaatti; garuu hamma si’a torba dachaa torbaatamatti” isaan jedhe. Maatewos 18:22.

ይቅርታ ለመስጠት ፍጻሜ አለ፤ ያ ፍጻሜም “አራት መቶ ዘጠና” በሚለው ቁጥር ይወከላል። “አራት መቶ ዘጠናው” ዓመታት ከመዳናቸው ጀምሮ እስከ እስጢፋኖስ በድንጋይ ተወግሮ በተገደለበት ጊዜ የፈተናቸውን ዘመን ጽዋ እስከሞሉ ድረስ ለአይሁድ የተሰጠ የምሕረት ዘመን ይወክላል። “አራት መቶ ዘጠናው” ዓመታት ደግሞ በዘሌዋውያን ሃያ ስድስት ውስጥ ካለው የ“ሰባት ዘመን” እርግማን ጋር የተያያዘ ነው። መሬቲቱ ሰንበቶቿን እንደምታገኝ የሚጠቅሱ ሁለት ስፍራዎች ብቻ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ አሉ። የመጀመሪያው በዘሌዋውያን ሃያ ስድስት ውስጥ ይገኛል።

ܘܐܢ ܠܐ ܬܫܡܥܘܢ ܠܝ ܒܟܠ ܗܕܐ، ܐܠܐ ܬܗܠܟܘܢ ܒܩܘܒܠܝ؛ ܐܦ ܐܢܐ ܐܗܠܟ ܒܩܘܒܠܟܘܢ ܒܚܡܬܐ، ܘܐܢܐ، ܐܝܢ ܐܢܐ، ܐܪܕܝܟܘܢ ܫܒܥ ܙܒܢܝܢ ܥܠ ܚܛܗܝܟܘܢ. ܘܬܐܟܠܘܢ ܒܣܪܐ ܕܒܢܝܟܘܢ، ܘܒܣܪܐ ܕܒܢܬܝܟܘܢ ܬܐܟܠܘܢ. ܘܐܚܪܒ ܒܡܬܟܘܢ ܪ̈ܡܬܐ، ܘܐܦܣܩ ܨܠܡܝܟܘܢ، ܘܐܪܡܐ ܦܓܪ̈ܝܟܘܢ ܥܠ ܦܓܪ̈ܐ ܕܦܬܟܪ̈ܝܟܘܢ، ܘܢܦܫܝ ܬܬܥܒܪ ܒܟܘܢ. ܘܐܥܒܕ ܩܪ̈ܝܬܟܘܢ ܚܪ̈ܒܬܐ، ܘܐܝܬܝ ܡܩܕ̈ܫܝܟܘܢ ܠܫܡܡܐ، ܘܠܐ ܐܪܝܚ ܪܝܚܐ ܕܒܣ̈ܡܝܟܘܢ. ܘܐܝܬܝ ܐܪܥܐ ܠܫܡܡܐ، ܘܢܬܕܡܪܘܢ ܒܗ ܒܥܠܕܒܒ̈ܝܟܘܢ ܕܥܡܪܝܢ ܒܗ. ܘܐܒܕܪܟܘܢ ܒܝܬ ܥܡ̈ܡܐ، ܘܐܫܠܘܚ ܣܝܦܐ ܒܬܪܟܘܢ؛ ܘܬܗܘܐ ܐܪܥܟܘܢ ܫܡܡܐ، ܘܩܪ̈ܝܬܟܘܢ ܚܪ̈ܒܬܐ. ܗܝܕܝܢ ܬܬܒܣܡ ܐܪܥܐ ܒܫܒ̈ܬܝܗ̇، ܟܠ ܙܒܢܐ ܕܗܝ ܫܡܡܐ، ܘܐܢܬܘܢ ܒܐܪܥܐ ܕܒܥܠܕܒܒ̈ܝܟܘܢ؛ ܗܝܕܝܢ ܬܢܘܚ ܐܪܥܐ ܘܬܬܒܣܡ ܒܫܒ̈ܬܝܗ̇. ܟܠ ܙܒܢܐ ܕܗܝ ܫܡܡܐ ܬܢܘܚ؛ ܡܛܠ ܕܠܐ ܢܚܬ ܒܫܒ̈ܬܝܟܘܢ، ܟܕ ܥܡܪܝܢ ܗܘܝܬܘܢ ܥܠܝܗ̇. ܘܝܩܪܐ 26:27–35.

“ସାତ କାଳ”ର ଶାସ୍ତି, ଯାହା ଛବିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଚାରିଥର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଏହା ସୂଚିତ କରେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲୋକମାନେ ଛିତରାଇ ଦିଆଯିବେ, ସେତେବେଳେ ଦେଶ “ତାହାର ବିଶ୍ରାମବର୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଭୋଗ କରିବ।” ଦାନିଏଲ ଓ ସେହି ତିନିଜଣ ବୀରପୁରୁଷ ମୋଶାଙ୍କ ଶାପର ପୂରଣସ୍ୱରୂପ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦେଶକୁ ଛିତରାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେହି ସତ୍ତର ବର୍ଷର ଛିତରାହଟ, ଦୁଇ ହଜାର ପାଞ୍ଚଶେ କୁଡ଼ି ବର୍ଷର ଛିତରାହଟର ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଦୃଶ୍ୟ-ପାଠ ଥିଲା। ଏହା ଏକ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ଦୃଶ୍ୟ-ପାଠ ଥିଲା, ଯେପରିକି ଇଜେବେଲଙ୍କ ନିର୍ଯାତନା ସମୟରେ ଏଲିୟାଙ୍କ ସାଢ଼େ ତିନି ବର୍ଷର ଖରା। ସେହି ସାଢ଼େ ତିନି ବର୍ଷ ସାଢ଼େ ତିନି ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ବର୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲା, ଯାହା 538 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ 1798 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପାଳ ଶାସନର ବାରଶେ ଷାଷ୍ଠି ବର୍ଷ ସମାନ ଥିଲା। ସତ୍ତର ବର୍ଷ “ସାତ କାଳ”ର ଏକ ପ୍ରତୀକ ଥିଲା, ଯେପରିକି ସାଢ଼େ ତିନି ବର୍ଷ ବାରଶେ ଷାଷ୍ଠି ବର୍ଷର ଅରଣ୍ୟକାଳର ଏକ ପ୍ରତୀକ ଥିଲା। ଯିରିମିୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଦାନିଏଲଙ୍କ ବନ୍ଦୀତ୍ୱର ସତ୍ତର ବର୍ଷ, “ଚାରିଶେ ନବେ” ବର୍ଷକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲା।

Waaqayyo Gooftaan abbootii isaanii karaa ergamoota isaatiin ergaa itti ergaa, ganamaan kaʼees isaanitti erge; sababni isaas inni saba isaatiifii iddoo jireenya isaatiif garaa laafe. Isaan garuu ergamoota Waaqayyoo irratti qoosaa turan, dubbii isaas tuffatan, raajota isaas arrabsan; kunis hamma dheekkamsi Waaqayyoo saba isaa irratti kaʼutti, hamma furmaatni tokko illee hin jiraannetti taʼe. Kanaafuu inni mootii Kaldootaa isaan irratti fide; innis mana qulqullummaa isaanii keessatti dargaggoota isaanii goraadeedhaan ajjeese; dargaggeessa irratti, durba irratti, nama dulloome irratti, nama umurii irraa kan kaʼe hollatu irrattis garaa hin laafne; isaanii hundumaas harka isaa keessa kenne. Meeshaalee mana Waaqayyoo hundumaa, xixinnaa fi gurguddaa, qabeenya mana Waaqayyoo, qabeenya mootichaatii fi kan mootummaa isaa hundumaa—kanneen hundumaa Baabilonitti geesse. Isaanis mana Waaqayyoo guban; dallaa Yerusaalem diigan; manneen mootummaa ishee hundumaa ibiddaan guban; meeshaalee ishee bareedoo hundumaas barbadeessan. Warra goraadee jalaa baqatan immoo gara Baabilonitti boojiʼanii geessan; achittis hamma mootummaa Faares bulchutti isaafii ilmaan isaatiif hojjettoota taʼan; kunis dubbiin Waaqayyoo karaa afaan Ermiyaas dubbatame akka raawwatamuuf ture; hamma biyyattiin Sanbatawwan ishee gammadeeffattutti. Yeroo isheen ontee ciifte hundatti Sanbata eeggatte; kunis waggoota torbaatama guutuuf. Amma bara jalqabaa mootummaa Qiiros mootii Faares keessa, dubbiin Waaqayyoo karaa afaan Ermiyaas dubbatame akka raawwatamuuf, Waaqayyo hafuura Qiiros mootii Faares kakaase; kanaaf inni mootummaa isaa guutuu keessatti labsii baasee, barreeffamaanis akkana jedhe: “Qiiros mootichi Faares akkana jedha: Mootummoota lafa hundumaa Waaqayyo Gooftaan samii naaf kenneera; innis Yihudaa keessa Yerusaalemitti mana isaaf akka ijaaru na ajajeera. Saba isaa keessaa isin keessaa eenyutu jira? Waaqayyo Gooftaan isaa isa wajjin haa taʼu; innis ol haa baʼu.” 2 Seenaa Baraa 36:15–23.

Wabii keessatti eeruun biyyaan Sanbata ishee itti gammadditu lama qofa jira; isaanis bittinnaa’uu saba Waaqayyoo fi waggoota torbaatama booji’amummaa wajjin walqabatu; yeroo kanaan biyyattiin Sanbatoota ishee itti gammadditu argachuuf yeroo gahaa argatti turte. Kunis lakkoofsa Sanbatoota Yihudoonni biyyattiin boqonnaa akka argattu hin eeyyamne wajjin walqixa ture. Biyyattiin waggoota torbaatamaaf boqochuun ishee, waggoota guutuu fincila ajaja biyyattiin akka boqottu jedhu cabsuun itti raawwatame agarsiisa ture. Herregni salphaan ni mul’isa: waggoota “dhibba afurii fi sagaltama” fincilaan keessatti, waliigalaan waggoota torbaatama biyyattiin hin boqonne turan.

Waggoota dhibba afurii fi sagaltamni waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii keessaa akka yeroo qormaataa Yihudootaatiif murtaa’anii kutaman; “waggoota dhibba afurii fi sagaltama” sunis bittinaa’uu “yeroo torba” kan Lewwoota 26 keessatti ibsame waliin walitti hidhata kallattii qaba.

Mul’ata “chazon” kan waa’ee dhidhiitamuu fi mul’ata “mareh” kan waa’ee mul’achuu dhuma waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii adda addaa dha; garuu walitti hidhata kallatti qabuu. Akkuma Daani’elitti, sabni Waaqayyoo mul’ata lamaan kana sirriitti addaan qooduu qabu; yeroo walfakkaataattis walitti hidhata isaanii walii wajjin jiru beekuu qabu. Waggoonni torbaatamni booji’amuu, kan ajajawwan sadan Yihuudoonni akka deebi’anii Yerusaalem ijaaranii haaromsan isaanii geessisan, waggoota “afur dhibbaa fi sagaltama” Yihuudoonni kakuu lafichi boqonnaa akka argatu eeyyamu sana irratti fincilaa turan bakka bu’u turan.

Yommuu labsiin sadaffaan carraa isaanii deebi’anii ijaaruu adda baase, yeroo qorannoo isaanii ta’e waggoota “afur dhibba fi sagaltamii” isaaniif kennaman; akkuma yeroo wal fakkaataa sana keessatti ajajamuu diduun isaanii Yerusaalem baduu fi isaan bittinnaa’anii faca’uudhaan qoratamanitti. Dhuma “waggoota afur dhibba fi sagaltamii” lammaffaatti, ajajamuu diduun isaanii ammas badinsa Yerusaalemii fi saba Waaqayyoo hin beekne gidduutti bittinnaa’anii faca’uu isaanii ni fida ture.

Bittaan waggoota torbattama sana dura waggoota “dhibba afurii sagaltamii” fincilaan dursame; achii booddees booji’amni waggoota torbattama sun xumuramee, fincila dabalataan waggoota “dhibba afurii sagaltamii” biraan itti fufe.

ⵉⵣⵡⵉⵔⵏ ⵏ “ⴽⴽⵓⵥⵜ ⵜⵉⵎⵉⴹⵉ ⴷ ⵜⵥⴰ” ⵏ ⵓⵙⴳⴰⵙ, ⵡⵉⵏ ⵉⵙⴱⴱⵉⴱⵏ ⵙⴱⵄⵉⵏ ⵏ ⵉⵙⴳⴰⵙⵏ ⵏ ⵓⵙⵔⴼⴼⵓ ⵏ ⵜⴰⵎⵓⵔⵜ, ⵏⵏⴰⵏ ⵉⵡⴹⵏ ⵖⵔ ⵜⴰⴳⴳⴰⵔⵜ ⵏⵏⵙ ⵙ ⵜⵓⵔⴰⵣⴰ ⵏ ⵢⴻⵔⵓⵙⴰⵍⴻⵎ. ⴳ ⵜⴳⴳⴰⵔⵜ ⵏ “ⴽⴽⵓⵥⵜ ⵜⵉⵎⵉⴹⵉ ⴷ ⵜⵥⴰ” ⵏ ⵓⵙⴳⴰⵙ, ⵏⵏⴰ ⵉⵜⵜⵓⵙⴽⴽⴰⵔⵏ ⵙⴳ ⵙⵏⴰⵜ ⵉⴼⴹ ⵜⵉⵎⵉⴹⵉ ⵏ ⵓⵙⴳⴰⵙ, ⵢⴻⵔⵓⵙⴰⵍⴻⵎ ⵜⵜⵓⵔⴰⵣⴰ ⵢⴰⴷⴷⴰⴷⵏ, ⵎⴰⵙⵙⴰ ⵢⴻⵙⵓⵙ ⵉⵜⵜⵓⵙⴽⵏ ⵢⴰⵍ ⵜⴰⴳⴳⴰⵔⵜ ⵏ ⴽⵔⴰ ⵏ ⵓⵎⵏⵉⴷ ⵙ ⵜⵣⵡⵉⵔⵜ ⵏⵏⵙ.

Boojiʼamuu waggaa torbaatamaa kan Israaʼel dhugaa keessatti Baabilon dhugaa keessa ture, faffacaʼuu “yeroo torba” jedhuu kan argisiisu ture; obboleettii White immoo boojuu waggaa torbaatamaa kan Israaʼel dhugaa keessatti Baabilon dhugaa keessa ture, fakkeenya boojuu waggaa kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi jahaatamaa kan Israaʼel hafuuraa keessatti Baabilon hafuuraa keessa ture taʼuu isaa adda baasti.

“Mana Waaqayyoo biyya lafaa irra jirtu, yeroo dheeraa ari’atama hammaataa fi hin dhaabbanneen kana keessatti, akkuma ilmaan Israa’el yeroo booji’amuu isaanii keessatti Baabilon keessatti booji’amanii turan sana dhuguma booji’amtee turte.” Prophets and Kings, 714.

Waggootni dhibbaa fi jaatama sadii fi jaatamni ja’a bara 538 irraa jalqabee hamma 1798tti ture, “yeroo torbaa” sanaaf fakkeenya ture. Dhuma waggoota torbaatamaatti, Yihudoonni Yerusaalem deebisanii dhaabuu fi ijaaruuf deebi’an. Deebiin isaanii yeroo abboommiiwwan sadanii keessatti taasifame, mul’ata “mareh” isa waggoota kuma lamaa fi dhibbaa sadii, isa gara mul’achuu Kiristoos Bakka Hundumaa Irra Caalu keessatti Onkoloolessa 22, 1844tti geesse, jalqaba isaa (457 Dh.K.D.) mallatteesse. Abboommiiwwan sadan sun yeroo raajii sanaa jalqaba isaa mallatteessan; akkasumas yeroo raajii sanaa jalqabuuf abboommiiwwan sadan hundi barbaachisoo turan, jechuunis isaan abboommiin jalqabaa Qiirosiin kennameen deebi’anii ijaaruu jalqabanii turan iyyuu.

“ଏଜ୍ରାର ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସେହି ଆଦେଶ ମିଳେ। ପଦ 12−26। ଏହାର ସବୁଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ପର୍ଷିଆର ରାଜା ଆର୍ତ୍ତକ୍ଷସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ରି.ପୂ. 457 ମସିହାରେ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏଜ୍ରା 6:14ରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଯେରୁଶାଲେମରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୃହ ‘କୋରେଶ, ଦାରିୟାବେଶ ଏବଂ ପର୍ଷିଆର ରାଜା ଆର୍ତ୍ତକ୍ଷସ୍ତଙ୍କ ଆଜ୍ଞା [‘ଡିକ୍ରି,’ ପାର୍ଶ୍ୱଟୀକା] ଅନୁସାରେ’ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ତିନି ରାଜା, ଏହି ଆଦେଶକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭ କରିବା, ପୁନଃନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ମାଧ୍ୟମରେ, 2300 ବର୍ଷର ଆରମ୍ଭକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିଲା, ସେହି ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଏହାରେ ଆଣିଥିଲେ। କ୍ରି.ପୂ. 457 ମସିହାକୁ—ଯେତେବେଳେ ଆଦେଶଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା—ସେହି ଆଜ୍ଞାର ତାରିଖ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ସତ୍ତର ସପ୍ତାହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଶେଷ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଗଲା।” The Great Controversy, 326.

Bara 1798 irraa jalqabee hamma 1844tti, ergamoonni sadan kan Mul’ata keessatti ibsaman seenaa raajii keessatti mul’atan; akkuma ajajawwan sadan raajii waggoota kuma lamaa fi dhibba sadii jalqabuun mallatteessan, ergamoonni sadan sunis xumura raajichaa mallatteessan. Yeroon raajichaa dhufaatii ergamaa sadaffaatiin xumurame; akkuma inni dhufaatii ajaja sadaffaatiin jalqabame, sababni isaas Yesuus yeroo hunda dhuma waan tokkoo jalqaba waan sanaa wajjin walqabsiisee adda baasa.

Yihudoonni ajaja isa jalqabaatiin deebiʼuu jalqaban; seenaa ajaja isa lammaffaatiin immoo mana qulqullummaa sana xumuran. Ergamaan sadaffaan Onkololeessa 22, 1844 gaʼe; guyyaa sana dura immoo Miileroota jechuun namoonni sun Baabilon hafuuraa keessaa baʼanii mana qulqullummaa hafuuraa deebisanii ijaaruuf dhufan sana xumuranii turan. Innis xumuramuu qaba ture; sababni isaas Onkololeessa 22, 1844 ergamaan kakuu sun tasuma mana qulqullummaa isaatti dhufuu qaba ture. Manni qulqullummaa sun uummata Miileroota isa Onkololeessa 22, 1844 kakuu keessa seene sana ture; Pheexirosis isaan mana qulqullummaa akka taʼan ni ibsa.

Isinis immoo akka dhagaa lubbu qabeessaatti mana hafuuraa, luboota qulqulloota taʼuudhaaf ijaaramaa jirtu; aarsaa hafuuraa kan Yesuus Kiristoosiin Waaqayyo duratti fudhatama qabu dhiheessuuf. 1 Phexros 2:5.

Manni qulqulluun Millarii bara 1798 irraa kaasee hanga bara 1844tti ijaarame; kunis waggaa afurtamii jaha, yookaan raajii keessatti guyyoota sadii dha; Kristos immoo mana qulqullummaa tokko kaasuuf guyyoota sadii akka fudhatu adda baasee ibse.

Ayyaanni Faasikaa Yihudootaa dhiʼaatee ture; Yesuusis Yerusaalemitti ol baʼe; mana qulqullummaa keessattis warra loonii, hoolotaa fi gugee gurguran, akkasumas warra maallaqa jijjiiran taaʼanii argate. Innis xaxaa xixiqqoo irraa qawwee tolchee, isaanii hundumaa, hoolotaa fi loonis dabalatee, mana qulqullummaa keessaa baase; maallaqa warra jijjiiraniis facaasee, minjaalota isaanii garagale. Warra gugee gurguranittis, “Kana asii fuudhaa; mana Abbaa koo mana daldalaa hin godhinaa” jedhe. Bartoonni isaas, “Hinaaffaan mana keetii ana nyaateera” jechuun barreeffamee akka jiru yaadatan. Yeroo sanatti Yihudoonni deebisanii, “Ati waan kana gootuuf mallattoo akkamii nu agarsiista?” jedhanii isa gaafatan. Yesuusis deebisee, “Mana qulqullummaa kana diigaa; anis guyyoota sadi keessatti isa nan kaasa” jedheen. Kana irratti Yihudoonni, “Manni qulqullummaa kun ijaaramaa waggaa afurtamii jaha ture; ati immoo guyyoota sadi keessatti isa ni kaastaa?” jedhan. Inni garuu waaʼee mana qulqullummaa qaama isaa dubbachaa ture. Yohaannis 2:13–21.

Obboleettiin Waayitii yeroo ergamaan kakuu sanaa akkuma kitaaba Miilkiyaas keessatti ibsameetti tasa gara mana qulqullummaa isaatti dhufe, raajiin sun yeroo Kiristoos mana qulqullummaa qulqulleesse, akkuma kutaa Yohaannis irraa amma ibsame keessatti ifatti mul’isutti, raawwatameera jechuun adda baasti.

“Yeroo Yesuus mana qulqullummaa keessaa bittootaa fi gurgurtoota addunyaa baase qulqulleessetti, inni hojii ergamummaa Isaa—garaa namaa xuraa’ummaa cubbuutii irraa qulqulleessuu, jechuunis hawwiiwwan lafa irraa, kajeellaa ofittummaa, amala hamaa lubbuu balleessu irraa qulqulleessuu—labshe. ‘Kunoo, ani ergamaa koo nan erga; innis karaa ana dura qopheessa; Gooftaan isin barbaaddan immoo akkuma tasaa mana qulqullummaa isaatti ni dhufa; jechuunis ergamaan kakuu, isa isin itti gammaddan; kunoo, inni ni dhufa, jedha Waaqayyo gooftaa maccaa. Garuu guyyaa dhufaatii isaa eenyutu dhaabachuu danda’a? yeroo inni mul’atutti eenyutu dhaabachuu danda’a? inni akka ibidda nama baqsuutti, akka saamuna nama uffata qulqulleessuuttis ni ta’a; innis akkuma nama meetii baqsee qulqulleessu tokkootti ni taa’a; ilmaan Leewwiis ni qulqulleessa, akka warqee fi meetiitti ni baqsa; isaanis qajeelummaadhaan aarsaa Waaqayyoof ni dhiyeessu.’ Miilkiyaas 3:1–3.” The Desire of Ages, 161.

Mana qulqullummaa Yohaannis boqonnaa lammaffaa keessatti ibsame sun ijaaramuuf waggaa afurtamii fi jahatu fudhate; Yesus immoo mana qulqullummaa diigame sana guyyoota sadi keessatti akka dhaabu dubbate. Bara 1798 irraa hamma 1844tti waggaa afurtamii fi jahata; kunis mul’achuu ergamoota sadii (guyyoota), kan Mul’ata Yohaannis boqonnaa kudha afur keessatti ibsaman, agarsiisa; isaanis labsiiwwan sadii raajii waggaa kuma lamaa fi dhibba sadii jalqaban sanaan fakkeenyaaf dura ibsamanii turan. Waggaan afurtamii fi jahni sun yeroo keessaa Kiristoos mana qulqullummaa Millerite ol kaasee dha; yeroo sana dura garuu mana qulqullummaa hafuuraa fi Israa’el hafuuraa Baabilon hafuuraatiin miidhamee jalatti dhidhiitamaa ture.

Yommuu Kiristoos jalqaba hojii tajaajila Isaa keessatti Faasikaa irratti mana qulqullummaa qulqulleesse, akkuma Milkiyaas keessatti ibsame sanatti Raajii Ergamaa Kakuu kan tasa gara mana qulqullummaa Isaa dhufu sanaa raawwachaa ture. Onkoloolessa 22, 1844 irratti Kiristoos tasa gara mana qulqullummaa Isaa dhufe; mana qulqullummaa Isaa kan diigame ijaaruufis waggaa afurtamii jaha isa fudhateera.

“Dhufaatii Kiristoos akka luba keenya isa ol aanaa taʼee iddoo hundumaa caalaa qulqulluu sanaatti, qulqulleessuu mootummaa qulqulluu sanaatiif, akkuma Daaniʼel 8:14 keessatti mulʼifametti; dhufaatii Ilma namaa gara Isa Guyyoota Durii sanaatti, akkuma Daaniʼel 7:13 keessatti ibsametti; fi dhufaatii Gooftaan gara mana qulqullummaa Isaa, akkuma Miilkiyaas dursee dubbateetti, hundinuu ibsa taateuma tokkichaa dha; kunis immoo akkasuma dhufaatii misirrichaa gara fuudhaatti, fakkeenya durboota kudhanii keessatti Kiristoos Maatewos 25 keessatti ibseen, agarsiifama.” The Great Controversy, 426.

Dheekkamsi inni jalqabaa bara 1798tti xumurame; xumuri dheekkamsa isa dhumaa immoo bara 1844 ture. Jalqabni yeroo waggaa afurtamii ja’a sanaa, keessatti Kiristoos mana qulqullummaa Milleroota ol kaase, xumura sana agarsiise; sababiin isaas jalqabni fi xumuri lamaan isaanii iyyuu xumura dheekkamsa Waaqayyoo saba Isaa irratti qabuun mallatteeffamanii turan; mootummaa tokkoo xumura isaa Yesuus yeroo hundumaa jalqaba isaatiin walqabsiisee adda baasa.

Mata-duree itti aanu keessatti qajeelfama Gebri’eel Daani’eeliif kenne qorannoo keenya itti fufna.

“રેવેલેશનનું પુસ્તક લોકોને માટે ખુલ્લું કરવું જ જોઈએ. ઘણા લોકોને શીખવવામાં આવ્યું છે કે તે એક મુદ્રાંકિત પુસ્તક છે, પરંતુ તે માત્ર તેઓ માટે જ મુદ્રાંકિત છે જે સત્ય અને પ્રકાશને અસ્વીકાર કરે છે. તેમાં રહેલી સત્યતાઓની ઘોષણા કરવી જ જોઈએ, જેથી લોકોને તે ઘટનાઓ માટે તૈયાર થવાની તક મળી રહે, જે ખૂબ જલદી બનવાની છે. ત્રીજા દેવદૂતનો સંદેશ નાશ પામી રહેલા વિશ્વના ઉદ્ધાર માટેની એકમાત્ર આશા તરીકે રજૂ થવો જ જોઈએ.”

“Balaa guyyoota dhumaa nurra ga’eera; hojii keenya keessattis uummata balaa isaan keessa jiran sana irraa akeekkachiisuu qabna. Mul’anni raajii mul’ise kanneen ulfina guddaa qaban, yeroo dhihoo keessatti raawwatamuuf jiran, osoo hin tuqamin hin hafin. Nuyi ergamoota Waaqayyoo ti; yeroo dhabuufis nuuf hin jiru. Warri Gooftaa keenya Yesuus Kiristoos wajjin hojjettoota ta’uuf fedhan, dhugaa kitaaba kana keessatti argamu irratti fedhii gadi fagoo ni agarsiisu. Qalamaa fi sagalee isaanii fayyadamuudhaan, wantoota dinqisiisoo Kiristoos samii irraa mul’isuuf dhufe sana ifa gochuuf ni carraaqu.” Signs of the Times, July 4, 1906.