Kitaaba Yo’elii fi Waldaa Adveentistii Guyyaa Torbaffaa Laa’odiqiyaa — Lakkoofsa Digdamii Tokkoffaa

ଅକ୍ଟୋବର 22, 1844 ପରଠାରୁ, ଯେମାନେ ସତ୍ୟବାକ୍ୟକୁ ଯଥାର୍ଥରୂପେ ବିଭକ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିପାରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ସମୟର ପ୍ରୟୋଗ ଆଉ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ଏକ ସଠିକ ପ୍ରୟୋଗ ରହିନାହିଁ। ଏଗାରୋଟିଏ ପଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ 1290 ବର୍ଷର ଅବଧିକୁ 1844 ପରେ ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅବଧି ଭାବେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ହେବ, ଏବଂ 1844 ପରବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ପ୍ରୟୋଗ, ଅର୍ଥାତ୍ “ସମୟ”ର ଉପାଦାନ ବିନା ଥିବା ଏକ ଅବଧି, 1844 ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ସତ୍ୟକୁ ବୁଝାଯାଇଥିଲା, ସେହି ସତ୍ୟର ମୂଳଭୂତ ବୁଝାମଣିକୁ ଅବଶ୍ୟ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। 1290 ଏକ 30ର ଅବଧିକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଯାହା ପରେ 1260 ଆସେ। 1844 ପୂର୍ବରୁ ଯେ ବୁଝାମଣି ଥିଲା, ତାହା ହେଉଛି 508 ରୁ 538 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ତିରିଶି ବର୍ଷ ଅନ୍ତିଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କୁ 538 ରୁ 1798 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତୁତିକାଳକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲା।

୨୦ ଥେସଲୋନିକୀୟ ୨ରେ ପୌଲ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବା ବିଷୟ ହେଉଛି ସେହି ତିରିଶି ବର୍ଷର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ। ପୌଲ “ସମୟ” ବୋଲି କୌଣସି ଉପାଦାନର ସନ୍ଦର୍ଭ ଦେଇନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ସେହି ତିରିଶି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପୌରାଣିକ ପୌତ୍ତଲିକତା ପାପାତନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିବା ଭବିଷ୍ୟଦ୍ଦର୍ଶୀ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି। ତାହା ପରେ ପାପାତନ୍ତ୍ରୀୟ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସମୟର କୌଣସି ଉପାଦାନ ବିହୀନ ଐତିହାସିକ ବୁଝାମଣା, ବାଇବେଲୀୟ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ଚତୁର୍ଥ ରାଜ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚମ ରାଜ୍ୟକୁ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ; ଏହାର ପରେ ପାପାତନ୍ତ୍ରୀୟ ଦୁଇଟି ରକ୍ତସ୍ନାନର ପ୍ରଥମଟି ଆସେ; ଏବଂ ଏହିପରି ଏହା ଷଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟରୁ ଡ୍ରାଗନ, ପଶୁ ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ଭବିଷ୍ୟଦ୍ଦକ୍ତାଙ୍କ ତ୍ରିଗୁଣ ସଂଯୋଗକୁ, ସହିତେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାପାତନ୍ତ୍ରୀୟ ରକ୍ତସ୍ନାନକୁ, ପ୍ରତିରୂପ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Waggaa waggoota soddomaa booda yeroon raajii dhufu mallattoo jalqabaa kakuu Waaqayyoo saba filatamaa wajjin qabuuti. Ce’umsi aangoo lamaan waggoota soddomaa keessatti ta’u, kan itti aansee waggoota 1260 ari’atamaatiin hordofamu, qophii waggoota soddomaa Kiristoosii wajjin, kan itti aansee guyyoota 1260 fayyinaatiin hordofamu, ni walsima. Qophiin waggoota soddomaa kan mormituu-Kiristoosii qophii waggoota soddomaa Kiristoosii fakkeessuudhaan sobee hordofe. Dhumni waggoota soddomaa sun yookaan aangoo kennamuu Kiristoosii yeroo cuuphama Isaa agarsiisa, yookaan aangoo kennamuu mormituu-kiristoosii bara 538 keessatti agarsiisa. Aangoo kennamuun mormituu-kiristoosii deeggarsa dinagdee fi waraanaa mootummaa isa duraa irraa dhufe irraa argame; humni Kiristoos irratti dhangala’e immoo mootummaa inni waggoota soddomaa sana dura irraa ba’e irraa dhufe.

Yeroo lamaan gidduutti addaan cituun humna kennamuudhaan mallatteeffama; addaan cituun yeroo lamaan Abraamii fi Phaawulosiin ibsame immoo walbira qabuu salphaadhaan beekama. Adda-bahiinsa waggaa soddoma Abraamii fi Phaawulos keessatti, yeroo qophii waggoota soddoma duraa ture adeemsa kakuu bakka bu’a; innis sanyiiwwan Abraam raajii Gibxii keessatti garbummaa ta’uu guutuu akka danda’aniif humneesse. Waggaa dhibba afurii fi soddoma sun ammoo qoodama fakkeenyaa dabalataa qaba; jechuunis, yoo sirriitti hojii irra oole, waggoonni dhibba lamaa fi kudha shan jalqabaa bakka bu’aa Waaqayyoo fi Fara’ooniin bakka bu’amu. Yooseefiifii fi waggoota 215 jalqabaatiif Fara’oon gaarii ture; Musee fi waggoota 215 lammaffaatiif immoo Fara’oon hamaa ture.

መከፋፈል እዚ ክልተ ዘመናት ናይ ኣርባዕተ ወለዶታት ከም ዝኾነ ይለልይ። እተን ቀዳሞት ኣርባዕተ ወለዶታት ኣብ ልዕሊ እተን ዳሕረዎት ኣርባዕተ ወለዶታት መስመር ኣብ ልዕሊ መስመር ክንኣቱወን ንኽእል ኢና፣ እዚ ከም ዝግበር ከኣ ዮሴፍን ሙሴን፣ ነብያዊ ኣልፋን ኦሜጋን ኮይኖም፣ ምስ ሓደ ኣልፋ-ሰናይ ፈርኦንን ሓደ ኦሜጋ-ክፉእ ፈርኦንን ይተሓባበሩ። ካብዚ ተመሳሳሊ ምርመራ ብዙሕ ብርሃን ክርከብ ይከኣል እዩ፣ ኣነ ግና ብቐሊሉ ዝገልጾ ትንቢት ኣብራም ብዛዕባ እቲ ራብዓይ ወለዶ ኣብተን 430 ዓመታት ናይቲ ኣርባዕተ ወለዶታት ክልተ ምስክራት ከም ዝለልይ ምልክታ እዩ። እቲ ክልተ-ግዜ ውክልና ናይ ኣርባዕተ ወለዶታት ኣብ ዘርኢ-መዝገባት ዘፍጥረት ኣርባዕተን ሓሙሽተን ይርከብ። ቃየንን ሴትን ከም መጀመርታ ናይቲ ዝርዝር መስመራት ደም ምስ እንወስዶም፣ ካብ ሴት ክሳብ ኖህ ሸሞንተ ወለዶታት ከም ዘለዉ ንረክብ፣ እንተ ኣብ ማእከል ንኽፍሎም ከኣ ክልተ ዘመናት ናይ ኣርባዕተ ወለዶታት ውክልና ኣሎ። እዚ ኣብ ሸሞንተ ወለዶዊ መስመራት ናይ ሴትን ቃየንን ክልቲኡ ይርአ።

Seenaa boqonnaa afurii fi shanii keessatti jiru xumura sanyiiwwanii, jechuunis Nohiin, ni agarsiisu. Nohi akkuma qaawwa roobaa tiin bakka buufametti mallattoo kakuu Waaqayyoo namaooma wajjin qabuudha. Abraam akkuma dhagna qabanii tiin bakka buufametti mallattoo kakuu Waaqayyoo saba filatamaa wajjin qabuudha. Kakuuwwan lamaan sun yeroo hundumaa walitti hidhatanii jiru; Uumama boqonnaa kudha tokko keessatti, iddoo erga bishaan mootummaa Nohi booddee gamoon Baabel argamu keessatti, seenaa sanyii Abraamitti geessu ni kaa’ama. Keeyyata sana keessatti dhaloonni kudhan jiru, jechuunis saddeet miti. Keeyyata gara Abraamitti geessu fi keeyyata gara Nohiitti geessu keessatti kakuu Nohiifi kakuu Abraam ni bakka bu’ama.

Macaafa keessaa boqonnaa kudha tokko kan saba filatamaa ilaallatu keessatti dhaloonni lamaan keessaa keessaa lama ifa guddaa baatanii argina.

ኣብ ኤቤር ዝተገብረ መጽናዕቲ፡ በዓል ጊዜኡ ከም ቃል እብራይስጢ “Hebrew” ዝተፈልጠ ዝግለጽ ቃል እብራይስጢ ንመጀመርታ ጊዜ ዝተጠቐሰ መጽናዕቲ እዩ። ኣብ ትውልዲ ሕዝቢ ምሩጽ፡ ካብቶም ዓሰርተ ወለዶታት ሓደ “Hebrew” ተባሂሉ ተሰሚዑ ኣሎ፣ እዚ ድማ እቲ ሕዝቢ ምሩጽ ክፍለጥሉ ዝነበረ ስም እዩ። ኣብ ሰለስተ ጥቕሶታት፡ ኤቤርን ፈለግን ንልዩነት ናይቲ ምሩጽ ዘርኢ እብራውያን ምልክት ንምግባር ተጠቒሞም ኣለዉ። ኤቤር ማለት “ምስጋር” ወይ “እቲ ዝሰግር” ማለት እዩ፣ እዚ ድማ ሱር ናይታ “Hebrew” እትብል ቃል እዩ። ኣብራም ምልክት ናይቶም ካብ ባቢሎን ናብ ምድሪ ተስፋ ዝሰግሩ እዩ። “Peleg” ማለት “ምክፍፋል” ወይ “ምፍልላይ” ማለት እዩ፣ ከምቲ ኣብ ዘፍጥረት 10:25 ዝተጠቐሰ፣ ኣብ ዘመን ፈለግ “ምድሪ ተኸፊላ” ከም ዝነበረ ንሕና ንፈልጥ።

ଏବେର ଓ ପେଲେଗ ସତ୍ୟବାକ୍ୟକୁ ଯଥାର୍ଥରୂପେ ବିଭକ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ବିଭାଜନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି। ନୋହଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ଆଠ ଆଠର ଦୁଇଟି ଶୃଙ୍ଖଳା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା, ଯାହା ଚାରି ପିଢ଼ୀର ଦୁଇଟି ସମୁହକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କଲା, ଯେପରି ମିଶରର ୪୩୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ କରେ। ଆଦିପୁସ୍ତକ ଏଗାରୋର ବଂଶାବଳୀ ଆଠ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ପାଉଛି, କାରଣ ଏହା ଏକ ଚୟିତ ପ୍ରଜାର ବଂଶାବଳୀ। ଏହି ଚୟିତ ପ୍ରଜା ପାଞ୍ଚ ପାଞ୍ଚର ଦୁଇଟି ଦଳରେ ବିଭକ୍ତ, ଏହିପରି ସେମାନେ ଦଶ କୁମାରୀଙ୍କ ଉପମା ସହିତ ସମାନରେଖିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ହେଉଛି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଚୁକ୍ତିବଦ୍ଧ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଉପମା।

መረጋገጽ እቲ ሕሩይ ህዝቢ ዘለዎ ዘርኢ ስርዓት ውሽጢ፡ ስም ፈሌግ እና ታሪኻዊ ፍጻመኡ፡ ምክፍፋል ናይ ክልተ ዓይነት ጥበበኛታት ወይ ዓሻ ድንግላት ይወክል፤ እዚ ድማ ብትኽክል በታ ምድሪ ኣብ ግምቢ ባቤል ዝተኸፍለትላ ነጥቢ ታሪኽ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ። ኣብቲ ዝርዝር ዓሰርተ፡ ፈሌግ ቍጽሪ ሓሙሽተ እዩ፣ ምኽንያቱ ማእከል ዓሰርተ እዚ እዩ። ዔበር እቲ ዕብራዊ፣ ብኣብራም ዝተመሰለ፡ ኣብቲ ክልተ ዓይነታት ኣብቲ ግዜ ናይቲ ጭርሖ ኣብ ፍርቂ ለይቲ ምስ ዝተኸፍሉ፡ ዝሳገር እሞ ጥበበኛ ድንግሊ ዝኸውን ዓሻ ድንግሊ ይወክል። ዔበር፣ ብስም እቲ ቀዳማይ ዕብራዊ፡ ኣብራም ይወክል፣ ንሱ ድማ ብኪዳን እቲ ቀዳማይ ዕብራዊ እዩ። ጐይታ ንኣብራም ካብ ባቢሎን ምስ ጸውዖ፡ እዚ ነቲ መልእኽቲ ናይቲ ጭርሖ ፍርቂ ለይቲ ይመስል ነበረ፣ እዚ ድማ እቲ ክልተይ መልኣኽ ዝተሓየለሉ እዩ፣ ንሱ ድማ ንወዲ ተባዕታይን ንኣንስትን ካብ ባቢሎን ይጽውዕ።

Dubbii dubartoota durbaa kudhananii, Eber fi Pelegiin bakka bu’amee, sarara addaan qoodu kan Peleg yeroo balballi carraa qorumsaa cufamu dura, waamicha keessaa baʼuu agarsiisa. Hariiroo raajii keessatti Eber, Peleg booddee waggaa 430 jiraate; Peleg immoo waggaa 30 jiraate. Tarkaanfiin jalqabaa kakuu sadii-qabduu Abraam, Eber fi Pelegiin bakka buʼame. Abraam akkuma Eber fi Peleg, gareewwan lama gidduutti sarara addaan qoodu taʼe. Dabalataan Phaawulos raajii Abraam irratti godhe, dabalata Peleg raajii Eber irratti godheeti. Eber waggaa 400 lallabe; Peleg garuu waggaa 430 adda baasee mulʼise. Kanaaf Peleg Phaawulosin bakka buʼe; dabalanni Phaawulos waggaa 30 waggoota 400 sana irratti godhes akkasuma, tajaajilli Phaawulosis Peleg raajii Macaafa Qulqulluu keessatti adda baasuu ture. “Peleg” raajii Macaafa Qulqulluu keessaa inni Phaawulos adda baase sun, saba sana isa dhugaa irraa gara isa hafuuraa qoodamuu bakka buʼe.

ካብ ሴም ክሳብ ፔሌግ ሓሙሽተ ወለዶታት እዮም፣ ካብ ሩዕ ክሳብ ኣብራም ድማ ሓሙሽተ ወለዶታት እዮም።

Waggaa Soddoma keessaa jechuun isaanii mootummaa Waaqaa keessaa dha; kanaafuu kaayyoon lamaan kun walitti hidhata qabu. Jaarraan soddomaa jechuun yeroo tajaajilli eegalu agarsiisa. Akka Seera keessatti ibsameetti, Leewwonni tajaajila mana qulqullummaa isaanii jalqabuuf umuriin isaanii waggaa soddomaa taʼuu qaba ture (Lakk. 4:3). Yoseefis duruma Faraʼoon duratti dhaabatee bulchiinsa biyya Gibxii fudhatee hojii isaa jalqabe yeroo isaa waggaa soddomaa ture (Uma. 41:46). Daawitis mootii taʼee bulchuu jalqabe yeroo isaa waggaa soddomaa ture (2 Sam. 5:4). Akkasumas, Gooftaan keenya inni eebbifamaan yeroo tajaajila isaa ifatti jalqabe “waggaa soddomaatti siqaa” ture (Luq. 3:23). Kanaafuu lakkoofsi kun guutummaa qophii, gaʼeessummaa itti gaafatamummaa, fi seensa hojii mootummaa ykn tajaajila qulqulluu keessatti agarsiisa. Dubbii kana keessattiis hiikni isaa walfakkaata. “Waggaa soddomaa” jechuun yeroo namni tokko gaʼeessa taʼee, hojii itti kennameef qophaaʼee, waamicha isaa irratti hirmaachuuf dhaabbatu agarsiisa. Hiikni isaa bara lakkoofsaa qofa osoo hin taʼin, haala hafuuraa qophaaʼummaa fi seensa hojii Waaqayyoon murtaaʼe ibsa.

Yesuus yeroo tajaajila Isaa jalqabe waggaa soddoma ture.

ୟୋସେଫ ତିରିଶି ବର୍ଷ ବୟସରେ ମିଶରରେ ଫେରାଓଙ୍କ ସେବା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Raajiin Hisqiʼel yeroo tajaajila isaa jalqabu waggaa soddomaa ture; tajaajilli isaas waggaa digdamii lama ture.

Hisqiʼel barreeffamoota isaa keessatti raajota hundumaa caalaa wabiiwwan seenaa hedduu qaba. Barreeffamoota Hisqiʼel keessatti guyyoota adda baasuun mirkanaaʼuu dandaʼan irratti wabiiwwan kallattiin kudha sadii jiru; fi osoo isaanii hin beekin, qorattoonni Macaafa Qulqulluu fi seenaa tajaajilli isaa waggaa digdamii lama akka ture mirkaneessu; garuu digdamii lamaan mallattoo dhibba afurtamii afur kuma taʼuu isaa hin beekan.

Inni Daawit yeroo mootummaa jalqabe waggaa soddoma ture; waggaa afurtamaafis mootummaa ni bulche.

ዳዊት የነገሠበት አርባ ዓመት ምሳሌያዊ ቁጥር ነው፤ የ40 ዘመንም እንደ አብራምና ጳውሎስ 430 ዓመታት ነው፥ ምክንያቱም እነዚህ 40 ዓመታት በሁለት ክፍሎች (7 ተኩል እና 33 ዓመት) ተከፍለዋል። የዳዊት የአርባ ዓመት ንግሥና እነዚህ ሁለት ዘመናት ተጨማሪ ትንቢታዊ ምሥጢር አላቸው፤ ሌላ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምስክር እነዚህን ሁለት ዘመናት ሰባት ዓመትና ሠላሳ ሦስት ዓመት ብሎ ይመዘግባል። በሁለተኛ ሳሙኤል ያለው ተጨማሪ ስድስት ወር ምንን ይወክላል? 7.5 እና 33 እንዴት 40 ይሆናሉ? ስድስት ወር የሚሆን መደራረብ አለ፤ ይህም ትንቢታዊ እውነትን መወከል አለበት።

22 jechuun lakkoofsa fakkeenyaati; walitti dhufeenya Waaqummaa fi namummaa kan bakka bu’uudha, tajaajilli Hisqiʼeelis waggaa digdamii lama ture. Waggaa kudha afur Yooseefis yeroo lama, tokkoon tokkoon isaanii waggaa torbatti qoodameera; torban kakuu Kiristoosis yeroo walqixa lama kan guyyaa 1260 taʼanitti qoodameera; mootummaa Daawit isa waggaa afurtis yeroo lamaatti addaan citeera, akkasumas mallattoo dabalataa yeroo lamaan wal qunnamsiisu tokko ni jira.

Yesus Raajicha, Lubichaa fi Mooticha dha. Bara dhumaatti Inni waldaa Isaa injifattuu akka mallattoo ol kaasa; waldaan sunis Kiristoosiin, jechuunis raajicha, lubichaa fi mooticha, isa Waaqummaa Isaa namoota wajjin tokko godhateen bakka buufamti; namoonni sunis raajicha Hisqiʼel, lubicha Yoseef fi mooticha Daawitidhaan bakka buʼu. Mallattooleen afran sun gootota sadii boolla ibiddaa yeroo torba caalaa akka barameen olitti hoʼifame keessa turan bakka buʼu; ergasii inni afraffaan mulʼate, innis akka Ilma Waaqayyoo fakkaata ture. Addunyaan hundinuu ayyaana fakkii warqee Nebukadnezaar irratti bakka buufamte turte; hundi isaaniis waldaa injifattuu, jechuunis raajii namaa, luba namaa fi mootii namaatiin ijaaramte, Nama Waaqummaa afraffaadhaan utubamtu argan.

Raajii raajii keessaatti, afurtamni kudha-tokko keessaa kudhan Abramii dhibba afurii irraa baafame dha; afuris kudha-tokko keessaa kudhan afurtamii dha. Amal raajii kamiyyuu lakkoofsa afur keessatti argamu, mallattoo afurtamii wajjin walsimuu qaba; innis ammoo mallattoo dhibba afur wajjin walsimuu qaba. Haala dubbii kana keessatti, afur yeroo baay’ee “guutummaa addunyaa” bakka bu’a; kun hubannoo beekamaa dha; garuu akkasumas “adeemsa tokko” fi haala tokko tokko keessatti “badiisa adeemsaatiin dabalaa deemu” bakka bu’a.

Torban afur keessaa jalqabaa afran badii suuta suutaan mootummaa Roomaa Dhihaa irra gaʼe bakka bu’u. Roomaan Bahaa, kan Qonstantinoopoli keessatti argamtu, Sultaanota Usmaaniyaa afran jala harka kennuudhaan xumuramte. Sarara irratti sararaan Roomaan Bahaa fi Dhihaa yeroo afur keessatti suuta suutaan diigamte; kunis torban afurtiin bakka buufame, yeroo walfakkaataattis Islaamummaa torban shanaffaa fi ja’affaatiin gad buufamaa turte. Walitti isaanii sararoonni lamaan kufaatii Roomaa dhaloota torban afur keessatti mul’isu; yeroo waraanni Islaamummaa wajjin hammaataa deemus dhumarratti badiisa xumuraa geessa, yeroo sultaanonni afran Islaamaa mootummaa irratti olaantummaa fudhatan. Seenaa Dhihaa fi Bahaa jalqabe mootummaa Qonstantiin bara 330 keessatti qooduun.

Buunaa afurii Rooma lixaa bara 330 keessatti jalqabu; buunaa shanaffaa fi ja’affaan immoo humna Rooma bahaas bara 330tti jalqabde gad buusu bakka bu’u. Roomni bahaas ta’e Roomni lixaa lamaan isaanii iyyuu bara 538 keessatti aangoo phaaphaasii teessoo lafaa irra kaa’uuf hojii godhame keessatti qooda isaanii kennaniiru; kanaafuu sararoonni lamaan, lixaa fi bahaa, gaanfa lama Ameerikaa isa aangoo phaaphaasii seera Dilbataatiin deebi’anii teessoo irra kaa’an fakkeessu. Hariiroo raajii keessatti Roomni lixaa mallattoo harka mana amantaaati; Roomni bahaa immoo mallattoo harka mootummaa ti.

Dhiibbaa kufuu mootummaa Roomaa dhihaa fi bahaa keessatti, seenaa Roomaa paaphaasummaa ni ibsama. Waldaa bartootaa irraa eegalee, kan Efeesonin bakka buufamte, waldoonni sadan jalqabaa gara waldaa afraffaatti geessu; innis paaphaasummaa yoo ta’u, bara 538 irraa eegalee hamma 1798tti. Mul’ata boqonnaa kudha sadii keessatti, paaphaasummaan ji’oota afurtamii lamaaf akka mootummaa godhu ni beeksifama; madee du’aa isaa kan bara 1798tti argate, yeroo seera Dilbataa fayyifamutti. Bara 1844 booda “yeroon si’achi hin jiru”; kanaafuu ji’oonni afurtamii lamaan sun mallattoo yeroo ari’atamaa seera Dilbataa irraa eegalee hanga Mikaa’el ka’utti ta’u. Phaayoneeronni waldoonni, chaappaanii fi malakoonni sararoota seenaa sadii kan wal cinaa adeeman akka bakka bu’an hubatanii turan. Dhugaa ba’umsa raajii Roomaa dhihaa sarara Roomaa bahaa fi sarara Roomaa paaphaasummaa irratti diriirsuun hojii hiikaa raajii kan Miilerootaan itti fayyadame miti; ta’us, tarsiimoon sun hubannoowwan isaanii kanneen duraan dhaabbatanii jiran keessaa tokko illee hin faallessu.

Sarararraa irratti sarararraatti, malakata afran jalqabaa seenaa malakata shanaffaa fi ja’affaan bakka bu’ame irratti diriirfamuu qabu; akkasumas sararri waldoota sadan jalqabaa gara yeroo ari’atama paaphaasii waldaa afraffaa keessatti bakka bu’ameetti geessu diriirfamuu qaba. Sarara tokkoffaa irratti malakata afur, sarara lammaffaa irratti sultaana afur, sarara sadaffaa irratti waldoota afur. Lakkoofsi “afur” addunyaa guutuu bakka bu’a; garuu inni akkuma kana humna mootummaa yookaan amantii tokko keessaa badiisa tartiibaan adeemu illee bakka bu’a. Wanti inni bakka bu’u haala dubbichaa irratti murtaa’a.

Yeroo seerri Dilbataa ba’u aangoon paaphaasummaa deebi’ee ni haaromfama. Yeroo jalqabaaf paaphaasummaan aangoo argatetti, yeroo qophii waggaa soddomaa ture. Waldoota afran jalqabaa keessatti, waldoon afraffaan paaphaasummaa dha; waldoon jalqabaa immoo bartoota, Efesoon bakka buufamanii, ture. Dhaloonni sadan jalqabaa waldaa Kiristaanaa gara waldaa afraffaa jechuunis Xiyaatiraatti geessan; isheenis Iizaabeliin bakka buufamti. Yommuu Xiyaatiraatti geessan, bara 538 keessatti, Gumii Orliyaansitti seerri Dilbataa tumame; kanaanis yeroo madaan du’aa bara 1798 fayyetti, seerri Dilbataa Ameerikaa keessatti eenyummaa isaa ni argata.

1798 irraa jalqabee hamma seerri Dilbataa Ameerikaa keessatti baʼutti seenaa jiru waldoota afran jalqabaa keessatti bakka buʼamee jira. Waldoon afuraffaan, jechuunis Tiyaatiraa, seera Dilbataa, akkasumas ariʼatama paaphaasummaa isa itti aanu agarsiisa. Waldoon jalqabaa Efesoon, waldoon jaalala ishee isa jalqabaa dhabde, dhuma adeemsa badiisaa sadarkaa afuritti guddachaa dhufee irratti, jechuunis seera Dilbataa Tiyaatiraatti gaʼe. Dhaloonni gara seera Dilbataa Tiyaatiraatti geessu, dhaloota sadaffaa Phergaamooniidha. Tiyaatiraan seera Dilbataa irraa jalqabee hamma yeroo qorannaan cufamutti bakka buʼa; Phergaamoon immoo waliigaltee dhaloota sadaffaa, isa karaa Tiyaatiraaf qopheessu bakka buʼa. Dhaloonni sadaffaan Phergaamoon, fi waliigalteen inni bakka buʼu, yeroo Qonstantiinositti yeroo jalqabaaf raawwatame; inni seera Dilbataa isa jalqabaa bara 321 keessatti baase. Ameerikaan akka hoolaa Efesoonitti jalqabde; garuu yeroo isheen Tiyaatiraa deebiʼsitee teessoo irra kaaʼutti, akka bineensa guddaa dubbatti.

Balleeffamuu Ameerikaa suuta suutaan adeemu kan bakka bu’amu waldoota afran jalqabaa Mul’ataatiin dha. Balleeffamuun suuta suutaan adeemu mootummaa jahaffaa raajii Macaafa Qulqulluu dhaloota afur keessatti raawwatama; isaanis seera Dilbataa geessan, achittis bineensi lafaa akka jawwee dubbata. Dhaloonni dhumaa jawweedhaan bakka bu’ama; inniis bineensa lafaa irra deddeebi’u akkaataa Iddoo Biqiltuu Eeden keessatti ture sanaan; kanaafis Yohaannis Cuuphaanifi Yesus dhaloota dhumaa Israa’el durii, “dhaloota buuteyyii” jedhaniin waaman.

Jiilichi afraffaanii fi isa dhumaa yookaan “sanyii filatamaa” kan kumni dhibba tokkoo fi afurtamii afur bakka bu’u, yookaan immoo faallaa isaa, sanyii buutiiwwanii ti. Gareen tokko fakkii Kiristoos boca godhateera; gareen kaan immoo fakkii bineensaa—bofa sanaa. Sanyiin buutiiwwanii dubbii Waaqayyoo keessatti yeroo afuritti kallattiidhaan ibsameera. Naannoon dubbiichaa yeroo yeroo itti caqasamutti adda addaa dha.

Yoo “dhaloota bofa” jechuun, salphaatti, yaada tuffii garee namoota muraasa Yohaannis hin jaallanne irratti dubbate qofa utuu taʼe, ibsicha irratti waan jedhu hin jiru ture. Garuu jechi hundinuu keessatti Dubbii Waaqayyoo qulqulluu dha; kanaaf Yohaannis Saaduuqootaa fi Fariisotaaf maqaa addaa tokko kennaa ture. Maqaan sunis haala raajii taʼeen keessatti ibsame sanaan hiikama. Kutaa sana keessatti Yohaannis tajaajila isaa raawwataa akka jiru ibsama; achiis Saaduuqoonni fi Fariisonni seenaa keessatti ni galan. Lakkoofsa banu keessatti Yohaannis akka “sagalee isa lafa onaa keessatti” kan Isaayyaas taʼeetti ibsama.

መወዳእታ ወለዶ ናይ ጥንታዊት እስራኤል፡ ብሓደ ካብ በረኻ ዝወጸ ነቢይ፡ “ወለዶ ናይ ኣትማን” ተባሂሉ ይስየም። ዮሃንስ ድማ እቲ መገዲ ንልኡኽ ኪዳን ዘዳለወ ልኡኽ ሚልክያስ ዝኾነ ተራ ዝፈጸመ ነቢይ እዩ፤ ንሱ ድማ እቲ ብኢሳይያስ ዝተለለየ ድምፂ ኣብ በረኻ እዩ።

Yoo “baala” akka mallattootti yoo ilaalle, isaan “lallaba amantii” bakka bu’u jedhee argina. Ibsi jalqabaa Addaamii fi Hewaan wajjin wal qabata; isaan qajeelummaa isaanii dhabuu isaanii baala harbuutiin haguugan. Dura uffata ifaa, uffata qajeelummaa, uffatanii turan; garuu yeroo sun bade, akka Laa’odiiqeyaa qullaa ta’an hubatan; isaanis waan isaan barbaachisu hundi “baala lallaba amantii” duuba dhokachuu qofa ta’uu yaadu, kanaan wanti hundinuu gaarii ta’a jedhan. Itti fufee keessaa, Yohaannis Yihudoota Laa’odiiqeyaa dhiiga sanyii Abrahaam isaan oolchu irratti amananii jiran irratti kallattiidhaan ni dubbata; sababiin isaas of-tuulummaan isaanii baala duwwaa lallaba amantii qofa ture. Uffanni nama tokkoo eenyummaa isaa bakka bu’a.

Biqiltuun mallattoo namootaa fi mootummaa ti; firii, dameen, sanyiin, biyyeen, bishaan, hundeen akkasumas ifatti baalli hundinuu of keessaa mallattoo raajii addaa addaa qabu; garuu dhugaan isaanii hundinuu mallattoolee biroo sararoota raajii garaagaraa keessatti dhiyaatan, kuwaasuu mallattoolee raajii “muka” tokko ijaaran waliin walitti hidhata qabu. Dhugumatti, mallattoon raajii jalqabaa kan muka tokkoo, inni qormaata jireenyaa yookaan duʼaa akka bakka buʼu dha.

እቲ መልእኽቲ ዮሃንስ ብእቲ ዝነበሮ ክዳንን ብእቲ ዝበልዖ ምግብን ይውከል። ትንቢታዊ ምግቢ፣ ከምቲ ማና ኣብ መጀመርታ ጥንታዊ እስራኤል፣ ወይ እቲ እንጌራ ሰማይ ኣብ መወዳእታ፤ ክብላዕ ኣለዎ። እቲ ምግቢ ትንቢታዊ መርመራዊ መልእኽቲ ይውክል፣ እዚ ድማ ስጋ ክርስቶስን ደሙን ስለ ዝኾነ ክብላዕ ኣለዎ። እቲ ዮሃንስ ዝነበሮ ክዳንን እቲ ዝበልዖ ምግብን፣ ነቲ መልእኽትን ነቲ ንክርስቶስ መንገዲ ዘዳለወ መልእኽተኛን ይለልዩ። ዮሃንስ፣ ነቲ ናይ መወዳእታ መልእኽተኛ ንክርስቶስ መንገዲ ዘዳሉ ይመስል፤ እርሱ ድማ እቲ መልእኽተኛ ኪዳን እዩ፣ እሱ ኣብ ሕጊ ሰንበት ናብ ቤተ መቕደሱ ብሃንደበት ዝመጽእ። እዚ ምስ ተፈጸመ፣ እተን ዓያሱ ደናግል፣ እተን ድማ ሎዶቅያውያንን ክርዳድን ዝኾና፣ ነቲ ናይ መወዳእታ ራብዓይ ወለዶ ናይቶም ሕጋዊ ህዝቢ ኪዳን ኣብርሃም ምዃኖም ዝእመኑ ይውክላ፤ ልክዕ ከምቶም ፈሪሳውያንን ሳዱቃውያንን ኣብቲ ጊዜ ዮሃንስ ካብ በረኻ ምስ ተገልጸ።

Yohannis rifee gaala keessaa hojjetame, qomee gogaa hidhataa ittiin walqabatu kan qotiyyoonii fi bineensonni qonnaa waanjoo wajjin qaban fakkaatu uffate. Inni nyaata isaa hoomaa ture; kanaaf ergaan isaa hoomota, jechuunis Kataboota Qulqulluu keessatti mallattoo olaanaa Islaamaa ta’an, keessaa ture; ergaa isaa waa’ee Islaamaa immoo damma wajjin makate.

ମନ୍ନା ହେଉଛି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବାକ୍ୟର ଏକ ପ୍ରତୀକ, ଏବଂ ତାହାର ସ୍ୱାଦ ମଧୁ ପରି ଥିଲା; ଯେହିଁ ସ୍ୱାଦକୁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ଦର୍ଶୀମାନେ ସେମାନେ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ସନ୍ଦେଶର ସ୍ୱାଦ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି। ଯୋହନ ପଙ୍ଗପାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ଏବଂ ଉଠର ଚର୍ମର କଟିବନ୍ଧ ଓ ଉଠର ଲୋମ ଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ ଇସ୍ଲାମର ସନ୍ଦେଶ ଆଣିଥିଲେ। ପଙ୍ଗପାଳ ଓ ଉଠ—ଉଭୟେ ଇସ୍ଲାମର ପ୍ରତୀକ। ଇସ୍ଲାମର ସେହି ସନ୍ଦେଶ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବାକ୍ୟର ସେହି ଆଲୋକପ୍ରଦ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ମିଶିଥିଲା, ଯାହାକୁ “ମଧୁ” ବୋଲି ପ୍ରତିନିଧିତ କରାଯାଇଛି।

Yohannis salphaa Islaamaa qofa hin bakka buune; inni garuu akkuma Eliyaas lafa onaa keessaa dhufe; Yohannisis damma hin nyaanne, damma bosonaa nyaate; inni, akkuma Kiristoositti, dhaabbilee bara sanaa kanneen ergaa ofii isaanii kan akka dammaa qaban keessatti hin leenjifamne; kunis raacitii Fariisotaa fi Saadooqotaaatiin bakka buufama. Yohannis damma lafa onaa keessaa nyaate; inni dhaabbilee amantii bara isaa alatti Hafuura Qulqulluudhaan leenjifameef. Sabni mudhii baricha keessatti beekamu sirna hinqee kan namni uffata rifeensa gaalaa isaa itti hidhatu of keessaa qaba ture. Hinqeen sun Yohannisin bakka bu’a; inni mana qulqullummaa lafaa irraa gara mana qulqullummaa samii geessutti bakka jijjiirraa ture.

የዮሐንስ መገጣጠሚያ ልብስ በክርስቶስ ጥምቀት በተፈጸመበት በትክክለኛው ወቅት ይቀርባል፤ ይህም ዮሐንስ ያጠምቅበት ስፍራ የሚወክለው የመለወጫ ነጥብ ነበር። ያ ስፍራ ቤተ-አባራ ተብሎ ይጠራ ነበር፥ ትርጉሙም “የጀልባ መሻገሪያ” ማለት ነው፤ እርሱም እንደ ዮሐንስ ከምድረ በዳ እንደ ወጣ ጥንታዊ እስራኤል ወደ ተስፋይቱ ምድር የገባችበት ያው ስፍራ ነው።

Dhugumatti, sochiin dhibba afurtamii afur kuma ta’an warra Yohaannis bakka bu’ee ibsu dha; garuu nuti wanta salphaatti agarsiisaa jirru kana qofa: yeroo Yesus cuuphame, innis Yohaannisis dhaloota sana “dhaloota buutota” jedhaniin waaman ture. Yesus Seera Abboommii Kurnan Waaqayyoo guddisuu fi ulfina isaa mul’isuuf dhufe; akkasumas Inni dubbii hunda Macaafa Qulqulluu keessa jiru hundaaf kaka’umsa kenneera. Kanaaf, yeroo Inni dhaloota isa dhumaa Israa’el durii “dhaloota buutota” jedhee waamu, murtiin dhaloota sadaffaa fi afraffaa keessatti raawwatamaa jiru akka ta’e Abboommiin Lammaffaan ifatti adda baasee ibsu guutummaatti beeka.

Dhaloonni sadaffaa fi afraffaan murtii adeemsifamaa kan dhaloota afraffaatti xumuramu, inniis dhaloota buutiiwwanii taʼe bakka bu’u. Cuuphaan Kiristoos 9/11 fakkeessa. Dhaloonni Laaʼodiiqee warra Adveentistii Guyyaa Torbaffaa yeroo sanaa kaasee dhaloota isaa isa dhumaa keessa tureera. Ergaan Yohaannis gara Fariisotaa fi Saduuqootatti ture ergaa Laaʼodiiqee ture.

Yesus Galileerraa dhufe; kunis akka hiika qajeelfama marfataa Yohannisii fi hiika Bethabaraatti, bakka walii-galteen gara jijjiirama murteessaa tokkootti ceetu agarsiisa. Hojii Yohannisiin karaa qopheessuu sanaan ture, yeroo sana hojii Kiristoosiin kakuu cimsuuttis jijjiirame. Waggoonni soddomaa qophii sun dhumanii, waggoota sadii fi walakkaa fannoo duraatii fi boodaa turan jalqaban.

Ergaan Yohaannis jechuun badiisa Yerusaalemitti dheekkamsa dhufuuf jiru, badiisa akkasii immoo akkasuma xumura addunyaa fi dhaʼichoota torban isa dhumaa kan agarsiisu, akeekkachiisa ture. Ergaan akeekkachiisaa sun keessatti haala Islaamaa keessatti kaaʼamee ture; innis nama Maleakii keessatti ergamaa karaa qopheessu sana, fi sagalee Isaayyaas lafa ona keessatti dhageessisu sana qofa utuu hin guutin, ergaa Eliyaasis guuteen labsame; jechuunis uffanni Yohaannis akkuma kan Eliyaas wajjin wal fakkaate, ergaan Yohaannis immoo akkuma ergaa Eliyaas wajjin wal madaale.

Yoo yohaannis malee Eeliyaasiin gaafatanii, “inni nama akkamii ture?” jechuun utuu gaafatan, deebiin isaanii, “inni nama rifeensa qabu, mudhiis isaa hidhata gogaaatiin hidhamtee ture” ta’a ture. Tajaajilli Yohaannis kan ji’a jaha guutuun, kutaa keessatti dhaloonni xumuraa fi afraffaan ifatti adda baafamee hiikame keessatti bakka buufameera. Ergaan Laa’oodiqeyaa gara isaanii ergame, hojii ofiin isaanii saba kakuu Waaqayyoo ta’uu isaanii jedhu kallattiidhaan rukuta; akka dheekkamsi dhufu muka keessaa hidda isaatti qottoo buufamuun agarsiifamutti isaan akeekkachiisa. Ergaan sunis, adeemsa qormaataa Yohaannis jalqabe Kiristoos akka xumuru of keessatti hammata. Boodarra immoo keessatti Maatewos, Yesus Yihuudota “dhaloota buutii” jedhee waama; yaada mata-duree Yohaannis kan muka muruu irraa kaasame fudhatee, maaliif akka ta’e ibsa.

Akkuma ajajaatiin guyyaa murtii, akka abboommii lammaffaatti, dhaloota afraffaatti argama. Murtiin sun ergaa nuti dubbannu irratti hundaa’a; ergaan sunis garaa keenya keessaa ba’a. Ergaan nuti dubbannu sunuma, dhaloota filatamaa Phexrosiin “dhaloota filatamaa” jedhamee waamamu ta’uu keenya yookaan “dhaloota bofa” ta’uu keenya ni mul’isa. Gareen lameenuu adeemsa qormaataa tokko xumura irratti ni mul’atu; yeroo sana Kiristoos akkuma nama xurii haxaawee mana isaa qulqulleessu sana sagalee isaa ni qulqulleessa. Akkuma zayitii fakkeenya durboota kudhanii keessatti, ergichi garaa hamaa yookaan garaa gaarii ta’een bakka buufama. Wabii Kiristoos itti dabaluun, dhaloonni bofa kun, kan dhaloota afraffaa fi isa dhumaa ta’e, mallattoo barbaada; mallattoon isaanii kennamu immoo mallattoo Yoonaas qofa ture.

ᎦᎶᏁᏛ ᎠᏂᏧᏏ ᎤᏪᎧᏁᎴ ᎤᏂᏍᎦᏃᎮᏗ ᎠᎾᏓᏅᏙ ᎤᏂᏙᎯ ᎤᎾᏓᏤᎵᎬ ᎠᏂᏲᎵ ᎤᏂᏪᏥ ᎠᏁᎲᎢ, ᎠᎴ ᎤᏙᎴᎰᏒ ᎠᏥᏍᏚᎸᎢ ᎢᎬᏁᎸᎯ ᎤᏬᏂᏍᎬ ᎣᏂ ᏦᎾ ᎤᏤᎵ ᎠᏥᏃᎮᎸᎢ, ᎠᎴ ᏐᎶᎹᏅ ᎤᏤᎵ ᎤᎪᎯᏳᏗ ᎠᏥᏃᎮᎸᎢ. ᏥᏌ ᎤᏓᎴᎨᏒ ᎤᏂᏙᎴᎰᏒ ᎠᎴ ᏔᎵ ᎤᏂᏃᎮᎯ ᎬᏗ, ᎤᏬᎯᏳᎯᏍᏗᎭ ᎠᏂᏲᎵ ᎤᏂᏪᏥ ᎠᏁᎲᎢ Ꮎ ᏅᎩ ᎢᏯᏍᏆᏂᎪᏛ ᎤᏂᏍᎪᎸᎢ ᎨᏒᎢ, ᎥᏝᏰᏃ ᏅᎩ ᎢᏯᏍᏆᏂᎪᏛ ᎠᏥᏍᏚᎸᎢ ᎤᎵᏍᏆᏛ ᎨᏐᎢ.

ଏକ ଶତ ଚୁଆଳିଶ ହଜାର ହେଉଛନ୍ତି ପତାକା, କିମ୍ବା ଶେଷ ଦିନମାନଙ୍କର ଚିହ୍ନ, ଯେପରି ଦେବଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସବ୍ବାଥ ମଧ୍ୟ ଅଟେ। ଯୋନାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ପୁନରୁଥାନର ଚିହ୍ନ; ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଦିନ ଓ ଯୁଗରେ ଯିହୂଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଚିହ୍ନ ଥିଲା ତାଙ୍କର ବାପ୍ତିସ୍ମା, ଯେତେବେଳେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ପତିତ ହେଲେ, ଏବଂ ପରାବତରୂପେ ପ୍ରତିନିଧିତ ହେଲେ। “ଯୋନା”ର ଅର୍ଥ “ପରାବତ”। ଯୋନା, ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଯୋହନ, ଦାନିଏଲ, ଯୋସେଫ ଓ ଲାଜାର ଏହି ଏକ ଶତ ଚୁଆଳିଶ ହଜାରଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ସାଢେ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାସ୍ତାରେ ମୃତ ରହିବାରୁ ପୁନରୁଥିତ ହେବେ। ସେହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଲାଓଦିକିୟାରୁ ଫିଲାଦେଲଫିୟାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାକୁ ଥିବେ, ଏପରିଭାବେ ସାତଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟମ ହେବେ। ଯୋନା ବାପ୍ତିସ୍ମାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଜଳରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ମାଛ ଦ୍ୱାରା ଗିଲି ଦିଆଯିବାବେଳେ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଭାବେ ମରିଗଲେ। ପରେ ସେ ପୁନରୁଥିତ ହେଲେ; ଯେପରି ଯୋହନ ଫୁଟୁଥିବା ତେଲରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥିବାବେଳେ ପୁନରୁଥିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଯେପରି ଦାନିଏଲ ସିଂହମାନଙ୍କ ଗୁହାରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥିବାବେଳେ, ଏବଂ ଯେପରି ଯୋସେଫ କୁଆଁରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥିବାବେଳେ, ସେପରି ଲାଜାର ମଧ୍ୟ—ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ସମୟର ସିଲ୍ କରିବାର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ। ଯିହୂଦୀମାନେ ଯୋନାଙ୍କ ଚିହ୍ନକୁ, ଯାହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ପୁନରୁଥାନରେ ପ୍ରତିନିଧିତ, ଯେତେ ସ୍ପଷ୍ଟରୂପେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟରୂପେ ଆଡଭେଣ୍ଟିଜ୍ମ 9/11ର ଚିହ୍ନକୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଯାହା ଯୋନାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଅଟେ।

Nuti aadaa itti aanu keessatti mata dureewwan kana itti fufna.