Kitaabni Yo’el angafoota afur keessatti fincila isaanii dabalaa dhufe ragaa ta’een geggeessitoota mootummaa mootummaa Laa’odiiqeyaa Guyyaa Torbaffaa Adveentistii fuuldura dhaabdi. Angafootni afur sunis Hisqi’eel boqonnaa saddeet keessatti ibsaman jiru; achitti namoonni digdamii shanan kan angafoo afuraffaa ta’an aduutti sagadu. Bara 1901, fincila bara 1888 irraa waggaa kudha sadii booda, waldaan Adveentistii mootummaa mootummaa waldaa sana geggeessuuf koree tokko hundeesse.
Walgahii raawwachiiftuu Konfaransii Waliigalaa isa jalqabaa yeroo sirna haaromsa guddaa irratti taa’ame Walga’ii Konfaransii Waliigalaa bara 1901tti hundeeffame; miseensota 25 of keessatti qabas ture. Kun koree bara 1901 dura ture irraa babal’ina guddaa ture; koreen sun miseensota 13 qofa qaba ture. Miseensonni waggoota keessa dabalaa dhufaniiru; garuu Yesuus yeroo hunda dhuma jalqaba wajjin wal simsiisa. Jalqabni miseensota 25 ture; keessaa tokko hoogganaa ta’ee, kunis tarsiimoo mana qulqullummaa keessatti argamu tokko wajjin wal qixa ture; innis luboota 24 fi angafa luba tokko of keessatti qabaa ture.
Yihudaa fi Saanhədriin yeroo Kiristoositti mallattoolee fincila lama dha. Saanhədriin waldaa Adveentistii Guyyaa Torbaffaa Laa’oodiqiyaa bakka bu’a. Hirmaannaan Saanhədriin fannifamuu Kiristoos keessatti qabu, gahee Adveentizimiin yeroo rakkoo seera Dilbataa keessatti qabu fakkeenyaan mul’isa. Saanhədriin—yaa’ii olaanaa Yihudootaa isa Yerusaalem keessatti argamu, luboota angafoo, maanguddootaa fi barreessitoota irraa ijaarame, Lubicha Olaanaa Qayyaafaasin durfamu—dhimmawwan gara du’a Yesuusiitti geessan keessatti gahee giddugaleessaa taphate.
Yeesus ergaa Getesemaanee keessatti qabamee booda (dabarfamee kennuun Yihuudaan qindaa’e), halkan mana Qayyaafaa keessatti Sanhedrin duratti geeffame. Isaan isa irratti murtii balleessaa baasuuf ragaa barbaadan; dhuma irratti ragaawwan isa arrabsan fi fincila kakaasuu irratti himatan dhiyeessan.
ይቅያፋስ በቀጥታ ኢየሱስን እርሱ መሲሕ እንደሆነ (ወይም የእግዚአብሔር ልጅ) ሲጠይቀው፣ ኢየሱስ የሰጠው አዎንታዊ መልስ፣ “አንተ አልህ” የሚለው፣ ሊቀ ካህኑን “ስድብ!” እንዲል አደረገው። ሸንጎውም ሞት የሚገባው መሆኑን ፈረደበት። በሮማውያን አገዛዝ ሥር የሞት ፍርድ ለማስፈጸም ሥልጣን ስላልነበራቸው፣ የሮማ ግዛት አስተዳዳሪ ለነበረው ለጶንጤዎስ ጲላጦስ አሳልፈው ሰጡት፤ ይህም የሮማውያን የግድያ ፍርድ እንዲፈጸምበት በመንግሥት ላይ አመፅ እንዳነሣ በመክሰስ ነበር። እውነተኛው ስቅለት ግን በጲላጦስ ትእዛዝ ሥር በሮማውያን ወታደሮች ተፈጸመ፤ ነገር ግን ይህ የሆነው ጲላጦስ ለዋና ካህናቱና ለሕዝቡ ግፊት ከተገዛ በኋላ ብቻ ነበር (እነርሱም ኢየሱስ እንዲሞትና በራባስ እንዲፈታ ጠይቀው ነበር)።
“Yeroo Kiristoos lafa kana irra turetti, addunyaan Barabbaasin filatte. Har’as addunyaanii fi waldoonni amantii filannoo isuma sana gochaa jiru. Haalli gantummaa, fudhatama dhabuu, fi fannifamuu Kiristoos irra ga’e irra deebi’amee raawwatameera; ammas immoo bal’ina guddaadhaan irra deebi’amee raawwatama. Namoonni amaloota diinaa sanaan ni guutamu; gowwoomsaan isaas isaan gidduutti humna guddaa qabaata. Hamma ifni didamutti, hamma sanaan hubannaa dogoggoraa fi wallaalchi ni jiraata. Warri Kiristoosin didanii Barabbaasin filatan gowwoomsa badiisa geessisu jalatti hojjetu. Ibsa sobaa fi ragaan sobaa gara fincila ifaatti ni guddatu. Iji yommuu hamaa ta’u, qaamni hundi dukkanaan guutama. Warri jaalala isaanii hoogganaa Kamiif iyyuu Kiristoosiin alatti kennan, gowwoomsa nama hawwatu tokkoon, kan humna isaa jalatti lubbuun dhugaa dhaga’uu irraa garagalee soba amanuutti geeddaramtu, qaama, lubbuu, fi hafuuraan to’annaa jala akka jiran of argatu. Isaan kiyyoo keessatti qabamanii ni fudhatamu; gocha isaanii hundumaanis, ‘Barabbaasin nuuf gadi dhiisaa; Kiristoosin garuu fannisaa’ jedhan iyyu.”
“ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। କ୍ରୁଶରେ ଯେ ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅଭିନିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ପୁନରାୟ ଅଭିନିତ ହେଉଛି। ଯେ ସଭାମଣ୍ଡଳୀମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ଏହା ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରେମ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥାୟୀ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଭାବେ ବସି ନଥାଏ, ସେତେବେଳେ ମାନବ ସ୍ୱଭାବ କ’ଣ କରିପାରେ ଏବଂ କ’ଣ କରିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହା କିଛି ଘଟି ପାରେ, ତାହା ଦେଖି ଆମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେବାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଭୟାବହତାର କୌଣସି ପ୍ରକାଶ ଦେଖି ଆମେ ବିସ୍ମିତ ହେବାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ନିଜ ଅପବିତ୍ର ପାଦତଳରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସେହି ଆତ୍ମା ଅଛି, ଯାହା ଯୀଶୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିବା ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କରେ ଥିଲା। ବିବେକର କୌଣସି ଗ୍ଲାନି ବିନା, ସେମାନେ ନିଜ ପିତା ଶୟତାନଙ୍କ କର୍ମ କରିବେ। ସେମାନେ ସେହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ, ଯାହା ବିଶ୍ୱାସଘାତକ ଯିହୂଦାଙ୍କ ଅଧରରୁ ନିସ୍ସରିତ ହୋଇଥିଲା, ଯଦି ମୁଁ ଯୀଶୁ କ୍ରିଷ୍ଟଙ୍କୁ ତୁମମାନଙ୍କ ହାତେ ସମର୍ପଣ କରିଦେଉଁ, ତେବେ ତୁମେ ମୋତେ କ’ଣ ଦେବ? ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ରଜନମାନଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱାସଘାତିତ ହେଉଛନ୍ତି।” Review and Herald, January 30, 1900.
Yoo kutaan kun dhugumaan waan inni jedhu hiiku ta’e, yeroo sanatti warri “Barabaas filachuu” jedhamanii adda baafaman wanta kutaan sun barsiisu hubachuu hin danda’an. Namoonni sun warra 2 Tasalonqee keessatti ibsaman, sababni isaas dhugaa waan hin jaallanneef gowwoomsaa cimaa fudhatanidha. Isheen warra Barabaas filatan ilaalchisee akkana jetti: “Warri jaalala isaanii Kiristoosiin alatti geggeessaa kamiyyuu irratti kennan, hawwii sammuu nama boojiʼu tokkoo jalatti, qaama, lubbuu fi hafuura isaanii wajjin of argatu; hawwii sun baayʼee nama hawwata; humna isaa jalattis lubbuun dhugaa dhagaʼuu irraa garagaluun soba amanu.” Warri Barabaas filachaa jiran, mallattoo fannoo fi seera Dilbataa dura humna Seexanaa jala jiru. Haala sana keessa yeroo jiranitti wanta kutaan sun barsiisu hubachuu hin dandaʼan. Kanaafuu isaan akkana jedhu: “Haalli yeroo Obboleettii Waayit jechoota kana barreessite ture seenaa addaa sanaaf ture malee ammaaf miti.” Tarii akkanas jedhu: “Isheen waaʼee Kiristaanummaa akka waliigalaatti dubbachaa jirti; kun immoo kallattiidhaan Adveentistoota Guyyaa Torbaffaatti hin hojjetu.” Oduu faayidaa hin qabnedha.
ନିଶ୍ଚୟ, ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ୍ ସେହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଲେଖିଥିବା ସମୟର ଐତିହାସିକ ପରିସ୍ଥିତି ଆସଲେ ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଇତିହାସ ଉପରେ ଏକ ଟିପ୍ପଣୀ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟରେ ଯୋହନଙ୍କ ମାମଲାରେ ଯେପରି, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ଦକ୍ତାଙ୍କୁ ଲେଖିବାକୁ କୁହାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ “ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିଛ, ଏବଂ ଯାହା ଅଛି, ଏବଂ ଏହା ପରେ ଯାହା ହେବ” ତାହା ଲେଖିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ଦକ୍ତା ବର୍ତ୍ତମାନ ଥିବା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ସେହି ସମୟରେ ଯାହା ହେବାକୁ ଯାଉଛି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଲିପିବଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
መሪሕነት ኣድቨንቲዝም በሕዝቅኤል 25 ሰባት ይውከል፤ እዚኣቶም ድማ በትንቢታዊ መስመር ከራሕ፣ ዳታንን ኣቢራምን ጋር ዝቖሙ 250 ሰባት ጋር ይሰማምዑ እዮም። ብእኡ መጠን ኣገዳሲ ድማ፣ ኣብ 1888 ዓመፀኛታትን ኣብ ሚኒያፖሊስ ጠቕላላ ጉባኤን ዝነበሩ ብእህት ዋይት ከራሕ፣ ዳታንን ኣቢራምን ዝደገሙ ዓመፅ ከም ዝኾኑ ተለልዮም ነበሩ። እህት ዋይት ብቐጥታ ትምህርቲ ትህብ እያ ከም እቲ መልኣኽ ራእይ ኣሰርተ ሸሞንተ ምስ ወረደ ምድሪውን ብኽብሩ ምስ ኣብረሃፀ፣ እቲ ዝናብ ዳሕረዋይ ይጅምር።
“Rooba isa dhumaa kun saba Waaqayyoo irratti buʼuu qaba. Ergamaan humna qabeessi tokko samii irraa gad buʼuu qaba, lafti guutuunis ulfina isaatiin ifa argachuu qaba.” Review and Herald, April 21, 1891.
സഹോദരി വൈറ്റ് നേരിട്ടുതന്നെ ഉപദേശിക്കുന്നത്, വെളിപ്പാട് പതിനെട്ടിലെ ദൂതൻ 1888-ലെ ജനറൽ കോൺഫറൻസിൽ A. T. Jones ഉം E. J. Waggoner ഉം നൽകിയ സന്ദേശങ്ങളോടുകൂടെ ഇറങ്ങിവന്നുവെന്നതാണ്. അവർ കോൺഫറൻസിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ, അവിടെയുള്ള കലാപം മൂലം അത്യന്തം മനംനൊന്ത്, സ്വന്തം സാധനങ്ങൾ ചുമടുകെട്ടി അവിടെ നിന്ന് പോകാൻ അവർ തീരുമാനിച്ചു; എന്നാൽ ഒരു ദൂതൻ അവരോടു, അവിടെ തന്നെ തങ്ങി ആ ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞു, കാരണം അത് കോരാഹിന്റെ കലാപത്തിന്റെ ആവർത്തനമായിരുന്നു. അത് അന്ത്യദിവസങ്ങളിലെ സാക്ഷ്യത്തിനായല്ലെങ്കിൽ, ആ ദൂതൻ അതു രേഖപ്പെടുത്തണമെന്നു ആഗ്രഹിച്ചതെന്തിന്? അത് അന്ത്യദിവസങ്ങളിലേക്കുള്ള ഒരു സാക്ഷ്യമാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ അർത്ഥം മറ്റെന്താകാം? ലൗദികേയയിലെ ഏഴാം ദിന അഡ്വെന്റിസ്റ്റ് സഭ ഞായറാഴ്ച നിയമസങ്കടകാലത്ത്, പ്രത്യേകിച്ചും അതിലേക്കു നയിക്കുന്ന ചരിത്രത്തിൽ, സൻഹെഡ്രിന്റെ പാതകളിൽ നടക്കുമെന്നതല്ലാതെ മറ്റൊന്നാകാനാകുമോ?
Jones na Waggoner ergaa isaanii akka “ergaa qajeelummaa amantiidhaan, dhugumaan,” “ergaa Laa’odiiqeyaa,” “ergaa qajeelummaa Kiristoos” fi “ergaa ergamaa sadaffaa” ta’ee bakka bu’amee ture. Warri finciltoonni ergaa sana ni morman; akkasumas qajeelfama Hafuura Raajii fi ergamtoota walga’ichaa filataman ni didan. Obboleettiin Waayit akkasumas ni barsiisti yeroo gamoowwan guguddoon Magaalaa Niiw Yoorkii tuqaa tokko humna Waaqayyootiin gad bu’anitti, Mul’ata 18:1–3 ni raawwatama. Erga 9/11 jalqabee asitti, hoggansi mootummaa amantii guyyaa torbaffaa Laa’odiiqeyaa fincila Qooraah, fincila namoota durii digdamaa shanan sanaa, fincila hoggansaa bara 1888 keessa ture fi fincila Saanhediriin yeroo fannoo duraatti geessutti ture irra deebi’anii jiru. Namoonni digdamaa shanan sun, lubummaa Leewwotaa sobaa bakka bu’anii agarsiisan fakkeenya dha.
ዘርዓ ሌዊ ኣገልግሎቱ ክጅምር እንከሎ ዕድሜኡ 25 ዓመት ክኸውን ነበረ።
Waaqayyo immoo Museetti dubbatee, “Kun isa Lewwonni argatanidha: umuriin isaanii waggaa digdama shanii jalqabee ol yoo taʼe, hojii dunkaana walgaʼii keessatti tajaajiluuf haa seenan; gaafa immoo waggaa shantama gaʼan, hojii tajaajila sana irraa haa dhaaban, siʼachi hin tajaajilin. Garuu dunkaana walgaʼii keessatti hojii eegumsaa eeguu irratti obboloota isaanii wajjin haa tajaajilan malee, hojii biraa tokko illee hin hojjetin. Akka kanaatti waaʼee hojii isaanii ilaalchisee Lewwotaaf goota” jedhe. Lakkoobsa 8:23–26.
Laawiin tajaajila isaa umurii waggaa digdamii shaniitti jalqaba; waggaa digdamii shaniif tajaajilee, hamma waggaa shantamaatti tura. Ergamichi Kakuu inni Milkiyaas boqonnaa sadi keessatti ibsame, akkuma Inni Onkoloolessa 22, 1844 godhe sana, yeroo seera Dilbataa keessatti Laawota qulqulleessaa fi isaanii irraa xureessummaa keessaa baasaa jira.
Kunoo, ani ergamaa koo nan erga; innis karaa ana dura qopheessa; Gooftaan isin barbaaddan immoo, utuu hin eegamin mana qulqullummaa isaa ni dhufa; jechuunis ergamaa kakuu sanaa, isa isin itti gammaddan; kunoo, inni ni dhufa, jedha Waaqayyo gooftaa loltootaa.
Garuu guyyaan dhufaatii isaa eenyutu dandaʼa obsuu? Inni yeroo mulʼatutti eenyutu dhaabachuu dandaʼa? Inni ibidda baqsuutii fi saamuna warra uffata qulqulleessanii fakkaataatii. Inni akkuma nama meetii baqsee qulqulleessu tokkootti taaʼee, ilmaan Lewwii ni qulqulleessa; akkuma warqee fi meetii baqsanii qulqulleessanitti isaan ni xureessa irraa ni baasa; isaanis qajeelummaan aarsaa Waaqayyoof akka dhiʼeessaniif. Achiis aarsaan Yihudaa fi Yerusaalem akka bara duriitti, akka waggoota jalqabaatti Waaqayyotti ni tola. Miilkiyaas 3:1–4.
Lakkoofsi “25” akka mallattootti, Lewwii amanamaa qofa utuu hin taʼin, Lewwii sobaa illee bakka buʼa. Kanaafuu “25” akka mallattootti addaan baafamuu gosoota waaqeffattootaa lamaan ni mulʼisa; isaanii jechuun durboota ogeeyyii fi gowwoota, hoolotaa fi reʼoota, qamadii fi haramaa taʼan iyyuu. Lakkoofsi digdama shan Lewwii qofa osoo hin taane, akkuma barbaachisummaa isaatiin addaan baafamuu (qulqulleessamuu) Lewwootaas bakka buʼa. Addaan baafamuun sun seera Dilbataatti raawwatama; kunis mata-duree dubbii raajii Waaqayyoo keessaa isa ijoo dha. Kanaaf, boqonnaan digdama shanaan Maatewos keessatti argamu, Maatewos digdama afur keessatti raajii Yesuus waaʼee dhuma biyya lafaa dubbate itti fufu qofa taʼuun isaa ni mala.
Yesuus maʼbadicha keessaa baʼee achii adeeme; bartoonni isaas ijaarsaawwan maʼbadichaa isa argisiisuuf gara isaa dhufan. Yesuus immoo isaanii, “Isin wantoota kana hundumaa hin argitanii ree? Dhugumaan isinitti nan jedhu, asitti dhagaan tokko illee kan irratti hafuu jiru hin taʼu; hundinuu ni diigama” jedheen. Maatewos 24:1, 2.
ଯେତେବେଳେ ଯୀଶୁ ମନ୍ଦିରରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ସେ ପୁନର୍ବାର କେବେ ଫେରି ଆସିଲେ ନାହିଁ। ତେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ପଦଗୁଡ଼ିକରେ ଯୀଶୁ ସାନହେଦ୍ରିନ୍ର ଉପରେ ନ୍ୟାୟଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେହି ନ୍ୟାୟ “ଆଠ”ଟି ହାୟ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି; ଏପରିକରେ ସେହିଟି ନୌକାରେ ଥିବା ଆଠ ଆତ୍ମା, ସୁନ୍ନତିର ଆଠମ ଦିନ, ପୁନରୁତ୍ଥାନର ଆଠମ ଦିନ, ଏବଂ ଆବ୍ରାହାମଙ୍କ ଆଠ ପିଢ଼ୀ—୪୩୦ ବର୍ଷ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସବୁକୁ—ଜାଲିଆତିସ୍ୱରୂପ ଅନୁକରଣ କରେ। ଏହି ଜାଲିଆତି ସଂଖ୍ୟା “ଆଠ” ଜାଲିଆତି ଲେବୀୟଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱିତ ଅଟେ।
Dhugumaan isinittan jedhu, wantoonni kun hundinuu dhaloota kana irratti ni dhufu.
Yaa Yerusaalem, Yerusaalem, ati raajota ajjeeftu, warra gara keetti ergamanis dhagaadhaan rukuttu, akkuma lukkuu ilmaan ishee qoochoo ishee jalatti walitti qabdu, ani yeroo meeqa ilmaan kee walitti qabuuf fedhaan ture; isin garuu hin feene! Kunoo, manni keessan onaa ta’ee isiniif dhiifameera.
Ani isiniin jedha; kanaa booddee hamma isin, “Kan maqaa Gooftaaatiin dhufu eebbifamaa dha” jettanitti, ana hin argitan. Maatewos 23:36–39.
Maatewos boqonnaa digdamii lamaffaa fakkeenya warra hamaa hidhamanii tuutatti walitti qabamuu agarsiisuun xumurama; akkasumas walitti dhufeenya dhumaa Kiristoosii fi Yihuudota mormitootaa gidduu tureen xumurama. Ergasii boqonnaa 24 keessatti Inni mana qulqullummaa yeroo dhumaatiif dhiisee ba’a; hojii Isaa Israa’el duriitiif godhu ni dhaaba. Boqonnaan sun akkuma itti jalqabeenitti xumurama; jechuunis, “manni isaanii duwwaa ta’ee isaaniif dhiifameera” jechuun labsama; innis yeroo jalqabaaf mana qulqullummaa qulqulleessetti “mana Abbaa Kootii” jedhee waame, amma immoo mana Yihuudotaa duwwaa ta’eera.
Boqonnaa 24 keessatti, Yesus waaʼee mana qulqullummaa fi badiisa isaa isa dhiʼachaa jiru ilaalchisee gaaffiiwwan deebisuuf jira. Badiisni sun dhaloota sana mataa isaa keessatti raawwatamuu qaba ture; dhaloonni sunis dhaloota buutota ture. Inni mana qulqullummaa sana irraa baʼee deebiʼee akka hin deebine waan taʼeef, raajiiwwan inni dhiheessu Israaʼel hafuuraa malee Israaʼel jechuun hiika qabatamaa irratti kan xiyyeeffatan miti. Akkuma inni Israaʼel durii wajjin godhe, yeroo Kiristoos mana qulqullummaa isa taʼe waldaa Adveentistii Guyyaa Torbaffaa Laaʼodiiqeyaa irraa baʼu; yeroo walfakkaatu keessatti, mana qulqullummaa namaa kan kumaa dhibba afurtamii afur taʼe bara baraaf mana qulqullummaa Waaqummaa wajjin walitti ni hidhama. Yeroo Yesus mana qulqullummaa Israaʼel durii irraa baʼe, ummata kakuu isaa duraanii sana bara baraaf ni hiike.
ମାଥିଉଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ବାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଂଶଟି, ଆଦିପୁସ୍ତକର ଏକାଦଶରୁ ବାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଧାରାର ଓମେଗା ଅଟେ। ଆଦିପୁସ୍ତକର ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଏହି ଧାରା ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ, ସେଥିରେ ବାବେଲ ଏବଂ ବାବେଲର ମୃତ୍ୟୁ-ନିୟମର ଆରମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ; ଏହା ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ ସତରୋତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ଏକାଦଶ ପଦରେ ତାହାର ଓମେଗା-ପୂରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେହି ପଦଟି ଏକାଦଶରୁ ବାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଠିତ ପଦଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁ ଅଟେ। ଆଦିପୁସ୍ତକ, ମାଥିଉ ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟର ଏକାଦଶରୁ ବାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଧ୍ୱଜ, କିମ୍ବା ତାହାର ଜାଲ ଧ୍ୱଜକୁ, ବିଶେଷ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ। ଆଦିପୁସ୍ତକରେ ସେହି ଧ୍ୱଜ ଥିଲା ସୁନ୍ନତ; ମାଥିଉରେ ସେହିଟି ଥିଲେ ପିତର ଏବଂ ସେହି ଶିଳା, ଯାହା ଉପରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ନିଜ ଚର୍ଚ୍ଚ ନିର୍ମାଣ କରିବେ; ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟରେ ସେହିଟି ଥିଲା ସେହି ଜାଲ ପଶୁ, ଯେ ଥିଲା, ଅଛି, ଏବଂ ଉଦ୍ଭବ କରିବ, ଯେ ଅଷ୍ଟମ, ତଥାପି ସପ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ, ଏବଂ ଯେ ପରେ ଅଜଗର ସହ ବିବାହିତ ହୁଏ।
ଏଗାର ଓ ବାଇଶ ହେଉଛି ଦୈବତ୍ୱ ଓ ମାନବତ୍ୱର ସଂଯୋଗକୁ ଚିହ୍ନିତ କରୁଥିବା ପ୍ରତୀକ; ଏହି ସଂଯୋଗଟି ନିଜେ ସେହି ବିଷୟ, ଯାହା କ୍ରୀଷ୍ଟ ନିଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆମ ହୃଦୟ ଓ ମନରେ ଲେଖିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ହୋଇଛି। 11 ଓ 22 ହେଉଛି ଏକ ଶତ ଚୁଆଳିଶ ହଜାରଙ୍କ ଚୁକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ। ମାଥିଉର ତେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ମିଥ୍ୟା ପୁରୋହିତତ୍ୱ ଆଠଟି ହାୟ ପାଇଲା; ସେହି ସମୟରେ ସତ୍ୟ ପୁରୋହିତତ୍ୱ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲା। ପୁରୋହିତମାନେ ସାତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ରୀକୃତ ହେଲେ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ଦିନରେ ସେମାନେ ସେବା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
Akka tasaa kan guyyoonni torban qulqulleessummaa luboota isaanii, kan guyyaa saddeettaffaatti tajaajilli isaanii itti jalqabe, Lakkoobsa boqonnaa saddeetii fi lakkoofsa tokko keessatti jalqaban; “81” jechuun mallattoo lubootaa ti.
እግዚአብሔርም ለሙሴ እንዲህ ብሎ ተናገረው፤ አሮንንና ከእርሱ ጋር ልጆቹን፣ ልብሶቹንም፣ የቅባት ዘይቱንም፣ ለኃጢአት መሥዋዕት የሚሆን ወይፈንም፣ ሁለት አውራ በጎችንም፣ ቂጣ ያልገባበት እንጀራ የሞላበትንም ቅርጫት ውሰድ፤ ማኅበሩንም ሁሉ ወደ መገናኛው ድንኳን ደጅ ሰብስብ። ሙሴም እግዚአብሔር እንዳዘዘው አደረገ፤ ማኅበሩም ወደ መገናኛው ድንኳን ደጅ ተሰበሰበ። ሙሴም ለማኅበሩ፤ እግዚአብሔር እንዲደረግ ያዘዘው ይህ ነገር ነው አለ። …
ሰባት ቀን የመቀደሳችሁ ዘመን እስኪፈጸም ድረስ ከመገናኛውም ድንኳን ደጅ አትውጡ፤ ሰባት ቀን ይቀድሳችኋልና። ዛሬ እንደ ተደረገው፣ እንዲሁ ለእናንተ ማስተስረይ ይሆን ዘንድ እግዚአብሔር እንዲደረግ አዟል። እንግዲህ እንዳትሞቱ፣ የእግዚአብሔርንም ትእዛዝ ትጠብቁ ዘንድ፣ ሰባት ቀን ቀንና ሌሊት በመገናኛው ድንኳን ደጅ ትቀመጣላችሁ፤ እንዲህ ታዝዬአለሁና። አሮንና ልጆቹም እግዚአብሔር በሙሴ እጅ ያዘዘውን ሁሉ አደረጉ። በስምንተኛውም ቀን ሙሴ አሮንንና ልጆቹን እንዲሁም የእስራኤልን ሽማግሌዎች ጠራ፤ አሮንንም፦ ለኃጢአት መሥዋዕት አንድ ጥጃ፣ ለሚቃጠልም መሥዋዕት እንከን የሌለበት አንድ አውራ በግ ውሰድልህ፤ በእግዚአብሔርም ፊት አቅርባቸው አለው። … ሙሴም፦ የእግዚአብሔርም ክብር ይገለጥላችሁ ዘንድ እግዚአብሔር እንድታደርጉት ያዘዘው ነገር ይህ ነው አለ። … አሮንም እጁን ወደ ሕዝቡ አንሥቶ ባረካቸው፤ የኃጢአትንም መሥዋዕት፣ የሚቃጠለውንም መሥዋዕት፣ የደኅንነትም መሥዋዕቶች ካቀረበ በኋላ ወረደ። ሙሴና አሮንም ወደ መገናኛው ድንኳን ገብተው ወጡ፤ ሕዝቡንም ባረኩ፤ የእግዚአብሔርም ክብር ለሕዝቡ ሁሉ ተገለጠ። ከእግዚአብሔርም ፊት እሳት ወጥታ በመሠዊያው ላይ የሚቃጠለውን መሥዋዕትና ስብን በላች፤ ሕዝቡም ሁሉ ባዩ ጊዜ እልል አሉ በግንባራቸውም ወደቁ። ዘሌዋውያን 8፥1–5፣ 33–36፤ 9፥1፣ 2፣ 6፣ 22–24።
Boqonnaa digdamii sadii Lewwota sobaa yeroo Lewwotni dhugaan chaappaa godhamanitti mul’atan adda baasa. Boqonnaan digdamii lamaffaa Maatewos namni tokko illee kana booddee Yesuusin gaaffii dabalataa akka hin gaafanneen xumurama; ergasii boqonnaa digdamii sadi keessatti Inni wayyoo saddeet kaa’ee, yeroo qorumsi Saanhediriin cufame fi murtiin raawwachiisummaa yeroo sana jalqabamuu akka qabu adda baasa. Boqonnaa digdamii afur keessatti, Inni mana qulqullummaa akka mana Yihudootaa ta’e adda baasa. Tartiiba boqonnaawwan keessaa arguuf baay’ee barbaachisaa dha.
Maatii boqonnaawwan kudha tokko irraa hanga digdamii lamaatti jiran, keessatti xumura cufamuu kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afurii, haala kakuu Waaqayyoo saba filatamaa wajjin qabu keessatti ni mul’isu. Mallattoon Paalmoonii kan alfaa ta’e boqonnaa kudha tokkoo, fi mallattoon Isaa kan oomeegaa ta’e boqonnaa digdamii lamaa, seenaa boqonnaawwan sana keessa jirutti ni dabalu.
Boqonnaa digdamii saddeetoffaan araara, lakkoofsa digdamii saddeetoffaan akka bakka buufamutti, Waaqummaa fi namummaa walitti makamuu dha. Garuu boqonnichatti dubbatamaa kan jiru murtii hojii raawwachiisaa qamadii keessa biqilan hamootaa, lubummaa sobaa, Leewwota sobaa dha. Lubni hundinuu Leewwii ture; garuu Leewwiin hundinuu luba hin turre. Sanyiiwwan Leewwii keessaa, hidda dhiigaa Aaron qofa lubummaaf gaʼumsa qaba ture. Macaafni Qulqulluun Leewwonni umurii waggaa digdamii shaniitti tajaajila jalqabu akka qaban ni ibsa; ilmaan Qohaat garuu umurii waggaa soddomatti tajaajilu turan.
Waaqayyo Musee fi Arooniin akkana jedhee dubbate: “Ilmaan Leewwii keessaa ilmaan Qohaat walitti lakkaaʼaa, maatii isaanii akkaan, mana abbootii isaanii akkaan; warra waggaa soddoma irraa jalqabanii hamma waggaa shantamaatti jiran hundumaa, warra hojii hojjechuuf gara raayyaa seenan, hojii godoo walgaʼii keessatti hojjetan.” Lakkoobsa 4:1–3.
Lakkoofsi “30” luboota dhiiga sanyii Qohaat keessaa turan bakka bu’a; Qohaat ilmi Leewwii ture, ilmi Qohaat immoo Amraam ture, Amraam immoo abbaa Aroon ture. Leewwii jechuun “Waaqayyotti maxxane ykn Isa wajjin walitti hidhame” jechuudha. Qohaat jechuun “argamuu Isaa marfamanii walitti qabaman” jechuudha. Amraam jechuun “ummata ol kaafame” jechuudha; Aroon immoo “baataa ifaa ykn araaraa ol kaafame” jechuudha. Isaan kun walumaa galatti sochii Galaana Diimaa irraa gara Siinaa geessu agarsiisu; kanaanis kakuu Waaqayyoofi dhibba tokkoo fi afurtamii afur kuma sana gidduu jiru fakkeenyaan mul’isu; isaan mana qulqullummaa namummaa ti, yeroo Kiristoos hamba isaa gara mana qulqullummaa Isaatti walitti qabuuf harka Isaa yeroo lammaffaaf diriirsutti mana qulqullummaa waaqa irraa ta’e wajjin walitti makamu; achittis Inni isaan ol isaanii kaasa, isaanis akkuma Shaadraak, Meshaak fi Abednegoo Inni ibse sana, Lubicha Ol Aanaa Samii wajjin ifni isaanii ni ibsa.
Lakkoofsi “30” yeroo qophii lubootaatiif bakka bu’a; 25 immoo, umurii Leewwota akka ta’e irraa ka’uun, sarara irratti sararaan 30 irratti hojii irra ooluu qaba; sababiin isaas lubni hundinuu Leewwii ture, garuu Leewwiin hundinuu luba hin turre. Soddoma yeroo qophii isa bara 1989 keessatti, yeroo dhumaatti jalqabe bakka bu’a; innis Seera Dilbataa Ameerikaa keessatti xumurama. Lakkoofsi digdama-shan, akka mallattoo Leewwotaatti, akkasumas mallattoo addaan ba’iinsa garee lamaanii dha; haala luboota wajjin walqabateenis addaan ba’iinsa tokko adda baasa. Digdama-shan Seera Dilbataatti addaan ba’iinsa Leewwotaa fi Leewwota sobaa mallatteessa; akkasumas keessatti luboota dhugaa fi Leewwota dhugaa ilaalchisee garaagarummaa uuma; haa ta’u malee, akka Leewwota sobaa wajjin jiru sanaatti, addaan ba’iinsa hamaa miti.
କୋହାଥ ଲେବୀୟମାନଙ୍କର ତିନୋଟି ପ୍ରଧାନ ଶାଖାମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲେ (ଗେର୍ଶୋନ ଓ ମେରାରୀ ସହିତ)। ଯାଜକୀୟ ବଂଶ ବିଶେଷଭାବେ କୋହାଥଙ୍କ ବଂଶଧର ଆହାରୋନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଆସିଥିଲା। ଆହାରୋନ ଲେବୀଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ପୀଢୀୟ ବଂଶଧର ଥିଲେ, ଏବଂ ଯାଜକୀୟ ବିଶେଷାଧିକାର ଏହି କୋହାଥୀୟ ଶାଖାର ଭିତରେ କେବଳ ତାଙ୍କ ପୁରୁଷ ବଂଶଧରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମିତ ଥିଲା। ସମଗ୍ର କୋହାଥୀୟମାନେ (କୋହାଥଙ୍କ ସମସ୍ତ ବଂଶଧର) ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ବହନ କରିବାର ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ କେବଳ ଆହାରୋନଙ୍କ ବଂଶମାତ୍ର ବେଦୀ ଓ ପବିତ୍ରସ୍ଥାନରେ ଯାଜକୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିପାରୁଥିଲେ। ଆହାରୋନ ଯୋଏଲଙ୍କ “ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ” ସହିତ, କିମ୍ବା ଯିହିଜ୍କିୟେଲ ଅଧ୍ୟାୟ ଆଠର “ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ” ସମାନ ଚତୁର୍ଥ ପୀଢୀର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି।
Sirni walitti dhufeenya tajaajilaa 24 (qoodamota) lubootaaf (akkasumas warra Leewwotaa luboota hin taaneef hojii deeggarsaa keessatti, kan akka sirboota taphatanii fi eegdotaa karraatti) ramadame, Mootii Daawit dhaan hundeeffame. Daawit ilmaan Aroon tajaajila wal-duraa duubaan raawwatamuuf sirna walitti dhufeenya 24tti (qoodamota 24tti) qoodde (1 Seenaa 24:1–19). Daawit, gargaarsa luboota Zaadoq (sanyii Eleʼaazaar irraa) fi Ahimelek (sanyii Itamaar irraa) waliin, isaan garee 24tti qoodde (16 maatii guddaa Eleʼaazaar irraa, 8 immoo Itamaar irraa). Tartii tajaajila isaanii murteessuuf ixaan buufame.
Mana hojii torbaan tokkoof tajaajila ture (Sanbata irraa kaasee hanga Sanbataatti), waggaatti yeroo lama, akkasumas ayyaana guguddoo yeroo ayyaaneffatamanitti manneen hojii hundi walitti tajaajilu turan (Faasikaa, Pheenxeqoosxee, Godoo). Daawitis akkasuma Lewwota luboota hin taʼin hojii muuziqaa, eeggumsa karraa, fi kkf. tajaajilaniif manneen hojii 24tti qopheesse (1 Seenaa 23–26). Sirni kun yeroo Solomoonitti hojii irra oole (2 Seenaa 8:14), yeroo Mana Qulqullummaa Lammaffaattis itti fufe. Zakkaariyaas, abbaa Yohannis Cuuphaa, mana hojii Abiyaa keessa ture—Luqaas 1:5; 1 Seenaa 24:10. Tartibni manneen hojii luboota 24 sanaa ixaan filatame, Zakkaariyaasis mana hojii Abiyaa keessatti argama ture; innis manneen hojii digdamii afur keessaa mana hojii “saddeettaffaa” bakka buʼa ture. Zakkaariyaas jechuun “Waaqayyo ni yaadata” jechuudha, maqaan abbaa isaa Abiyaa immoo “Waaqayyo abbaa koo dha” jechuudha.
Abbaan inni samii waadaa isaa, ergamaa karaa Masiihii qopheessu kaasuuf gale, yaadate. Garuu Zakariyaasis seera Dilbata wajjin wal simata; achittiin Sabatni, guyyaa namoonni yeroo hundumaa yaadachuu qaban, qormaata isa dhumaa ta’a. Zakariyaas lubaa, gosa Abiyaa keessaa ta’e bakka bu’a; innis gosa “saddeettaffaa” dha. Zakariyaas ergaa ergamaa hin amanu, hanga ilmi isaa Yohaannis dhalatutti arrabni isaa ni cufa. Yommuu Yohaannis dhalatu, Zakariyaas marii waa’ee maqaa Yohaannis irratti ta’utti seena; achiis ni dubbata. Dubbiin raajii kan bara dhumaa yeroo Ameerikaan akka jawwee dubbattutti raawwatama.
እቲ ሻምናይ መዓልቲ ምስ መጸ፡ ነቲ ሕፃን ኪገዝሩ መጹ፤ ብስም ኣቦኡ ድማ ዘካርያስ ኪብልዎ ነበሩ። እናቱ ግና መሊሳ በለት፡ ከምዚ ኣይኮነን፤ ዮሃንስ ይሰመ እምበር። ንሳቶም ድማ፡ በዚ ስም ዚስመ ሓደ እኳ ካብ ዘመድኪ የልቦን፡ በልዋ። ንኣቦኡ ኸኣ እንታይ ኪሰምዮ ኸም ዚደሊ ብምልክት ሓተትዎ። ንሱ ድማ ጽላት ጽሕፈት ሓቲቱ፡ ስሙ ዮሃንስ እዩ፡ እናበለ ጸሓፈ። ኩላቶም ድማ ተደነቑ። ብኡብኡ ኣፉ ተኸፍተ፡ ልሳኑውን ተፈትሐ፤ ተዛረበ እሞ ንእግዚኣብሔር ኣመስገነ። ሉቃስ 1፡59-64።
ବାପ୍ତିସ୍ମଦାତା ଯୋହନ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି, ଅବିୟାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ପାଳିର ଥିଲେ। ଯୋହନଙ୍କ ଖତନା ସମୟରେ, ଅଷ୍ଟମ ଦିନେ ତାଙ୍କ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ। ବାପ୍ତିସ୍ମଦାତା ଯୋହନ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଯାଜକ, ଚତୁର୍ଥ ପିଢ଼ୀର, ଯେମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଚୁକ୍ତିଗତ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ତାଙ୍କ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି (ଲାଓଦିକିଆରୁ ଫିଲାଦେଲଫିଆକୁ), ଚୁକ୍ତିର ଚିହ୍ନଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଏକ ଅଜଗର ପରି କଥା କହେ।
Nuti mana Waaqayyoo ti. Sararoonni raajii mana qulqullummaa dubbatan namoota dhuunfaa, dhiiraa fi dubartoota, ni dubbisu; akkasumas waldaanis ni dubbifama, sababiin isaas waldaan Waaqayyoo mataan ishee mana qulqullummaa dha. Akkasumas, dhugumatti, mana qulqullummaa samii jira; mana qulqullummaa Gooftaa kan ijaaru Kiristoos dha. Inni bu’uura kaa’a; Inni immoo mata-dhagee xumuraa mana qulqullummaa irra kaa’a. Lakkoofsi “25” akka mallattoo ta’etti yoo ilaalamu, 25 Leewwota agarsiisa; isaanis boqonnaa sadaffaa Malakiyaas keessatti Leewwota sobaa irraa qulqulleeffamanii (addaan baafamanii) jiru, akkasumas keessatti qooduma sana keessatti qulqulleeffamanii jiru. Boqonnaa 40 irraa kaasee hanga 48tti Hisqi’eel keessatti mana qulqullummaa mallattoo qabu bal’inaan ibsameera. Bishaan jireenyaa mana qulqullummaa sana keessaa ni ba’a; lafa guutuu immoo ni guuta.
“Waaqayyoo hojii inni karaa tajaajiltoota Isaatiin raawwachuuf karoore guddaadha, maqaan Isaas akka ulfina argatuuf. Waaqayyoo Yoseef saba Gibxiiif burqaa jireenyaa godhe. Karaa Yoseef jireenyi saba sana guutuu eegame. Karaa Daani’eelis Waaqayyoo jireenya ogeeyyii Baabilon hundumaa oolche. Fayyinni kunnis akka barumsa fakkeenyaatti ture; eebba hafuuraa walitti dhufeenya isaanii Waaqayyoo Yoseefii fi Daani’el waaqeffatan sanaan isaaniif dhiyaate saba sanaaf ibsa ture. Akkasumas har’as Waaqayyoo karaa saba Isaa eebba addunyaadhaaf fiduu barbaada. Hojjetaan kam iyyuu kan Kiristoos garaan isaa keessa jiraatu, namni kam iyyuu jaalala Isaa addunyaatti mul’isu, namaa fi Waaqayyo waliin hojjetu kan dhala namaatiif eebba ta’u dha. Inni akka tola fayyinaa namoota biroof qooduuf irraa Fayyisaa irraa fudhatutti, uumama isaa guutuu keessaa lolaan jireenya hafuuraa ni burqa. Kiristoos akka Ogeessa Guddaa madaa cubbuun maatii dhala namaa irratti fide fayyisuuf dhufe; Hafuuri Isaas, karaa tajaajiltoota Isaatiin hojjechaa, nama cubbuudhaan dhukkubsate, dhiphatu sanaaf humna fayyinaa guddaa, qaamaafis lubbuudhaafis bu’a qabeessa ta’e ni kenna. “Guyyaa sana keessatti,” jedhu Caaffanni Qulqullaa’oon, “mana Daawit keessaa fi jiraattota Yerusaalem keessaaf cubbuudhaafis xuraa’ummaadhaafis burqaan tokko ni banama.” Zakaariyaas 13:1. Bishaan burqaa kanaa amaloota qoricha of keessaa qaba; isaanis dadhabina qaamaa fi hafuuraa lamaan isaanii iyyuu ni fayyisu.”
“Fonsii kana keessaa laga humna guddaan, isa mul’ata Hisqi’eel keessatti mul’ate, ni yaa’a. ‘Bishaanonni kun gara biyya bahaa ni ba’u; gara lafa onaa ni bu’u; gara galaanaattis ni seenu; yommuu gara galaanichaatti ni geeffaman, bishaanonni ni fayyu. Kana boodas ni ta’a; wanti lubbuu qabu hundinuu, kan socho’u hundinuu, iddoon lagoonni kun itti ga’an hundatti ni jiraata…. Lageenicha qarqara isaa irratti, gama kanaa fi gama sana, mukkeen nyaataaf ta’an hundinuu ni biqilu; baalli isaanii hin coollagu, firiin isaaniis hin dhumu; ji’a ji’aan firii haaraa ni godhatu; bishaanonni isaanii mana qulqullummaa keessaa waan ba’anif; firiin isaanii nyaataaf, baalliin isaanii immoo qorichaaf ni ta’a.’ Hisqi’eel 47:8–12.” Dhugaa Baatota, jildii 6, 227.
ᎢᏏᎩᏥᎵᏍᏗᏱ ᎤᏤᎵᎦ ᏧᏓᎴᎾᏍᏗ ᎤᏙᎯᏳᎯ ᎤᏙᏢᏒ ᎤᏁᎬ ᏗᎦᎸᏉᏗ ᎤᏓᏅᏙ ᎤᏤᎸ ᎨᏒ ᎤᎵᏌᎳᏗᏍᎬ ᎨᏒᎢ, ᎠᎴ ᏣᏂ ᎤᏥᏁᏤᎸ ᎦᏥᏟᏍᏗᏱ ᎦᎸᎳᏗᏢ ᎪᎱᏍᏗ ᎤᏬᏚᎯ ᎠᏯᏙᎯᎯ ᎠᏏᎾ ᏌᏉᏁᎯ ᎠᏓᏅᏙ ᎯᎠ, ᎤᏟᎶᏍᏙᏗᏱ ᎤᏤᎵ ᎤᏁᎬ, ᎠᏎ ᎢᏴᏛ ᏂᎨᏒᎾ ᎠᏜᏓᎢ ᏕᎦᏅᏟᏗ ᏧᏜᏓᏅᏛᎢ. ᎢᏳᏃ ᎠᏴᏫ ᎾᏍᎩ ᎢᎬᏁᎸ ᎢᏗᏍᏗ ᎢᏏᎩᏥᎵᏍᏗᏱ ᎤᏤᎵ ᎤᏁᎬ, ᎿᎭᏉ ᎢᏗᎪᎲᏍᎦ ᎯᎠ ᎠᏂᏔᎵ ᎤᏟ ᎬᏉᎳᎨ ᎪᎯᏳ ᎾᏍᎩ ᎤᏁᎬ ᏧᎬᏩᎶᏗ ᎠᏥᎸ-ᎠᏁᎶᏗ ᎨᏒ ᎤᏙᎯᏳᎯ ᏗᏓᎴᎾᏍᏗ ᎨᏒᎢ. 50 ᏧᏁᎳ ᎦᎵᏉᎩᏍᏗ ᎤᏟ ᎬᏉᎳᎨ ᎪᎯᏳ ᎨᏒᎢ, ᎠᎴ 11 ᏄᎵᏍᏔᏅ ᎠᏥᏃᎮᎭ ᎾᏍᎩ ᏧᏓᏟᎶᏍᏛ ᏅᏙᎯ ᏂᎦᏛ ᏦᏍᏓ ᎠᏰᎵ ᎢᎬᏁᎸ (ᎢᏏᎩᏥᎵᏍᏗᏱ 40:15, 21, 25, 29, 33, 36, ᎠᎴ ᏐᎢ). 50 ᎾᏍᏉ ᎠᏥᏃᎮᎭ ᏧᏩᎾᎦᎳᏍᏗ ᎠᎴ ᏧᏓᏁᎸ ᎤᏅᏙ ᏚᎬᏩᎶᏗ ᎨᏒᎢ (42:7–8). ᎾᏍᎩ ᎬᏉᎳᎨ ᏂᎦᏛ ᎠᏍᎩᏯ ᏫᎦᎶᏍᏗᏱ ᏓᏳᏍᏗ ᏧᏙᎳᏛ ᎤᏙᎯᏳᎯ ᎠᏂᏬᎵᏒ ᎤᏍᏗ ᎤᏍᏗ ᏗᏍᎪᎸᏗᏱ ᎢᏗᏢ ᎠᏛᏗᏍᎩ ᎤᏍᏗ ᏗᏍᎪᎸᏗᏱ ᎢᏗᏢ.
25 dhundhumaan ifa taʼe ifatti lammaffaa caalaa mul’atu dha. Bal’inaafi dalga waaqaawwan karra walxaxaa ta’anii akka ta’anitti yeroo 10 irra deddeebi’amee ibsameera (Hisqiʼeel 40:13, 21, 25, 29, 30, 33, 36). Walitti makamuudhaan, 50 fi 25 bal’ina 50 fi dalga 25 qabu, bocca reektangulaarawaa wal-irra hin cinne kan karrawwan ijoo jahaa uumu. Walitti hidhamiinsi 50 fi 25 kun ibsa ijaarsaa karrawwan gara naannolee keessaa geessan keessatti ol’aantummaa qaba. Mana qulqullummaa sana ijaaruu keessatti walitti hidhamiinsi biraa sirna qindaa’aa akkasiiin irra deddeebi’amu hin jiru.
Lewwonni tajaajila hojiitti seenuu isaanii waggaa 25 irratti ture (Lakkoobsa 8:24: “umrii waggaa digdamaa fi shan irraa kaasee olitti tajaajila irratti eegduu ta’uuf ni seenu”). Isaan hanga waggaa 50 tajaajilu turan (Lakkoobsa 4:3, 39, 43; 8:25: “hamma umrii waggaa shantamaatti”). Kun waggaa 25 guutuu tajaajila hojii sirriitti kenna (50 – 25 = 25).
Kanaaf, tajaajilli tajaajilaa Lewwotaa waggaa 25 taʼe sun, safartuuwwan dhundhuma 25 fi 50 kan karraawwan mana qulqullummaa fi caasaa isaa irratti ol’aantummaa qaban keessatti kallattiidhaan calaqqisa—iddoo Lewwotni itti tajaajilan sana keessaa. Safartuuwwan ijoo mana qulqullummaa Hisqi’el, jechuunis mana qulqullummaa waldaa injifattuu fi dhibba tokko afurtamii afur kuma sanaa, ijaarsaan mana qulqullummaa isaanii keessatti, iddoo isaan itti tajaajiluu qabaniitti, naqamaniiru; AKKUMA kromosoomonni afurtamii jaha mana qulqullummaa sana keessatti ijaaramanitti, iddoo uummanni Waaqayyoo itti tajaajiluu qabu. Palmooniin mallattoo mallattoosaa mana qulqullummaa dhuunfaa nama tokkoo irratti, akkasumas mana qulqullummaa qaama waliinii kan misirroo Isaa ta’uu qabu irratti kaa’eera.
Nuti itti aanutti yaada kana maqaa barruu itti aanu keessatti itti fufna.
“Warrii isaan bakka itti gaafatamummaa qaban keessatti argaman, qajeelchawwan addunyaa of gammachiisummaa fi qisaasummaa irratti hundaa’anitti jijjiiramuu hin qaban; sababiin isaas isaan kana baachuu hin danda’an; yoo baachuu dandeessan illee, qajeelchawwan akka Kiristoosii kana hin eeyyaman. Barsiifni baay’een kennamuu qaba. ‘Inni eenyutti beekumsa barsiisa? eenyutti immoo barsiisa akka hubatu godha? Isaan aannani irraa addaan baafaman, harma irraa fagaafaman. Ajajni ajaja irratti ta’uu qaba, ajajni ajaja irratti; sararri sarara irratti, sararri sarara irratti; as xinnoo, achis xinnoo.’ Akkasitti dubbiin Waaqayyoo obsaan ijoollee duratti dhiyaachuu fi isaan duratti eegamuu qaba, warra dubbii Waaqayyoo amanan ta’aniin, jechuunis warra maatiin. ‘Afaan dadhabaa fi afaan biraatiin ummata kana dubbata. Isaaniin, Kun boqonnaa ittiin dadhabaan boqochiifamuu danda’u dha; kunis haaromsa dha, jedhe; ta’us isaan dhaggeeffachuu hin barbaanne. Garuu dubbiin Waaqayyoo isaan duratti ajaja irratti ajaja, ajaja irratti ajaja; sarara irratti sarara, sarara irratti sarara; as xinnoo, achis xinnoo ta’e; akka isaan deeman, duubatti kufan, caccaban, kiyyoo keessatti qabaman, fi fudhataman.’ Maaliif?—sababii dubbii Waaqayyoo gara isaaniitti dhufeef xiyyeeffannoo hin kennineef.”
“Kun warri barumsa hin arganne, garuu ogummaa ofii isaanii jaallatanii, yaada ofii isaanii akkaataa hojii ittiin raawwatanitti filatan jechuudha. Gooftaan warra kanaaf qormaata kenna; isaan gorsa Isaa duukaa bu’uuf iddoo isaanii fudhachuu yookaan didanii akka yaada ofii isaaniitti hojjechuu filatu. Sana booda immoo Gooftaan bu’aa isaanii isa mirkanaa’eef isaan dhiisa. Karaa keenya hunda keessatti, tajaajila keenya hunda keessatti Waaqayyotti, Inni nuun jedhu, ‘Garaa kee naa kenni.’ Waan Waaqayyo barbaadu jechuun hafuura of gadi qabuu fi barsiifamuudhaaf qophaa’eedha. Wanti kadhannaatti ulfina isaa kennu immoo isa garaa jaalalaa fi ajajamaa ta’e keessaa baafamee hafuufame ta’uu isaati.”
“Waaqayyo saba Isaa irraa wantoota murtaaʼoo ni barbaada; yoo isaan, Ani garaa koo waan kana hojjechuuf hin kennu, jedhanii dubbatan, Gooftaan ogummaa samii malee murtii isaanii isa isaan ogummaa fakkaatu keessatti akka itti fufan ni dhiisa, hamma caqasni kun [Isaayaas 28:13] raawwatamutti. Isin, Ani qajeelfama Gooftaa hanga iddoo murtiin koo wajjin walii galu tokkootti nan hordofa, jechuu hin qabdan; achiis yaada ofii keessan jabeessitanii qabachuun, fakkeenyummaa Gooftaa akkaan bocamuu diduun isin irraa hin eegamu. Gaaffiin, Kun mootummaa Gooftaa tii? jedhamee haa gaafatamu; Kun yaada yookaan murtii —– tii? miti.” Testimonies to Ministers, 419.