“Nutis ofii keenyaaf Kiristaanummaan maal akka taʼe, dhugaan maal akka taʼe, amantiin nuti fudhanne maal akka taʼe, seerotni Macaafa Qulqulluu maal akka taʼan—seerota aboo isa hundumaa ol aanaa irraa nuuf kenname.” The 1888 Materials, 403.
Waggaa hedduuf Future for America’n mulʼata Yohaannis keessatti argaman waldoota torban, seenaa Israa’el ammayyaa yeroo ergamootaa irraa jalqabee hamma dhuma addunyaatti qofa utuu hin taʼin, Israa’el durii yeroo Musee irraa jalqabee hamma dhagaan rukutamuu Istifaanoositti akka bakka buʼan beeksisaa ture. Piyoneeronni Adventizimii dhugaa kana hin barsiifne; garuu isaanii qajeelfamoota dhugaa kana hundeessan hubatanii itti fayyadamaa turan. Yesuus dhuma jalqabaa irraa adda baasa; Israa’el duriinis Israa’el ammayyaa bakka buʼa. Kanaafuu, dhugaan kam iyyuu amaloota raajii Israa’el ammayyaa keessaa taʼe, Israa’el durii keessattis ni ture.
Seenaa Millaraa dura ilaalchi Kiristaanaa aadaa waa’ee waldoota amantootaa torbanii jedhu, isaan waldoota Aasiyaa Xiqqoo keessa yeroo Yohannis jiran dhugumaan akka bakka bu’an ture. Ilaalchi aadaa sun akkasumas gorsaa waldoota tokkoon tokkoof kenname akka gorsa addaa waldoota garaagaraa seenaa Kiristaanaa guutuu keessatti jiraniif bakka bu’ee hubatamuu danda’u, akkasumas gorsii fi akeekkachisni sunuma Kiristaanota dhuunfaa irratti illee akka ta’e ni hubata ture. Isaan akkasumas waldoonni amantootaa torban sun yeroo bartoota mootummaa irraa jalqabee hamma dhuma biyya lafaatti yeroo torba seenaa waldaa akka bakka bu’an ni hubatu turan. Ilaalonni kun seenaa Millaraitotaa dura turan. Hubannoowwan afran kun waa’ee waldoota amantootaa torbanii, kan ilaalcha aadaa William Millera dura ture sana ijaaran, akkasumas har’as jiran, hiika Macaafa Qulqulluu “seenaa-duraa hordofu” jedhu irratti hundaa’anii turan. Mala sana jechuun isuma Waaqayyo ergamoonni Isaa William Miller akka fudhatu geggeessanidha.
“Waldaaleen torban Eeshiyaa keessa jiran seenaa waldaa Kiristoos bifa ishee torbaniin, qaxxaamuraa fi garagalcha ishee hunda keessatti, badhaadhummaa fi rakkina ishee hunda keessatti, bara ergamootaa irraa jalqabee hamma dhuma biyya lafaatti jiru dha. Cufaan torban seenaa hojiilee aangowwanii fi mootota biyya lafaa waldaa irratti raawwatanii, akkasumas eeggumsa Waaqayyo yeroo sanuma keessa saba isaatiif godhe dha. Malakataan torban seenaa murtii adda ta’anii fi ulfaatoo torban kan biyya lafaa, yookaan mootummaa Roomaa, irratti ergame dha. Akkasumas xoofoon torban dha’icha torban keessaa isa dhumaa kan Roomaa Paaphaasa irratti ergame dha. Kana keessa taateewwan biroon hedduunis walitti makamaniiru; akka laggeen xixiqqoon itti yaa’anii fi wal keessa seenanitti, laga guddaa raajii guutanii, hamma wanti hundinuu nu galaana bara baraa keessatti xumurutti.”
“Kun, anaaf, karoorri raajii Yohannis kitaaba Mul’ata keessatti argamu dha. Namni kitaaba kana hubachuu barbaadu immoo, kutaa biraa Dubbiin Waaqayyoo qabuu irratti beekumsa guutuu qabaachuu qaba. Fakkeenyoonni fi jechoonni fakkeenyaa raajii kana keessatti hojii irra oolan hundinuu isauma keessatti hiikaman miti; garuu raajota biraa keessatti argamuu fi keeyyattoota Macaafa Qulqulluu biroo keessatti ibsamuu qabu. Kanaafuu, beekumsa ifa ta’e kutaa tokkoo kamiyyuu argachuuf illee, Waaqayyo qorannoon guutummaa isaa akka barbaachisu qopheesseera jechuun ifaadha.” William Miller, Miller’s Lectures, volume 2, lecture 12, 178.
ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ୍ ମିଲର୍ ଧାରଣ କରିଥିବା “ଇତିହାସବାଦୀ” ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହ ସମ୍ମତ ହୋଇ ତାହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମିଲର୍ ଯେତେଦୂର ଦେଖିଥିଲେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଗଭୀର ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯୋଗ କରିଥିଲେ; କାରଣ ମିଲର୍ ପବିତ୍ରସ୍ଥାନକୁ ତାହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ଚିହ୍ନି ପାରିନଥିଲେ। ସେ ପବିତ୍ରସ୍ଥାନକୁ ପୃଥିବୀ ବୋଲି ବୁଝିଥିଲେ। ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ୍ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିଥିଲେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଯୀଶୁ ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ ପୁସ୍ତକରେ ପ୍ରତିନିଧିତ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଏହା କରୁଥିଲେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ମହାଯାଜକୀୟ ସେବାକାର୍ଯ୍ୟ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧରେ।
ଯେତେବେଳେ ଯୋହନ ଘୁଞ୍ଚି ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ପୁରୋହିତୀୟ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଦୀପାଧାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲୁଥିବାରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସେହି ଦୀପାଧାରମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତେଣୁ ଏହା ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ପରବର୍ତ୍ତୀ, କିନ୍ତୁ 1844 ମସିହାରେ ସେ ଅତି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପୂର୍ବର ଇତିହାସକୁ ସୂଚାଏ। ମିଲର ଏହି ବାସ୍ତବତାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବୁଝିପାରିଥାନ୍ତା ନାହିଁ। ଟିଣ୍ଡେଲ, ଲୁଥର, କିମ୍ବା ଜନ୍ ୱିକ୍ଲିଫ୍, କିମ୍ବା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସୁଧାରକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରିଥାନ୍ତେ ନାହିଁ। ସତ୍ୟ କ୍ରମୋନ୍ନତିଶୀଳ; ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିତର ହୋଇଯାଏ।
“ሰናይ ቃልኪዳን እውነት በቀስታ የሚገለጥ መሆኑን፣ ክርስቲያኖችም ከእግዚአብሔር ቅዱስ ቃል የሚበራላቸውን ብርሃን ሁሉ ለመቀበል ዝግጁ ሆነው መቆም እንዳለባቸው፣ ሮቢንሰንና ሮጀር ዊልያምስ በክብር የተከራከሩለት ያ ታላቅ መርሕ በዘሮቻቸው ዘንድ ከአይን ጠፋ። የአሜሪካ ፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያናት—እንዲሁም የአውሮፓውያንም—የተሃድሶን በረከቶች በመቀበል እጅግ የተጠቀሙ ቢሆኑም፣ በተሃድሶ መንገድ ወደ ፊት ለመግፋት አልቻሉም። ምንም እንኳ ከጊዜ ወደ ጊዜ አዲስ እውነትን ለማወጅና ረጅም ዘመን ተወዳጅ ሆነው የቆዩ ስህተቶችን ለማጋለጥ ጥቂት ታማኝ ሰዎች ተነሡ፣ አብዛኞቹ ግን፣ እንደ አይሁድ በክርስቶስ ዘመን ወይም እንደ ጳጳሳውያን በሉተር ዘመን፣ አባቶቻቸው እንደ አመኑ ማመንና እነርሱ እንደኖሩ መኖር ብቻ በቂ መስሎአቸው ነበር። ስለዚህ ሃይማኖት እንደገና ወደ ሥርዓታዊ ቅርጽ ብቻ መጣል ጀመረ፤ ቤተ ክርስቲያንም በእግዚአብሔር ቃል ብርሃን መመላለሷን ቀጥላ ብትኖር በእርግጥ የምትጥላቸው ስህተቶችና እምነተ ባዕድ ተጠብቀው ተወደዱ። እንዲሁም በተሃድሶ የተነሣው መንፈስ ቀስ በቀስ ጠፋ፣ እስከሚባልም ድረስ በፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያናት ውስጥ በሉተር ዘመን በነበረችው በሮማ ቤተ ክርስቲያን ያህል የተሃድሶ ፍላጎት ተፈጠረ። ያውም ዓለማዊነትና መንፈሳዊ ድንጋጤ፣ ለሰዎች አስተያየት ተመሳሳይ ክብር መስጠት፣ እንዲሁም በእግዚአብሔር ቃል ትምህርቶች ፋንታ የሰውን ጽንሰ ሐሳብ መተካት ነበር።” The Great Controversy, 297.
Yoo dhugaan seenaa keessatti tartiibaan akka guddatu yoo hin hubatamin, hiikni ifa haaraa kamiyyuu dhaloota dhumaa kana keessatti mul’atu beekamuu dhabuun isaa baay’ee ni danda’ama. Namni tokko amala “dhugaa” isa tartiiba-qabeessa ta’e hubachuu irraa yeroo dhaabu, ofumaan duudhaa, aadaa, fi qajeelfama nama kufe irratti hirkachuu jalqaba.
መንገድ ምልክት ሁሉንም የትንቢት መስመር ውስጥ የሚያልፍ ሲሆን፣ ሚለር የተጠቀመበት የትርጓሜ ዘዴ ከሐዋርያት ጋር የጀመረውን የመጽሐፍ ቅዱሳዊ እውነት እድገት የሚያቀርብ ምስክርነት ነው። ነገር ግን በሚለር የተወከለው በዚያ መንገድ ምልክት ውስጥ፣ በመጨረሻ ተመጣጣኝ የሆነ አንፃር የሚጠይቅ አንድ መጀመሪያ እናገኛለን። ብዙዎች እነዚህን እውነቶች ፈጽሞ አያስተውሉም፤ ነገር ግን ከሰይጣን ጋር እንዲህ አይደለም።
Seexanni samii irraa kaasee Saaxanni dhugaa fi guddina isaa mormeera. Yeroo seenaa keessatti warri Haaromsaa Macaafa Qulqulluu akkamitti qoʼatamuu akka qabu ifatti hubachuu jalqaban, Saaxannis akkuma yeroo hundumaa godhu sana, fakkeenyota sobaa galche. Ragaan seenaa hojii isaa dhugaa sobaan fakkeessuu adda baasu, jechuun Yesuutonni akka Riberaa fi Louis de Alcazar mala isaanii isa sobaa irratti xiyyeeffatanii addumaan kitaaba Mulʼata irratti hojjetan. Malli xuraaʼaan “preeteriizimii” jedhamee waamamu kun jaarraa lammaffaa fi sadaffaatti, bakka-buʼoota ijoo lama kan mala sobaa sanaa turan wajjin jalqabe. Isaan keessaa tokko Eusebius Qeesaariyaa (260–339) ture; inni kaan immoo Victorinus Peettaaʼuu (duʼe tilmaamaan 304) ture. Lamaan isaanii iyyuu namoota seenaa durii kanaan, mala jedhu akka kitaabni Mulʼataa bara Impaayera Roomaa keessatti namoota seenaa akka mootii Neroon hamtuu isaatiin beekamu sanaatiin guutameetti yaadu beeksisan.
Jaarraa kudha saglaffaatti, John Darby (1800–1882) inni Yunaayitid Kiingidam irraa dhufe mala seexanaa kan biraa beeksise; innis Kitaaba Qulqulluu fardeen Troojaanii jedhamuun waamamu, isa duraan Scofield Reference Bible jedhee adda baasnee turre sana keessatti yaadannoo miil-jalaatti dabalamee ture. “Dispensationalism” jechuun sirna amantii seenaa fi wal-qunnamtii Waaqayyoo ilmaan namootaa wajjin qabu gara yeroo addaddaa, yookaan ‘dispensations,’ jechuun qooduudha; yeroo sana hunda keessatti Waaqayyo karoora Isaa karaa adda addaan geggeessa. Ani kana bakka kana irratti nan hubachiisa; sababiin isaas kun soboota sochii Future for America keessatti sagaleewwan naannoo Darby itti yaada seexanaa isaa tamsaase sana keessaa dhufaniin seensifaman keessaa isa tokko waan ta’eef. Yaadonni Darby kan Future for America irratti duulan falsafaa sochii yeroo ammaa “woke” jedhamee waamamu wajjin dhufan; sochiin sunis fokkisummaa wal fakkaataa Warraaqsa Faransaayiin agarsiifame sana, akkasumas gad-dhiisuu safuu wal fakkaataa Sodoomii fi Gomoraan agarsiifame sana ni jajjabeessa.
ଆଜିର ଆଧୁନିକ ଆଡଭେଣ୍ଟିଜମ୍ର ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ମାନେ ବାଇବେଲର ସତ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭକ୍ତ କରି ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦ୍ୱିମୁଖୀ ବାଇବେଲୀୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପଦ୍ଧତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି; ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ସେମାନେ ବାଇବେଲ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀର ଆତ୍ମା—ଉଭୟକୁ—ଦୁର୍ବଳ କରିବା ଓ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ପାଇଁ ଅପନାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ କିମ୍ବା ବାଇବେଲୀୟ ଭାଷାର ପାରଦର୍ଶୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ, କିମ୍ବା ବାଇବେଲୀୟ ଇତିହାସର ପାରଦର୍ଶୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଭାବେ ପରିଚିହ୍ନିତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଆଜିର ଆଡଭେଣ୍ଟିଜମ୍ର ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ମାନେ ଲାଓଦିକିୟ ଆଡଭେଣ୍ଟିଜମ୍ର ଚେତନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି—କିମ୍ବା ଇତିହାସ ବିଷୟରେ ପତିତ ମଣିଷର ବୁଝାମଣା ଆଧାରରେ, କିମ୍ବା ଭାଷା ବିଷୟରେ ପତିତ ମଣିଷର ବୁଝାମଣା ଆଧାରରେ—ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ବାକ୍ୟର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି। ଆପଣ ଏବେ ପଢ଼ୁଥିବା ସନ୍ଦେଶ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଃ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଆଧୁନିକ ଭ୍ରାନ୍ତିର ପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧମାନଙ୍କରେ ଆହୁରି ବିସ୍ତାରରେ ଆଲୋଚନା କରିବୁ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ବିପ୍ଲବର ପ୍ରତୀକତ୍ୱକୁ ବିଚାର କରିବୁ। ଶୟତାନ ସଜୀବ ଅଛି, ଏବଂ ସେ ଜାଣେ ଯେ ତାହାର ସମୟ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ। ମିଲରଙ୍କ ନିୟମଗୁଡ଼ିକର ଶେଷ ନିୟମ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସଂଖ୍ୟକ ନିୟମ, ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅନୁଛେଦ ସହ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
“ሥነ-መለኮት በትምህርት ቤቶቻችን የሚሰጠው ሁልጊዜ በአንድ የክፍል-እምነት መግለጫ ላይ የተመሠረተ ነው። ባዶ አእምሮን ወስዶ በዚህ ዓይነት ነገር ማተም ሊሠራ ይችላል፤ ነገር ግን መጨረሻው ሁልጊዜ ግትር እምነተኝነት ይሆናል። ነጻ አእምሮ በሌሎች አመለካከቶች ፈጽሞ አይረካም። እኔ ለወጣቶች በሥነ-መለኮት አስተማሪ ብሆን፣ መጀመሪያ ችሎታቸውንና አእምሮአቸውን እማር ነበር። እነዚህ ጥሩ ቢሆኑ፣ መጽሐፍ ቅዱስን ራሳቸው እንዲያጠኑ አደርጋቸው ነበር፣ ከዚያም ዓለምን መልካም እንዲያደርጉ ነጻ አድርጌ እልካቸው ነበር። ነገር ግን አእምሮ ባይኖራቸው፣ በሌላ ሰው አእምሮ እማተማቸው ነበር፣ ‘ግትር እምነተኛ’ ብዬ በግንባራቸው እጽፍባቸው ነበር፣ እንደ ባሪያዎችም እልካቸው ነበር!” William Miller, Miller’s Works, volume 1, 24.
ଯୋହନ ପ୍ରକାଶକ ବସବାସ କରିଥିବା ସମୟର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ, ଏବଂ ସଂସ୍କାର ଆନ୍ଦୋଳନର ଦିନମାନରେ, ସତ୍ୟ ବାଇବେଲୀୟ ବିଶ୍ଳେଷଣକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ଓ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ସାତାନ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଭ୍ରାନ୍ତ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ପଦ୍ଧତିବିଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲା। ଏହି ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା କେବେ କେବେ ଅଲକ୍ଷିତ ରହିଯାଏ, ସେହିଟା ହେଲା ଯେ ସେସବୁ ସାତାନୀୟ ପଦ୍ଧତିମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁସ୍ତକ ନୁହେଁ, କେବଳ ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ଥିଲା। ସାତାନୀୟ ଭ୍ରମର ସେହି ପ୍ରଚାରକମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ବିଷୟ ଏହାହିଁ ଥିଲା। ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ସଦା ସର୍ବଦା ସାତାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଆସିଛି। ସାତାନ ଜାଣେ ଯେ ପ୍ରକାଶିତବାକ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ହିଁ ସେହି ପୁସ୍ତକ, ଯାହାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ବାସ୍ତବତାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିପାରୁ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇରହିଛି।
ጄዙይታት ያቀረቡት ሐሰተኛ የትርጓሜ ዘዴ፣ የሮማ ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ የመጽሐፍ ቅዱስ ትንቢት የተናገረው ፀረ ክርስቶስ መሆኑን በግልጽ እንዳይገባ ለመከላከል የታሰበ ነበር። እያንዳንዱ የፕሮቴስታንት ተሐድሶ መሪ ይህን እውነት ማወቅና መለየት ቻለ። ስለዚህ፣ በድሮ ጊዜ የሪቤራና የሉዊስ ደ አልካዛር ያሉ ሰዎች ትክክለኛ ታሪክ በንግግርና በህትመት በሕዝብ ፊት ሲቀርብ፣ የሪቤራና የሉዊስ ደ አልካዛር ያሉ ሰዎች ታሪክ “የኃጢአት ሰው” ትክክለኛ መረዳት እንዳይኖር የተደረገውን ሰይጣናዊ ጥረት ለማሳየት ተጠቅሟል። እነዚህን ሰይጣናዊ ዘዴዎች ለማስገባት የነበረውን ዓላማ የሚገልጡ የተጻፉ ወይም የተነገሩ ምስክርነቶች እስከሚደርሱበት ድረስ ትክክል ናቸው፤ ነገር ግን ሰይጣን ከፀረ ክርስቶስ እንደ ሮማ ጳጳስ መለየቱን የሚያረጋግጡ የመጽሐፍ ቅዱስ ማስረጃዎችን ብቻ ሳይሆን ከዚያ በላይ ነገር ለመሸፈን እየሞከረ ነበር።
Mul’ata Mul’ataa keessatti dhugaan tokko tokko ni jiru; isaanis sirna sobaa hiikkaa Macaafa Qulqulluu kan nama lakkoofsi isaa jaha, jaha, jaha ta’e irraa alatti ta’aniin uumameen wal-makanii haguugamaniiru. Dhugaa keessaa tokko immoo, yeroo waldoota torban guutummaa guddina isaanii keessatti hubataman, dhugaa isaanii bakka bu’u sana irraa mul’atu dha. Waldoota torban keessatti dhugaan tokko tokko ni argama; isaanis seenaa Fulbaana 11, 2001 irraa jalqabee hamma yeroo muddama seera Dilbataaatti xumuramutti geessu sana irratti kallattiidhaan dubbatu. Seexanni ifa kana awwaalamee akka turu barbaadaa ture; kanaafis dhagaa gatii guddaa qabaniifi Mul’ata Yohaannis keessatti argaman keessaa hedduu dukkaneessuuf maloota seexanummaa sana uume; kun immoo pooppii Roomaa farra Kiristoos ta’uu isaa adda baasuu qofa utuu hin ta’in ni dabalata.
୫୩୮ ମସିହାରେ “ପାପର ମଣିଷ” ପ୍ରକାଶିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ୟୁସେବିଉସ ଓ ଭିକ୍ଟୋରିନୁସ ପରି ଲୋକମାନେ ପାପାଲ ଶକ୍ତିର ଉଦୟକୁ ଆଛାଦିତ କରିବାର ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ପରେ ଇତିହାସରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଥୁଆତୀରାଙ୍କୁ ଦିଆ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କଲେ ଏବଂ ସଂଶୋଧନର ପ୍ରଭାତତାରାକୁ (ୱିକ୍ଲିଫ୍) ଉଦ୍ଭାସିତ କଲେ, ଏବଂ ତାହା ପରେ ସାତାନ ନିଜ ଶୈତାନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ଅଗ୍ରସର କରିବା ପାଇଁ ଇତିହାସର ଦୁଇଜଣ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିଲା। ପ୍ରକାଶିତ ବାକ୍ୟ ପୁସ୍ତକର ଗୁପ୍ତତ୍ତ୍ୱ ମୁକ୍ତ କରାଯିବାବେଳେ—ଅନୁଗ୍ରହକାଳ ଶେଷ ହେବାର ଠିକ୍ ପୂର୍ବରୁ—ଯେ ସତ୍ୟର ବିକାଶକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ ତାହାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚେ, ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ସାତୋଟି ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଆସୁଥିବା ଆଲୋକ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମିଳିତ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମିଲର କେବେ ସ୍ୱୀକାର କରିନଥିଲେ, ନାହିଁ ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ୍; କିନ୍ତୁ ସହଜରେ ପ୍ରମାଣ କରାଯାଇପାରେ ଯେ ମିଲର ଓ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀର ଆତ୍ମା ଉଭୟେ ଏହି ନୂତନ ଆଲୋକକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି, କାରଣ ନୂତନ ଆଲୋକ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଆଲୋକଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରେ ନାହିଁ।
“Dhugumaan nuti dhugaa qabna, akkasumas ejjennoowwan hin sochoone jabinaan qabachuu qabna; garuu ifa haaraa Waaqayyo ergu kamiyyuu shakkiidhaan ilaaluu hin qabnu, akkas jechuunis, Dhugumatti, dhugaa durii hamma ammaatti fudhachaa turre kana caalaa ifa biraa nu barbaachisa jechuun hin dandeenyu, isa keessattis hundeeffamnee jirra. Hamma ejjennoo kana qabannutti, dhuga-baatuun Dhugaan taʼe sirreeffama isaa haala keenya irratti hojii irra oolcha, ‘Ati garuu akka ati hiyyeessa, gadadoodhaa, harka qalleessa, jaamaa, qullaa taate hin beekitu.’ Warri ofii isaanii dureeyyii, qabeenyaan badhaadhaa, waan tokko iyyuu hin barbaachifne jechuun yaadan, haala isaanii isa dhugaa Waaqayyo duratti jiru irratti jaamummaa keessa jiru; isaanis kana hin beekan.” Review and Herald, August 7, 1894.
Qormaanni ifa haaraa ilaaluuf taasifamu inni duraa, dhugaa duraan dhaabate wajjin walfaallessaa akka ta’e, akkasumas dhugaawwan hundee ta’an akka deggeru qorachuudha.
“Yeroo humni Waaqayyoo waan dhugaa taʼe irratti dhugaa baʼu, dhugaan sun akka dhugaa taʼetti bara baraan dhaabachuu qaba. Yaadawwan boodaan kaʼan, ifa Waaqayyo kenneen faallessu kamiyyuu fudhatamuu hin qaban. Namoonni hiika Caaffata Qulqullaaʼoo, isaaniif dhugaa taʼan garuu dhugaa hin taʼin, wajjin ni kaʼu. Dhugaan yeroo kanaaf taʼu, Waaqayyo akka hundee amantii keenyaatti nuuf kenneera. Inni Mataan Isaa waan dhugaa taʼe nu barsiiseera. Namni tokko ni kaʼa; ammas kan biraanis ni kaʼa; ifa haaraa, isa ifa Waaqayyo mulʼina Hafuura Qulqulluu Isaa jalatti kenneen faallessu wajjin.” Selected Messages, book 1, 162.
Seexanni mul’ata Yohaannis keessa jiran Yohaannis yeroo galmeesse irraa eegalee kitaaba Mul’ataa irratti akeekkannaa isaa godhatee ture. Yesuus akkana jedhe:
Garuu iji keessan eebbifamoo dha; waan arganiif; gurri keessanis, waan dhaga’aniif. Dhuguman isinitti nan jedhu, raajonni baay’eenii fi namoonni qajeelonni baay’een wantoota isin argitan kana arguuf hawwanii turan, garuu hin argine; wantoota isin dhageessan kanas dhaga’uuf hawwanii turan, garuu hin dhageenye. Maatewos 13:16, 17.
Yesuus Kiristoos Mul’ataasaa ergaa hubachuu arguu fi dhaga’uutti walqabatee eebbi jiru, eebba sanaadha. Yohaannis warra “bara dhumaa” keessa ergaa sana arganii fi dhaga’an bakka bu’ee yeroo kufee ergamaa Gabri’eelin waaqeffate, innis battaluma sanatti akka inni akkas hin goone Yohaannisiin beeksise.
Kana ani Yohaannis wantoota kana argeera, dhagaʼees jira. Erganis dhagaʼee fi argee booddee, fuula ergamaa wantoota kana natti argisiise sanaa duratti kufee isa waaqeffachuuf sagade. Inni immoo naan jedhe, “Kun hin godhin; ani garbicha hojii kee wajjin hojjetu, kan obboloota kee raajotaa fi warra dubbiiwwan kitaaba kanaa eegan keessaa tokkoo ti; Waaqayyoon waaqeffadhu.” Mul’ata Yohaannis 22:8, 9.
ገብርኤልና ዮሐንስ ሁለቱም የተፈጠሩ ፍጥረታት ናቸው፤ ስለዚህም ለፈጣሪው ብቻ መስገድ ያስፈልጋቸዋል። መላእክትንም ጨምሮ ብዙ ነቢያትና ጻድቃን የ«እኩለ ሌሊት ጩኸት» መልእክት በዓለም መጨረሻ ሲደገም “ለማየት” እና “ለመስማት” ተመኝተው ነበር።
“Kiristo akkana jedhe, ‘Ijji keessan waan arguuf, gurri keessan waan dhagaʼuuf eebbifamaa dha. Dhuguman isinitti nan jedhu, raajonni baayʼeenii fi namoonni qajeelonni waan isin argitan kana arguuf hawwanii turan, garuu hin argine; waan isin dhageessan kanas dhagaʼuuf hawwanii turan, garuu hin dhageenye’ [Matthew 13:16, 17]. Ijji wantoota bara 1843 fi 1844 keessatti mulʼatan argite eebbifamtee dha.”
“Ergaa ni kenname. Akkasumas, mallattoon yeroo waan guutamaa jiraniif, ergaa sana irra deebi’anii labsuu keessatti tursiinni tokko illee jiraachuu hin qabu; hojii xumuraa raawwatamuu qaba. Yeroo gabaabaa keessatti hojii guddaan ni raawwatama. Dhiheenyatti, akka muudama Waaqayyootiin, ergaan tokko ni kennama; innis gara iyyisa guddaatti ni babal’ata. Sana booda Daani’el qooda isaa keessatti dhaabbatee, dhugaa ba’umsa isaa ni kenna.” Manuscript Releases, volume 21, 437.
Waan namoonni qajeelonni (Yohaannis) fi hojii tajaajiltoota isaanii wajjin hojjetan (ergamoonni) arguuf hawwan, xumura guutuu Iyya Waaqaa halkan walakkaatti dhageessifame sana, xumura Adveentizimii irratti yeroo lafni ulfina Waaqayyootiin ifu tureedha. Mul’anni humnaa inni dhumaa bokkaa boodaa keessatti mul’atu kunis, Mul’ata Yesuus Kiristoos hiikamuu isaatiin raawwatama.
Waaʼee fayyina sanaa raajonni, warri ayyaana isinitti dhufu sana irratti raajii dubbatan, ittiin qoranii sirriitti barbaadanii turan; isaanis yeroo akkamiitii fi akkamitti Hafuurri Kiristoos, inni isaanii keessa ture, agarsiisaa akka ture qorachaa turan; yeroo inni duraan durshee dhiphina Kiristoosii fi ulfina isa booddee dhufu dhugaa baʼee himetti. Isaanitti mulʼifamees, wantoota amma warra Wangeela Hafuura Qulqulluu mootummaa waaqaa irraa ergameen isinitti lallaban sanaan isinitti himaman kana, ofii isaaniif utuu hin taʼin, nuuf akka tajaajilan ture. Wantoota kanneen keessa ilaaluuf illee ergamoonni hawwii qabu. Kanaafuu, mudhii yaada keessanii hidhadhaa; of eeggattota taʼaa; ayyaana yeroo mulʼachuun Yesuus Kiristoos isinitti fidamu sana irratti abdiin hamma dhumaatti kaaʼadhaa. 1 Phexiros 1:10–13.
Raajonnii, namoonni qajeelonni fi ergamoonni yeroo “ayyaanni” yookaan humni Waaqayyoo raawwii dhumaa Iyya Giddugaleessaa keessatti dhangalaafamu keessa jiraachuu hawwanii turan. “Ayyaanni” sun, inni humna uumaa Waaqayyoo ta’e, yeroo Mul’anni Yesus Kiristoos hiikamee banamu gara namootatti fidama. Seexanni karaa humni uumaa Waaqayyoo itti gara saba Isaa geeffamu ergaa Kitaaba Mul’ataa keessatti hiikamee banamuun raawwatamu akka ta’e ni beeka; kanaafuu ifa Kitaaba Mul’ataa keessatti qabame sana burjaajessuu, ukkaamsuu fi haguuguu hojii isaa isa olaanaa godhateera. Ifti sun dhugaa nama cubbamaa san adda baasuu qofa miti; mootummaa dhugaan sun jaarraa hedduu dura haaromsaantota Pirootestaantii hundaan guutummaatti galmeeffamee ture.
Ani guyyaa Gooftaatti Hafuura keessa ture; sagalee guddaa tokko, akka sagalee malakataatti, duuba koo irraa dhagaʼe; innis akkana naan jedhe: Ani Alfaa fi Oomeegaa dha, inni jalqabaa fi inni dhumaa. Waan ati argitu kitaaba keessatti barreessi, waldoota torban Aasiyaa keessa jiranitti ergi; Efesoonitti, Simirnaaʼitti, Pergamoonitti, Tiyaatiraatti, Saardeesitti, Filadelfiyaatti, fi Laaʼodiiqeyaatti. Anis sagalee anaan dubbate sana arguuf garagale. Yeroon garagales, ibsaa warqee irraa hojjetaman torba nan arge; gidduu ibsawwan torban sanaas nama Ilma namaa fakkaatu tokko nan arge; uffata hamma miillaatti buʼu uffatee, qoma isaa naannoo hidhata warqee tokkoon hidhamee ture. Mataan isaa fi rifeensi isaa akka suufii adii, akka cabbii adii turan; iji isaas akka ibidda bobaʼu ture; miilli isaas akka sibiila naasii qulqulluu, akka iddoo bobaʼaa keessatti ibiddaan bilchaatee fakkaata ture; sagaleen isaas akka sagalee bishaanota baayʼee ture. Harka isaa mirga keessa urjii torba qaba ture; afaan isaa keessaa billaa qara lama qabu tokko baʼaa ture; fuulli isaas akka aduun humna isheetiin iftu ture. Yeroon isa arge, akka nama duʼeetti miilla isaa irratti kufe. Innis harka isaa mirga natti kaaʼee akkana naan jedhe: Hin sodaatin; ani isa jalqabaa fi isa dhumaa dha; ani isa jiraataa dha; duʼee ture; kunoo, bara baraan jiraadha, Ameen; furtuuwwan mootummaa duʼaa fi duʼaas qaba. Kanaafuu waan ati argite, waan amma jiru, fi waan kana booddee taʼu barreessi. Mulʼata Yohaannis 1:10–19.
አድቬንቲዝም “ታሪካዊነት” የተባለውን የትርጓሜ ሥርዓት ሲጠብቅ ሳለ፣ በራእይ መጽሐፍ ሁለትና ሦስት የተጠቀሱት ቤተ ክርስቲያናት ሁሉ በመጨረሻው ቤተ ክርስቲያን ውስጥ እንደሚደገሙ ተገንዝበው ነበር። ነገር ግን፣ በዐሥራ ዘጠነኛው ምዕተ ዓመት መጨረሻ ላይ፣ ሰይጣን አስቀድሞ የአድቬንቲዝምን ዓይኖች ከዚያ ቅዱስ የትርጓሜ ሥርዓት፣ ከእርሱ ጥበቃ፣ እንዲሁም “የትንቢት ታላላቅ እውነቶች አደራ ጠባቂዎች” እንደ መሆናቸው ከኃላፊነታቸው አስፈላጊ ክፍል ሆኖ ከነበረው ሥርዓቱ አፈጻጸም ላይ እየዘጋ ነበር። ያ የትርጓሜ ሥርዓት በአድቬንቲዝም ውስጥ ወደ ጎን እየተተወ ሳለም፣ አሁንም ቅዱሱን የትርጓሜ ሥርዓት የሚጠቀሙ አሉ ነበር። የPatmos ባለራእዩ ታሪክ የተሰኘውን መጽሐፍ፣ ቤተ ክርስቲያናቱን ሁሉ በሎዶቅያ ታሪክ ላይ መተግበር ትንቢትን በትክክል መተግበር መሆኑን የሚያስመሰክር ምስክር አድርገን እንጠቀማለን። የሚከተሉት ከዚያ መጽሐፍ የተወሰዱ ክፍሎች ሲሆኑ፣ እኔ የምጠቅሰውን ነጥብ ያሳያሉ።
“ଏହା ସ୍ମରଣରେ ରଖିବା ଉଚିତ ଯେ, ଯେପରି ଏଫେସସ, ସ୍ମୁର୍ନା, ଏବଂ ପର୍ଗାମସର ଅନୁଭବ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଗମନ ପୂର୍ବର ଶେଷ କଳିସିଆରେ ପୁନରାବୃତ୍ତ ହେବ, ସେପରି ଥୁଆତୀରାର ଇତିହାସର ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପିଢ଼ୀରେ ତାହାର ସମକକ୍ଷ ରହିବ।” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 69.
Haskell sirriitti akeekachiisutti agarsiisa, akka waldaa afran jalqabaa mudannoo isaanii irra deebiʼamu, yookaan akkuma inni jedhuutti, “dhaloota dhumaa keessatti fakkeenya isaa ni qabaata.”
“ንሱ ፈተናውን ኣተግቢሩ፣ ነገር ግን ኵሉ ነገር ዓለም መድኃኒኣ ክትቅበል ዘለዋ ጊዜ ከም ዓመተ 1843 ናብ ቅድሚት ይጠቕም ነበረ። ኩነታት ህዝቢ ብመጀመርታ ምጽኣት ክርስቶስ ጊዜ ዝነበረ ሕጂ ዳግም ተደጊሙ ነበረ።” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 75.
ହାସ୍କେଲ୍ ବିଲିୟମ୍ ମିଲର୍ 1843 ମସିହାକୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଗମନର ସମୟ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରିଥିବା ବିଷୟରେ କହୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଏହାକୁ ସୂଚିତ କରନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଥମ ଆଗମନର ପରିସ୍ଥିତିମାନେ ମିଲରାଇଟମାନଙ୍କ ସମୟରେ ପୁନରାବୃତ ହୋଇଥିଲା। ହାସ୍କେଲ୍ ସଠିକ୍ ଥିଲେ, ଏବଂ ସିଷ୍ଟର୍ ହ୍ୱାଇଟ୍ ଏହାକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି ଯେ ମିଲର୍ ନିଜେ ଯୋହନ ବପ୍ତିସ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ ହୋଇଥିଲେ।
“Akkuma Yohaannis Cuuphaan fudhatichi dhufaatii Yesuus isa jalqabaa labsuun karaa dhufaatii Isaa qopheesse, akkasumas William Miller fi warri isa wajjin hiriiran dhufaatii lammaffaa Ilma Waaqayyoo ni labsan.” Early Writings, 229.
Haskel እንኳን በጴርጋሞን ታሪክ ዘመን፣ (ክርስትና ከጣዖት አምልኮ ጋር ያደረገውን መስማማት የሚወክል ሦስተኛው ቤተ ክርስቲያን)፣ የሰርዴስ ታሪክ፣ አምስተኛው ቤተ ክርስቲያን፣ እንደገና እንደተደገመ ይለያል።
“Seenaa Pergamos keessatti yeroo tokko Kiristiyaanummaan Waaqeffannaa Ormaa duʼee jira jette yaadde; garuu dhugumaan amantiin akka injifatameetti mulʼatu sun, ofii isaatii injifatee ture. Waaqeffannaan Ormaa cuuphamuun waldaa keessa seene. Bara Sardis keessattis seenaa kana irra deebiʼame.” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 75, 76.
ସାର୍ଦ୍ଦିସ ଥିଲା ପୁନର୍ଗଠନର ସେହି କଲିସିଆ, ଯେଉଁଥି ଜାଗ୍ରୁତ ହୋଇ ପାପାସନ୍ତ୍ରୀର ଶୈତାନୀୟ ଭ୍ରାନ୍ତିମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିବାଦ କଲା; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁହିଁ, ସେମାନେ ଆଗରୁ ରୋମକୁ ପୁଣି ଫେରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପର୍ଗାମସର କଲିସିଆ ପରି ଭାବିଥିଲେ ଯେ ପାପାସତ୍ତ୍ୱ ମୃତ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ସେଥି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବିତ ଥିଲା। ହାସ୍କେଲ୍ ଏହା ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ କରନ୍ତି ଯେ ଅବଶିଷ୍ଟ କଲିସିଆ ଉପରେ “ସମସ୍ତ ବିତିତ ଯୁଗମାନଙ୍କର ସଞ୍ଚିତ କିରଣମାଳା” ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
“Mana waldaa isa dhumaa kana—haftee irra—ifa walitti qabamee kan baraalee darban hundumaa irraa dhufe ni ifa.” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 69.
Ani Haskell’n seenaa walitti fufiinsa qabu kan waldoota torbaaniin bakka bu’ame, seenaa Israa’el duriitiinis akka raawwatame beekee ture jechuun hin yaadu; garuu inni yeroo “ifa walitti qabame kan bara darbanii hundumaa” “waldaa isa dhumaa” irratti “ni ifa” jedhee barreessutti, dhugaa sana dhugumaan ni deggera. Israa’el durii “ifa” “bara darbanii” keessatti ni hammatama. Inni qajeelfamoota barbaachisoo ta’an, mallattoo waldoota torbanii seenaa Israa’el durii keessatti beekuudhaaf barbaachisan utuu deggertuu, wal fakkaattonni mallattoolee sana keessatti ibsaman hammam gadi fageenyaan akka inni hubate ani hin mirkaneeffadhu. Akkasumas, ani waan inni seenaalee waldoota torbaniin bakka bu’aman keessaa gama isa caalaa barbaachisaa ta’e tokko hin hubanne nan mirkaneeffadha; gama sana keessaas nuti amma gara isaa adeemaa jirra.
Nu barruu keenya itti aanu keessatti dhugaa kana ilaalla.