ରୋମ ଦର୍ଶନକୁ ସ୍ଥାପିତ କରେ — ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇ

Bara xumura dhuma bara dhumaa keessatti akka Roomaa Ammayyaatti bakka buufamee ibsame sana sirriitti adda baasuun, kanaafis humna “mul’ata sana dhaabu” ta’e adda baasuun, barbaachisaa fi fayyinaaf murteessaadha. Inni adeemsa qormaata isa dhumaa kan dhibba tokkoo fi afurtamii afur kuma keessaa qaama tokko bakka bu’a. Jechi “mul’ata” jedhu lakkoofsa kana keessatti, jecha Ibrootaa Solomoon yeroo saba Waaqayyoo maaliif badu adda baase filate wajjin tokkoo dha.

Raajonni hundinuu bara qulqullinaa keessatti yeroo biraa kamiyyuu caalaa guyyoota dhumaa ilaalchisee ifatti dubbachaa jiru; akkasumas akeekkachiisni Solomoon “mul’ata” qabaachuu barbaachisummaa irratti kenne dhimma jireenyaa fi du’aati. Dhugaan yeroo hundumaa addaan baasa; warra waaqeffattotaa gosoota lama uuma. Keeyyata kana keessatti gareen badu tokkoo fi gareen seera gammachuudhaan eegu tokko jiru. Haa ta’u malee, gorsi Solomoon “dhugaa” irratti falmii tokkoo keessatti kaa’ame ta’uun isaa hubatamuu qaba. Akkasumas inni fakkeenya durboota kudhanii keessatti argama; sababni isaas fakkeenyi durboota kudhanii muuxannoo saba Waaqayyoo guyyoota dhumaa keessatti qaban ibsa ijoo ta’eedha.

Kaayyoon koo hubannoo Roomaa ammayyaa irratti kan koo irraa adda taʼe qabatanitti quba akeekuu miti. Kaayyoon koo Solomoon gosa waaqeffattootaa lama akka dubbatu agarsiisuu dha; isaanis inni “nama ogeessa” fi “gowwaa” jedhee adda baasa. “Gowwaan” sunis “hamaa” jedhamuunis beekama. Dubartoonni durbummaa qaban ogeeyyii fi gowwoonni fakkeenya sanaa keessatti argamanis, sarara raajii Daani’el boqonnaa kudha lama keessatti ogeeyyii fi hamoota jedhamanii ni adda baafamu.

Solomoonii fi Daanyaʼel waliif walii galu; yeroo dhumaatti ragaan raajii hundi walitti ni morma. Ogeeyyiin “baayʼina beekumsaa” ni hubatu.

Aayanni kudhan inni saddeeti viraa keessaan bifa sadarkaa sadiitiin adeemsifamu kan warra durboota, warra keessaa kuma dhibba afurtamaa fi afur taʼuuf waamaman, adda baasu ni ibsa. Haala lamaan keessatti adeemsi calaluu fi qoru kun hundi isaanii beekumsa dabalaa (mul’ata) kan bara dhumaatti, jechuunis bara 1989tti, hiikamee baname hubachuu isaanii irratti hundaa’a.

“የፍጻሜው ዘመን” በመጨረሻዎቹ ቀናት 1989 ነበር፣ ይህም የዳንኤል አስራ አንድ ቁጥር አርባ እስከ አርባ አምስት በተፈቱበት ጊዜ ነው። በዚያን ጊዜ የእነዚህ ቁጥሮች ርዕስ የሰሜን ንጉሥ የመጨረሻ መነሣትና ውድቀት መሆኑ ተመሠረተ። በዚያን ጊዜም በእነዚህ ቁጥሮች ያለው የሰሜን ንጉሥ የመጨረሻዎቹ ቀናት የጳጳሳዊ ኃይል መሆኑ ተመሠረተ። መንፈሳዊ መገለጥ “ዘመናዊ ሮም” የሚለውን አገላለጽ ፈጽሞ አይጠቀምም። ይህ አገላለጽ በእኔ የተፈጠረ ነው፣ የመጨረሻዎቹን ቀናት የጳጳሳዊ ኃይል ለመወከል፤ ምክንያቱም በትንቢታዊ አጠቃቀም “ዘመናዊ” የመጨረሻዎቹን ቀናት ይወክላልና። ኤለን ዋይትም “ዘመናዊ ሮም” የሚለውን አገላለጽ ፈጽሞ አልተጠቀመችም።

ଦାନିଏଲ ଏଗାରର ଶେଷ ଛଅଟି ପଦରେ “ଉତ୍ତରର ରାଜା” କାହାଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି କିଛି ଭୁଲ ମତ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସଠିକ ବୁଝାମଣା ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ଅଛି। ଏହି ପଦଗୁଡ଼ିକରେ ଉତ୍ତରର ରାଜା ପାପାଲ ଶକ୍ତିକୁ ସୂଚାଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଯେ ବୁଝାମଣା, ସେହି ବୁଝାମଣା ଅନେକ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଚାଳିଶତମ ପଦ ଏହା ଚିହ୍ନିତ କରି ଆରମ୍ଭ କରେ ଯେ 1798 ମସିହାରେ ପାପାସୀ ମାରଣାନ୍ତିକ ଘାଯ଼ ପାଇଥିଲା; ପରେ ଏକଚାଳିଶରୁ ତେତାଳିଶତମ ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ମାରଣାନ୍ତିକ ଘାଯ଼ର ସୁସ୍ଥତା ସହ ଜଡିତ ଗତିଶୀଳ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ। ଚୁଆଳିଶତମ ପଦ ସେହି ସନ୍ଦେଶକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଯାହା ପାପାସୀକୁ କ୍ରୋଧିତ କରେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଚାଳିଶତମ ପଦକୁ ନେଇଯାଏ, ସେଠାରେ ପାପାଲ ଶକ୍ତି ତାହାର ଅନ୍ତିମ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। 1989 ମସିହାରେ ଯେ ଦର୍ଶନ ମୋହରମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ଦର୍ଶନ ହେଉଛି ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ପାପାଲ ଶକ୍ତିର ଅନ୍ତିମ ଉଦୟ ଓ ପତନର ଦର୍ଶନ। ସେହି ଦର୍ଶନ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ବୃଦ୍ଧି, ଯାହା ସେହି ପଦଗୁଡ଼ିକରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ଅସ୍ୱୀକାର କରିବାର ଆଧାରରେ ଉପାସକମାନଙ୍କ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ଏବଂ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Bakka cutaa kana keessatti beekumsi guddatee bara 1989 keessatti hiikamee mul’ate sanaan wal fakkaatuun, “saamtota saba keetii,” warri “of ol kaasanii” dhuma irrattis “kufan,” mallattoo “mul’ata” hundeessu dha. Calallii isa dhumaa keessatti, gaaffiin qorannoo jalqabaa eenyutu akka “saamtota saba keetii” bakka bu’aniidha; isaaniinuu mallattoo raajii “mul’ata” hundeessu dha. Saamtotni sun humna paaphaasii ti moo Ameerikaa Dhaabbataadhaa?

Kitaabni Daaniʼelii fi Mulʼataa kitaaba tokko dha; isaan dhugaa sarara raajii tokkoo ragaa baatota lamaan bakka buʼu. Daaniʼel jalqaba dha, Mulʼannis xumura dha; isaanis walumaan dhugaa bara dhumaa keessatti, bara 1989tti, hiikni isaa banamu sanaaf ragaa baatota lamaan bakka buʼu.

୧୯୮୯ ମସିହାରେ ଯୁଦା ଗୋତ୍ରର ସିଂହ ଚାଳିଶରୁ ପଞ୍ଚଚାଳିଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ସମୟରେ ଯେ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଦାନିଏଲ ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ ଏକ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଶେଷ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଚୁଆଳିଶ ହଜାର ଯେଉଁମାନେ ଚୁକ୍ତିଜନ, ସେମାନଙ୍କୁ ଗଠନ କରୁଥିବା “ଯାଜକ”ମାନେ କିଏ, ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରକାଶ କରିବା। ହୋଶେୟା ଏହାରେ ଅବଦାନ ରଖି କହନ୍ତି ଯେ, ଯେମାନେ ଶେଷ ଦିନର ଜ୍ଞାନବୃଦ୍ଧିକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଚୁଆଳିଶ ହଜାରକୁ ଗଠନ କରୁଥିବା ଯାଜକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ହେବେ ନାହିଁ।

Kitaabni Mul’ataa beekumsi banamee gosti tokkoon didamu sun cufamuu carraa eebbaa dura xinnoo didamuu isaanii akka guutu ibsa.

Seenaa Miilerootaa seenaa kumaa dhibba tokkoo fi afurtamii afurtuu agarsiisa; Miileroonni fi kumni dhibba tokkoo fi afurtamii afurtuun walitti taʼanii jalqabaa fi xumura ergaa fi hojii ergamoota sadii Mulʼata boqonnaa kudha afur keessaa bakka buʼu. Seenaawwan walmakaan taʼe taateewwan cufamuu carraa araaraa wajjin walqabatan adda baasu. Hojii seenaawwan lamaanis Eliyaasii fi Yohannis Cuuphaadhaan fakkeenya taʼee mulʼifameera.

Ergaan Millerite kun “taateewwan” cufamuu yeroo ayyaana murteessu waliin walqabatan adda baase; kunis akka Eliyaasii fi Yohannis Cuuphaatiin lamaan isaanii keessatti bakka bu’anii agarsiifamaniiru.

bara 1989tti, kufaatii Gamtaa Sooviyeetii wajjin, kutaan macaafa Daani’el kan guyyoota dhumaa wajjin wal qabatu baname, adeemsi qorumsaa tokko immoo jalqabe. Qorumsi sun dandeettii yookaan dadhabina saba Waaqayyoo irratti hundaa’e; jechuunis, dabalata beekumsaa Daani’el boqonnaa kudha tokka keessaa lakkoofsota jahaa dhumaa keessatti bakka bu’ame hubachuu yookaan diduu isaanii irratti hundaa’e; lakkoofsota gara lakkoofsa jalqabaa boqonnaa kudha lamaatti geessan, kan “cufamuu yeroo ayyaanaa” adda baasu. Ergaan “taateewwan cufamuu yeroo ayyaanaa wajjin wal qabatan” jedhame sana booda baname; hojii warra kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur keessaa “luboota” ta’uuf kaadhimamanii immoo jalqabe. Hojii isaanii kutaa sana keessatti ergaa bakka bu’ame “hubachuu” fi labsuu ture. Ergaan sunii fi hojii kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afurii, namoota “taateewwan ulfaatoon cufamuu yeroo ayyaanaa wajjin wal qabatan qophaa’uuf” kakaasuudhaaf, ergaa baname dhiheessuu ture.

Seenaa Yohannis Cuuphaa fi Kiristoos, akkasumas seenaa Millarayitotaa, ergaa fi hojii kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur agarsiisa. Yohannisii fi Kiristoos lamaan isaanii iyyuu ergaan isaanii cufa yeroo araaraatti akka agarsiisu hubatanii turan.

Kiristoos badiisa Yerusaalem isa Yohannis Yihudoota falmii jallinaa qabaniin akka dhiyaatu akeekkachiise sanaa bakka buʼe. Yesuus badiisa sana “dheekkamsa” yeroo Inni akka Miikaa’elitti Daani’el boqonnaa kudha lamaan, lakkoofsa tokko keessatti ka’u jalqabu sanaa akka mallattoo taʼetti fayyadame.

Yohaannis Cuuphaan fi akkasumas Kiristoosiin ergaan akeekkachiisaa labsame, ergaa akeekkachiisaa isa tokko ture; akkuma ergaan akeekkachiisaa Milleraayitootaa, ergaa wal fakkaataa taʼee, taateewwan yeroo cufamuu carraan kennamee dhumuu wajjin walqabatan, isa dhibba afurtamii afur kuma taʼan labsan adda baasu ture. Dhugaa-baatota sadii; Yohaannis Cuuphaa, Kiristoosii fi Milleraayitoonni, hojii fi ergaan dhibba afurtamii afur kumaa adeemsa qormaataa jireenya yookaan duʼaa taʼe, dabala beekumsaa bara 1989 keessatti hiikamee mulʼateen raawwatamu akka taʼe dhugaa baʼu. Ergaan yeroo sana hiikamee mulʼate, mulʼata bara mootummaa dhumaa isa ogeeyyiin yoo luboota dhibba afurtamii afur kumaa keessaa taʼuuf hubachuu qaban dha. Yoo kaadhimamtoonni sun mulʼata sana hin hubanne, hamoota yookaan gowwoota akka taʼanitti beekamu; isaanis ni badu. Isaanii fi ijoolleen isaanii, mulʼata isa dabala beekumsaa taʼe diduu isaanii wajjin waliigaluun ni gatamu.

Dubbiin Waaqayyoo Roomiin humna of ol kaasu, saba Waaqayyoo saamu, achi booddee kufee mul’ata sana dhaabu ta’uu adda baasa. Gaaffiin Roomiin Ammayyaa humna paappaasii ta’uu isaa moo Yunaayitid Isteetis ta’uu isaa, qormaata warri kaadhimamtoota sana beektota ta’an yookaan durboota gowwoota ta’an ittiin adda baafamanidha. Qormaanni sun qormaata raajii macaafa Daani’el irraa madda, kan sana booda macaafa Mul’ataa keessatti mirkanaa’ee guutummaatti gara mudaa-dhabuutti geeffamudha. Dhimmi Roomii Ammayyaa humna paappaasii fi Yunaayitid Isteetis gidduutti filannoo qofa miti; inni qormaata dhumaa warra dhibba tokkoo fi afurtamii afuriif kennamudha. Inni qormaata raajii ti; sirriitti yoo hubatame, inni bakka-bu’iinsa hunda adeemsa qormaata dhumaa kan ragaa raajii qulqulleeffame Waaqayyoo keessatti kaa’ame of keessatti hammata.

የመጥምቁ ዮሐንስና የክርስቶስ ዘመን የፈተና ሂደት ከዳንኤል መጽሐፍ የተወሰደ ነበር፤ እንዲሁም በሚለራውያን ዘመን ያለው የፈተና ሂደትም ከዚያው የተወሰደ ነበር። እንደ ትንቢታዊ ፈተና፣ እነዚያ እጩዎች እውነት እንዴት እንደሚመሠረት ያለውን ስርዓተ-ዘዴ በትክክል መተግበራቸው፣ ዘመናዊቱ ሮማ ማን እንደሆነች ትክክለኛውን አመለካከት ብቻ እንደመያዝ ሁሉ እኩል አስፈላጊ ነው። ዘመናዊቱ ሮማ በትክክል መለየትም ሆነ ትክክለኛውን ስርዓተ-ዘዴ መተግበር ቢመረመር፣ የፈተናው ሁለቱም ክፍሎች በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ ተቀምጠዋል። በዳንኤል ምዕራፍ አንድ፣ ዳንኤል በሶስት ደረጃ የተዋቀረ የፈተና ሂደት ውስጥ አልፎ ሄደ፤ ይህም በአመጋገብ የተጀመረ፣ ከዚያም በእይታ ፈተና የቀጠለ፣ በመጨረሻም በናቡከደነፆር የተፈጸመ ፈተና ነበር፤ እርሱም በመጽሐፍ ቅዱስ ምልክት የሰሜን ንጉሥ፣ የመጨረሻዎቹ ዘመናት የጳጳሳዊ ኃይል ነው።

“Bara bara dhumaa irra,” kan raajii keessatti guyyoota dhumaa yeroo dhibba afurtamii afur kuma keessaa warri dhibba afurtamii afuriin qoraman taʼe, Daaniʼelii fi namoonni sadan warri ulfina qaban “ogeeyyii falfalaa fi urjii ilaaltota mootummaa isaa hunda keessa turan hundumaa irra harka kudhaniin wayyaa” taʼanii argaman; Daaniʼelis “mulʼata hundumaa fi abjuu hundumaa keessatti hubannaa” qaba ture. Daaniʼel warra dhibba afurtamii afur kuma sana bakka buʼa; isaanis guyyoota dhumaa keessatti baayʼina beekumsaa sana ni hubatu; beekumsi sunis yeroo Kiristoos akka Leenca gosa Yihudaa taʼee “kutaa macaafa Daaniʼel isa guyyoota dhumaa wajjin wal qabatu” bara 1989tti hiike sana dhufe.

ଦାନିଏଲ୍ କେବଳ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଦର୍ଶନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ବୁଝିଥିଲେ ନୁହେଁ, ସେ “ସମସ୍ତ ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ୱପ୍ନରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ” ଥିଲେ। ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ପଙ୍କ୍ତି ଉପରେ ପଙ୍କ୍ତିର ପଦ୍ଧତିକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି; କାରଣ ସେହି ପଦ୍ଧତି “ସମସ୍ତ ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ୱପ୍ନକୁ” ଏକ ସଂହତ ସନ୍ଦେଶରେ ଏକତ୍ର କରେ। ସମସ୍ତ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଦର୍ଶନକୁ ଗୋଟିଏ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ରେଖାରେ ଏକତ୍ର କରୁଥିବା ସେହି ସନ୍ଦେଶ “ଅନୁଗ୍ରହର ଅବସାନ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଘଟଣାମାନଙ୍କୁ” ଚିହ୍ନଟ କରେ। ସେହି ସନ୍ଦେଶ ଆଧୁନିକ ରୋମ ନାମକ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ପ୍ରତୀକ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ଯେହେତୁ ସେ ନିଜକୁ ଉଚ୍ଚ କରେ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଜନଙ୍କୁ ଲୁଟେ, ଏବଂ ପତିତ ହୁଏ।

Humni sun sirrii sanaa kan hundeeffamuu danda’u karaa mala sirrii hojii irra oolchuudhaan qofa. Warri baayʼeen Kitaaba Qulqulluu qorachuu isaanii himatan mala “sarara irratti sarara” jedhu ni didu; kaan immoo isa fayyadamuun of himatan keessaa tokko tokko, seerota mala “sarara irratti sarara” kana ijaaran sirriitti hin hojiirra oolchan. Seeronni sun jalqaba Miilerootaan galmee uummataa keessatti kaaʼaman; akkasumas saba Waaqayyoo kan guyyoota dhumaa dursee akeekkachiifameera, warri dhugumaan ergamoota ergamaa sadaffaa taʼan seerota hiikkaa raajii kan William Miller fayyadamaa akka jiran.

ዊልያም ሚለር የራእይ ምዕራፍ አሥራ አራት ሦስቱ መላእክት መልእክት መጀመሪያን ወክሎ ነበር፤ እርሱም ክርስቶስ መጨረሻው የሆነው መልእክት መጀመሪያ በነበረው በመጥምቁ ዮሐንስ የተመሰለ ነበር። ሲስተር ዋይት የመጥምቁ ዮሐንስ እስከ ክርስቶስ ያለውን የፈተና ሂደት ከሦስቱ መላእክት የፈተና ሂደት ጋር በቀጥታ ታስማማለች። ዮሐንስ መልእክቱን ጀመረ፤ እናም ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱን ወደ ቂሳርያ ፊልጶስ ወስዶ ከመስቀሉ ጥቂት በፊት እስከሆነ ድረስ፣ ያን ጊዜ ኢየሱስ ዮሐንስ የጀመረውን መልእክት ዝርዝሮች ጨመረበት። ዮሐንስ ክርስቶስን ባየ ጊዜ የገለጠው የመጀመሪያው (የመነሻው) እውነት፣ ክርስቶስን የዓለምን ኃጢአት የሚያስወግድ የእግዚአብሔር በግ መሆኑን መለየት ነበር።

Sana booda yeroon qormaataa waggaa sadii fi walakkaa, isa fannoo irratti xumurame, jalqabame. Yohaannis fannoo dura yeroo muraasa dura erga ajjeefamee booda, Yesuus ibsa dubbii jalqabaa Yohaannis sanaa kennuu jalqabe.

কায়সারিয়া ফিলিপ্পি হৈছে খ্ৰীষ্টৰ সময়ত পেনিয়মৰ নাম, আৰু দানিয়েল ১১ অধ্যায়ৰ চৌদ্দ নম্বৰ পদৰ পাছত অহা পদত পেনিয়মক চিনাক্ত কৰা হৈছে, য’ত তোমাৰ লোকসকলৰ ডাকাতসকল—যিসকলে নিজকে উচ্চ কৰে, কিন্তু পতিত হয়—তেওঁলোকক উপস্থাপন কৰা হৈছে। যোহন বাপ্তিস্মদাতাৰ বাৰ্তা, অনুপ্ৰাণিত আৰু সিদ্ধ, আৰম্ভণিৰ সেই বাৰ্তা আছিল যিয়ে মিলাৰাইট বাৰ্তাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যি মিলাৰৰ নিয়মসমূহৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। অন্তিমত খ্ৰীষ্টৰ বাৰ্তা, যি যোহনৰ বাৰ্তাৰ ওপৰত নিৰ্মিত আৰু তাক বিস্তাৰ কৰিছিল, আৰু ই তিনিদূতৰ বাৰ্তাৰ অন্তিমত থকা বাৰ্তাৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছিল, যি মিলাৰৰ নিয়মসমূহ আৰু সেই বিৱৰণসমূহৰ ওপৰত আধাৰিত, যিবোৰ line upon line পদ্ধতি অন্তিমত উপনীত হ’লে মিলাৰৰ বাৰ্তাত সংযোজিত হয়।

መስቀል መልእክት የጣሉት በክርስቶስ ታሪክ ውስጥ ከነበሩት ሰዎች ጋር እንዲመሳሰሉ ራእዩን የሚመሠርተውን ምልክት ከዘመናዊ ሮም ምልክት ጋር በሚያያዝ መልኩ በስህተት መረዳት ይደርሳል። የዮሐንስ መጥምቅ መልእክትን የጣሉት አይሁድ ከኢየሱስ ትምህርቶች ሊጠቀሙ እንዳልቻሉ እንነገራለን፤ እንዲሁም ያንኑ ነገር ያደረጉት የእነዚያ አይሁድ ታሪክ የመጀመሪያውን የመልአኩ መልእክት የጣሉትን እንደሚወክል እንገነዘባለን። ሚለራውያን “የሕዝብህ ቀማኞች” የተባሉትን—እኔም በኋላ “ዘመናዊ ሮም” በሚሉት ቃላት የጠራኋቸውን—እንደ ጳጳሳዊ ኃይል ለይተው አውቀዋል።

Maqaa itti aanu keessatti yaad-rimeewwan kana itti fufna.