Mata-duree darbe keessatti, yeroo warra Mileraayitii irraa jalqabee hamma yeroo ammaa seenaa Adventizimii keessatti sararoota falmii raajii jaha adda baasnee turre. Ani falmiin jalqabaa fi isa dhumaa waaʼee “saamtoota saba keetii” kan keessatti caqasaa kudha afurffaa boqonnaa kudha tokkoffaa Daaniʼel keessatti ibsame, raajiidhaan walqixa taʼuu isaa nan falma. Warri Mileraayitii “saamtoota” jechuun Roomaa akka taʼe hubatanii turan; Pirootestaantonni immoo “saamtoonni” mootii Sooriyaa tokko maqaan isaa Antiokas Eepifaanes jedhamu akka taʼe barsiisu turan.
Yeroo sanatti baayʼeen mootii kibbaa irratti ni kaʼu; akkasumas saamtonni saba keetii mulʼata sana jabeessuuf of ol ni qaban; garuu ni kufu. Daaniʼel 11:14.
Lakkoofsi kudhan jalqabee, hamma lakkoofsa kudha shaniitti itti fufuun, mootummaa Gibxii fi Sooriyaa gidduutti waraanni tokko akka mul’atu agarsiifama. Keessa darbee kana keessatti Gibxiin mootii kibbaa ti; mootichi Sooriyaas mootii kaabaa jedhamee bakka bu’uun ibsameera. Lakkoofsi kudhan wanta seenaa barreessitoonni jalqaba waraana Sooriyaa isa afraffaa bara dhaloota Kiristoos dura 219 jedhan ni adda baasa; lakkoofsonni kudha tokkoo fi kudha lama immoo lola Raafiiyaa bara dhaloota Kiristoos dura 217 fi wantoota isa booddee ta’an ni bakka bu’u. Sana booda lakkoofsonni kudha sadii hamma kudha shaniitti lola Paaniyuum bara dhaloota Kiristoos dura 200 ni adda baasu. Lakkoofsa kudhan irraa hamma kudha shaniitti, mootichi Sooriyaa Anti’ookus Maagnus, mootummaa Seleucid bulchaa ture dha.
Kewwata kudhan kun seenaa yeroo Antiokos Maagnus lafa mootummaa Seleucid irraa waggoota hedduu dura irraa fudhatame deebisee argachuuf waraana jalqabu agarsiisa. Kewwata keessatti inni lafa bade sana bara dhaloota Kiristoos dura 219tti deebisee argata; garuu yeroo muraasaaf haleellaa isaa dhaabee, humna waraanaa isaa irra deebiin gurmeessuuf yaala. Inni to’annoo lafaa bade sana deebisee harka keessa galfatee, hamma daangaa Gibxiitti, mootummaa kibbaa mootummaa sanyii Ptolemyiin bulfamutti ga’eera. Bara dhaloota Kiristoos dura 219 fi 217 gidduutti, mootummaa kibbaa fi mootummaa kaabaa lamaan isaanii iyyuu waraana Raphia isa dhihaachaa jiruuf karoora baafatan.
ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୧୭ ମସିହାରେ ରାଫିଆର ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଥିଲା, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜ୍ୟ ମିଶର, ଯାହା ପ୍ଟୋଲେମୀଙ୍କ ଶାସନାଧୀନ ଥିଲା, ସେହି ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ଉତ୍ତରର ରାଜା ଥିବା ସିରିୟ ରାଜା ଆଣ୍ଟିଓକସ୍ ମ୍ୟାଗ୍ନସ୍ଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲା। ପରେ, ତେରୋତମରୁ ପନ୍ଦରୋତମ ପଦ୍ୟରେ, ସତର ବର୍ଷ ପରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୦୦ ମସିହାରେ, ଆଣ୍ଟିଓକସ୍ ମ୍ୟାଗ୍ନସ୍, ଯିଏ ସେତେବେଳେ ମାକେଡୋନର ଫିଲିପ୍ଙ୍କ ସହିତ ଜୋଟ ଗଠନ କରିଥିଲେ, ପାନିୟମ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ମିଶର ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କଲେ। ସେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜ୍ୟ ମିଶରରେ ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ଛଅ ବର୍ଷ ବୟସର ଜଣେ ଶିଶୁ ରାଜା ଥିଲେ, ଏବଂ ଆଣ୍ଟିଓକସ୍ ମ୍ୟାଗ୍ନସ୍ ଓ ଫିଲିପ୍ ମିଶରର ସେହି ଶିଶୁ ରାଜାଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତାର ସୁଯୋଗ ନେବାକୁ ବିରତ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ପାନିୟମ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଣ୍ଟିଓକସ୍ ମ୍ୟାଗ୍ନସ୍ ବିଜୟୀ ହେଲେ। ପାନିୟମ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ସେହି ତିନୋଟି ପଦ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପଦ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀମୂଳକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଏକ ନୂତନ ଶକ୍ତିର ପରିଚୟ ଦିଆଯାଇଛି।
Namoonni saba keetii saamtoota jedhaman humna adda taʼanidha; isaan mootii kibbaa Misiraa, yookaan mootii kaabaa Seeluukiid, yookaan Filiphos bulchaa Maqedooniyaa miti. Warri Millerite Roomaan “namoota saba keetii saamtoota” taʼuu ishee hubataniiru. Jechoota hidda Ibrootaa keessaa tokko, kan “saamtoota” jedhamee hiikamu, hiikni isaa “cabsee caccabsaa” jechuudha. Roomaan waaqeffannaa waaqolii sobaa keessatti turte raajii keessatti akka humna caccabsee diiguu dandaʼutti bakka buufamteetti.
Kana booddee kanaa, mul’ata halkanii keessatti ani arge; kunoo, bineensi afraffaan, sodaachisaa fi rifachiisaa, humnaanis akka malee jabaa taʼe; innis ilkaan sibiilaa guguddaa qaba ture; inni liqimsee caccabse, hafes miilla isaatiin dhidhiite; innis bineensota isa dura turan hundumaa irraa adda ture; gaanfa kudhanis qaba ture. Daaniʼel 7:7.
Yeroo Uuriyaa Smiit saamtota irratti yaada kennu, seenaa barreessaa tokko wabeeffatee saamtotni diigdoota akka bakka bu’an ni ibsa.
“Amantiin haaraan tokko amma dhiyaateera,—‘saamtota saba keetii;’ akka hiika sirrii Bishop Newton jedhetti, ‘warra saba kee cabsan.’ Fagoo irratti, qarqara laga Tiber irratti, mootummaa tokko karoora hawwii-guddaa fi kaayyoo dukkanaa of keessaa guddifachaa ture. Jalqabatti xiqqaa fi dadhabaa ture; garuu humnaa fi jabaatinaa keessatti saffisa dinqisiisaadhaan guddate; of-eeggannoodhaan asii fi achi harka diriirsee, aangoo isaa qoruuf, jabaatina harka isaa waraanaa qopheessuuf yaalaa ture; hamma humna isaa of keessatti hubatee, saboota lafaa gidduutti mataa isaa ija-jabinaan ol kaasee, bulchiinsa dhimma isaanii harka hin mo’amneen qabatutti. Kana irraa jalqabee, maqaan Roomaa fuula seenaa irratti dhaabate; bara dheeraadhaaf dhimma addunyaa to’achuuf, akkasumas hamma dhuma yerooatti saboota gidduutti dhiibbaa guddaa geessisuuf murtaa’ee.”
“Room ni dubbate; Suuriyaa fi Maqedooniyaanis fuula abjuu isaanii irratti jijjiiramni tokko dhufaa akka jiru yeroo gabaabaa keessatti argan. Warri Roomaa mootummaa dargaggoo Gibxiitiif falmuudhaan gidduu seenan; innis badiisa Antiokosii fi Filiphos qopheessan irraa akka eegamu murteessan. Kunis Dh.K.D. 200 ture; dhimma Suuriyaa fi Gibxii keessatti gidduu-seenota barbaachisoo warra Roomaa keessaa isa jalqabaa keessaa tokko ture.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 257.
Aayyooni raajjiin keessaa raawwii isaa bara 219 Dh.K.D. irraa kaasee hanga 200 Dh.K.D.tti waggaa digdama jechuun tilmaamaan keessatti guutame; garuu raajonni yeroo isaan keessa jiraatan caalaa waaʼee bara dhumaa irratti ni dubbatu.
“Raajonni durii keessaa tokkoon tokkoon isaanii yeroo ofii isaanii caalaa yeroo keenyaaf dubbatan; kanaafuu raajii isaanii nuuf hojii irra jira. ‘Ammas wantoonni kun hundinuu fakkeenyaaf isaan irratti ta’an; akkasumas akeekkachiisa keenyaaf, nu warra xumuri biyya lafaa irra ga’eef, barreeffamanii jiru.’ 1 Qorontos 10:11. ‘Kun isaan ofii isaaniif utuu hin ta’in, nuuf akka tajaajilan isaaniif mul’ifame; wantoonni kunis amma warra Wangeela Hafuura Qulqulluu mootummaa irraa ergameen isinitti lallabanin isiniif himaman; wantoota kanneen ilaaluuf ergamoonni hawwu.’ 1 Pheexiros 1:12....”
“Kitaabni Qulqulluun dhaloota isa dhumaa kanaaf qabeenya isaa walitti kuusee walitti hidhatee qaba. Taateewwan gurguddoon hundi fi hojiiwwan ulfaatoon seenaa Kakuu Moofaa keessaa turan, ni deebiʼanii turan; akkasumas guyyoota isa dhumaa kana keessa waldaa keessatti deebiʼaa jiru.” Selected Messages, book 3, 338, 339.
Yeroo waggaa digdamaa nuti ilaallu sana keessa Daanyel hin jiraatin iyyuu, hafuura kaka’umsaatiin barreeffamoota Obboleettii White irraa argannu, seenaa Daanyel boqonnaa kudha tokkoffaa keessatti galmeeffame keessaa baay’een isaa xumura raawwii Daanyel boqonnaa kudha tokkoffaatti irra deebi’amee akka raawwatamu nu beeksisa.
“Nu yeroo dhabnu hin qabnu. Yeroon rakkinaa nu dura jira. Addunyaan hafuura waraanaatiin jeeqamteerti. Yeroo dhihoo keessatti wantoonni rakkinaa raajiiwwan keessatti dubbataman ni raawwatamu. Raajiin Daani’el boqonnaa kudha tokkoffaa keessatti argamu guutummaatti raawwatamuu isaa keessa jechuun ni gaheera. Seenaa baay’een raajii kana raawwatamuudhaan ta’e irra deebi’ee ni ta’a.” Manuscript Releases, number 13, 394.
Daani’el boqonnaa kudha tokkoo lakkoofsota kudhan irraa kaasee hanga kudha shaniitti seenaa guyyoota dhumaa kan seera Dilbataa dhihoo dhufutti geessu ni agarsiisu; sababiin isaas lakkoofsi kudha jaha yeroo Roomaan yeroo jalqabaatiif “lafa ulfinaa” mo’atte ni ibsa.
Garuu inni isa irratti dhufu fedhii ofii isaatiin ni raawwata; namni tokko iyyuu isa dura dhaabachuu hin danda’u; innis biyya ulfina qabeessa keessatti ni dhaabata; isheenis harka isaatiin ni baddi. Daani’el 11:16.
Daani'el barreeffama isaa keessatti jecha “biyya ulfina qabeessa” jedhu yeroo lama fayyadameera. Inni jalqabaa lakkoofsa kudha jaha keessatti argama; yeroo sanatti Roomaan waaqeffannaa ormaa isa dhugaan biyya ulfina qabeessa Yihudaa isa dhugaa mo'ate.
“Misriin mootummaa kaabaa kan taʼe Antiookus dura dhaabbachuu hin dandeenye iyyuu, Antiookus Roomota yeroo sana isa irratti dhufan dura dhaabbachuu hin dandeenye. Mootummoonni kamiyyuu humna ol-ka’aa kana dura mormanii dhaabbachuu siʼachi hin dandeenye. Sooriyaan yeroo Poompeeyiin bara dhaloota Kiristoos dura 65tti Antiookus Asiaticus qabeenya isaa irraa mulqee Sooriyaa bulchiinsa Roomaa jala galchetti moʼatamtee mootummaa Roomaa keessatti dabalame.”
“እቲ ተመሳሳሊ ሓይሊ ኣብ ቅድስቲ ምድሪ ድማ ክቐውም፡ ንእኣ ድማ ከጥፍኣ ነበሮ። ሮማ ምስ ህዝቢ ኣምላኽ፡ እቶም ኣይሁድ፡ ብኪዳን ብ162 ቅ.ል.ክ. ተያያዘት፤ ካብ እዚ ዕለት ጀሚራ ኣብ ናይ ትንቢት ቆጸራ ኣገዳሲ ስፍራ ሓዘት። እንተኾነ ግና፡ ኣብ ይሁዳ ስልጣን ብትክክለኛ ወራር ክትረክብ ክሳዕ 63 ቅ.ል.ክ. ኣይነበራን፤ ድሕሪኡ ድማ ብዝስዕብ መንገዲ ኮነ።” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 259.
መዘክር ካልእ እቲ ዳንኤል “እታ ክብርቲ ምድሪ” ዝጥቀመሉ ኣብ ቍጽሪ ኣርብዓን ሓደን እዩ።
Inni biyya ulfina qabeessa sanattis ni seena; biyyoonni baayʼeenis ni kufu; garuu kunneen harka isaa keessaa ni ba’u; isaanis Edoom, Moʼaab, fi ijoollee Amoon keessaa warra ijoo taʼanidha. Daaniʼel 11:41.
Lakkoofsi lakkoobsa afurtamaa hordofa; lakkoobsi afurtamaas jechoota, “yeroo dhumaattis” jedhamaniin jalqaba. Kitaaba The Great Controversy keessatti, Obboleettiin White bara 1798 akka “yeroo dhumaa”tti ibsiteerti; kanaafuu lakkoobsi afurtamii tokko seenaa yeroo dhumaa bara 1798 booda dhufu adda baasee agarsiisaa jira.
“Garuu yeroo dhumaatti,” jechuun raajiin ni jedhu, “‘Namoonni baayʼeen asii fi achi ni fiigu, beekumsi immoo ni baayʼata.’” Daaniʼel 12:4.... Erga bara 1798 irraa jalqabee macaafni Daaniʼel banamee booda, beekumsi waaʼee raajiiwwanii ni baayʼate, namoonni baayʼeenis ergaa ulfaataa murtiin dhihoo taʼe labsaniiru.” The Great Controversy, 356.
Biyyoon ulfinaawaa lakkoofsa afurtamii tokko keessatti ibsame sun Yihudaa durii dhugaa lafarratti argamu miti, garuu Yihudaa ammayyaa hafuuraati. Ameerikaan Yihudaa ammayyaa hafuuraa dha; lakkoofsi afurtamii tokko immoo seera Dilbataa yeroo dhihoo keessatti Ameerikaa keessatti dhufu jiru addaan baasa.
Taʼus garuu inni jalqabaa kan hafuuraa miti; inni uumamaa dha; boodas inni kan hafuuraa taʼa. 1 Qorontos 15:46.
Seera Dilbanni sun Aayaanni heera kudha jaha tokkoon bakka buufameera; sababiin isaas, raawwii Daani’el boqonnaa kudha tokko keessatti “seenaa raawwatame keessaa baay’een” irra deebi’amee ni mul’ata. Guyyoota dhumaa keessatti lakkoofsonni kudhanii hamma kudha-shaniitti seenaa Seera Dilbanni sun Aayaanaa dura turee isa geessisutti geessu bakka bu’u.
Kaabaa fiixee sanaa keessatti ibsaman inni kaabaa, akkasumas mootichi kibbaa inni mootota Seleucid keessaa Antiokas Maagnasii fi mootota Gibxii mootummaa Ptolemaayikii tiin raawwataman, humnoota seenaa isa seera Dilbataa dhiheenyatti dhufu sana geessu irratti xiyyeeffatu fakkeenyaan agarsiisu. Aayaanni kun seenaa sochii dhibba tokkoo fi afurtamii afurii kuma sanaa adda baasa; sababiin isaas aayanni kudhan kufaatii Gamtaa Sooviyeetii bara 1989 keessatti taʼe ibsa, aayanni kudha jaha immoo seera Dilbataa dhiheenyatti dhufu sana ibsa.
Kiristoos aayata kana keessatti lakkoofsa kudhan lakkoofsa afurtamaa wajjin, akkasumas lakkoofsa kudha jahan lakkoofsa afurtama tokkoo wajjin walqabsiisuudhaan cimsee ibsa. Itti-fufinsa kallattiidhaan biyya ulfina qabeessa dhugaa taatee, kan biyya ulfina qabeessa hafuuraa lakkoofsa afurtama tokko keessatti ibsameef fakkeenya taatu, dhuma aayata jahan sanaa dha; lakkoofsi kudhan immoo jalqaba isaa dha.
Akkuma Kiristoos lakkoofsi kudha jaha lakkoofsa afurtamii tokko wajjin walitti hidhata kallatti qabu akka taʼe mirkaneesse, akkasuma lakkoofsi kudhanis lakkoofsa afurtama wajjin walitti hidhata kallatti qaba. Ibsi lakkoofsa kudhan keessatti argamu, “dhangalaʼee darbu,” jechuun gaaleen jechuun afaan Ibrootaan isauma tokkoo dha; inni lakkoofsa afurtama keessatti “dhangalaʼee ceʼuu” jedhamee hiikameera. Gaaleen kun keessatti Caaffata Qulqullaaʼoo keessatti iddoo biraa tokko qofa keessatti argama; garuu inni lakkoofsa kudhanii fi lakkoofsa afurtama irraa xiqqoo adda taʼeen hiikameera. Haa taʼu malee, inni gaalee afaan Ibrootaa isauma tokko dha.
Innis ni darbaa Yihudaa keessa darba; ni guutee, ni irra darba; morma geessu iyyuu ni gaʼa; diriirfamuun qoochoo isaa balʼina biyya keetii ni guuta, yaa Imaanuʼeel. Isaayyaas 8:8.
ଯିଶାୟଙ୍କ “ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଅତିକ୍ରମ କରିଯିବ” ବାକ୍ୟଟି, ପଦ 10ର “ପ୍ରବାହିତ ହେବ ଓ ପାର ହୋଇଯିବ” ଏବଂ ପଦ 40ର “ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଅତିକ୍ରମ କରିଯିବ” ସହିତ ସମାନ ଅର୍ଥବାହୀ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ, ଏହି ତିନୋଟି ପଦର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଉତ୍ତରର ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି। ଯିଶାୟରେ, ଉତ୍ତରୀୟ ଅଶ୍ଶୁରର ରାଜା ସେନ୍ନାକେରିବ, ଇସ୍ରାଏଲର ଦକ୍ଷିଣ ରାଜ୍ୟ ଯିହୁଦା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ପଦ 10ରେ, ସେଲ୍ୟୁସିଡ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରୀୟ ରାଜା ଆଣ୍ଟିଓକସ୍ ମ୍ୟାଗ୍ନସ୍, ଦକ୍ଷିଣର ରାଜ୍ୟ ମିଶର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ପଦ 40ରେ, ଉତ୍ତରର ରାଜା—ପୋପତାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତି—ଯିଏ ପଦ 40ର ଆରମ୍ଭରେ ମାରାତ୍ମକ ଆଘାତ ପାଇଥିଲା, ସେ ସୋଭିଏତ୍ ୟୁନିଅନର ଦକ୍ଷିଣୀୟ ନାସ୍ତିକ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସଂଘର୍ଷର ସେହି ଏକେ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀମୂଳକ ଗଠନକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦରେ ଉତ୍ତରର ରାଜା “ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ।”
Ragaa Isaayaasii fi keeyyanni kudhan lamaan isaanii yeroo mootichi kaabaa weeraru, osoo magaalaa guddoo mootummaa kibbaa keessa hin seenin akka achitti dhaabbatu ni ibsu. Sennaakeriib waraana isaa hamma dallaa Yerusaalemitti fide; achii immoo hin dabarre. Bara dhaloota Kiristoos dura 219 keessatti, Antiookus Maagnuus hamma daangaa Gibxii dhufee achitti dhaabbate. Sana booddee waraana Raafiyaa, kan waggaa lama booddee bara dhaloota Kiristoos dura 217 keessatti ta’e, keessatti mo’ame. Sennaakeriib immoo hamma dallaa Yerusaalemitti dhufee, Waaqni gidduu seenee waan ta’eef waraana sana keessatti mo’ame.
Kanaaf, Waaqayyo waaʼee mootii Asoor kanaa akkana jedha: Inni magaalaa kana keessa hin dhufu, achittis xiyya tokko illee hin darbatu; gaachana qabatees ishee dura hin dhufu; tuullaa waraanaas ishee irratti hin ijaaru. Karaa inni itti dhufe sanaanuma deebiʼa; magaalaa kana keessas hin dhufu, jedhu Waaqayyo. Ani mataa kootiif, akkasumas sababii garbicha koo Daawititiif, magaalaa kana nan eega, nan oolchas. Halkan sana keessa ergamaan Waaqayyoo baʼee, qubata waraana Asoor keessatti nama kuma dhibba tokkoo fi kuma saddeettamii shan rukute; ganama bariis yeroo namoonni kaʼan, kunoo, isaan hundinuu reeffa duʼaa turan. Kanaafuu Senakeriib mootiin Asoor kaʼee deeme; deebiʼees Nanawwee keessa jiraate. Innis mana waaqa isaa Nisrook keessatti yeroo sagadaa turetti, ilmaan isaa Adramelekii fi Sharezer goraadeedhaan isa ajjeesan; isaanis biyya Armeeniyaa baqatan. Qooda isaattis ilmi isaa Esarhaadoon mootummaa qabate. 2 Mootota 19:32–37.
1989 keessatti kaabaan mootichi Sowiyet Yuuniyen haxaa’ee balleesse; garuu inni magaalaa guddittii Sowiyet Yuuniyen hin moone. Raashiyaan dhaabattee hafte. Lola itti aanu, kan lakkoofsota kudha tokkoo fi kudha lama keessatti fakkeeffamee dhiyaate, lola Raafiyaa ture; innis kufaatii waraana Seennaakeriibii fi du’a isaa itti aansee dhufeeniin akkasumas fakkeeffamee ture; kunis mo’icha mooticha kibbaa agarsiisa; inniis ragaa Seennaakeriibii keessatti Yihudaa, ragaa Antiochus Magnus keessatti immoo Raafiyaa ture.
Kitaabni lakkoofsi kudhan lakkoofsa afurtamaa wajjin walitti dhufeenya kallattii qaba; lakkoofsi kudha jaha immoo lakkoofsa afurtama tokko wajjin walitti dhufeenya kallattii qaba. Lakkoofsonni kudhan irraa hamma kudha jahaatti jiran seenaa bara 1989 irraa kaasee hamma seera Dilbataatti jiru bakka bu’u. Lakkoofsi sun seenaa dhokataa lakkoofsa afurtamaa keessa jiru bakka bu’a; seenaa sun kufaatii Gamtaa Sooviyeetii bara 1989 keessatti jalqabee hamma seera Dilbataatti itti fufa. Lakkoofsi kudhan akkasumas “yeroo torba” Leewwota digdamii ja’a keessaa seenaa dhokataa wajjin kallattiidhaan wal qabsiisa; garuu sararri dhugaa sun waan asitti nu dhiheessaa jirru keessaa ala dha.
በሚለራይት ታሪክ ውስጥ በአድቬንቲዝም ውስጥ ሮምን በትክክል ለመለየት ስለተነሱት ስድስት ዋና ክርክሮች የመጀመሪያው ተከሰተ፣ እርሱም የአሥራ አራተኛው ቁጥር ዘራፊዎች ማንን እንደሚወክሉ ላይ ነበር። ፕሮቴስታንቶቹ እነርሱ አንጥዮኮስ ኤፒፋኔስን እንደሚወክሉ አድርገው ያዙ፣ ሚለራይቶቹ ግን ሮም መሆናቸውን ለዩአቸው። በአድቬንቲዝም የመጨረሻው ክርክርም ሮምን በትክክል ለመለየት ሲመጣ ደግሞ እርሱ ደግሞ በአሥራ አራተኛው ቁጥር ዘራፊዎች ላይ ነው። በሚለራይቶች የሚወከል አንድ ወገን፣ በትንቢት መንፈስ የተደገፈውን የሚለራይቶች መሠረታዊ አስተዋጽኦ እያጸና ነው።
“Anin waan arge, kaartiin bara 1843 harka Gooftaaatiin qajeelfamee akka ture, fi akka hin jijjiiramne; lakkoofsonni sunis akkuma Inni barbaadetti akka turan; harki Isaas isaan irra akka turee fi dogoggora lakkoofsota keessaa tokko tokko keessatti jiru akka dhokse, akka namni tokko illee isa argu hin dandeenye, hamma harki Isaa irraa kaafamutti.” Early Writings, 74.
Chaartiin qulqulluun sun mormii sana mallattoo Dh.K.B. 164 jedhuun adda baasa.
“164 Antiochus Epiphanes duʼa, inni immoo, inni dura angaf hin dhaabbanne; sababni isaas, dura angaf dhalachuun isaa dura waggaa 164 duʼee ture.”
Sakattaan marii qulqulluu sanaa irratti ibsamu dhugaa tokkicha marii qulqulluu irratti ibsame keessaa isa qofa dha; innis dubbii raajii keessaa jedhu tokko irratti Hundaa’e osoo hin ta’in, Dubbii Waaqayyoo keessaa kutaa raajii tokko irratti hundaa’e miti. Kana gochuudhaan, inni mallattoo karaa tokko adda baasa; garuu inni mallattoo karaa seenaa Macaafa Qulqulluu irraa miti, seenaa Adventii irraa ta’eedha; kanaafis, “inni jijjiiramuu hin qabu,” sababiin isaas mariin sun akka mul’anni raajii itti hundeeffamu ibsa. Dhugaa bu’uuraa sana diduun yeroo wal fakkaatutti aangoo mirkaneessa Hafuura Raajii kan marii qulqulluu sanaaf kenne dhoowwuudha.
“መጨረሻው እጅግ የሚሆነው የሰይጣን ማታለያ የእግዚአብሔር መንፈስ ምስክርነትን ከንቱ ማድረግ ይሆናል። ‘ራእይ በሌለበት ሕዝብ ይጠፋል’ (ምሳሌ 29:18)። ሰይጣን በብልሃት፣ በተለያዩ መንገዶችና በተለያዩ ወኪሎች አማካይነት፣ በእግዚአብሔር የቀሩትን ሕዝቦች በእውነተኛው ምስክርነት ላይ ያላቸውን እምነት ለማናወጥ ይሠራል። ለማሳት ሐሰተኛ ራእዮችን ያስገባል፤ ሐሰቱንም ከእውነቱ ጋር ያቀላቅላል፤ እንዲሁም ሰዎች በራእይ ስም የሚጠራ ሁሉን እንደ አንድ ዓይነት እብደት እስኪቆጥሩት ድረስ እንዲጠሉት ያደርጋል፤ ነገር ግን ቅን ነፍሳት ሐሰተኛውን ከእውነተኛው ጋር በማነጻጸር በመካከላቸው ያለውን ልዩነት ለመለየት ይችላሉ።” Selected Messages, book 2, 78.
“namoota saba keetii” kan dhumaa mormii isa jalqabaa wajjin tokkoo dha; mallattoo mul’ata sana dhaabu sana hubachuu malee, “sabi ni bada.” Isaan “ni badan” sababiin isaas “dhugaa-baatuu Hafuura Waaqayyoo hojii dhabsiisu.”
Kilaasiin inni tokko Ameerikaan Tokkummaa saramtoota lakkoofsa kudha afur keessatti ibsamte akka taate ni dubbata. Kilaasiin sun Antiyokos Maagnus lakkoofsota kudhan hamma kudha shanitti keessatti Ameerikaa Tokkummaa akka bakka buʼu arguuf dadhabaa dha yookaan arguuf fedhii hin qabu. Akkuma Pirootestaantonni seenaa Miileraayitii keessatti saramtoonni Antiyokos akka taʼan jedhanitti, kilaasiin arguuf fedhii hin qabne saramtoota humna (Ameerikaa Tokkummaa) Antiyokosiin fakkeeffamtu taʼee adda baasa.
Duulli Senakereeb biyya Yihudaa irratti bane, kan magaalaa guddoo Yerusaalem bira gaʼee garuu fashalaaʼe, jeneraala Senakereeb kan taʼe Raabsaaqee’n hogganame.
ଏହେତୁ ଏବେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିନୟ କରୁଛି, ମୋର ପ୍ରଭୁ ଅଶ୍ଶୂରର ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ପଣ ଦିଅ; ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୁଇ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦେବି, ଯଦି ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋହୀ ବସାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବ। ତେଣୁ ତୁମେ କିପରି ମୋର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଜଣେ ସେନାପତିଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଫେରାଇଦେବ, ଏବଂ ରଥ ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମିଶର ଉପରେ ଭରସା କରିବ? ଏବେ କି ମୁଁ ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିନା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛି? ସଦାପ୍ରଭୁ ମୋତେ କହିଥିଲେ, ‘ଏହି ଦେଶ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଅ, ଏବଂ ଏହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କର।’ ତେବେ ହିଲ୍କିୟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇଲିୟାକୀମ, ଓ ଶେବ୍ନା, ଓ ଯୋଆହ, ରବ୍ଶାକୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦୟାକରି ତୁମ ଦାସମାନଙ୍କ ସହିତ ଅରାମୀ ଭାଷାରେ କଥାହେବ; କାରଣ ଆମେ ଏହା ବୁଝୁଛୁ; ଏବଂ ପ୍ରାଚୀର ଉପରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ କାନରେ ଯିହୂଦୀମାନଙ୍କ ଭାଷାରେ ଆମ ସହିତ କଥା ନ କହ।” କିନ୍ତୁ ରବ୍ଶାକୀ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ପ୍ରଭୁ କି ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକ କହିବା ପାଇଁ ମୋତେ ତୁମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଓ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି? ତୁମ ସହିତ ନିଜ ମଳ ଖାଇବା ଓ ନିଜ ମୂତ୍ର ପିଇବାକୁ ଯେମାନେ ପ୍ରାଚୀର ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ କି ସେ ମୋତେ ପଠାଇନାହାନ୍ତି?” ତାହାପରେ ରବ୍ଶାକୀ ଠିଆ ହୋଇ ଯିହୂଦୀମାନଙ୍କ ଭାଷାରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଡାକି କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅଶ୍ଶୂରର ରାଜାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣ।” ୨ ରାଜାବଳୀ ୧୮:୨୩–୨୮।
ራብሻቄ የራሱን ቃላት ሳይሆን የአሶር ንጉሥ ሰናክሬምን ቃላት ነበር የሚያቀርበው። በዳንኤል ምዕራፍ አሥራ አንድ ቁጥር አርባ ያለው የሰሜን ንጉሥ የጳጳሳዊ ኃይል ሲሆን፣ እርሱም በፍጻሜው ዘመን በ1798 ከደቡብ ንጉሥ ከሆነችው ከእግዚአብሔር የለሽ ፈረንሳይ እጅ ገዳይ ቍስል ተቀበለ። በዚያ ቁጥር የሰሜን ንጉሥ በመጨረሻ በቀል ይመልሳል እና በ1989 የደቡብን መንግሥት (ዩኤስኤስአርን) ይጥለቀለቃል። የሰሜን ንጉሥ ያንን ሥራ በፈጸመ ጊዜ፣ “ሰረገሎችንና ፈረሰኞችን እንዲሁም ብዙ መርከቦችን” ከእርሱ ጋር አመጣ። “ሰረገሎችና ፈረሰኞች” የወታደራዊ ኃይልን ይወክላሉ፣ “መርከቦች” ደግሞ የኢኮኖሚ ኃይልን ይወክላሉ። እነዚህ ምልክቶች በ1989 ድል ውስጥ፣ በራብሻቄ እንደ ተመሰለው፣ አሜሪካን የጳጳሳዊት ሮም ወኪል ሠራዊት መሆኗን ያመለክታሉ። በቁጥር አሥር እስከ አሥራ አምስት ያለው አንጢዮኮስ ማግኑስ አሜሪካን ይወክላል፤ እንዲሁም ዊልያም ሚለር በትክክል እንደ ለየው፣ በቁጥር አሥራ አራት ያለው “ደግሞ” የሚለው ቃል በትንቢታዊው ትርኢት ውስጥ አዲስ ኃይል መግባቱን ስለሚያመለክት፣ “ዘራፊዎቹ” ከደቡብ የጶሌማይክ ነገሥታት ወይም ከሰሜን ንጉሥ ከሆነው አንጢዮኮስ ወይም ከመቄዶንያው ፊልጶስ ልዩ የሆነ ኃይልን መወከል አለባቸው።
“ mootummaa kibbaa” jedhu kun, lakkoofsa kana keessatti, shakkii tokko malee mootii Gibxii jechuu isaa ni agarsiisa; garuu “saamtoonni saba keetii” jedhu maal jechuu akka taʼe, tarii namoota muraasaaf amma iyyuu gaaffii taʼee hafeera. Inni Antiookos yookaan mootii Sooriyaa kamiyyuu jechuu akka hin dandeenye ifaadha; ergamaan kun lakkoofsota hedduu dura saba sana irratti dubbachaa turee, amma immoo, “akkasumas saamtoonni saba keetii,” fi kkf., jechuun saba biraa tokko akka agarsiisu ifatti mulʼisa. Ani ni amana, Antiookos tarii Yihuudota ni saamte taʼa; garuu kun akkamitti “mulʼata sana jabeessa” jechuu dandaʼa, yeroo Antiookos mulʼata keessatti bakka kamittiyyuu hojii gosa kanaa tokko illee hojjechaa akka taʼetti hin dubbatamnetti; sababiin isaas inni mulʼata keessatti mootummaa Giriikii jedhamee waamamu keessaa ture. Ammas, “mulʼata sana jabeessuu” jechuun isa sana mirkaneessuu, guutuu, yookaan raawwachuu jechuu qaba.” William Miller, Miller’s Works, Lecture 6, 89.
“ଆଣ୍ଟିଓଖସ୍” ସିରିୟ ସେଲ୍ୟୁସିଡ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ନାମ ଥିଲା। ସେହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପକ ଥିଲେ ସେଲ୍ୟୁସିଡ୍ ନିକେଟର, ଏବଂ ମୋଟ ସେଲ୍ୟୁସିଡ୍ ରାଜାମାନଙ୍କ ତାଲିକାରେ ପ୍ରାୟ ଛବ୍ବିଶରୁ ତିରିଶି ରାଜା ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକେ “ଆଣ୍ଟିଓଖସ୍” ନାମଟି ବାଛିଥିଲେ, ଯେପରି ଅନେକ ପୋପ ପୋପ ଭାବେ ଚୟନିତ ହେବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠାନ-ନାମ ବାଛନ୍ତି। ପୋପମାନେ ସମସ୍ତେ “ଆଣ୍ଟିକ୍ରାଇଷ୍ଟ,” ଅର୍ଥାତ୍ “ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ବିରୋଧରେ”। “ଆଣ୍ଟି” ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ “ବିରୋଧରେ”। ଆଣ୍ଟିକ୍ରାଇଷ୍ଟମାନେ ଭାବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମିକ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ନାମ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଶୟତାନ। ପ୍ରେରିତ ବାକ୍ୟରେ ଶୟତାନ ଓ ପୋପମାନେ ଉଭୟଙ୍କୁ ଆଣ୍ଟିକ୍ରାଇଷ୍ଟ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଛି।
“Xiyyeeffannaan mormituu Kiristoos fincila inni samii keessatti jalqabe raawwachuuf qabu, ijoollee ajajamuu didanii keessatti hojjechuu isaa itti fufa.” Testimonies, volume 9, 230.
Phaaphaasiin bakka bu’aa Seexanaa ti; kanaafuu inni lamaan isaanii iyyuu Kiristoosiin mormu, kanaafis “farra Kiristoos” dha. Yeroo aangoo phaaphaasummaa fudhatan maqaa tokko filatu; akkasiinis bakka bu’aa lafa irraa kan Seexanaa ta’u.
“Badhadhina fi ulfina addunyaa mirkaneeffachuuf, waldaan jaallatamuu fi deeggarsa namoota gurguddoo lafa irraa barbaaduuf geggeeffamte; akkasitti immoo Kiristoosin diddee, bakka bu’aa Seexanaa—episkoopi Roomaaaf abboomamuu akka fudhattu taasifamte.” The Great Controversy, 50.
Hojii isaanii irraa isaan ni beektu; abbootiin paaphaas hojiiuma Seexanni hojjetu sanauma itti fufu.
“Phaaphaasiin Roomaa sanaan hojii inni duraan mootummaa waaqaa keessatti, ari’amuu bulchaa dukkanaa duratti geggeeffamaa ture sanuma asii lafa irratti ittifufeera. Seexanni mootummaa waaqaa keessatti seera Waaqayyoo sirreessuuf, akkasumas ofii isaatiin fooyya’iinsa tokko iddoo buusuuf barbaade. Inni murtii ofii isaa murtii Uumaa isaa ol olqabe, fedha isaas fedha Yihowaa ol kaaye; karaa kanaaniis dhugumatti Waaqayyo dogoggoruu danda’a jedhee labsate. Phaaphaasiinis akkasuma karaa sana hordofa; ofii isaatiif dogoggora hin qabne jechuun, seera Waaqayyoo yaada ofii isaatiin akka walsimuuf qindeessuuf yaala; seeraa fi ajajawwan Gooftaa mootummaa waaqaafi lafaa keessatti dogoggora inni argu jedhee yaadu sirreessuu akka danda’u of seeta. Inni dhugumatti addunyaadhaan, Ani seerota kan Yihowaa irra wayyan isiniif nan kenna, jedha. Kun Waaqa mootummaa waaqaa irratti arrabsoo akkam guddaa dha!” Signs of the Times, November 19, 1894.
Seleucus Nicator mootummaa Seleucid hundeesse iyyuu, mootota itti aanan keessaa baay’een maqaa “Antiochus” jedhu filatan; kunis ulfina Seleucus’f osoo hin ta’in, abbaa isaaaf kennamuudha. Abbaan Seleucus, Antiochus, nama kabajamaa fi ajajaa waraanaa tajaajila Mootii Maqedooniyaa Philip II keessatti ture; inni immoo abbaa Alexander the Great ture. Sadarkaan kabajaa fi seenaa waraanaa kun bu’uura gahee guddaa Seleucus mataa isaatii fi ol-ka’iinsa aangoo isaatti itti aansee dhufe, du’a Alexander the Great booddee, jabeessuuf gargaare.
Mootummaan Seleucus yeroo inni naannolee afur mootummaa Aleksaandiroos keessaa sadii to’ate hundeeffame. Roomis to’annoo qabachuu fi mootii kaabaa ta’uuf aangoo teessuma lafaa sadii ni mo’ata. Yeroo Seleucus bahaa, dhihaa fi kaabaa mirkaneeffate, seenaa keessatti mootii kaabaa ta’e; magaalaan mootummaa isaas Baabilon turte. Mootonni itti aanan keessaa baay’een isaanii yeroo teessoo mootummaa kaabaa fudhatan, abbaa isaanii siyaasaa isa duraa kabajuuf maqaa “Antiochus” filatan. Wal fakkaatinsi kun, yoo arguuf filatte, salphaatti mul’ata. Yoo hin filanne, hin argitu.
Maqaan “Antiochus” jedhu (Afaan Giriikiitiin Ἀντίοχος) qaamolee afaan Giriikii “anti” (hiikni isaa “mormuu” yookaan “faallaa”) fi “ocheo” (hiikni isaa “jabeessanii qabuu” yookaan “eeguu”) irraa dhufa. Mootonni kaabaa dhaala isaanii siyaasaa abbaa isaanii wajjin itti fufsiisuuf maqaa sana filatan; akkuma mormituun Kiristoos (paappasonni) yeroo bulchuu jalqaban maqaa filatanitti. Akkuma paappasonni bakka-buutota abbaa isaanii, jechuunis seexanaa, ta’an, akkasumas Antiochusonni mootummaa Sooriyaa keessatti bakka-buutota abbaa isaanii fakkeenyan agarsiisu. Itti-fayyadama kana keessatti Antiochus bakka-buutuu abbaa isaanii agarsiisa. Bara 1989tti bakka-buutuun humna paappasummaa Ameerikaa Yunaayitid Isteetis ture; ragaan addunyaawis walitti dhufeenya mormituu Kiristoosii, Paappaas Yohaannis Phaawulos II, fi Roonaald Reegan hojii isaanii keessatti Tokkummaa Sooviyeetii duraanii kufaatii irraan ga’uuf qaban ni mirkaneessa.
Kitaabni lakkoobsa kudhan keessaa hanga kudha jahaatti, lakkoofsi jalqabaa fi lakkoofsi dhumaa lakkoobsa afurtamii fi afurtamii tokkootti kallattiidhaan wabii qabu. Lakkoofsi kudhan kallattiidhaan lakkoofsa afurtama bakka bu’a. Lakkoofsi kudha jaha kallattiidhaan lakkoofsa afurtamii tokko bakka bu’a. Lakkoofsota kanaan kutaan raajii Daaniʼel kan bara dhumaatti wal qabatu ni bakka buʼama.
“Kitaabni cufame ture macaafa Mul’ataa miti; garuu kutaa raajii Daani’eel keessaa isa guyyoota dhumaa wajjin wal qabatu ture. Caaffanni Qulqullaa’aan akkana jedha, ‘Ati garuu yaa Daani’eel, dubbii kana cufi; macaafa illee hamma yeroo dhumaatti chaappi. Namoonni baay’een asii fi achi ni deddeebi’u; beekumsi immoo ni baay’ata’ (Daani’eel 12:4). Yommuu macaafni sun baname, labsiin, ‘Yeroon si’achi hin turu,’ jedhu ni godhame. (Mul’ata 10:6 ilaali.) Macaafni Daani’eel amma ni banameera; mul’anni Kiristoos Yohannisitti kenne immoo jiraattota lafa hundumaaf ni dhufa. Dabalamuu beekumsaanis ummanni tokko guyyoota mootummaa dhumaa keessatti dhaabachuuf qophaa’uu qaba....”
“Ergamoota ergamaa jalqabaatti namoonni Waaqayyoon, Uumaa keenya kan addunyaa fi waan isa keessa jiran hundumaa uume, waaqeffachuuf waamamu. Isaan seera Yihowaa hojii dhorkaa keessaa baasanii, dhaabbata Phaaphaasummaa tokkoof ulfina kennaniiru; garuu dhimma kana irratti beekumsi ni dabala.” Selected Messages, book 2, 105, 106.
Yeroo dhumaatti bara 1989 keessa, lakkoofsota jahan dhumaa boqonnaa kudha tokkoffaa Daani’el keessaa “kutaa raajii Daani’el kan guyyoota dhumaatiin wal qabate” bakka bu’u. Innis yeroo sanatti yeroo hiikni isaa baname beekame; banamuun sunis waa’ee “dhaabbata Phaaphaasummaa, seera Yihowaa hojii maleessa gochuu” irratti daballii beekumsaa fide. Alfaa fi Oomeegaan yeroo hundumaa dhuma jalqabaatiin fakkeenya godhee mul’isa; adeemsi qorumsa bara 1989 keessatti jalqabe immoo gosa waaqeffattootaa lama uumuuf karoorfame.
Innis, “Karaa kee dhaqi, Daani’el; dubbiin kun hanga yeroo dhumaatti cufamee fi mallatteeffamee jira. Namoonni baay’een ni qulqullaa’u, ni adii ta’u, ni qorama’u; warri jal’oon garuu jal’inaan ni hojjetu; jal’oota keessaa tokko illee hin hubatu; ogeeyyiin garuu ni hubatu.” Daani’el 12:9, 10.
Ammas yeroo dhumaa adeemsa qormaataa sanaa keessa jirra; sababni isaas falmiin saamtootaa jalqaba Adventizimii keessatti ture amma deebiʼee irra deddeebiʼamaa jira. Saamtoota jechuun Ameerikaa tokkoomte taʼuu isaanii adda baasu jechuun Antiookos saamtoota taʼuu isaa adda baasuu dha. Innis falmii walfakkaataa kan Milleraayitotaa fi Pirootestaantotaa ti.
ፈተናው የሚፈጸመው ሂደት መጨረሻ ላይ፣ እንዲሁም በ1989 የጀመረው የፈተናው ሂደት መጀመሪያ ላይ እንደነበረው፣ ከይሁዳ ነገድ የሆነው አንበሳ “ከመጨረሻዎቹ ዘመናት ጋር የተያያዘውን የዳንኤል ትንቢት ክፍል” ይፈታዋል። በ1989 ይህ የዳንኤል ምዕራፍ አሥራ አንድ የመጨረሻ ስድስቱ ቁጥሮች ነበሩ፤ በመጨረሻውም ግን በቁጥር አርባ ውስጥ የተሰወረው ታሪክ ነው፥ ይህም በቁጥሮች አሥር እስከ አሥራ ስድስት በምሳሌ የተወከለ ነው።
Nuti itti aanu seenaa Adveentizimii keessatti sararoota falmii jahan sana ilaaluu keenya barruulee itti aanan keessatti itti fufna. Falmiiwwan jahan sana keessaa inni jalqabaa, isa dhumaa sana ni ibsa. Akkuma qaamolee hojii diinota qajeelummaa, warra ummata Waaqayyoo “mul’ata” sirriitti qoodu irraa ittisuuf tattaaffatan keessatti hirmaatan ibsaa adeemnuutti, falmiiwwan afran hafan irratti falmii jalqabaa fi kan dhumaa ni wal irratti diriirsina; “mul’anni” kunis mallattoo Roomaatiin dhaabameera.
“Yoo yeroo inni saffisaan bara baraatti darbu kanaa barbaachisummaa isaa yoo hin hubannee fi guyyaa guddaa Waaqayyoo keessa dhaabachuuf yoo hin qophoofne, bulchitoota amanamoo hin taane taana. Eegduun halkan yeroo akkamii akka taʼe beekuu qaba. Wanti hundinuu amma ulfina cimaadhaan haguugamee jira; kana warri dhugaa yeroo kanaatiif kennamu amanan hundi hubachuu qabu. Isaan guyyaa Waaqayyoo ilaalchisee hojii irra oolchuu qabu. Murtiin Waaqayyoo addunyaa irratti buʼuuf jedhu, nus guyyaa guddaa sanaaf qophaaʼaa turuu nu barbaachisa.”
“Yeroon keenya qaalii dha. Jireenya fuulduraa, du’a hin qabne sanaaf of qopheessuuf guyyoota qorumsaa muraasa qofa, baay’ee muraasa qabna. Sochii akka tasaa ta’een dabarsuuf yeroo hin qabnu. Dubbii Waaqayyoo irratti keessaa gadi hin seenin irrasaa qofa ilaaluuf sodaannee jiraachuu qabna.” Testimonies, volume 6, 407.