Amma yeroo ammaa seenaa Adveentii keessatti wal mormiiwwan Raajii sarara irratti, mallattoolee Roomaa garaagaraa ilaalchisee uumaman irratti xiyyeeffanneerra. Amma yeroo ammaa kitaaba Daani’el keessatti “kan guyyaa guyyaa” jedhamutti xiyyeeffanneerra. Wal mormiin sun hundee Adveentizimii diduu, aboo Hafuura Raajii diduu, akkasumas ergamaa Waaqayyo filate diduu agarsiisa. Hojii Miiler diduunis qajeelfama ergamoonni samii Miileriif kennan diduu agarsiisa; ergamoonni sunis yeroo kitaabni Daani’el bara 1798 keessatti hiikamee beekumsi dabalaa dhufeen ergaa sana hubachuuf Miiler geggeessanii turan.

Namoonni humna (Roomaa waaqeffataa) humna paaphaasummaa akka hin mul’anne ugguree ture kan jedhu Dhugaa lammaffaa Tasaalonqee keessatti ibsamu sana didan, dhugaa akka hin jaallanne ifatti mul’isu; jaalala dhugaas waan didaniif, soba ni fudhatu. Sobni sun immoo dogoggora cimaa isaanitti fida. Sobni sababaa dha; dogoggorri cimaan isaan fudhatan immoo bu’aa dha. Hanqinni jaalala dhugaa kaka’umsa isaanii dha. Sobni sun warra dhugaa guutuu hin jijjiiramne irratti amanuu mannaa, barsiisa Kitaaba Qulqulluu ilaalchisee fudhatama baay’ina ilaalchaa filatan agarsiisa. Kanaafuu fakkeenyi Isaayyaas dogoggora cimaa Phaawulos jedhu agarsiisu, dogoggorota jedhee ibsama malee dogoggora tokko qofa miti. Gareen kaan immoo warra dhugaa jaallatan, bu’uura dhugaa guutuu fudhatan, akkasumas Isaayyaas keessatti warra dubbii Waaqayyoo duratti raafaman jedhamanii beekaman dha.

Waaqayyo akkana jedha, “Samii teessoo koo ti, laftis miilla koo jala kaa’ama: mana isin anaaf ijaartan eessa? iddoo boqonnaa koos eessa? Wantoonni kun hundinuu harka kootiin hojjetaman; wantoonni kun hundinuu ta’an, jechuun Waaqayyo. Garuu nama kana nan ilaala, jechuun isa hiyyeessa, isa hafuuraan cabee jiru, isa dubbii kootti hollatu sana. Inni qotiyyoo qaluu nama akka nama ajjeesetti; inni hoolaa aarsaa dhi’eessu akka morma saree muruutti; inni kennaa aarsaa dhi’eessu akka dhiiga booyyee dhi’eessuutti; inni ixaana aarsu akka waaqeffannaa waaqa tolfamaatiif eebba kennuutti. Eeyyee, isaan karaa ofii isaanii filatan, lubbuun isaaniis wantoota jibbisiisoo isaanii keessatti gammaddi. Anis gowwoomsawwan isaanii nan filadha, waan isaan sodaatanis isaan irratti nan fida; sababiin isaas, yeroo ani waame, namni tokko illee hin deebifne; yeroo ani dubbadhe, isaan hin dhageenye; garuu waan ija koo duratti hamaa taʼe hojjetan, waan ani itti hin gammannes filatan. Isin warri dubbii isaatti hollattan dubbii Waaqayyoo dhagaʼaa; obboloonni keessan warri isin jibban, warri maqaa koo keessaa isin ariʼan, ‘Waaqayyo haa ulfaatu’ jedhan; garuu inni gammachuu keessaniif ni mulʼata, isaanis ni qaanaʼu.” Isaayaas 66:1–5.

Warri warra Waaqayyoo raafaman sun warra Israa’el keessaa ariʼamoo taʼanidha; isaanis bara dhumaatti akka mallattoo olkaafameetti bakka buʼamanii mulʼatu.

Innis sabaafam dhaabaaf mallattoo ni dhaaba; ariʼatamtoota Israaʼel walitti ni qaba; bittinnaaʼamtoota Yihudaa immoo qarqara afurii lafa irraa walitti ni sassaaba. Isaayaas 11:12.

Waaqayyo akka mana warri aarsaa xuraaʼaa dhiʼeessan ijaaran jedhan Inni mataan isaa ijaare ni beeksisa. Yommuu isaan, “Kunneen mana qulqullummaa Waaqayyoo ti,” jedhanii labsanitti, mana sana irratti amanamu isaanii kaaʼu.

Mana Waaqayyoo fuuldura dhaabadhu; achittis dubbii kana labsii; akkanas jedhi: Yaa warri Yihudaa hundinuu, warri balbaloota kanaan Waaqayyoon waaqeffachuuf seentanii jirtan, dubbii Waaqayyoo dhagaʼaa. Waaqayyo Gooftaan mootummaa hundaa, Waaqni Israaʼel, akkana jedha: Karaawwan keessanii fi hojiiwwan keessan fooyyessaa; anis isin iddoo kana keessa akka jiraattan nan godha. Jechoota sobaa, “Kun mana qulqullummaa Waaqayyooti, mana qulqullummaa Waaqayyooti, mana qulqullummaa Waaqayyooti,” jettanii amanatanii hin jiraatinaa. Ermiyaas 7:2–4.

Warri “amantii sobaa” irra “hirkatan” jechuun, warra soba amanan jechuu dha. Manni Gooftaan ijaare, hundee Inni ofii isaatii ijaare irra dhaabame. Gareen yeroo Waaqayyo waame deebii kennuu didan sun, karaa isaanii ofii filatanii, waan jibbisiisoo taʼanitti gammadan. Isaan yeroo Ermiyaas karaa tokko qofa keessa deemamu akka jiru ibse, “karaawwan” fi “waan jibbisiisoo taʼan” baayʼina jechuun filatan.

Kanaaf Waaqayyoo akkana jedha: “Karaa irra dhaabadhaa, ilaalaa, daandiiwwan durii gaafadhaa; daandiin gaariin eessa akka taʼe hubadhaa; isa keessa deemaas, lubbuu keessaniif boqonnaa in argattu.” Isaan garuu, “Isa keessa hin deemnu” jedhan. Akkasumas ani eegdottaota isin irratti kaaʼee, “Sagalee malakataa dhagaʼaa” jedhe; isaan garuu, “Hin dhaggeeffannu” jedhan. Kanaafuu yaa saboota, dhagaʼaa; yaa waldaa, waan isaan gidduu jiru beeka. Yaa lafaa, dhagaʼi; kunoo, ani yaada isaanii irraa kan dhalate hamaa saba kana irratti nan fida; isaan dubbii koo hin dhagaʼamne, seera koos didanii waan gataniif. Qoricha keessaa ixaanni Sheebaa irraa gara kootti dhufu maal na fayyada? Muka urgooftuu biyya fagoo irraa dhufuhoo maal naaf godha? Aarsaan keessan gubamu anaaf fudhatamaa miti; qalma keessanis anaaf urgaa namatti tolu miti.” Ermiyaas 6:16–20.

ଅଧ୍ୟାୟ ପନ୍ଦରରେ, ଯିରେମିୟା ସେହି ଦୁଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଳୀକୁ, ଯେଉଁମାନେ କାନ ଥିଲା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ, “ଉପହାସକମାନଙ୍କ ସଭା” ବୋଲି ଡାକିଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୂତଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତାର ଇତିହାସରେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ତୃତୀୟ ଦୂତଙ୍କ ଇତିହାସରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମଣ୍ଡଳୀକୁ ଜଣେ “ପ୍ରହରୀ” ଦିଆଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ପୁରୁଣା ପଥଗୁଡ଼ିକ, ଅର୍ଥାତ୍ ଭଲ ପଥରେ, ଚାଲିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ। ତାହାର ପରିବର୍ତ୍ତେ, ସେମାନେ “ପଥଗୁଡ଼ିକରେ” ଚାଲିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଯିଶାୟା ଚିହ୍ନିତ କରନ୍ତି ଯେ ଈଶ୍ୱର ବହୁବିଧ ଭ୍ରମକୁ ବାଛିନେବେ, କାରଣ ସେମାନେ ପୁରୁଣା ପଥଗୁଡ଼ିକର ନିରପେକ୍ଷ ପଥର ପରିବର୍ତ୍ତେ ଭ୍ରାନ୍ତ ପଥମାନଙ୍କର ବହୁତ୍ୱକୁ ବାଛିଲେ। ଯିଶାୟାଙ୍କ ସାକ୍ଷ୍ୟରେ ଯେପରି, ଉପହାସକମାନଙ୍କ ସଭାର ଉପାସନା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଛି। ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ ଯିଶାୟାଙ୍କ ବହୁବଚନ “ଭ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ” ପୌଲଙ୍କ “ପ୍ରବଳ ଭ୍ରମ” ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଏହାକୁ ସେହି ମୂଳଭୂତ ସତ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି ଭିତ୍ତି ଯାହା ଉପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଗୃହକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ କରୁଛନ୍ତି।

“Isaayaa kan gadi fagoo ilaalu, kan garaa namoota hundumaa dubbisu, waa’ee warra ifa guddaa argatanii akkana jedha: ‘Haala isaanii kan naamusaa fi hafuuraa irraa kan ka’e hin dhiphatan, hin rifatanis.’ Eeyyee, isaan karaawwan mataa isaanii filataniiru, lubbuun isaaniis xuraa’ummaawwan isaanii keessatti gammaddi. Anis gowwoomsawwan isaanii isaanif nan filadha, wanta isaan sodaatanis isaan irra nan fida; sababiin isaas yeroo ani waame, namni tokkollee hin deebine; yeroo ani dubbadhe, isaan hin dhageenye; garuu isaan fuula Koo duratti hamaa hojjetan, wanta ani itti hin gammannes filatan.” “Waaqayyo akka isaan soba amananitti gowwoomsaa cimaa isaan irratti ni erga,” sababiin isaas “akka isaan fayyaniif jaalala dhugaa hin fudhanne,” “garuu jal’ina keessatti gammadu turan.” Isaayaas 66:3, 4; 2 Tasalonqee 2:11, 10, 12.

“Barsiisaan samii akkana jechuun gaafate: ‘Gowwomsaan caalaachuun sammuu namaa sobuu danda’u maal taʼa? isin hundee sirrii irratti ijaaraa jirtu, Waaqayyos hojii keessan ni fudhata jechuun of fakkeessuu; yeroo dhugaan garuu isin wantoota hedduu imaammata addunyaatiin hojjechaa jirtan, Yihowaa irrattis cubbuu hojjechaa jirtan. Yaa, kun gowwomsaa guddaadha, dogoggora nama hawwatu dha; yeroo namoonni yeroo tokko dhugaa beekan, bifa waaqeffannaa hafuura fi humna isaa bakka buusanii dogoggoran, innis sammuu isaanii qabata; yeroo isaanii dureeyyii taʼuu, qabeenyaanis badhaadhanii waan tokko illee hin barbaachifne ofitti yaadan, yeroo dhugaan garuu waan hundumaa akka isaan barbaachisu keessatti jiran.’

“Waaqayyo tajaajiltoota Isaa amanamoo uffata isaanii xurii irraa qulqulluu eegatan irratti yaada Isaa hin jijjiirre. Garuu namoonni baayʼeen, ‘Nagaa fi nageenyi jira,’ jechuun iyyaa jiru; yeroo sanatti immoo badiisni tasa isaan irra gaʼaa jira. Yoo qalbiin guutumaan guutuutti hin deebiʼin, yoo namoonni garaa isaanii himannaa cubbuutiin hin gadi of qabsiifne, akkasumas dhugaa akkuma inni Yesuus keessatti jirutti hin fudhanne taʼe, mootummaa samii keessa mootummaa hin seenan. Yommuu qulqullinni tarree keenya keessatti raawwatamu, yeroo sana booda nu qabeenyaan badhaadne, wanta baayʼee qabna, homaa hin barbaannu jechuun ofitti boqonnaa hin teenyu.

“እንማን በእውነት እንዲህ ሊል ይችላል፡- ‘ወርቃችን በእሳት ተፈትኗል፤ ልብሳችንም በዓለም አልተበከለም’? መምህራችን የሚባለውን የጽድቅ ልብስ እየጠቆመ አየሁ። እነርሱን ከነበሩበት አውልቆ፣ ከታች ያለውን ርኩሰት ገለጠ። ከዚያም እንዲህ አለኝ፡- ‘በትዕቢት መንገድ ርኩሰታቸውንና የባሕርይ ብስባሴአቸውን እንዴት እንደ ሸፈኑ አታይምን? “ታማኝይቱ ከተማ እንዴት ጋለሞታ ሆነች!” የአባቴ ቤት የንግድ ቤት ሆኗል፤ መለኮታዊው ህልውናና ክብር የተለዩበት ስፍራ ሆኗል! ስለዚህ ምክንያት ድካም አለ፣ ብርታትም ጎድሏል።’” Testimonies, volume 8, 249, 250.

Keessuma kana keessatti, walga’iin qoostota Ermiyaas kan warra Laa’odiiqeyaa, warra durboota gowwoota ta’an ta’uun isaanii ni ibsama.

“Waldaan Waldaa durboota gowwootaan bakka buufame, akka waldaa Laa’odiiqeyaa jettamtee immoo dubbatamteerti.” Review and Herald, Hagayya 19, 1890.

Warri gowwoonni dadhaboon hanqina zayitii isaanii yeroo Iyya Walakkaa Halkanatti mul’isu; yeroo sana immoo jallina karaa filannoo isaanii duraaniin walii galu fudhatanii, daandiiwwan durii Ermiyaas ni didu. Daandiiwwan durii keessatti boqonnaa fi haaromsi argamu; boqonnaan fi haaromsi sunis rooba boodaa dha.

“Ani yeroon gara yeroo ergaan ergamaa sadaffaa cufamaa ture sanaatti agarsiifame. Humni Waaqayyoo saba Isaa irratti boqotee ture; hojii isaanii raawwatanii, sa’aatii qorumsa isaanii dura jiruuf qophaa’anii turan. Rooba boodaa, yookaan boqonnaa haareffamaa kan fuula Gooftaa irraa dhufu, fudhatanii turan; ragaan jiraataanis deebi’ee haaromfamee ture. Akeekkachiisni guddaan isa dhumaa bakka hundatti dhaga’amee ture; innis warra lafaa keessaa ergaa sana hin fudhanne kakaasee aarse.” Early Writings, 279.

Yeroo Hafuurri Qulqulluun dhangalaafamutti, gowwoomsaan jabaan sun durboota Laaʼodiiqeyaa gowwoota, warra dhugaa hin jaallannee fi kanaafuu dhugaa iddoo isaa soba amanuu filatan irratti dhangalaafama. Dhugaa diduun seera diduuf walqixa taʼa; mootummaa Waaqayyoo seerri Isaa seerota raajii Isaa keessatti of keessaa qaba.

“Mul’anni waa’ee haaraa tokko uumuu yookaan kalaquu miti; garuu waan hanga mul’ifamutti namootaaf hin beekamne ture mul’isuudha. Dhugaa guddaa fi bara baraa keessaa warra wangeela keessatti qabaman barbaacha ciminaa fi Waaqayyo duratti of gadi deebisuudhaan mul’ifamu. Barsiisaan waaqayyoo sammuu nama dhugaa barbaadu, isa of gadi qabu, ni geggeessa; qajeelfama Hafuura Qulqulluutiinis dhugaan Dubbii isaaf beekamu. Akkasitti qajeelfamuun caalaa karaa beekumsaa mirkanaa’aa fi bu’a qabeessa ta’e hin jiru. Waadaan Fayyisaa, ‘Inni Hafuuri dhugaa sun yeroo dhufu, gara dhugaa hundumaatti isin qajeelcha’ jedha ture. Dubbii Waaqayyoo hubachuuf kan nu godhu kennamuu Hafuura Qulqulluutiini.”

Faarfattoonni faarfannaa, “Dargaggeessi akkamitti karaa isaa qulqulleessuu dandaʼa? Akka dubbii keetti of eeggachuudhaan. Garaa koo guutuudhaan si barbaadeera; ajaja kee irraa akka ani hin jallanne na hin dhiisin.... Akkan waan dinqisiisaa seera kee keessaa arguuf ija koo bani” jedha.

“Nuyi akka dhoksaatti dhokfame akka taʼeetti dhugaa barbaaduuf gorfamneerra. Gooftaan hubannaa barbaadaa dhugaadhaan dhugaa barbaaduu isaatti bana; Hafuurri Qulqulluunis inni dhugoota mul’ataa hubatee qabachuuf isa dandeessisa. Kunis waan faarfataan iji isaa akka banamuudhaan seera keessaa wantoota dinqisiisoo arguuf kadhatutti hiikamu dha. Yommuu lubbuun gootummaa Yesuus Kiristoos hawwitu, sammuun ulfina addunyaa fooyya’aa sanaa hubachuuf dandeessifama. Gargaarsa Barsiisaa Waaqummaa qofaan dhugoota Dubbii Waaqayyoo hubachuu dandeenya. Mana barumsaa Kiristoos keessatti garraamummaa fi of gadi deebisuu baranna; sababni isaas iccitii waaqeffannaa dhugaa hubachuuf nuuf kennameera.” Sabbath School Worker, December 1, 1909.

የደኅረኛው ዝናብ መልእክት ወይም የአሠራሩን ሥርዓት መቃወም የእግዚአብሔርን ሕግ መቃወም ነው። ኤርምያስ “ቃሌንም አልሰሙም፥ ሕጌንም አልተቀበሉም፥ ነገር ግን ጣሉት” ሲል ከሆሴዕ ጋር እየተስማማ ነው።

Namni koo sabni kiyya beekumsa dhabuudhaan badaniiru; ati waan beekumsa tuffatteef, anis si tuffadha; ati anaaf luba akka hin taan. Ati seera Waaqa keetii waan dagatteef, anis ijoollee kee nan dagadha. Hosea 4:6.

Beekumsi warri gowwoon itti himan isa wallaaltonni tuffatan, kan Daaniʼeel yeroo dhumaatti akka taʼu mulʼise dha. Yeroo dhumaa bara 1798tti, achumaanis yeroo dhumaa bara 1989tti irra deebiʼamee, beekumsi dabalataa tokko ture; innis ergamaa Waaqayyo hundee dhaloota wal-cinaa deemanii lamaan sana keessaa tokkoon tokkoo isaanii yeroo ijaaraa turetti itti fayyadamuuf filateen akka sirnaatti qindeeffame. Dhugaan hundeessaa sun seerota Macaafa Qulqulluu murtaaʼoo tokko tokkoon kan qindaaʼe yoo taʼu, seerotni sun ergamtoota filatamoo seenaan isaanii keessatti mulʼifaman; dhugaawwan hundeessaa sunis daandiiwwan durii Ermiyaas ti, isaanis dhugaawwan dhuma irratti zayita ergaa halkan walakkaa fi iyyata guddaa bakka buʼan dha. Roobni boodaa, seenaa mallattoo kumni dhibba tokko fi afurtamii afur cufamuu keessatti ergaa Iyyata Halkan Walakkaa ni uuma; sana boodas, seenaa bushaayee Waaqayyoo isa kaan kan amma iyyuu Baabilon keessa jiru walitti qabuu keessatti ergaa iyyata guddaa ni uuma. Roobni boodaa ergaa qofa utuu hin taʼin, mala hojii ergaa sana uumus dha. Dabalchi beekumsaa Daaniʼeel adeemsa qormaata tarkaanfii sadii qabu ni jalqaba.

Innis, “Karaa kee deemi, Daani’eel; sababiin isaas, dubbiileen kun hamma yeroo dhumaatti cufamanii chaappa’anii jiru. Namoonni baay’een ni qulqullaa’u, ni adii ta’u, ni qoramuu; warri hamaan garuu hammina ni hojjetu; hamoota keessaa tokko illee hin hubatu; ogeeyyiin garuu ni hubatu.” Daani’eel 12:9, 10.

ዳንኤል የሚጠራቸው ክፉዎች፣ ማቴዎስ የሚጠራቸው ሰነፍ ደናግል ናቸው፤ እነርሱም የሎዶቅያ ሁኔታቸውን መጠበቅ የመረጡ ናቸው። ሁኔታቸው የሚገለጠው በዳንኤል ሦስቱ ፈተናዎች ሦስተኛው ደረጃ ላይ ነው፤ በዚያም ጥበበኞቹና ክፉዎቹ ሁለቱም ይፈተናሉ። የመጨረሻው ፈተና ፍርድ የሚፈጸምበት ሲሆን፣ ሁለቱም ወገኖች ዘይቱ እንዳላቸው ወይስ እንደሌላቸው ያሳያሉ።

“Eenyuisaanii fakkeenyonni kunniin erga murtiin raawwatamee booda yeroo qormaataa akka hin jirre barsiisu. Yommuu hojii wangeelaa raawwatamu, achumaan battalumatti gaarii fi hamaa gidduutti addaan baafamuun ni dhufa; akkasumas carraan garee tokkoon tokkoo isaanii bara baraaf ni murtaa’a.” Christ’s Object Lessons, 123.

መገለጥ የባህርይ በሦስተኛው ፈተና ላይ አምላኪዎችን እንደ ሞኝ ሎዶቅያዊ ወይም እንደ ጥበበኛ ፊላዴልፍያዊ ይለያያል። የመጨረሻው ፈተና በኋለኛው ዝናብ መልእክት ጋር በመተባበር ይፈጸማል፤ ይህም በኋለኛው ዝናብ ሥነ-ዘዴ አማካኝነት ወደ ብርሃን የተመጣ ነው። የኋለኛውን ዝናብ ሥነ-ዘዴ መከልከል ነፍስን የኋለኛውን ዝናብ መልእክት ማስተዋል በማይችልበት አቋም ውስጥ ያኖራል። መልእክቱና ሥነ-ዘዴው በኢሳይያስ የመጨረሻው ፈተና መሆናቸው ተለይተዋል።

Inni eenyutu barsiisa? Inni eenyutu barsiisa hubachiisa? Warra aannan irraa addaan guuramanii, harma irraa irraa fagaatanidha. Sababni isaas, ajajni ajaja irratti, ajajni ajaja irratti; sararri sarara irratti, sararri sarara irratti; as xinnoo, achi xinnoo taʼuu qaba. Inni uummata kana dubbii gufatuu fi arraba biraatiin ni dubbisa. Warra inni itti, “Kun boqonnaa; ittiin warra dadhaban boqochiisuu dandeessu; kunis haaromsa,” jedheen garuu isaan dhaggeeffachuu hin barbaanne. Kanaaf dubbiin Waaqayyoo isaaniif ajaja irratti ajaja, ajaja irratti ajaja; sarara irratti sarara, sarara irratti sarara; as xinnoo, achi xinnoo taʼe; akka isaan deemanii duubatti kufanii, cabanii, kiyyoo keessatti qabamanii, fudhatamanif. Egaa isin namoota qoosaa, warra uummata Yerusaalem keessa jiru kana bulchitan, dubbii Waaqayyoo dhagaʼaa. Sababni isaas isin, “Nuyi duʼa wajjin kakuu gooneerra; siʼool wajjinis walii galleerra; yeroo adabbiin guutee dhufutti nu bira hin gaʼu; soba baqannaa keenya gooneerra, kijiba jalattis of dhokfanneerra,” jettaniittu. Kanaafuu Gooftaan Waaqayyo akkana jedha: “Kunoo, ani Xiyoon keessatti hundee taʼuuf dhagaa nan kaaʼa, dhagaa qoratame, dhagaa golee qaalii, hundee mirkanaaʼe; namni amanu hin ariifatu. Murtii immoo ani sararatti nan kaaʼa, qajeelummaas madaaliitti; roobni cabbii baqannaa sobaa ni xuruura, bishaanonnis iddoo itti of dhoksitan ni lolu. Kakuun keessan duʼa wajjin diigama, waliigalteen keessan siʼool wajjinis hin dhaabatu; yeroo adabbiin guutee dhufutti isin isheen ni dhidhiitta.” Isaayaas 28:9–18.

Macaafni “guutee ol seera Dilbataa isa adeemsaan guddachaa deemuu dha; inniis seera Dilbataa yeroo dhiyootti Ameerikaa keessatti dhufu irraa jalqaba. Laa’odiiqeyaaonni wallaalotaa fi hamoonni sun, warri “jaalala dhugaa” hin qabne, kanaafis dabalata beekumsaa didan, “macaafni guutee” sun isaan irratti akka “hin dhufne” amanu; sababoota biroo keessaa tokkoof, hiika sobaa mallattoo mootummaa Roomaa raajii Macaafa Qulqulluu keessatti fudhachuu filataniiru. Kana gochuudhaanis, bu’uura raajii isaanii irratti hundaa’ee fakkeenya raajii sobaa ijaaraniiru. Bu’uurri isaanii cirracha irratti ijaarame; cirrachis baay’ina dhagaa xixinnoo caccabaa ta’an agarsiisa. Bu’uurri ogeessotaa garuu Dhagaa tokkicha irratti ijaarameera.

Ani ayyaana Waaqayyoo kan anaaf kennameen, akka ijaarsa oggaa’ee, hundee kaa’eera; kaan immoo isa irratti ijaara. Garuu namni hundinuu akkamitti isa irratti akka ijaaru of haa eeggatu. Hundee isa kaa’ame caalaa namni tokko illee hundee biraa kaa’uu hin danda’u; innis Yesus Kiristoos. Amma namni tokko hundee kana irratti warqee, meetii, dhagaa gatii guddaa qabu, muka, margaa gogaa, yookaan cilee yoo ijaare, hojii nama hundaas ifatti ni mul’ata; guyyaan isa ni ibsaatii, inni ibiddaan ni mul’ata; ibiddichis hojii nama hundaas akka maal fakkaatu ni qoru. 1 Qorontos 3:10–13.

Bu’uuraan sobaa fi bu’uura dhugaa, kan Kiristoos Yesuus—Kattaa sanaa—ta’een wal bira qabamee mul’ifama. Bu’uuriin dhugaa yookaan sobaa qorannoowwan Daniel sadan keessaa isa dhumaa keessatti ifa ta’a. Innis “ibiddaan mul’ifama”—ibidda Ergamichaa Kakuu sanaa, inni mana qulqullummaa Isaa keessatti tasa dhufu sanaan. Sana booda gareen du’a waliin kakuu godhate tokko mul’ata; akkasumas gareen jireenya waliin kakuu godhate tokko mul’ata.

Ilaa, ani ergamaa koo nan erga, innis karaa ana dura ni qopheessa; Gooftaan isin barbaaddanusis yeroo hin eegamnetti gara mana qulqullummaa isaatti ni dhufa; ergamaan kakuu, isa isin itti gammaddanis, ilaas, inni ni dhufa, jedhu Waaqayyo Gooftaan maccaa. Garuu guyyaa dhufaatii isaa eenyutu obsuu danda’a? yeroo inni mul’atutti eenyutu dhaabachuu danda’a? Inni ibidda nama baqsee qulqulleessu fakkaata, akka saamunaa warra uffata miiccaniis fakkaata. Inni akka nama meetii baqsee qulqulleessu tokkootti ni taa’a; ilmaan Lewwiinis ni qulqulleessa; akka warqee fi meetiitti isaan ni baqsee qulqulleessa; isaanis Waaqayyoof aarsaa qajeelinaadhaan ni dhiyeessu. Achiis aarsaan Yihudaa fi Yerusaalem akka bara durii fi akka waggoota darbanitti Waaqayyo duratti nama gammachiisu ni ta’a. Ani murtiidhaaf isinitti nan dhihaadha; warra falfaltoota irratti, ejjitoota irratti, warra kakuu sobaa kakatan irratti, warra hojjetaa mindaa isaatti cunqursan irratti, haadha hiyyeessaa fi ijoollee abbaan irraa du’e irratti, warra alagaas mirga isaa irraa jal’isan irratti, warra ana hin sodaanne irrattiis ragaa saffisaa nan ta’a, jedhu Waaqayyo Gooftaan maccaa. Miilkiyaas 3:1–5.

Ergamaan Kakuu yeroo adeemsi qormaataa Daaniʼel gara qormaata sadaffaatti gaʼee, ogeeyyii fi warri hamoon qoratamanitti, murtiidhaan ni dhihaata. Adeemsi qormaataa tarkaanfii sadii of keessaa qabu kan Daaniʼel yeroo dhumaatti ni jalqaba; yeroo sanatti kitaabni Daaniʼel ni banama, beekumsi immoo ni baayʼata. Baayʼinni beekumsaa hojii ergamaa filatamaa malakata afuufu sanaan ifatti ni mulʼata. Ergamichi sun Miilkiyaasiin akka “ergamaa” isa “karaa qopheessu”tti, dhufaatii Ergamaa Kakuutii dura, ni waamama; innis ibiddaan eenyu akka Isa wajjin kakuu seene, yookaan eenyu akka duʼa wajjin kakuu godhachuu filate ni mulʼisa. Seenaa Millerite keessatti, Kiristoos guyyaa Onkololeessa 22, 1844tti mana qulqullummaa Isaa irratti tasa dhufe; kunis mallattoo karaa taʼee seera Dilbataa yeroo dhihootti dhufu dursee agarsiisa.

“Krist yeroo lubbuu keenyaaf Angafa Lubummaa keenya taʼee qulqulluu keessaa gara Iddoo Hundumaa Caalaa Qulqulluu taʼetti, qulqulleessaa mana qulqullummaa raawwachuuf dhufu, akka Daaniʼel 8:14 keessatti mulʼifametti; Ilmi namaa gara Isa Baraa Guyyootaa taʼeetti dhufu, akka Daaniʼel 7:13 keessatti dhihaatetti; akkasumas Gooftaan gara mana qulqullummaa Isaa dhufu, akka Milkiyaas dursee dubbateetti, ibsa taateuma tokkichaa ti; kunis immoo dhufaatii misirrichaa gara fuudhaatti dhufuudhaan, fakkeenya durboota kudhanii keessatti Kiristoosiin Maatewos 25 keessatti ibsameen, bakka buufamee mulʼifameera.” The Great Controversy, 426.

የዳንኤል ሦስቱ ፈተናዎች የመጨረሻው በቅርቡ በሚመጣው የእሑድ ሕግ ጊዜ ይከሰታል፤ በዚያን ጊዜ የቃል ኪዳኑ መልእክተኛ ይመጣል እና ከሌዋውያን አውድ ውስጥ የተቀመጠውን ከሕይወት ወይም ከሞት ጋር ቃል ኪዳን ያደረገ ማን እንደሆነ በእሳት ይገልጣል። ሚልክያስ የማቴዎስን ጠቢባንና ሞኞች ድንግልናት፣ እነርሱም የዮሐንስ ሎዶቅያውያንና ፊላዴልፍያውያን፣ እንዲሁም የዳንኤልን ጠቢባንና ክፉዎች ሲገልጽ፣ ሁለቱም ቡድኖች በእሳት ይፈተናሉ፤ ከዚያም ማን ሌዋዊ እንደሆነ ወይም ሌዋዊ እንዳልሆነ ያሳያሉ።

ሌዋውያን በወርቃማ ጥጃዎች ሁለቱ ዓመፃዎች ውስጥ በታማኝነት የቆሙትን ሰዎች ምልክት ናቸው። የመጀመሪያው ዓመፅ የአሮን ዓመፅ ሲሆን፣ ሁለተኛውም የኢዮርብዓም ዓመፅ ነው። በሁለቱም ምሳሌዎች ሌዋውያን ታማኞችን ይወክላሉ፣ ሁለቱም ምሳሌዎችም በቅርቡ ሊመጣ ባለው የእሑድ ሕግ ጊዜ በሌዋውያን የተወከለ አንድ ቡድን ታማኝነት ሁለት ምስክሮችን ይሰጣሉ። አሮን ወርቃማ ጥጃ ሠራ። ወርቅ የባቢሎን ምልክት ነው፣ ጥጃም የአውሬ ምስል ነው። ከዚያም በዓል ሾመ፣ ሰነፎቹም ሕዝብ በጥጃው ዙሪያ ራቁታቸውን እየዘፈኑ ዳንሱ። ዓመፃቸው ሁሉ በተመረጠው መልእክተኛ በሆነው በሙሴ ላይ ባላቸው እምቢተኝነት ላይ የተመሠረተና የተነሣሣ ነበር።

ମୋଶା ହାରୋଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଜନସମୂହ ତୋତେ ଏମିତି କ’ଣ କଲେ, ଯେ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏତେ ବଡ଼ ପାପ ଆଣିଲା?” ହାରୋଣ କହିଲେ, “ମୋର ପ୍ରଭୁଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଜ୍ୱଳିଉଠୁ ନାହିଁ; ଆପଣ ଏହି ଜନସମୂହକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ନିବିଡ଼ଭାବେ ଧରି ରହିଛନ୍ତି। କାରଣ ସେମାନେ ମୋତେ କହିଲେ, ‘ଆମ ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତିଆରି କର, ଯେମାନେ ଆମ ପୂର୍ବରେ ଯିବେ; କାରଣ ଯିଏ ଆମକୁ ମିଶର ଦେଶରୁ ବାହାର କରି ଆଣିଲେ, ସେହି ମୋଶା ବିଷୟରେ ଆମେ ଜାଣୁନାହୁଁ, ତାଙ୍କର କ’ଣ ହେଲା।’ ତା’ପରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲି, ‘ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ସୁନା ଅଛି, ସେମାନେ ତାହା ଖୋଲି ଦିଅନ୍ତୁ।’ ତେଣୁ ସେମାନେ ମୋତେ ଦେଲେ; ତା’ପରେ ମୁଁ ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇଦେଲି, ଏବଂ ଏହି ବଛୁରଟି ବାହାରିଆସିଲା।” ଯେତେବେଳେ ମୋଶା ଦେଖିଲେ ଯେ ଲୋକମାନେ ଉଲଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି—କାରଣ ହାରୋଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲଜ୍ଜାସ୍ପଦ ଅବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଲଙ୍ଗ କରିଦେଇଥିଲେ—ତେବେ ମୋଶା ଶିବିରର ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ କହିଲେ, “ଯିଏ ସଦାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପକ୍ଷର, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁ।” ତେବେ ଲେବୀର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଇସ୍ରାଏଲର ପରମେଶ୍ୱର ସଦାପ୍ରଭୁ ଏହିପରି କହୁଛନ୍ତି, ‘ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜ ତଳୱାରକୁ ନିଜ ପାଶେ ବାନ୍ଧ, ଏବଂ ଶିବିର ସରା ଦ୍ୱାରରୁ ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇଆସି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଭାଇକୁ, ନିଜ ସଙ୍ଗୀକୁ, ଏବଂ ନିଜ ପଡ଼ୋଶୀକୁ ବଧ କରୁ।’” ଲେବୀର ସନ୍ତାନମାନେ ମୋଶାଙ୍କ ବଚନ ଅନୁଯାୟୀ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ଦିନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ତିନି ହଜାର ପୁରୁଷ ନିହତ ହେଲେ। ଯାତ୍ରାପୁସ୍ତକ 32:21–28.

Warriin sirban keessaa kanneen sirban sun Laa’odiiqeyoota turan; isaanis “qaanii qullummaa isaanii” mul’isan; kunis akeekkachiisa dhaʼicha jaʼaffaa, jechuunis Roomaa ammayyaa akka bineensa guddaa, bineensa, fi raajii sobaa taʼee ijaarsa isaa sadi-uu sirriitti hubachuu barbaachisummaa akeekkachiisuudha. Akeekkachiisni sun hiikkaa dhuunfaa Uuriyaa Simiiz, isa dhugaawwan dhaʼicha jaʼaffaa fi Armaagedooniin walqabatan balleesse, baayʼee cimsinee faallessa.

Warri kanneen haala isaanii Laa’oodiiqeea mul’isan, aangoo ergamaa filatamaa didanii turan; akkasumas hubannaa walitti bu’iinsa qabu isa warra mallattoo seexanaa “kan guyyaa guyyaa” jedhamu akka mallattoo Waaqayyoo ta’e, tajaajila mana qulqullummaa Kiristoosii wajjin walqabatuutti of jedhu filatan sanaa wajjin wal fakkaatu mul’isaniiru. Isaan bilisummaa isaanii waaqa fakkeenya ta’e tokkootti galchan; waaqni garuu isaan waaqeffachuuf filatan sun fakkeenya waaqa Gibxii ture; Gibxi immoo fakkeenya jawwee ti. Akkuma Adventizimii Laa’oodiiqeea keessatti, dhugaa jedhu “kan guyyaa guyyaa” fakkeenya Roomaa waaqeffannaa waaqota hedduu, jawwee sanaa, ta’uu isaa didanii, mallattoo seexanaa sana akka mallattoo Kiristoosiitti adda baafatan.

Yaa ilma namaa, fuula kee Fara’oon mootii Gibxii irratti qajeelchi; isa irratti, Gibxii hundumaa irrattis raaji. Dubbadhu; akkanas jedhi: Gooftaan Waaqayyo akkana jedha; kunoo, ani si morman, Fara’oon mootii Gibxii, jawwee guddaa laga isaa gidduu ciisu sana, isa, “Laggi koo kanuma koo ti; anis ofii kootiif isa tolcheera,” jedhe sana. Hisqi’el 29:2, 3.

መሳርሕቲ ኣሮን እቲ ብወርቂ ዝተሰርሐ ጥጃ ዝተወከለ ምልክት ናይ እቲ ኣንበሳ እቲ ካብ ባርነት ግብጺ ዘድሐኖም ኣምላኽ እዩ ዝብል ሓሶት ኣመኑ። ሎዲቅያዊ ኣድቨንቲዝም ድማ “እቲ ዕለታዊ” ብዝተወከለ ምልክት ናይ ጣኦታዊ ሮማ (እቲ ኣንበሳ) ክርስቶስ እዩ፣ ስርሑ ድማ ብኣገልግሎቱ ኣብ ሰማያዊ መቕደስ ካብ ባርነት ሓጢኣት ሰባት ምድሓን እዩ ዝብል ሓሶት ይኣምን። ከምቲ ሎዲቅያዊ ኣድቨንቲዝም ኣብ ሓርበኛ ብዛዕባ ምልክትነት “እቲ ዕለታዊ” ዝገበሮ፣ ንሳቶም ድማ እቲ ዝተሓርየ ልኡኽ ነጸጉ።

ଲାଓଦିକୀୟ ଆଡଭେଣ୍ଟିଜ୍ମର ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ୀରେ (1844 ରୁ 1888 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ), ସେମାନେ ସାତ ସମୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ବିଷୟରେ ମିଲରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ୀରେ (1888 ରୁ 1919 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ସେମାନେ “ଦୈନିକ”ର ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ତୃତୀୟ ପିଢ଼ୀରେ (1919 ରୁ 1957 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ସେମାନେ ପୁଣି ଭ୍ରଷ୍ଟ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟବାଦର ସେହି ବୁଝାମଣାକୁ ଫେରିଗଲେ ଯେ, “ତୁମର ଜନଙ୍କ ଲୁଟେରାମାନେ” ହେଉଛନ୍ତି ଆଣ୍ଟିଓକସ୍ ଇପିଫାନିସ୍। 2001 ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର 11 ତାରିଖରେ, ସେହି ଦିନ ତୃତୀୟ ବିପଦ ଆସିପହଞ୍ଚିବାବେଳେ, ସେମାନେ ବାଇବେଲ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀରେ ଇସ୍ଲାମର ଭୂମିକାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ। ସେହି ଚାରିଟି ସତ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକଟିକୁ ମିଲର ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ହବକ୍କୂକଙ୍କ ଦୁଇଟି ତାଲିକା ଉପରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଇଛି; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ମିଲରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ମୂଳଭୂତ ସତ୍ୟ, ଯିନ୍ହାଙ୍କୁ ସିଷ୍ଟର ହ୍ୱାଇଟ୍ “ନିର୍ବାଚିତ ବ୍ୟକ୍ତି” ବୋଲି କୁହନ୍ତି।

የይሮብዓም ዓመፅ የጀመረው፣ ይሮብዓምን የመጀመሪያ ንጉሣቸው ያደረጉትን አሥሩን ነገዶች ያካተተው የሰሜኑ መንግሥት በተመሠረተበት መጀመሪያ ነበር። ይሮብዓም ሁለት የወርቅ ጥጃዎችን ሠራ፤ አንዱንም “የእግዚአብሔር ቤት” ማለት በሆነችው ቤቴል አኖረ፥ ሌላውንም “ፍርድ” ማለት በሆነው ዳን አኖረ። በአንድነት ቤቴልና ዳን የቤተ ክርስቲያንን (ቤቴል) እና የመንግሥትን (ዳን) ጥምረት ይወክላሉ። እንዲሁም እንደ አሮን ዓመፅ፣ ጥጃዎቹ የባቢሎን ምልክት ከሆነው ከወርቅ ተሠሩ፤ ሁለቱም የአውሬ ምስል ነበሩ። እንደ አሮንም፣ ይሮብዓም ዓመታዊ በዓል ሾመ፤ ጥጃዎቹንም የእግዚአብሔርን ሕዝብ ከግብፅ ያወጡ አማልክት እንደሆኑ ገለጠ።

Yaroba’amis garaa isaatti akkana jedhe; Amma mootummaa kun gara mana Daawititti deebi’a; Yoo sabni kun mana Waaqayyoo kan Yerusaalemitti aarsaa dhiheessuuf ol ba’e, garaan saba kanaa ammas gara gooftaa isaanii, gara Rehoobo’aam mooticha Yihudaatti deebi’a; isaanis ana ni ajjeesu, gara Rehoobo’aam mooticha Yihudaattis ni deebi’u. Kanaaf mootichi gorsa fudhatee jabbilee warqee lama tolche; akkanas isaaniin jedhe; Isin Yerusaalemitti ol ba’uun baay’ee isinitti ulfaata; kunoo waaqolii kee, yaa Israa’el, kan biyya Gibxii keessaa si baasanii dha. Inni tokko Beet’eel keessa kaa’e, isa kaanis Daan keessa kaa’e. Kunis cubbuu ta’e; sabni sun isa tokko duratti sagaduuf hamma Daanitti ni deema ture. Innis mana iddoowwan olka’oo ijaare, ilmaan Leewwii keessaa kan hin ta’in, saba keessaa warra gad-aanaa ta’an keessaa luboota ni godhe. Yaroba’amiin ji’a saddeettaffaatti, guyyaa kudha shanaffaatti, ayyaana Yihudaa keessa jiru fakkaatu ni labse; iddoo aarsaattis ni ba’e. Beet’eel keessattis akkasuma godhe; jabbilee inni tolcheef aarsaa dhiheessaa ture; Beet’eel keessattis luboota iddoowwan olka’oo inni hojjetee ture ni kaa’e. Akkasitti guyyaa kudha shanaffaatti, ji’a saddeettaffaa keessatti, ji’a garaa ofii isaatii yaade keessatti, iddoo aarsaa Beet’eel keessatti inni tolche irratti ni ba’e; ilmaan Israa’eliif ayyaana ni labse; iddoo aarsaa irrattis ni ba’e, ixaana ni aarse. 1 Mootota 12:26–33.

ይሮብዓም “በልቡ ውስጥ አሰበ፤” ይህም ኡሪያ ስሚዝ የትንቢታዊ አብነቱን ለመገንባት “የግል ትርጓሜ” እንዲያስገባ ያደረገውን ሥራ ይወክላል። ይሮብዓም የአሮንን አርአያ ተከተለ፥ በዚህም የግብፅ አምላክን እውነተኛው አምላክ መሆኑን በማስመሰል በስህተት አቀረበው። አሮንና ይሮብዓም ሁለቱም ያቀረቡት አምላክ፥ የሮምን ሁለት ዐይነት ባህርይ እንደ መንግሥታዊ ስልትና እንደ ቤተ ክርስቲያናዊ ሥልት ምልክት በሚያመለክት ምልክት ላይ በተደረገ የተሳሳተ አተገባበር ላይ የተመሠረተ ነበር። አሮንና ይሮብዓም ሁለቱም የአውሬውን ምስል በሚመለከት ምልክት የዘንዶውን ኃይል ምስል እየለዩ ነበር። ስለዚህ እነዚያ ሁለቱ ቅዱሳን የዓመፅ ታሪኮች፥ የእግዚአብሔርን ሕዝብ ታላቅ ፈተና ይወክላሉ፤ በዚህም ዘላለማዊ እጣ ፈንታቸው ይወሰናል። ያ ፈተናም እንደ መንፈስ መነሣሣት ማስተማሪያ፥ የአውሬው ምስል መቋቋሙ የሚፈተንበት ፈተና ነው።

የሮም ምልክት እንደ “የሕዝብህ ዘራፊዎች” በተመለከተ የመጀመሪያው ክርክር፣ በ1843 የአቅኚዎች ሰሌዳ ላይ የገባው፣ ዘራፊው አንቲዮክስ ኤፒፋኔስ ነው ብሎ አስረከበ፤ እውነታው ግን ዘራፊዎቹ ሮም መሆናቸው ነው። የመጀመሪያው ክርክር፣ “የሕዝብህ ዘራፊዎች” ሮም መሆናቸውን በተመለከተ የመጨረሻውን ክርክር ወክሎ ነበር፤ አሁን ግን ዘራፊዎቹ አሜሪካ ናቸው እንጂ ሮም አይደሉም ተብሎ እየተከራከረ ነው። ነገር ግን በዳንኤል አሥራ አንድ ቁጥር አሥር እስከ አሥራ አምስት ድረስ አንቲዮክስ የአሜሪካ ምልክት ነው፤ ስለዚህ ስለሚወከለው ማን እንደሆነ የመጀመሪያው ውሸትና የመጨረሻው ውሸት አንድ ናቸው።

Dukkanni fi burjaajii wanta Antiiyokos bara dhumaa keessatti bakka buʼe irratti jiru, akkuma fincila Aroonii fi Yerooboʼaam godhe sanaa, waaʼee fakkeenya bineensichaa irratti burjaajii uuma. Burjaajiin waaʼee fakkeenya bineensichaa irratti jiru yeroo qormaanni guddaan saba Waaqayyootiif taʼe uumamuu fakkeenya bineensichaa taʼetti ofuma yeroo sana keessatti adeemsifamaa jira.

“Gooftaan ifatti natti argisiiseera jechuun bifa bineensichaa yeroo carraan araaraa cufamuu dura ni ijaaramu; sababiin isaas inni uummata Waaqayyootiif qormaata guddaa ta’uuf, qormaata sanaan mootummaa isaanii bara baraa murtaa’uuf. Dhaabbanni kee wal-faallessaa akkasii walitti makame waan ta’eef, namoonni muraasni qofa gowwoomfamu.”

“Mul’ata 13 keessa dhimman kun ifatti dhiyaateera; [Mul’ata 13:11–17, caqasame].”

“Kun qorannaan saba Waaqayyoo dura isaanii maxxanfamuu qaban kana. Warri seera Isaa eeguun amanamummaa isaanii Waaqayyoof mirkaneessanii, Sanbata sobaa fudhachuu didan hundinuu, alaabaa Gooftaa Waaqa Yihowaa jala hiriiru; mallattoo Waaqa jiraataa ni fudhatu. Warri dhugaa ka’umsa samii qabu dhiisanii Sanbata Dilbataa fudhatan immoo, mallattoo bineensichaa ni fudhatu.” Manuscript Releases, volume 15, 15.

ସହୋଦରୀ ହ୍ୱାଇଟ୍ “the daily” ବୋଲିଥିବା ପ୍ରତୀକଟି ଅପଧର୍ମୀ ରୋମକୁ ସୂଚାଏ ବୋଲି ମିଲରଙ୍କ ମତକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିବାବେଳେ, ସେ କହିଥିଲେ ଯେ 1844 ଠାରୁ “other views”, ଅର୍ଥାତ୍ ବହୁବଚନରେ, ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା “darkness and confusion” ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି। “the daily” ବିଷୟରେ ଭ୍ରାନ୍ତ ମତଗୁଡ଼ିକ—ଯାହା “the robbers of thy people” ଭାବରେ ଅପଧର୍ମୀ ରୋମର ଏକ ପ୍ରତୀକ—ଯେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଅନ୍ଧକାର ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ସେହି ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଅନ୍ଧକାର ରୋମ ଏବଂ ରୋମର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ምልክት ሮማን በተመለከተ የመጀመሪያውና የመጨረሻው ክርክሮች፣ እየተተዉ ከነበሩ የቀድሞ ኪዳን ሕዝቦች እና በዚያን ጊዜ አዲሱ የእግዚአብሔር ኪዳን ሕዝብ እየሆኑ ከነበሩ ሕዝቦች መካከል ተከሰቱ። ክርክሩ የተመሠረተው በተመሠረቱ የሰዋስው ደንቦች ለመገዛት ባለመፈለግ ላይ ነበር፤ ምክንያቱም በአሥራ አራተኛው ቁጥር ውስጥ ያለው “ደግሞ” የሚለው ቃል በፕሮቴስታንቶች ዘንድ ተቀባይነት አላገኘም፥ ስለዚህም ዘራፊዎቹ በቀደሙት ቁጥሮች ውስጥ በተወከለው ኃይል ተመሳሳይ መሆናቸውን አስመስለው አቀረቡ።

Innis hiika Macaafa Qulqulluu micciirsuu agarsiisa ture yeroo Anxiyookhos saamtota akka ta’uuf dirqame. Innis hiika dhuunfaa ture; barsiisonni sobaa kamiyyuu dhugaa irratti mormii ta’an hiika dhuunfaa dha. Falmiin sun ofii isaatiin dhugaa bu’uuraa ta’e, sababiin isaas kaartii pionerii 1843 irratti galmeeffamee ture. Mirkaneessuun kaartichaa hafuura kaka’umsaatiin “saamtota” akka mallattoo Roomitti cimsee fi raggaasise; akkasumas ulfina dhugichaa guddisse; sababiin isaas barsiisaa sana diduun bu’uuraawwanis ta’aangoo Hafuura Raajii lamaan isaanii iyyuu diduu ture.

Namoonni saamichaa kee keessaa Roomaa bakka bu’an sirriitti hubachuun, akkasumas fakkeenya raajii ergamoonni William Milleriif kennanitti ida’amee, sababni isaas inni fakkeenya raajii dhufuudhaan hubatee fi dhiheesse sanaan walii gale; innis kana jechuun: Roomaan heethenii fi Roomaan paaphaasummaa hundeen hojiiwwan isaa raajii irratti raawwate hunda turan.

የኡርያህ ስሚዝ የግል ትርጓሜ፣ በዳንኤል 11 ምዕራፍ 36ኛው ቁጥር ያለውን የሰሜን ንጉሥ ፈረንሳይ እንደሆነ፣ ከዚያም በ40ኛው ቁጥር ቱርክ እንደሆነ የሚለይ መሆኑ፣ የሰሜን ንጉሥን በተመለከተ ሁለት ሐሰተኛ መለያየቶችን አካትቶ ነበር። ስሚዝ በ1863 መሠረቶቹን መቃወሙ፣ እርሱ በትንቢት ውስጥ እጅግ መሠረታዊ የሆነ አንድ ሕግ እንዳያይ ያደረገውን ዕውርነት አመጣ፤ ይህም ማለት፡ በክርስቶስ ዘመን አካባቢ ትንቢት፣ በጥንት ቃል በቃል የነበሩ አካላት የሚያመለክቷቸውን ዘመናዊ መንፈሳዊ አካላት እንደሚያሳይ ነው። ጳውሎስም በመጀመሪያ የሚመጣው ቃል በቃል ያለው እንደሆነ፣ ከዚያም በኋላ መንፈሳዊው እንደሚመጣ በመለየቱ ይህንን እውነት በግልጽ አስተምሮአል።

Haa taʼu malee inni hafuuraa taʼe dura hin turre; inni uumamaa taʼe dura ture; isa booddees inni hafuuraa taʼe dhufe. 1 Qorontos 15:46.

Smith mootummaa kakuu warra gantummaa Pirootestaantummaa bakka saba Waaqayyoo taʼanii buʼan keessaa ture; garuu yeroo inni yeroo torban diddeefi chaartii isaa kan bara 1863 galche, fincil isaanii deeggere. Hiikni dhuunfaa isaa inni hojii irra oole, Mulʼata boqonnaa kudha jaʼaffaa keessatti Armaagedoon ilaalchisee hubannaa sobaa uume; kunis hubannaa sirrii Roomaa irratti qormaata biraa dha.

መጀመሪያ በሌቦቹ ዙሪያ በተነሣው ክርክር ውስጥ፣ ስሚዝ ከአሥሩ ደናግል ምሳሌ የመጀመሪያው ፍጻሜ ጋር የተያያዙትን ወክሎ ተገለጠ። ስለዚህም፣ ስለ ሰሜን ንጉሥ ባለው የግል አመለካከቱ፣ በ1856 እና 1863 መካከል እየተተዉ ወደ ሎዶቅያ የሰባተኛ ቀን አድቬንቲስት ቤተ ክርስቲያን የሆኑ የቃል ኪዳን ሕዝብን ወክሎ ይቆማል። በሌቦቹ ክርክር ውስጥ ከፕሮቴስታንቶች ጋር እንደ ነበረው ሁሉ፣ ስሚዝ የግል ትርጓሜውን በመጫን የተጋጨውን የክፍሉን ሰዋሰዋዊ ሥልጣን ቸል አለ፤ ምክንያቱም በሰዋሰው መሠረት ከቁጥር ሠላሳ አንድ እስከ ቁጥር አርባ አምስት ድረስ ያለው የሰሜን ንጉሥ ሁልጊዜም እና ብቻውን የጳጳሳዊው ኀይል ነው።

“ଦୈନିକ” ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିବାଦ ସହିତ, “ଦୈନିକ” କ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କର ପବିତ୍ରସ୍ଥାନୀୟ ସେବାକାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ବୋଲି ପୁରୁଣା ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟ ମତକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ, ୱିଲି ହ୍ୱାଇଟ୍ ଓ ଏ. ଜି. ଡାନିଏଲ୍ସ ଆଡଭେଣ୍ଟ ଇତିହାସରେ ମିଥ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଥିଲେ। ସେହି ବିଶେଷ ଇତିହାସକୁ ହବକ୍କୂକଙ୍କ ତାଲିକାମାନଙ୍କରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଭୁଲ ମତର ପ୍ରଚାର ଓ ସ୍ଥାପନା ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; କାରଣ ଠିକ୍ ବୁଝାମଣାକୁ ମିଲର ଦ୍ୱିତୀୟ ଥେସଲୋନୀକୀୟମାନଙ୍କ ପତ୍ରରେ ଚିହ୍ନିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷୟଟି ସତ୍ୟକୁ ଭଲପାଉଥିବାମାନେ ଓ ମିଥ୍ୟାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିପରୀତତା ଅଟେ।

“Guyyumaadhaan” ilaalchisee falmiin kun hubannaa sarara irratti sararaan dabalaa dhufa; falmiin xumuraa Roomaa yeroo Hafuurri Qulqulluun dhangala’uu keessatti akka raawwatamu mul’isa. Akkuma Hafuurri Qulqulluun gubbaadhaa dhangala’aa jiru, humni tokko jala keessaa ol ka’aa jira; innis warra isa akka humna Waaqayyoootti fudhatan qabatee mootummaa isaa jalatti galcha, iyyuu ta’u malee inni gowwoomsaa jabaadha.

“Wantiwwan gurguddoon lama ee wal morman keessaa inni tokko gad keessaa hojjetaa jira, inni kaan immoo ol irraa. Namni hundinuu dhiibbaa dhokataa isa tokkoo yookaan isa kaanii jala jira, hojiiwwan isaas amala kaka’umsa inni keessaa maddu ni mul’isu. Warri Kiristoosiin tokko ta’an yeroo hundumaa karaa hojii Kiristoos irratti hojjetu. Warri Seexana wajjin tokkummaa keessa jiran immoo kaka’umsa hoogganaa isaanii jalatti hojjetu; isaan humnaa fi hojii Hafuura Qulqulluutti morman. Fedhiin namaa bilisa ta’ee akka hojjetu dhiifamaaf jira, hojii isaatiin immoo hafuura akkamii akka garaa isaa irratti hojjetu ni mul’ata. ‘Ija isaanii irraa isaan ni beektu.’” The 1888 Materials, 1508.

“የዕለታዊው” ውዝግብ ውስጥ ያለው ትንቢታዊ ተቃርኖ፣ የዘንዶው ምልክት እንደ ክርስቶስ ምልክት መለየት ነው። እውነቱን የሚክዱ ሰዎች፣ ይህን እውነት ያገኘውን ሚለር ያለውን ሚና ደግሞ እየካዱ ናቸው፤ በዚህም ሂደት መንፈስ ቅዱስን እየካዱ ይሆናሉ እና የማይቅር ኃጢአትን ያከናውናሉ።

Bara itti aanu keessatti falmii waa’ee Roomaa irratti, kan yeroo gabaabaa Waxabajjii 11, 2001 booda uumame, ni ilaalla.

“Nu yeroo jireenyi baay’ee gatii guddaa qabuu fi baay’ee nama hawwatu keessa jiraanna. Dhumni waan hundumaa dhihaateera. Wanti nama naasisu yeroo hundumaa fuula keenya duratti walitti fufiinsaan mul’achaa ni adeema; sababni isaa humnoonni ijaan hin mul’anne hojii cimaa agarsiisaa jiru. Humnoonni dukkanaa kan gaditii irraa ka’an namoota irratti socho’aa jiru; namoonni hamoos ergamoota hamoo wajjin ajajawwan Waaqayyoo fi amantii Yesuus irratti loluuf walii galaa jiru; yeroo walfakkaatu sanatti immoo humni ol irraa dhufu warra dhiibbaa waaqayyoo ofitti fudhatan irratti hojjechaa jira, sabni Waaqayyoos qaamota samii wajjin hojjechaa jira. Guyyoota dhumaa kana keessatti dhiphina lubbuu nama hundumaa irratti dhufu isa qoruufii isa ilaalu danda’u keessaa amantiin dhugaa, sirrii, keessaa madde qofa malee homtinuu hin hafuu. Waaqayyo da’oo keenya ta’uu qaba; bifa alaa, waamicha amantii, sirna, ayyaaneffannaa, yookaan sadarkaa irratti amanachuu hin dandeenyu; yookaan maqaa jiraachuu qabna jechuun guyyaa qorumsaatti dhaabachuu ni dandeenya jennee yaaduu hin qabnu. Wanti raafamuu danda’u hundinuu ni raafama; wantoonni gowwoomsaa fi dogoggorsi guyyoota dhumaa kanaatiin raafamuu hin dandeenye immoo ni hafu. Lubbuu kee Dhagaa bara baraatti cimsitee hidhi; sababiin isaa nageenyi Kiristoos keessatti qofa ni jira. Yesuus guyyoota keessa jiraachaa jirru akka guyyoota balaa ta’anitti ibse. Innis, ‘Akkuma bara Noh ture, dhufuun Ilma namaas akkasuma ni ta’a. Bara sana, bishaan badiisaa duratti, hamma guyyaa Noh doonii seenuutti, nyaachaa fi dhugaa, fuudhaa fi heerumaa turan; bishaan badiisaas dhufee hunda isaanii hamma fudhatutti hin beekne; dhufuun Ilma namaas akkasuma ni ta’a’ jedhe. ‘Akkasumas akkuma bara Looxii ture; isaan ni nyaatu turan, ni dhugu turan, ni bitu turan, ni gurguru turan, ni dhaabu turan, ni ijaaru turan; guyyaa Loox Sodoom keessaa ba’e garuu, ibiddii fi diinni samii irraa roobe, hunda isaanii balleesse. Guyyaa Ilmi namaa mul’atuttiis akkasuma ni ta’a.’ ‘Ilmi namaa ulfina isaa keessatti yeroo dhufu, ergamoonni qulqulloonni hundinuu isaa wajjin yeroo dhufan sana, inni teessoo mootummaa ulfina isaa irra ni taa’a; saboonni hundinuu fuula isaa duratti walitti qabamu; innis akkuma tikseen hoolotaa re’oota irraa adda baasu, isaanis wal irraa ni adda baasa; hoolotas karaa mirgaa isaa, re’ootas karaa bitaa ni dhaaba. Sana booda Mootichi warra karaa mirga isaa jiranitti, Kottaa isin kan Abbaa kootiin eebbifamtan, mootummaa hundeeffama addunyaa irraa jalqabee isiniif qophaa’e dhaalaa’ ni jedhu.’ Karaan keenya jireenya kana keessatti adeemnu, achitti mootummaa bara baraa keenya ni murteessa; mootummaa Waaqayyoo dhaalan keessaa ta’uu keenya yookaan warra dukkana alaa keessa deemanii ta’an keessaa ta’uu keenya dubbachuuf nuumaaf dhiifameera. Waaqayyo fayyina keenyaaf qophii guutuu hundumaa godheera; kanaaf waan gatii daangaa hin qabneen bitame sana haa fayyadamnu. ‘Waaqayyo akkasitti addunyaa jaallate; Ilma isaa isa tokkicha kenneefii, namni isa amanu kam iyyuu akka hin badne, jireenya bara baraa akka qabaatuuf.’” Youth Instructor, August 3, 1893.