Panium - Tokko Tokkoffaa

ᎢᎸᏍᏆ ᎢᎪᎯᏛ, ᏙᏥᎧᎿᎭᏩᏛᏅ ᏗᏓᏙᎵᎩ ᎢᎬᏱᏊ ᏫᏗᎦᏘᏯ ᎩᎶᎯ ᎣᏍᏛ ᎾᎿ ᏕᏂᏯᎵ 11:40, ᎠᎴ ᎾᏍᎩ ᏗᏓᏂᏙᎯᏯᏅ ᏗᎾᏙᏓᏆᏍᎬ ᎤᏓᏅᏙ ᎤᏬᎯᏳᎯ ᎤᎾᏓᏅᏛᏗ ᏗᏗᎧᎿᎭᏩᏛᏗ ᎾᎿ ᎡᎳᏗ 27:

መጀመሪያ ላይ፣ ስለ ዝርዝሩ—መቼ፣ የት፣ እና በዚያ ጠረጴዛ ላይ ተቀምጠው እርስ በርሳቸው ሐሰት ሲነጋገሩ የነበሩት እነማን እንደነበሩ—እርግጠኛ አልነበርሁም፤ ነገር ግን እነዚህ ጥያቄዎች አሁን በእንደገና ምርመራ ላይ ናቸው። ባለፉት ጥቂት ሰንበታት ውስጥ፣ እነዚህን መስመሮች ስመለከት አንዳንድ ስህተቶችን አድርጌ ነበር። ሆኖም፣ እኔ በመለኮታዊ አመራር እንደሆነ በማምነው መንገድ፣ በቁጥር 13–15 የተወከሉት ኅብረቶች፣ በቄሳርያ ፊልጶስ የተምሰሉት፣ በቀስታ መገለጥ ጀመሩ። ምንም እንኳ አንዳንድ ክፍሎች አሁንም ተጨማሪ ማበጠር የሚፈልጉ ቢሆንም፣ ጌታ ከእነዚህ ቁጥሮች ላይ እጁን አንሥቶ ትርጉማቸውን እንዲገልጥ አድርጎአል ብዬ አምናለሁ።

Hubannoon kun battalum Seexanni darbe darbe Zoom walgaʼii torban darbe booddee ifatti naaf ifa taʼe. Torban tokko dura, walitti dhufeenyi seenaalee walxaxaa aayata 10–15 keessa jiru na tuqee ture. Yaada koo ibsuudhaan ergaa barruu namoota muraasaaf barreesse ergee, galgala Jimaataa irratti isaan qooduuf gaafadhe. Dhimmoota aayata sana keessa jiran tartiibaan qindeessuuf yaalaa ture; waan baayʼee ulfaataa fi hiika guddaa qabu akka achi keessa jiru amanee. Inni akkasii jira; garuu inni ani jalqaba irratti dhiheesse sana miti. Haa taʼu malee gufuuwwan ani torban tokkoo fi walakkaa darbe keessatti kutaa kana wajjin wal qabachuudhaan keessa darbe hundumaa keessatti, eeggumsa Waaqayyoo kan beekkamaa taʼe nan hubadha. Gooftaan dhugaa addaa, barbaachisaa taʼe tokko hiikaa ture. Yeroo wanti namummaa guutummaatti saaxilamee cinaatti kaaʼamu, dhugaan—Leenca qooda Yihudaa irraa taʼeen baname—waan ani hubadhee ture caalaa iyyuu gadi fagoo taʼee mulʼata.

ፑቲን፣ እንደ ደቡብ ንጉሥ፣ በቁጥር 11 የተነገረውን በመፈጸም በዩክሬን ጦርነት ድል የሚቀዳጅ ፕቶለሚን ያንጸባርቃል። በታሪክ፣ የፕቶለሚ አራተኛ ፊሎፓቶር በራፊያ ጦርነት ያገኘው ድል ይህን ቁጥር ፈጽሞ ነበር፤ ይህም የፑቲንን ቅርብ ስኬት አስቀድሞ የሚያመለክት ነበር። ቁጥር 5–9 የጳጳሳት 1,260 ዓመት አገዛዝን (538–1798) በእጅግ የተዘረዘረ ሁኔታ አስቀድሞ የሚያመለክት አንድ ታሪክ ይዘረዝራሉ። እነዚህ ዝርዝሮች በቀድሞ ጊዜ በተደጋጋሚ ተመርመረዋል፤ ስለዚህ በዚህ ስፍራ በቁጥር 5–9 የተፈጸመና በ538 እስከ 1798 ድረስ ባለው ዘመን ውስጥ ደግሞ የተደገመ አንድ ትንቢታዊ የመንገድ ምልክት ላይ አተኩራለሁ።

Yeroon kun kakuu mootummaa Kibbaa Ptolemaa fi mootummaa Kaabaa Seleucid gidduutti godhameen jalqabe; kakuu kunis yeroo mootichi Kibbaa intala isaa fuudhaa akka taatuuf mooticha Kaabaatti kenneen cime. Tokkummaan kun waggaa torbaa kan turu yeroo tokko jalqabsiise; yeroon sunis yeroo mootichi Kibbaa Kaaba weeraree, mooticha Kaabaa booji’ee gara Gibxii geesseen xumurame; mootichi booji’ame sunis booddee farda irraa kufee du’e.

Duulli kun waggaa torbaa jalqabee booddee ka’e. Mootiin Kaabaa kakuu sana mirkaneessuuf haadha manaa isaa isa jalqabaa irraa adda ba’ee, intala mootii Kibbaa fuudhe. Boodarra garuu, haadha manaa Kibbaa sana gatee, mootittii isaa isa duraanii deebisee dhaabe. Kunis mootittiin jalqabaa sun mootittii Kibbaa fi warra ishee wajjin turan akka ajjeefaman taasise; kun immoo maatii mootittii Kibbaa warra Gibxi keessa jiran baayʼee aarse.

በትንቢታዊ ማስተዋል፣ ሰባት ዓመታት እንደ ሁለት የሶስት ዓመት ተኩል ዘመናት ሊታዩ ይችላሉ፤ ይህም ክርስቶስ ቃል ኪዳኑን ያጸናበትን ሳምንት በአንድነት የሚወክሉት ከመስቀሉ በፊትና ከመስቀሉ በኋላ ያሉት ሶስት ዓመት ተኩል እንደሚያሳዩት ነው። ሶስት ዓመት ተኩሉ ደግሞ ከ723 ዓ.ዓ.በ. እስከ 1798 ድረስ በእስራኤል ሰሜናዊ መንግሥት ላይ በተፈጸመው የሰባት ዘመን እርግማን ውስጥ ይታወቃል። ያ ሰባት ዘመን ከ538 እንደ መካከለኛ ነጥብ ጋር በሁለት የአንድ ሺህ ሁለት መቶ ስድሳ ዘመናት ይከፈላል። እነዚህ የሰባት በሁለት የሶስት ዓመት ተኩል ዘመናት መከፈሉን የሚያሳዩ ምሳሌዎች የዘፈቀደ አይደሉም፤ ዓላማ ያላቸው ናቸው።

ሳምንቱ በተከፈለበት ውስጥ ክርስቶስ ቃል ኪዳኑን አጽንቶ አረጋገጠ፤ መስቀሉም መካከሉን ይወክላል፤ ይህንንም በማድረጉ ክርስቶስ ለሦስት ዓመት ተኩል መልእክቱን በራሱ ሰውነት ሲያቀርብ እንደነበረ ያመለክታል፤ ከዚያም በኋላ ደቀ መዛሙርቱ ለተመሳሳይ ጊዜ ያንኑ መልእክት አቀረቡ። በሰሜናዊው መንግሥት ላይ ባሉት ሰባቱ ዘመናት ውስጥ 538 ታሪኩን ወደ ሁለት ክፍሎች ይከፍለዋል፤ በአንዱ ዘመን አረማዊነት መቅደሱንና ሠራዊቱን ረገጠ፥ ከዚያ በኋላም ለተመሳሳይ ጊዜ ጳጳሳዊነት መቅደሱንና ሠራዊቱን ረገጠ። በትንቢታዊ ምልክት ውስጥ “ሰባት” በሦስት ዓመት ተኩል ይወከላል፤ ይህም ደግሞ በአርባ ሁለት ወራት፣ በሦስት ቀን ተኩል ወይም ዓመታት፣ በአንድ ሺህ ሁለት መቶ ስልሳ፣ በሃያ አምስት ሃያ፣ እና በአንድ ዘመን፣ በዘመናት እና በዘመን እኩል መከፈል ይወከላል። በአውዱ ውስጥ እነዚህ ቁጥሮች ሁሉ እርስ በርሳቸው የሚተካኩ ናቸው።

በግብፅን ይቆጣጠሩ የነበሩ፣ በአሌክሳንደር ታላቁ ጄኔራል ከነበረው ጶልሚ ፩ ዘር የተገዙት የጶልሚያውያን መንግሥት፣ እና ሶርያን ጨምሮ ከምሥራቅ መካከለኛው ክልል እጅግ ብዙ ክፍል ይቆጣጠሩ የነበሩ፣ በአሌክሳንደር ሌላ ጄኔራል ከነበረው ሴሌውቆስ ፩ ዘር የተገዙት የሴሌውቆሳውያን ኢምፓየር መካከል የተደረገው ስምምነት በ253 ዓ.ዓ. ሁለተኛውን የሶርያ ጦርነት አቋረጠ። ጦርነቱ ከዚያ ሰባት ዓመት በፊት፣ በ260 ዓ.ዓ. ተጀምሮ ነበር። ስምምነቱ ከጸና ከሰባት ዓመት በኋላ በ246 ዓ.ዓ. ተሰበረ። አሥራ አራት ዓመታት፣ በሁለት የሰባት ዓመት ዘመናት የተከፈሉ። መጀመሪያው ግማሽ ጦርነት ነው፣ ሁለተኛው ግማሽም ሰላም ነው። እነዚህ አሥራ አራቱ ዓመታት በሁለተኛው የሶርያ ጦርነት ይጀምራሉ፣ በሦስተኛውም የሶርያ ጦርነት ያበቃሉ። ይህ ዓይነቱ የታሪክ ሚዛናዊነት፣ ይህ ታሪክ በምዕራፍ አሥራ አንድ ከቁጥር አምስት እስከ ዘጠኝ እንደተወከለ ሲታወቅ፣ ይበልጥ ይጎላል። ስምምነቱና መፍረሱ የቁጥሮቹ እና ቁጥሮቹን የፈጸመው ታሪክ ዋና ትኩረት ናቸው።

Kun kun bulchiinsa paappaasii bara 538 irraa kaasee hanga 1798tti ture wajjin wal simata. Gara dhuma bara sanaatti, Naappoliyoon Boonaapaarte Vaatikaanii wajjin waliigaltee keessa seene. Naappoliyoon, Vaatikaaniin waliigaltee Tolentino kan bara 1797 cabsuu isaa eeruudhaan, bara 1798tti Jeneraala Bertiieer akka paappaasicha booji’amee geeffamu erge. Paappaasichi bara 1799tti Faransaay keessatti du’e. Yeroon waggaa 1,260 kun keeyyata 31–39 keessatti bal’inaan ibsameera.

Seenaa keeyyata 5–9 seenaa keeyyata 31–39 wajjin wal fakkaata; kunis keessatti Daani’eel 11 keessatti dhugaa-baatota lama kenna. Sararoonni lameen mallattoolee raajii wal fakkaatan qabu; walitti dhufeenya mootota kibbaa fi kaabaa gidduu jiru ifa godhu. Yeroon tokkoon tokkoon isaanii waggaa sadii fi walakkaadhaan fakkeeffameera; xumura irrattis mootiin kibbaa moo’achuun, mooticha kaabaa booji’ee, gara biyya kibbaatti isa geessa; achittis mootota kaabaa lameen ni du’u. Haaluma lamaanuun, akkuma barruun jedhu, mootiin kibbaa boojuudhaan ni deebi’a:

ንጉሥ ጥሎሜዎስን በተመለከተ፣ ይህ ቀድሞ በሰሜኑ ንጉሥ የተዘረፈ ሀብት ነበር፤ ለናፖሊዮን ግን፣ ይህ የቫቲካን ሀብት ተዘርፎ ወደ ፈረንሳይ የተወሰደው ነበር። እነዚህ ሁለት የምስክርነት መስመሮች የሚያመለክቱት፣ የሰሜኑ ንጉሥ ሞት ከፈረስ በመውደቅ እንደሚወከል ነው። በራእይ 17 ውስጥ፣ አውሬውን የምትጋልብ ሴት የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያንን ትወክላለች፦

ቢንሰን እሰት ታም ሰርገችው የተባበሩት መንግሥታት ነው። ራእይ 17 በ1798 ዓ.ም. ከተደረሰባት የሞት ቍስል በኋላ ወደ ኃይል መመለሷን ይገልጻል። እንደ ስምንተኛው መንግሥት ግዛቷን እንደገና ትቀጥላለች፤ ይህም አውሬውን በመሰረግ የተመሰለ ነው፦

୧୭୯୮ ମସିହାର ମାରାତ୍ମକ ଆଘାତକୁ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ଲୋକ ୫–୯ ରେ ପୂର୍ବଛାୟାରୂପେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତରର ରାଜା ଘୋଡ଼ାରୁ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଦାନିଏଲ ୧୧ ର ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଣୀ ଶ୍ଲୋକ ୪୧–୪୫ ସହ ସମାନାନ୍ତର ଭାବେ ଚାଲିଛି। ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ରବିବାର ଆଇନ, ଯାହାକି ଶ୍ଲୋକ ୪୧ ରେ ଚିହ୍ନିତ, ପଶୁ ଉପରେ ପାପାସୀଙ୍କ ଶେଷ ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ କରେ—ଏକ ଅବଧି, ଯାହା ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଣୀରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି। ଯେତେବେଳେ ଏଲେନ ହ୍ୱାଇଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତି ଯେ ଦାନିଏଲ ୧୧ ରେ ପୂରଣ ହୋଇଥିବା “ଇତିହାସର ବହୁ ଅଂଶ” “ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେବ,” ସେତେବେଳେ ଶ୍ଲୋକ ୫–୯ ଏବଂ ୩୧–୩୯, ଶ୍ଲୋକ ୪୧–୪୫ ସହ ସମରେଖିତ ହୁଏ।

Ka lakkoofsa 31 irraa hamma 45tti, lakkoofsi 40 qofatu yeroo raajii guyyoota sadii fi walakkaa sanaan alatti argama. Inni seenaa addaa tokko bakka bu’a; seenaa kanaas kutaa dhumaa keessaa sadaffaa lakkoofsota Daani’el 45 keessatti mul’ata. Lakkoofsa 16 keessatti, seenaa Roomaa mootummaa waaqeffannaa waaqolii hedduu irratti hundaa’e, bulchitoota afuriin jechuunis Poompeey, Yuuliyas Qeesar, Oogeestas Qeesar, fi Tiibeeriyas Qeesariin ni ibsama. Injifannoon Oogeestas lolaa Actium irratti bara dhaloota Kiristoos dura 31 keessatti argate, bulchiinsa waggoota 360 kan Roomaa Mootummaa jalqabsiise; kunis “yeroo” lakkoofsa 24 keessatti ibsame sana ni raawwate:

Aktiyeemii booddee, Roomaan Gibxii bara dhaloota Kiristoos dura 30 keessatti kutaa mootummaa godhate. Bara dhibba sadii fi jahaatamii booda, jechuunis bara 330 keessa, Qonstaantiinos magaalaa mootummaa mootummaa sanaa Roomaa irraa gara Qonstantinoophelitti jijjiire. “Yeroon” kun raajii keessatti waggoota 1,260 bulchiinsa paaphaasotaa fi waggoota 7 kan lakkoofsoota 5–9 wajjin wal simata.

Aayata 16 irraa eegalee hamma aayata 30 tti Roomiin mootummaa waaqeffannaa ormaa qabu ol’aantummaa qaba; kunis walta’iinsa Makkabiyoonni Roomaa wajjin godhanii fi sanyii Kiristoosi ni hammata. Ta’us, aayatonni 16–30 aayatawwan 31–39 fi 41–45 wajjin wal simatu. Kanaafuu, aayatawwan 30n dhumaa Daani’el 11 keessatti sararri raajii walfakkaataan ni mul’ata—garuu aayata 40 keessatti, “yeroon dhumaa” bara 1798 fi 1989tti mallatteeffameera.

Lakkoofsoota muraasaa aayata 2 fi 3 keessatti—iddoo pirezidaantonni saddeet keessaa isa dhumaa mootota kurnan Mootummoota Gamtoomanii to’achuuf ce’utti—malee, aayatonni lamaan jalqabaa aayata 40 wajjin wal simatu; isaanis seera Dilbataa fi mootummaa jahaffaa irraa gara mootummaa torbaffaa fi saddeettaffaatti ce’umsa bakka bu’u. Aayatonni 3 fi 4 aayata 45 fi Daani’el 12:1 wajjin wal simatu; isaanis ka’uu fi kufaatii mootummaa Giriikii agarsiisu; kunis aayata 41 irraa eegalee hamma Daani’el 12:1tti hundeeffamuu fi badiisa papasummaa wajjin wal cina dhaabbata. Dubartittiinis bineensichi isheen yaabbattus gargaarsa malee xumuramu; kunis jalqabaa fi xumura Daani’el 11 seenaa aayata 40 alatti daangeessa. Aleeksaander Guddichi Mootummoota Gamtoomanii bakka bu’a; inni sagaagalummaa sagaaltittii Xiiroosii wajjin raawwata (mootii kaabaa isa aayata 41 irraa eegalee jiru), warri kunneenis lameenuu bineensichaa fi jawwee sana.

Aayyoonni 5–9 yeroo dhumaa bara 1798tti xumuramu; ayyaanni 10 immoo bara 1989 agarsiisa. Kanaafuu, fageenyi ayyaanota 9 fi 10 gidduu jiru—bara 1798 irraa hanga 1989tti—kutaa mul’ate ayyaana 40 bakka bu’a; seenaa isaa dhokataa eegalchiisa. Ifa godhuuf: jechuunis, jechuun ayyaanni hundi jechuun ni danda’ama Daniel 11 keessatti mootummaa paaphaasii bara 538 irraa hanga 1798tti calaqqisiisa. Ayyaanni 40 bara 1798 irraa eegalee hanga seera Dilbataa Ameerikaa keessatti ba’utti uwwisa. Aayyoonni 6–9 bara paaphaasii fakkeenyaan agarsiisu; ayyaanni 10 immoo kufaatii USSR bara 1989tti dursee agarsiisa. Kanaafuu, aayyoonni 11–15 bara 1989 irraa hanga seera Dilbataatti kan diriiran ta’u; kunis akkuma aayyaanota 16, 31, fi 41 keessatti bakka bu’etti.

Lakkoofsi 40 bakka lamaatti qoodama. Tokkooffaan, bara 1798 irraa jalqabee hanga 1989tti, “yeroo dhumaa” tokkoon jalqabee isauma tokkoon xumurama. Walakkaan lammaffaan immoo bara 1989 keessatti jalqaba; achittis walakkaan jalqabaa xumurama. Lakkoofsoonni 1 fi 2 tartiiba pireezidaantotaa bara 1989 irraa eegalee adda baasanii agarsiisu; kunis kutaa lammaffaa lakkoofsa 40 wajjin wal sima. Lakkoofsi 11 jalqabbii waraana Yuukireen bara 2014 keessatti mul’isa; lakkoofsi 12 immoo bu’aa mootichi kibbaa mo’ataa ta’e of irratti fide calaqqisiisa. Lakkoofsi 13 raawwatamuu dhihaateera; garuu asitti hubatamuun kan qabu, lakkoofsi 11 kutaa lammaffaa lakkoofsa 40 keessaa akka ta’eedha—1989 boodaa, garuu seera Dilbataa dura (lakkoofsa 41).

Kutaaleen 13–15 gara Lola Paaniyeem kan bara 200 Dh.K.D.tti ta’e agarsiisu; waggaa Roomaan waaqeffataa taate, walitti hidhata lola sanaatiin, dhimma namaa irratti dhiibbaa gochuu jalqabde sana. Innis seenaa keessatti Poombey akkuma kutaa 16 keessatti Yerusaalem seene sanaan dura baay’ee waan ta’eef, kutaan 41 seera Dilbataa Ameerikaa keessatti ta’e adda baasuu keessatti ragaa seenaa ni kenna.

Daani’el 11 keessatti sarara raajii hundinuu fi raawwatamuun isaa seenaa keessatti mul’atu hundinuu seenaa lakkoofsa 40 keessaa (1798 irraa eegalee hanga seera Dilbataa tti) yookaan immoo lakkoofsa 41 irraa kaasee hanga Daani’el 12:1 tti ni argama. Lakkoofsota 45 keessaa, lakkoofsotni 1, 2, 7–15, fi 40 — walitti qabamni isaanii kudha lama — yeroo sararri sarara irratti kaa’amee ilaalamutti yeroo lakkoofsa 40 tti hojii irra oolu. Lakkoofsi 40 bara 1989 irratti kutaa lamaatti qoodama. Lakkoofsotni 1, 2, fi 10–15 walakkaa isaa isa lammaffaa wajjin wal simatu. Lakkoofsotni 1 fi 2 seenaa bineensa lafaa keessatti sarara pirezidaantotaa ni hordofu; lakkoofsotni 10–15 immoo waraana bakka-bu’oota sadii kan mootii kaabaa (humna paaphaasummaa) tiin qindaa’an bara 1989 irraa eegalee hanga seera Dilbataa tti ni agarsiisu. Waraanonni bakka-bu’oota sadii kun Ameerikaa Yunaayitid irraa jalqabu; isheenis lakkoofsa 40 keessatti “gaariiwwan waraanaa, dooniiwwan, fi abbootii fardaa” jedhamtee beekamti.

Maqaa itti aanu keessatti ni itti fufna.