Lakkoofsi lakkoobsa kudha tokkoo fi kudha lamaan keessa jiru kaʼumsaa fi kufaatii mootii kibbaa ti; akkuma kaʼumsaa fi kufaatii dhumaa Ameerikaa, isa lakkoobsa lama keessatti pirezidaantii dhumaa keessatti bakka buufame, akkasumas bakka buʼaa lafa irraa dhumaa humna jawwee taʼe; kaʼumsaa fi kufaatii dhumaa Gamtaa Mootummootaa immoo lakkoobsa sadii fi afur keessatti bakka buufame. Lakkoobsonni shan irraa hanga sagalitti seenaa humna paaphaasii bara 538 irraa jalqabee hanga 1798tti bakka buʼu. Bara 538 humna paaphaasii aangessuu agarsiisa; bara 1798 madaa duʼaa paaphaasii agarsiisa; kanaafuu lakkoobsonni shan irraa hanga sagalitti kaʼumsaa fi kufaatii dhumaa bineensichaa bakka buʼu. Lakkoobsi kudhan ammoo bara 1989 kufaatii mootii kibbaa, kan Gamtaa Sooviyeetii duraanii keessatti bakka buufame, agarsiisa.

“Sabni biyyaarra gara waltajjii hojii irratti dhufte, akka ilaalamuuf iddoo ishee lafa irratti qabachuu akka hayyamamte, innis kaayyoo ‘Eegduu fi Qulqulluu’ guuttuuf ta’uu isaa argisiisuuf. Raajii guddoo mootummoota addunyaa—Baabilon, Meedoo-Phaarsi, Giriik, fi Roomaa—ka’uu fi kufaatii isaanii hordofee mul’iseera. Tokkoon tokkoon isaanii, akkuma saboota humna xiqqaa qabanitti, seenaa sana irra deebi’ame. Tokkoon tokkoon isaanii yeroo qorumsaa isaanii qabu turan; hundinuu kufan, ulfinni isaanii ni deeme, humni isaanii ni bade, iddoon isaanii immoo kan biraatiin qabame....”

“Biyyoota Seenaa Qulqulluu keessatti akkuma ifatti mul’atutti, ka’iinsaa fi kufaatii sabootaa irraa isaan ulfinni alaa fi addunyaawaa qofa akkamitti gatii hin qabne barachuu qabu. Baabilon, humna isaa fi ulfina isaa hunda wajjin, isa addunyaan keenya erga san booddee fakkaataa isaa matumaa hin argin,—humnaa fi ulfina warra bara sanaa duratti baay’ee jabaataa fi yeroo dheeraa turu fakkaatan sana,—akkam guutummaatti darbee bade! Akkuma “daraaraa margaa”itti badeera. Akkasuma wanti hundi kan bu’uura isaatiif Waaqayyo hin qabne ni bada. Kan dhaabbachuu danda’u immoo isa kaayyoo Isaa wajjin walitti hidhamee amala Isaa ibsuu qofa dha. Qajeelfamoonni Isaa qofa wantoota dhaabbataa addunyaan keenya beektu dha.” Education, 177, 184.

Aayyoonni kudha tokkoo fi kudha lamaan ka’iinsaa fi kufaatii mootummaa kibbaa isa dhumaa, kan Raashiyaadhaan bakka bu’e, adda baasu. Aayyonni kudha sadii hamma kudha shanitti immoo ka’iinsaa fi kufaatii mootummaa Ameerikaa Tokkummaa isa dhumaa adda baasu. Seenaa raajii guutuun boqonnaa kudha tokkoo caasaa ka’iinsaa fi kufaatii mootummaawwanii irratti ijaarameera. Namni raajii qoratu yoo ergaa raajii boqonnaa kudha tokkoo sirriitti qooduuf carraa qabaachuu barbaade, dhugaa kana tilmaama keessa galchuu qaba.

Dan’eli boqonnaa kudha tokkoffaatiin ilaalchi hundee ta’e inni, mootummaawwan ka’uu fi kufuu isaanii fakkeenyaalee irra deddeebi’anii dhihaataniin akka of keessaa qabu dha. Yeroo Sister White, “Akkasitti mootummaa Meedoo-Faarsiis bade, mootummaawwan Giriikii fi Roomaas,” jetteetti, isheen “Giriikii” akka jawwee, “Roomaa” akka bineensaa, “Meedoo-Faarsiis” immoo akka raajii sobaa adda baafti. Isheen mootummaa lafa irraa isa dhumaa, isa jawwee, bineensa, fi raajii sobaa of keessaa qabu, ka’uu fi kufuu isaa isa dhumaa adda baafti; isaanis seera Dilbataa irraa ka’uu isaanii jalqabanii, Mul’ata 16:12–21 raawwatamuu keessatti addunyaa gara Armagedoonitti geessu. Isheen akka ilaalcha ittiin fayyadamuutti, “ulfinni alaa fi kan addunyaa qofa akkam akka gatii hin qabne barachuuf,” saba Waaqayyoo gara “akkaataa ka’uu fi kufuu sabootaa fuula Barreessa Qulqulluu irratti ifatti ibsame”tti qajeelchiti.

Sababni nuyi “akka ulfinni alaa fi addunyaa qofa hammam gatii-dhabduu taʼe baruun nu barbaachisuuf,” isa caalaatti hubachuudhaaf, waan hundinuu “kan bu’uura isaaaf Waaqayyo hin taane akka badu” beekuudha. Kanaafuu, Waaqayyo akka bu’uura keessanii qabaachuun yookaan akka bu’uura keessanii dhabuun dhimma jireenyaa fi du’aati. Achii irraa, yaadni akkuma guddachaa deemuun, Obboleettii White hiika Waaqayyo akka bu’uura keessanii qabaachuu maal akka taʼe yeroo akkana jettutti ibsiti: “Wanti kaayyoo Isaa wajjin hidhamee jiru qofti, kan amala Isaas mul’isu qofa, dhaabbachuu danda’a.” Isheen amma iyyuu waan bu’uura Waaqayyoo irra hin ijaaramne hundinuu akka badu ibsiteerti; akkasumas, wanti bu’uura irratti ijaaramu tokko ulaagaa lama qabaachuu isaa ibsiti: inni tokko “kaayyoo Isaa wajjin hidhamee” ta’uu isaa, inni kaan immoo “amala Isaa mul’isu” ta’uu isaa. Amalli Isaa bu’uura Isaa dha.

Achiis keessa himata dhumaa keeyyata sana keessatti isheen, “Qajeelfamoonni Isaa wantoota addunyaan keenya beeku keessaa isa qofa jabaa fi hin sochoone dha” jettee ibsiti. Amalli Waaqayyoo qajeelfamoota Isaa dha; qajeelfamoonni Isaas amala Isaa ibsu. Akka ilmaan namootaa Waaqayyoon akka hundee waan hundumaa taʼeetti itti wal qabatan irratti dhimma jireenyaa fi duʼaa taʼe dha. Ani falmadha jechuun, ijaarsi hundeewwan boqonnaa kudha tokkoo Daniel keessaa seenaa mootummaawwan kaʼuu fi kufuu irratti ijaarameera. Kutaan tokko jira; achitti hafuurni kakaʼumsaa akka nuti gosa qoʼannaa sirrii taʼe beeksisu nuuf hima.

“Seenaa qorachuu jechuun wanti balaaleffatamuu qabu miti. Seenaa qulqulluun tokko keessaa mana barumsaa raajotaa keessatti barsiifamaa ture. Galmee walitti dhufeenya Isaa sabaoota wajjin keessatti, tarkaanfiiwwan Yihowaa ni mul’atu turan. Akkasuma har’as, walitti dhufeenya Waaqayyoo saboota lafaa wajjin jiru ilaaluun nurra jira. Seenaa keessatti raawwatamuu raajii arguu, sochiiwwan Qajeelummaa Waaqaa sochiiwwan haaromsa gurguddoo keessatti hojjetan qorachuu, akkasumas guddina taateewwanii walitti qabamuu saboota keessatti wal’aansoo guddaa sanaa keessatti walitti bu’iinsa isa dhumaaaf akka qophaa’an hubachuun nurra jira.” The Ministry of Healing, 441.

Seenaa seenaa qulqullaa’e jechuun akkaataa Waaqayyo saboota lafaa wajjin hojjetaa turee fi akkasumas geggeessaa eegumsa isaa keessatti sochiiwwan haaromsa isaa akkamitti hoogganaa ture barachuu dha; kanaafuu seenaa qulqullaa’e keessatti sararri qorannoo alaa fi keessaa ni argama. Kaayyoon seenaa fayyadamuun Dubbii raajii Waaqayyoo mirkaneessuuf jedhu, seenaa raajii sana fayyadamuudhaan “qophii sabootaa walitti qabuudhaan wal’aansoo guddaa isa dhumaa keessatti tarkaanfii taateewwanii hubachuu” dha. Keeyyanni duraa kun kan Obboleettii White irraa fudhatame, ibsa ifa baase tokko keessaa kan dhufe yoo ta’u, barbaachisummaa moodeela raajii seenaa qulqulluu ijaaruu ibsa; moodeelli kunis caasaa hundee irratti kan hundaa’e, inni immoo “ka’uu fi kufaatii” mootummaa mootummaaatiin bakka buufame dha.

“Krischian hojii dura qophii akka taʼutti, namoonni baayʼeen barreeffamoota seenaa fi amantii irratti beekumsa balʼaa argachuun barbaachisaa dha jedhu. Isaanis beekumsi kun wangeela barsiisuu keessatti isaan gargaaru jedhaniiru. Garuu dadhabinaan yaada namootaa qorachuun isaanii tajaajila isaanii cimsee utuu hin taʼin, isa laaffisuu irratti caalaa geessa. Ani yeroo mana kitaabaa jildiiwwan ulfaatoo beekumsa seenaa fi amantii of keessaa qaban guutanii argu, akkana jedheen yaada: Maaliif wanta buddeena hin taaneef maallaqa baasna? Boqonnaan jahaffaan Yohannis keessatti nutti himu, hojiiwwan akkasi keessatti argamuu dandaʼu hunda caalaa baayʼee nutti hima. Kiristoos akkana jedha: ‘Ani Buddeena Jireenyaa ti; namni gara Koo dhufu hin beelaʼu; namni anatti amanu immoo gonkumaa hin dheebotu.’ ‘Ani Buddeena jiraataa samii irraa buʼe dha; namni Buddeena kana irraa nyaate bara baraan ni jiraata.’ ‘Namni anatti amanu jireenya bara baraa qaba.’ ‘Dubbiin ani isinitti dubbadhu hafuura; jireenyas.’ Yohannis 6:35, 51, 47, 63.”

“Seenaan seenaa kan balaaleffatamuu hin qabne tokko jira. Seenaan qulqulluun barnoota mana barumsaa raajotaa keessaa tokko ture. Galmee walitti dhufeenya Isaa saboota wajjin qabu keessatti tarkaanfiiwwan Yihowaa ni mul’atu turan. Akkuma kana har’as gocha Waaqayyoo saboota lafaa wajjin qabu ilaaluun nu irra jira. Seenaa keessatti raawwii raajii arguuf, sochiiwwan Qajeelcha Waaqaatiin geggeeffaman keessatti hojimaata Qajeelummaa Ol’aanaa qorachuuf, akkasumas walitti qabamuu sabootaa wal’aansoo guddaa sana keessatti lola isa dhumaa sanaaf adeemsifamu keessatti adeemsa taateewwanii hubachuuf nu irra jira.”

Qorannoon akkasii ilaalchisee godhamu kun jireenya irratti ilaalcha balʼaa fi guutuu taʼe ni kenna. Innis walitti hidhamiinsa fi hirkattummaa jireenya keessaa muraasa hubachuuf nu gargaara; akkam dinqisiifachisaan obbolummaa guddaa hawaasaa fi sabootaa keessatti walitti hidhamee akka jirru, akkasumas hamma guddaatti cunqursaanii fi gadi buʼuun miseensa tokkoo hundumaaf miidhaa taʼuu isaa hubachuuf ni gargaara.

“Garuu seenaan, akkuma yeroo baayʼee qoratutti, hojii milkaaʼina namaa, injifannoo isaa lola keessatti, milkaaʼina isaa humnaa fi ulfina argachuuf godhu irratti xiyyeeffata. Hojii Waaqayyoo dhimma namootaa keessatti hojjetu hubannaa irraa bada. Namoonni muraasni qofti kaʼuu fi kufaatii sabootaa keessatti hojii kaayyoo Isaa raawwatamaa jiru qoratu.”

“እንዲሁም፣ በብዙ መጠን እንደሚጠናና እንደሚያስተምር የሚታወቀው ሥነ መለኮት፣ ምክርን በእውቀት የሌላቸው ቃላት ለማጨለም ብቻ የሚያገለግል፣ የሰው ግምት መዝገብ ብቻ ነው። ብዙ ጊዜ እነዚህን ብዙ መጻሕፍት ለመሰብሰብ ያነሳሳው ምክንያት፣ ለአእምሮና ለነፍስ ምግብ ለማግኘት ያለ ፍላጎት እንጂ፣ ከፍልስፍና ሰዎችና ከሥነ መለኮት ሊቃውንት ጋር ለመተዋወቅ ያለ ምኞት፣ ክርስትናንም በተማሩ ቃላትና በውሳኔ አቀራረቦች ለሕዝቡ ለማቅረብ ያለ ፍላጎት ነው።”

“Kitaabota barreeffaman hundinuu kaayyoo jireenya qulqulluu tajaajiluu hin danda’an. ‘Ana irraa baradhaa,’ jechuun Barsiisaan Guddaan dubbate, ‘waanqoo Koo of irratti fudhadhaa,’ ‘garraamummaa fi of gadi qabuu Koo baradhaa.’ Of tuulummaan sammuu keetii warra buddeena jireenyaa dhabuu irraa ka’anii baduuf jiranitti wal qunnamuu keessatti si hin gargaartu. Ati kitaabota kana qorachuu keessatti barumsa hojii irratti mul’atu isa ati Kiristoos irraa barachuu qabdu bakka isaanii akka bu’an gochaa jirta. Bu’aa qorannoo kanaatiin ummanni hin sooramu. Qorannoon baay’een sammuu dadhabsiisu sun waan nama hojii lubbuuwwaniif milkaa’aa ta’uuf gargaaru baay’ee xiqqoo qofa kenna.”

“Fayyisaan ‘wangeela hiyyeeyyiidhaaf lallabuuf’ dhufe.” Luqaas 4:18. Barsiisa Isaa keessatti jechoota baay’ee salphaa ta’anii fi mallattoolee baay’ee ifa ta’anitti fayyadame. Akkasumas, “namoonni iddoo hundumaa irraa dhufan gammachuudhaan Isa dhaga’u turan” jedhameera. Maarqos 12:37. Warri hojii Isaa yeroo kanaaf hojjechuuf barbaadan barumsa Inni kenne keessatti hubannaa caalaatti gadi fagoo ta’e qabaachuu qabu.

“Jechoota Waaqa jiraataa barnoota hundumaa keessaa isa ol’aanaa dha. Warri saba tajaajilan buddeena jireenyaa nyaachuu qabu. Kun humna hafuuraa isaaniif ni kenna; yeroo sana namoota sadarkaa hundumaa tajaajiluuf qophaa’oo ni ta’u.” The Ministry of Healing, 441–443.

Obboleettiin White akka dabalattee ibsitetti, aangoon Waaqayyoo filannoo mootichaa irratti hundaaʼee mootota dhaabuufii mootota buusu keessatti hojjatu hubachuun falsafa dhugaa qoʼannaa seenaa ti.

“Seenaa saboota keessatti bartuun dubbii Waaqayyoo raawwatamuu raajii waaqayyoo isa dhugaa ifatti argu danda’a. Baabilon dhuma irratti caccabee diigamee darbe; sababiin isaas bulchitoonni isaa yeroo badhaadhina keessatti of isaanii akka Waaqayyo irraa of danda’anii jiranitti ilaalanii, ulfina mootummaa isaanii immoo galma hojii namaatti lakkaa’anii turan. Mootummaan Meedii-Faarsiin dheekkamsa Samiiin adabame; sababiin isaas keessatti seerri Waaqayyoo miilla jalatti tuffatamee ture. Sodaan Gooftaa garaa baay’ina guddaa uummata keessaa iddoo hin qabne ture. Hamminni, arrabsi Waaqayyoo, fi malaammaltummaan mootummaa sana keessatti babal’atee ture. Mootummoonni isa booddee dhufan immoo kana caalaa gadhee fi xuraa’oo turan; isaanis sadarkaa gatii naamusaa irratti gadi bu’anii, amma iyyuu caalaatti gadi bu’aa deeman.”

“በምድር ላይ በእያንዳንዱ ገዥ የሚፈጸም ኀይል ከሰማይ የተሰጠ ነው፤ እናም እንዲሁ የተሰጠውን ኀይል እንዴት እንደሚጠቀምበት ስኬቱ በዚያ ይመሠረታል። ለእያንዳንዱም የመለኮታዊው ጠባቂ ቃል ይህ ነው፤ ‘አንተ እኔን ሳታውቀኝ ታጥቄሃለሁ።’ ኢሳይያስ 45:5። እናም በድሮ ለነቡከደነፆር የተነገሩት ቃላት ለእያንዳንዱ የሕይወት ትምህርት ናቸው፤ ‘ኃጢአትህን በጽድቅ ተው፥ በደልህንም ለድሆች ምሕረት በማሳየት አቋርጥ፤ ምናልባት ሰላምህ ይረዝም ይሆናል።’ ዳንኤል 4:27።”

“Wantoota kana hubachuuf,—‘qajeelummaan saba ol in kaasa’ jedhu hubachuuf; ‘teessoon mootummaa qajeelummaadhaan in jabaata,’ akkasumas ‘araaraadhaan in utubama’ jedhu hubachuuf; hojii qajeelota kanaa mul’ata humna Isaa keessatti, Isa ‘mootota ni buusa, moototas ni kaasa’ jedhu keessatti beekuudhaan,—kun falsafaa seenaa hubachuu dha. Fakkeenya 14:34; 16:12; 20:28; Daani’el 2:21.

“Waaqayyootti dubbii keessatti qofa kana ifatti ibsameera. Asitti mul’ifameera humni sabootaa, akkuma humni namoota dhuunfaa, carraawwanii yookaan mijannoowwan isaan injifatamoo hin taanee fakkeessan keessatti akka hin argamne; guddina isaanii ofiin ittiin boonan keessattis akka hin argamne. Inni amanamummaa isaan kaayyoo Waaqayyoo ittiin guutanin safarama.” Prophets and Kings, 501, 502.

Mata-dureen keeyyata lakkoofsota kudha tokkoo fi kudha lamaa keessatti ka’umsaa fi kufaatii mootii kibbaa ti; garuu caalaatti, lakkoofsotni kun mallatteessuu warra dhibba tokkoo fi afurtamii afurii kuma, akkasumas qormaata sadii keessaa isa lammaffaa, kan bara dhumaatti bara 1989 keessatti akka lakkoofsa kudhan keessatti ibsameetti jalqabee ture, ni agarsiisu.

সেই মোহৰ মাৰি দিয়া বিষয়টো দানিয়েলক সিংহৰ গুহাত, জ্বলন্ত অগ্নিকুণ্ডত থকা তিনিজন যোগ্য পুৰুষক, দ্বিতীয় অধ্যায়ত পশুৰ মূৰ্তিৰ বিষয়ে নবূখদনেজ্জৰৰ সপোন বুজিবলৈ দানিয়েল আৰু সেই তিনিজন যোগ্য পুৰুষে কৰা প্ৰাৰ্থনাত, নৱম অধ্যায়ত দানিয়েলে কৰা লেবীয় পুস্তক ছাব্বিশৰ প্ৰাৰ্থনাত, জ্ঞানৰ বৃদ্ধি বুজি পোৱা জ্ঞানীসকলত, জখৰিয়া তৃতীয় অধ্যায়ত যিহোচূৱৰ পাপ দূৰ কৰা ঘটনাত, চতুৰ্থ অধ্যায়ত জৰুব্বাবেলত, যোচেফ মিচৰত দ্বিতীয় শাসক হোৱা ঘটনাত, পেন্টিকোষ্টৰ পূৰ্বে দহ দিন ধৰি ওপৰৰ কোঠাত থকা শিষ্যসকলত, এক্সেটাৰ শিবিৰ-সভাত মিল্লেৰাইটসকলত, বিজয়োল্লাসময় প্ৰৱেশৰ সময়ত লাজাৰ নেতৃত্ব দিয়া শোভাযাত্ৰাত, আৰু প্ৰকাশিত বাক্য সপ্তম অধ্যায়ত উল্লেখিত এক লক্ষ চুয়াল্লিশ হাজাৰত প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে।

Lakkoofsi kudha tokkoffaan bara 2014 jalqaba waraana Yukireenitti dhufe; akkasumas ji’a Adoolessaa bara 2023 keessatti qorannoon mul’ataa, isa keessatti saba Waaqayyoo “adii ta’an,” jalqabame. Sararri shanaffaan boqonnaa kudha tokkoffaa keessaa lakkoofsota kudha sadii hamma kudha shaniitti dha.

Waliigala Sararaa Shanaffaa

Ka’umsi ka bita walqixxaa ni deebi’a; akka duraa caalaa baay’ina guddaa walitti qabaatee, waggoota muraasa booddee loltoota guddaadhaa fi qabeenya baay’ee wajjin dhugumaan ni dhufa. Yeroo sanattis baay’een mootii kibbaa irratti ni ka’u; akkasumas saamtotni saba keetii mul’ata sana dhaabuuf of ol inqabu; garuu ni kufu. Kanaaf mootichi kaabaa ni dhufa; tuulaa marfamuu ni ijaara; magaalota dallaa jabaa qabanis ni qabata; humnootni kibbaas isa dura hin dhaabbatan; namoonni isaa filatamoos akkasuma, isa dura dhaabachuuf humni tokkollee hin jiru. Daani’el 11:13–15.

Aayyoonni kunneen bara dhaloota Kiristoos dura 200 keessatti raawwataman; isaanis lola Paaniiyam, mootota wal mormanii fi michummaa isaanii dabalatee, adda baasu; akkasumas aayyoonnis seenaa keessatti bakka Roomiin waaqeffannaa waaqolii hedduu qabdu yeroo jalqabaatiif seenaa Daani’el boqonnaa kudha tokko keessatti of mul’iste dha. Aayyoonni kunneen ka’umsa isa dhumaa fi kufaatii mootummaa ja’affaa raajii Macaafa Qulqulluu keessaa of keessatti qabatu; garuu akkasumas seenaa Macaafa Qulqulluu kan Kiristoos Qisaariyaa Filiphis daawwate, iddoo Pheexiroos chaappaan namoota kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur itti kaa’amu ibsuu of keessatti qabatu. Seenaan kun yeroo qormaanni sadaffaan qormaatota sadii boqonnaa kudha lamaan keessaa, jechuunis “qulqulleeffamuu, adii ta’uu fi qoratamuu,” dhufu, chaappaan namoota kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur kaa’amuu fakkeenyaan agarsiisa.

Lakkoobsi kun sadan jahaa torbanffa dhaloota tokkoo fi ja’a irratti Seera Dilbataa Ameerikaa keessatti bakka bu’ameetti geessu. Yeroo walga’iin buufata Exeter Hagayya 17, 1844 xumurametti, durboonni ogeeyyiin ergaa Iyyata Halkan Walakkaa jedhu guyyoota jahaatama fi ja’a keessatti qarqara galaanaa bahaa Ameerikaa hunda keessatti dabarsan. Yeroon tokko jira yeroo durboonni hundinuu dammaqan, gareen tokko immoo zayitii hin qabne, akkasumas wantoonni hundinuu isa kana adda baasan mul’atan. Yeroo maqaan Simoon Barjonaa gara Phexrositti jijjiirametti, mallattoon cufamuu dhibba tokkoo fi afurtamii afur kuma ni agarsiifama. Bakka sana irraa eegalee Yesuus waa’ee taateewwan fannoo wajjin wal qabatan bartoota barsiisuu jalqabe.

ⵉⵙⵍⵉⴱ ⴷ ⴰⵎⵣⴰⵢ ⵏ ⵜⵎⴷⵢⴰⵏⵜ ⵏ ⵓⴼⵔⴰⴳ, ⵎⴰⵢⵏⴰ ⵡⵉⵍⵢⴰⵎ ⵎⵉⵍⵍⴻⵔ, ⵡⵉⵏ ⵢⴻⵜⵜⵓⵎⵣⴰⵍⵏ ⵙ ⵢⵓⵃⴰⵏⵏⴰ ⴰⵎⴰⵙⵉⵡⴻⴹ, ⵡⵉⵏ ⴷⴰⵖ ⵢⴻⵜⵜⵓⵎⵣⴰⵍⵏ ⵙ ⵉⵍⵢⴰⵙ, ⵢⴻⵜⵜⵓⵙⴽⴰⵔ ⴰⴷ ⵢⵉⵡⵉ “ⵜⵉⵎⵓⵖⵍⵉⵡⵉⵏ ⵢⴻⵣⴷⵉⵏ ⴷ ⵜⵎⴷⵢⴰⵏⵜ ⵏ ⵓⴼⵔⴰⴳ,” ⴰⵎⵎ ⵎⴰ ⵙⵙⴽⴰⵔⵏ ⵢⵓⵃⴰⵏⵏⴰ ⴰⵎⴰⵙⵉⵡⴻⴹ ⴷ ⵉⵍⵢⴰⵙ. ⵢⵓⵃⴰⵏⵏⴰ ⵉⵏⵏⴰⵜ ⴰⴽⴽⴰ:

Inni garuu yeroo inni Fariisotaa fi Saduuqota keessaa baayʼeen cuuphaa isaa bira dhufan argetti, akkana isaaniin jedhe: Isin sanyii bofa summaawaa, dheekkamsa dhufuuf jiru jalaa baqattan jechuun eenyutu isin akeekkachiise? Maatewos 3:7.

Eliyaas akkana jedhe.

አክአብ ድማ ኣሸራ ገበረ፤ ኣክአብ ከኣ ካብ ኩሎም ቅድሚኡ ዝነበሩ ነገሥታት እስራኤል የሆዋ ኣምላኽ እስራኤል ንቝጥዓ ንምምጻእ ኣብ ዝገብሮ ክፉእ ዝያዳ ገበረ። ብዘመኑ ሕኤል እቲ ቤት-ኤላዊ ኢያሪኮ ሰርሐ፤ መሠረታ ብኣቢራም በዅሩ ኣኖረ፣ ደገታታ ድማ ብሰጉብ ንእሽቶ ወዱ ቆመ፣ ከምቲ የሆዋ ብኢያሱ ወዲ ነዌ ዝተዛረቦ ቃል። ኤልያስ እቲ ቲሽባዊ፣ ካብ ነበርቲ ጊልዓድ ዝነበረ፣ ንኣክአብ፦ ብህያውነት የሆዋ ኣምላኽ እስራኤል፣ ኣነ ኣብ ቅድሚኡ ደው ዝብል እየ፤ ብዘይ ከም ቃለይ ኣብ እዚ ዓመታት ጠሊ ወይ ዝናብ ኣይክህሉን እዩ። 1 ነገሥት 16፥33–17፥1։

Akka White, akka hojii William Miller akka haaromsa bara ammaa tokkootti ilaalchisee, akkana jette:

“Namoonni balaa isaanii akka dammaqanii hubatan, taateewwan ulfina qaban kan cufiinsa yeroo ayyaanaatii wajjin walqabatan sanaaf akka of qopheessan dammaqsamuun isaanii barbaachisaa ture.” The Great Controversy, 310.

የዳንኤል አሥራ አንድ መጨረሻዎቹ ስድስት ጥቅሶች “ከምሕረት ዘመን መዘጋት ጋር የተያያዙ ክስተቶችን” ይወክላሉ። እነዚህ ክስተቶች በ1989 በዘመኑ መጨረሻ ጊዜ ተገለጡ፣ እናም በግልጽ ተገለጹ።

“ድኅነት አምጪው ከመስቀሉ ስቅለቱ በፊት ለደቀ መዛሙርቱ እንደሚገደልና ከመቃብርም እንደሚነሣ አስረዳቸው፤ መላእክትም ቃላቱን በአእምሮና በልብ ላይ እንዲቀረጹ ለማድረግ በዚያ ነበሩ። ነገር ግን ደቀ መዛሙርቱ ከሮማውያን ቀንበር ጊዜያዊ መዳንን ይጠባበቁ ነበር፤ ተስፋቸው ሁሉ የተሰበሰበበትም እርሱ በነውር ሞት እንዲሠቃይ የሚለውን ሐሳብ ሊታገሡት አልቻሉም። ሊያስታውሷቸው የሚገቡ ቃላት ከአእምሮአቸው ተወግደው ነበር፤ የፈተናውም ጊዜ በመጣ ጊዜ ሳይዘጋጁ አገኛቸው። የኢየሱስ ሞት አስቀድሞ ቢያስጠነቅቃቸውም እንኳ እንዳላስጠነቀቃቸው ተስፋቸውን ፈጽሞ አጠፋው። እንዲሁም በትንቢቶች ውስጥ የወደፊቱ ነገር ለእኛ ክርስቶስ በቃሉ ለደቀ መዛሙርቱ እንደገለጠው በግልጽ ተከፍቶልናል። ከምሕረት ዘመን መዘጋትና ለችግር ጊዜ የመዘጋጀት ሥራ ጋር የተያያዙ ክስተቶች በግልጽ ቀርበዋል። ነገር ግን ብዙ ሰዎች እነዚህን አስፈላጊ እውነቶች ፈጽሞ እንዳልተገለጡላቸው ያህል እንኳ አያስተውሉም። ሰይጣን ለመዳን ጠቢባን የሚያደርጋቸውን ማናቸውንም ስሜት ለመንጠቅ ተጠንቅቆ ይጠብቃል፤ የችግር ጊዜም ሳይዘጋጁ ያገኛቸዋል።” The Great Controversy, 595.

Qeesariyaa Filiphoos, jechuunis Paaniyumitti, lakkoofsa kudha sadii hanga kudha shanitti, Kiristoos waa’ee fannoo barsiisota Isaa barsiisuu jalqabe; kanaanis seenaa walga’ii kaampii Ekseter hamma Onkoloolessa 22, 1844 tti fakkeenyaan agarsiise. Jalqaba sochii haaromsa namoota dhibba afurtamii afur kuma tokkoo fi afur keessatti “taateewwan cufamuu yeroo araaraa wajjin wal qabatan” mul’ifaman; dhuma sochii namoota dhibba afurtamii afur kuma tokkoo fi afur irrattis “taateewwan cufamuu yeroo araaraa wajjin wal qabatan” seenaa dhokataa lakkoofsa afurtamaa keessaa keessatti mul’ifamu.

“Har’a, Eliyasii fi Yohaannis Cuuphaa keessaa hafuuraa fi humna isaaniin, ergamoonni muudama Waaqayyootiin muudaman xiyyeeffannaa addunyaa murtiidhaaf qophaa’e sanaa gara taateewwan ulfaatoo yeroo dhihoo keessatti raawwatamanitti, sa’aatii araara cufamuuf jedhuu fi mul’achuu Kiristoos Yesus akka Mootii moototaa fi Gooftaa gooftolii wajjin wal qabatanitti, waamicha dhiheessaa jiru.” Prophets and Kings, 715, 716.

“୧୯୦୦ ପରୀକ୍ଷାକାଳର ସମାପ୍ତି ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଘଟଣାମାନ” ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବା ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଚାଳିଶତମ ପଦ୍ୟର ଗୁପ୍ତ ଇତିହାସରେ ଅମୋହରିତ ହେଉଥିବା ଘଟଣାମାନ। ଜଖରିୟା ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟରେ ତଦନ୍ତମୂଳକ ବିଚାରର ଅନ୍ତିମ ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରେରିତ ପ୍ରକାଶ ଜଖରିୟାଙ୍କ ସାକ୍ଷ୍ୟକୁ ଏଜିକିଏଲ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ମୋହରିତ ହେଉଥିବାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର କରେ।

“Namoonni Waaqayyoo xuraa’ummaawwan biyya keessatti hojjetaman irratti hafuura baafatanii boo’u. Isaan imimmaan isaanii wajjin warra hamaa, seera waaqayyoo irra ejjetanii miidhaa geessisuudhaan balaa isaanii keessa jiran irraa akeekkachiisu; gadda ibsamuu hin dandeenyeenis sababa irra-daddarbaa ofii isaanii irraa ka’eetti fuula Gooftaa duratti of gadi qabuu. Warri hamaan garuu gadda isaanii qoosu, waamicha isaanii ulfina qabeessa ta’e tuffatu, waan isaan dadhabina isaanii jedhanii waamanittis qishna. Garuu dhiphina fi of salphisuun saba Waaqayyoo mul’isu kun, humnaa fi ulfina amala cubbuu irraa kan ka’eef bade deebisanii argachaa jiraachuu isaanii ragaa ifaadha. Isaan Kiristoositti caalaatti dhihaachaa waan jiraniif, iji isaaniis qulqullina Isaa mudaa hin qabne irratti waan xiyyeeffateef, cubbuun hammam akka garmalee cubbamaa ta’e ifatti hubatu. Gaddaan qalbii isaanii caccabsuunii fi of gadi buusuun isaanii, fuula Waaqayyoo duratti hafuura ofitti amaname, of tuuluu, warra boo’uuf sababni hin jiru jedhan, gad of qabuu Kiristoos tuffatan, akkasumas yeroo seera qulqulluu Waaqayyoo cabsan guutummaa ofii isaanii himatan irra baay’ee fudhatama qaba. Garraamummaa fi gad of qabuun garaa, humnaa fi mo’ichaaf haalota barbaachisoodha. Gonfoon ulfinaa warra jala mootummaa fannootaa duratti jilbeenfatan eeggata. Warri bo’an kun eebbifamoodha; isaan ni jajjabfamu.”

“Warri amanamoo, warri kadhatan, akka waan taʼeetti, Waaqayyoo wajjin keessatti cufamanii jiru. Isaan ofii isaanii hammam jabinaan akka eeggaman hin beekan. Seexanaan kakaafamanii, bulchitoonni addunyaa kanaa isaan balleessuuf barbaadu; garuu ijoonni isaanii banamanii utuu taʼee, akkuma ijoonni tajaajilaan Eliishaa Dothanitti banaman sana, ergamoonni Waaqayyoo naannoo isaanii qubatanii akka jiran, ifa isaanii fi ulfina isaanii tiin loltoota dukkanaa humna isaanii ittisanii akka qaban ni argu turan.”

“Akka sabni Waaqayyoo fuula Isaa duratti lubbuu isaanii dhiphisaa, qulqullina garaa kadhatanitti, ajajni ni kennama, ‘Uffata xuraaʼaa isaan irraa fuudhaa’; jechuunis dubbii jajjabeessaan ni dubbatama, ‘Kunoo, ani hammina kee si irraa darbeera; ani immoo uffata jijjiiramaa sittan uffisa.’ Wayyaa qulqulluu qajeelummaa Kiristoos kan xurii hin qabne sun ilmaan Waaqayyoo warra qoraman, qoramanii fi qoreeffaman, garuu amanamoo taʼan irratti ni kaaʼama. Hafeen tuffatame ulfina qabeessa uffata kabajamaa ni uffata; sana booda matumaa xuraaʼina biyya lafaa kanaatiin hin xuroofu. Maqaan isaanii macaafa jireenyaa Hoolicha keessaa ni eegama; amanamoota bara hundumaa keessaa ni galmaaʼu. Isaan mala gowwoomsaa sobduu sanaa dura dhaabbatanii jiru; guyyuu isaanii iyyuu iyyata bineensichaatiin amanamummaa isaanii irraa hin garagalfamne. Amma immoo mala qoree sanaa irraa bara baraan nagaa qabu. Cubbuun isaanii hundeen cubbuu sanaa irratti ni darba. Hafeeffamoon immoo qofa osoo hin taane dhiifama argatan, fudhatamas ni argatu; garuu ni kabajamus. ‘Qooqni bareedaan’ mataa isaanii irratti ni kaaʼama. Isaan akka moototaa fi lubootaatti Waaqayyoof taʼu. Yeroo Seexanni himannaa isaa dhiʼeessaa, garee kana balleessuuf barbaadaa turetti, ergamoonni qulqulloon, kan ijaan hin mulʼanne, asii fi achi deddeebiʼaa, mallattoo Waaqayyoo jiraataa isaan irratti ni kaaʼaa turan. Isaan kunneen warra Hoolicha wajjin Tulluu Xiyoon irratti dhaabbatanidha; maqaan Abbaa isaanii adda isaanii irratti barreeffameera. Isaan fuula teessoo mootummaa duratti faarfannaa haaraa ni faarfatu; faarfannaa sana namni tokko iyyuu barachuu hin dandaʼu, yoo taʼe dhibba afurtamii afur kuma warra lafa irraa furaman sana malee. ‘Warri kun Hoolicha bakka Inni dhaqu hundatti Isaa duukaa buʼanidha. Isaan keessaa namoota gidduudhaa furamanii, akka firii jalqabaa Waaqayyoofii fi Hoolichaaf taʼaniiru. Afaan isaanii keessatti gowwoomsaan hin argamne; isaan fuula teessoo mootummaa Waaqayyoo duratti mudaa hin qabani.’”

“Ammas sagalee Ergamichaa sana guutummaatti ni raawwatame: ‘Amma dhagaʼi, yaa Iyyaasuu lubicha ol aanaa, ati fi warri si dura taaʼan; isaan namoota dinqisiifamanii dha; kunoo, Ani Garbicha Koo Damee sana nan baasa.’ Kiristoos Furee fi Oolchaa saba Isaa taʼee ni mulʼata. Amma dhuguma hafteen sun ‘namoota dinqisiifamanii’ dha, akkuma imimmaan fi salphinni imala isaanii iddoo gammachuu fi ulfina Waaqayyoo fi Hoolichaa duratti kennetti. ‘Guyyaa sana Dameen Waaqayyoo miidhagaa fi ulfina qabeessa ni taʼa; firii lafaas warra Israaʼel keessaa miliqan sanaaf gaarii fi bareedaa ni taʼa. Inni Xiyoon keessatti hafe, inni Yerusaalem keessatti hafe immoo qulqulluu jedhamee ni waamama; jechuunis, namni Yerusaalem keessatti warra jiraattota keessaa barreeffame hundinuu.’” Testimonies, volume 5, 474–476.

Mulʼata kitaaba keessatti kumni dhibba tokkoo fi afurtamii afur kun garee Hisqiʼeel ti; isaanis xureewwan biyya keessa jiran irratti “hafuuran caccabanii iyyaa fi booʼaa” jiran yeroo taʼan “chaappaa” ni argatu. Isaan uffata qajeelummaa Kiristoosiin yeroo uffataman, akkasumas gonfoo qulqulluu gaarii sana yeroo kennamaniif chaappaa ni argatu; gonfoon sunis “moototaa fi luboota” jechuun Pheexiroositti ibsame kan bakka buʼu dha; isaan duraan saba Waaqayyoo hin turre, amma garuu saba Waaqayyoo taʼaniiru.

Garuu isin dhaloota filatamaa, mootummaa lubummaa, saba qulqulluu, saba addaa dha; akka inni dukkana keessaa gara ifa isaa dinqisiisaa sanaatti isin waame sana galata isaa labsitaniif; isin warri yeroo duraa saba hin taane, amma garuu saba Waaqayyoo taataniirtu; warri araara hin argatin, amma garuu araara argattaniirtu. Yaa jaallatamtoota, ani akka alagootaa fi imaltootaatti isin kadhadha; hawwii foonii isa lubbuu irratti waraanu irraa of qusadhaa; akka yeroo isaan isin hamoota akka hojjettanitti isin irratti dubbatanitti, hojii keessan gaarii isa isaanii ijaan argan irraa kan ka’e, guyyaa daawwannaa keessatti Waaqayyoon ulfina kennaniif, amala keessan saba Waaqayyoo hin beekne gidduutti qulqulluu godhadhaa. 1 Phexiros 2:9–12.

Amma amma kanaaf sagalee koo dhugumaan yoo ajajamtanii, kakuu koos yoo eegdan, sabni hundinuu kan koo taʼus isin saba hundumaa keessaa qabeenya addaa koo taatu; lafti hundinuu kan koo ti. Isin immoo anaaf mootummaa lubootaa fi saba qulqulluu taatu. Kunoo dubbiiwwan ati ijoollee Israaʼelitti dubbattu kana. Baʼuu 19:5, 6.

“መሬት ታሪኽ እዚ ኣብ ዝመወዳእታ መዓልታት፡ እግዚኣብሄር ምስ ትእዛዛቱ ዝሕልዉ ህዝቡ ዝገበሮ ኪዳን ክሕደስ እዩ። ‘በታ መዓልቲ እቲኣ ምስ ኣራዊት መሮር፣ ምስ ኣዕዋፍ ሰማይ፣ ምስ ኣብ ምድሪ ዝሳቐሱ ፍጥረታት ኪዳን ክገብረሎም እየ፤ ቀስቲን ሰይፍን ውግእን ካብ ምድሪ ክሰብር እየ፣ ብደሓን ክድቅሱ ድማ ክገብሮም እየ። ንዘለኣለም ድማ ናብ ርእሰይ ክሓጽየኪ እየ፤ ብጽድቅን ብፍርድን ብፍቕራዊ ለውሃትን ብምሕረትን ናብ ርእሰይ ክሓጽየኪ እየ። ብተኣማንነት እውን ናብ ርእሰይ ክሓጽየኪ እየ፤ ንስኺ ድማ ንእግዚኣብሄር ክትፈልጥዮ ኢኺ።’”

“‘እቲ ብዕለት እቲ ክኸውን እዩ፤ ኣነ ክሰምዕ እየ፡ ይብል እግዚኣብሄር፤ ንሰማያት ክሰምዖም እየ፡ ንሳቶምውን ንምድሪ ክሰምዕዋ እዮም፤ ምድሪውን ንእኽሊን ንወይንን ንዘይትን ክትሰምዖም እያ፤ ንሳቶምውን ንይዝርዔል ክሰምዕዋ እዮም። ኣነውን ንእኣ ኣብ ምድሪ ንርእሰይ ክዘርኣ እየ፤ ነታ ምሕረት ዘይረኸበት ምሕረት ክገብረላ እየ፤ ነቶም ህዝበይ ዘይነበሩ ድማ፡ ንስኻትኩም ህዝበይ ኢኹም፡ ክብሎም እየ፤ ንሳቶምውን፡ ንስኻ ኣምላኽና ኢኻ፡ ክብሉ እዮም።’ ሆሴእ 2:14–23።”

“‘በዚያ ቀን፥ ... የእስራኤል ቀሪዎችና ከያዕቆብ ቤት ያመለጡት፥ ... በእውነት በእግዚአብሔር፥ በእስራኤል ቅዱሱ ላይ ይደገፋሉ።’ ኢሳይያስ 10፡20። ከ‘ሕዝብ ሁሉና ነገድ ሁሉ ቋንቋም ሁሉ ወገንም ሁሉ’ ውስጥ፥ ‘እግዚአብሔርን ፍሩ፥ ክብርንም ስጡት፤ የፍርዱ ሰዓት ደርሶአልና’ ለሚለው መልእክት በደስታ የሚመልሱ ይኖራሉ። ከዚህ ምድር ጋር የሚያስሩአቸውን ጣዖታት ሁሉ ይተዋሉ፥ ‘ሰማይንና ምድርን፥ ባሕርንና የውኃ ምንጮችን ለፈጠረው’ ይሰግዳሉ። ከማናቸውም የሚያጠምዳቸው ነገር ሁሉ ራሳቸውን ነጻ ያወጣሉ፥ በዓለምም ፊት የእግዚአብሔር ምሕረት መታሰቢያዎች ሆነው ይቆማሉ። ለእያንዳንዱ መለኮታዊ መስፈርት ታዛዥ ሆነው፥ ‘የእግዚአብሔርን ትእዛዛትና የኢየሱስን እምነት የሚጠብቁ’ እንደሆኑ በመላእክትና በሰዎች ዘንድ ይታወቃሉ። ራእይ 14፡6–7, 12።”

“‘Ilaa, barriwwan ni dhufa, jedha Waaqayyo, yeroo qottuun nama haamu ni ga’u, kan wayinii cuunfus isa sanyii facaasu ni ga’a; tulluuwwanis wayinii mi’aawaa ni cocobsu, gaarran hundinuus ni dhangala’u. Ani boojuu saba koo Israa’el deebisee nan fida; isaanis magaalaawwan diigaman ni ijaaru, keessaas ni qubatu; iddoo wayiniis ni dhaabu, wayinii isaas ni dhugu; ashaakiltiiwwanis ni tolchu, firii isaaniis ni nyaatu. Ani biyya isaanii irratti isaan nan dhaaba; isaanis si’achi biyya isaanii keessaa, kan ani isaaniif kenne sana keessaa, deebi’anii hin buqqifaman, jedha Waaqayyo Waaqni kee. Amos 9:13–15.’” Review and Herald, February 26, 1914.

Kung pha na, naduh ha ka por ba la pynsyaid ïa ka jingïapynskhem ïa ka pateng kaba la jied khatduh na ki shispah arphew saw hajar, hynrei dang don pat ki Jentil kiba lah ban shah ktah da ka rukom im (jinglong-jingman) jong ki shispah arphew saw hajar ha ka sngi jong ka jingwan peit jong u Jentil.

“Humni inna humni cimina waldaa Waaqayyoo hundeesse miti; isaaniinis isa balleessuun hin danda’amu. Waldaan sun dhagaa jabina namaa irratti utuu hin ta’in, Kiristoos Yesuus, Dhagaa Bara-baraa, irratti hundeeffamte; ‘karrawwan siʼoolis ishee irratti moʼuu hin dandaʼan.’ Maatewos 16:18. Argamni Waaqayyoo hojii Isaatiif tasgabbii kenna. ‘Aangawoota irratti, ilma namaa irrattis amanamummaa keessan hin kaaʼinaa,’ jechuun dubbii nuuf dhufuudha. Faarfannaa 146:3. ‘Tasgabbiidhaanii fi amanamummaadhaan humni keessan taʼa.’ Isaayaas 30:15. Hojiin ulfina qabeessi Waaqayyoo, qajeelummaa bara-baraa irratti hundeeffame, gonkumaa hin badu. Inni humna irraa gara humnaatti ni adeema; ‘humnaan miti, aangoodhaanis miti, Hafuura Kootiin malee, jedha Waaqayyo Gooftaan maccaa.’ Zakkaariyaas 4:6.”

“‘ଏହି ଗୃହର ଭିତ୍ତିସ୍ଥାପନ ଜେରୁବ୍ବାବେଲଙ୍କ ହାତରେ ହୋଇଛି; ତାଙ୍କ ହାତରେ ହିଁ ଏହା ସମାପ୍ତ ହେବ,’ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅକ୍ଷରଶଃ ପୂରଣ ହୋଇଥିଲା। ପଦ ୯। ‘ଯିହୂଦୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନମାନେ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ହଗ୍ଗୟ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବକ୍ତା ଓ ଇଦ୍ଦୋଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜଖରିୟାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମୃଦ୍ଧିଲାଭ କରୁଥିଲେ। ଏବଂ ସେମାନେ ଇସ୍ରାଏଲଙ୍କ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଏବଂ ପାରସୀରାଜା କୋରେଶ, ଦାରିୟୁସ ଓ ଅର୍ତ୍ତକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ନିର୍ମାଣ କରି ତାହା ସମାପ୍ତ କଲେ। ଏବଂ ଏହି ଗୃହ ଆଦର ମାସର [ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ] ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ଯାହା ଦାରିୟୁସ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକର ଷଷ୍ଠ ବର୍ଷରେ ଥିଲା, ସମାପ୍ତ ହେଲା।’ ଏଜ୍ରା ୬:୧୪, ୧୫।” Prophets and Kings, 595, 596.

Lakkoofsi kudhan hanga kudhan shanii taateewwan raajii warra Sanbata eeganiif yeroo seerri Dilbataa baʼutti balballi ayyaanaa cufamutti geessan bakka buʼu. Akkasumas isaan tarkaanfii sadaffaa kan tarkaanfiiwwan sadii keessaa isa Daaniʼel boqonnaa kudha lamaan lakkoofsa kudhan keessatti argamu bakka buʼu. Lakkoofsi kudhan “qulqulleeffamuu” dha; lakkoofsonni kudha tokkoo fi kudha lama “adii taʼuu” bakka buʼu; lakkoofsonni kudhan sadii hanga kudhan shanii immoo iddoo qorannaan addaan baasu, bakka durboonni Sanbata eegatan keessatti “qoraman” bakka buʼu.

Kitaabni Daani’el keessaa ergaan keessaa mul’ata laga Ulaay boqonnaawwan torbaa hamma sagal keessatti bakka bu’amee jira; ergaan alaa immoo mul’ata laga Hiddeqel boqonnaawwan kudhan hamma kudha lamaatti bakka bu’amee jira. Boqonnaan kudha lamaan xumura ol’aanaa mul’ata keessaa fi alaa lamaan isaanii ti; innis karaa Kiristoos warra dhibba tokkoo fi afurtamii afur kuma ol kaasee qulqulleessu dhiheessa. Lakkoofsonni kudhan hamma kudha jahaatti seenaa dhokataa lakkoofsa afurtamaa, bara 1989 irraa jalqabee hamma seera Dilbataa kan lakkoofsa afurtamaa tokkoo fi kudha jahaatti geessu, bakka bu’u. Lakkoofsonni seenaa dhokataa keessa galan sun guutamuu mudaa hin qabne kan lakkoofsa kudhanii boqonnaa kudha lamaa bakka bu’u.

Baayʼeen ni qulqulleeffamu, adii taʼu, qoratamus; warri hamoon garuu hammina ni hojjetu; warra hamoo keessaa namni tokko iyyuu hin hubatu; ogeeyyiin garuu ni hubatu. Yeroo aarsaan yeroo hunda dhiʼaattu irraa kaafamtee, wanti jibbisiisaan mancaaʼinsa fidu sun dhaabamu irraa jalqabee guyyoonni kuma tokkoo fi dhibba lamaa fi sagaltamni ni taʼu. Namni eeggatee guyyaa kuma tokkoo fi dhibba sadii fi shantama shan gaʼu eebbifamaadha. Daaniʼel 12:10–12.

“Ogessota” kan lakkoofsa kudhan hanga kudha jahaatti jiran kan hubatan, akkasumas karaa “sammuu” fi “hafuuraa” lamaanin iyyuu kan chaappaa’aniidha; isaanis ergaa raajii alaa, isa seenaa dhokataa lakkoofsa afurtama keessatti bakka buufame, kan hubataniidha; hubannoo sana keessattis seera Dilbataa dura karaa “sammuu”tiin cimanii dhaabbataniiru. “Ogessotni” warra ergaa keessaa, isa Mul’ata boqonnaa kudha tokkoo fi lakkoofsa kudha tokko keessatti bakka buufameen jijjiiramaniidha; isaanis muuxannoo sana keessatti seera Dilbataa dura cimanii dhaabbataniiru.

“Warri” jechuun warra “eebba” “eeggachuu” wajjin walqabatu fudhatanidha; kunis kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur akka warra guutummaa mudaa hin qabnee fi isa dhumaa dubartoota kudhan sanaa raawwatanitti mallattoo kaa’a. Mul’ata boqonnaa kudha tokko lakkoofsa kudha tokkoo ji’a Adoolessa bara 2023tti gahe; kanaafis “yeroo dhumaa” mallattoo kaa’e; yeroo Daani’elii fi Mul’anni dhuga-baatota lamaatiin agarsiisan sana keessatti, daballi beekumsaa ji’a Adoolessa bara 2023tti hiikame sun adeemsa chaappessuu kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur adda baasa. Kudha tokko irratti kudha tokko dabaluu jechuun digdamii lama ta’a; kunis fakkeenya walitti-makamuummaa waaqayyummaa fi namummaa ti; warri adeemsa qulqulleessuu sadarkaa sadii, kan kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur uumu, darbanis Daani’el boqonnaa kudha lamaan, lakkoofsa kudha lama keessatti adda baafamu; kunis mallattoo Palmonii biraa kenna; sababni isaas kudha lama yeroo kudha lama jechuun kuma dhibba tokkoo fi afurtamii afur ta’a.

Nuti boqonnaa itti aanu keessatti qorannoo kana itti fufna.