ፓንየም - ቁጽሪ ሦስት

Ani eegumsa koo irra nan dhaabata, masaraa eeggumsaa irrattis of nan dhaaba; inni natti maal akka dubbatu, yommuu ani sirreeffamutti immoo maal akka deebisu nan eega. Waaqayyos na deebisee akkana naan jedhe: Mul’ata sana barreessi, gabatee irratti ifatti godhi; inni isa dubbisu akka fiiguuf. Mul’anni sun yeroo murtaa’eef amma iyyuu jira; dhuma irrattis ni dubbata, hin sobus; yoo ture iyyuu isa eegi; inni dhugumaan ni dhufaatii, hin turu. Kunoo, lubbuun isaa kan of keessaa ol kaafamte isa keessatti sirrii miti; namni qajeelaan garuu amantii isaatiin ni jiraata. Habakkuk 2:1–4.

Mootummoonni mootota kanaa lamaanis hammina hojjechuuf ta’u; isaanis maaddii tokko irratti soba dubbatu; garuu kun hin milkaa’u; sababiin isaas dhumni amma iyyuu yeroo murteeffametti ta’a. Daani’el 11:27.

Yaa Gooftaa, ati ni beeka; na yaadadhu, na ilaali, warra na ariʼatan irrattis haaloo baʼiif; obsa keetiin na hin balleessin; akka ani maqaa kee irratti arrabsoof saaxilame beekii. Dubbiin kee argame, anis isa nyaadhe; dubbiin kees gammachuu fi hojii guddaa garaa koo naaf taʼe; ani maqaa keetiin waamameeraatii, yaa Gooftaa Waaqa maccaa. Ani walgaʼii warra qoosan keessa hin teenye, hin gammadinis; harka kee irraa kan kaʼe kophaa koo taaʼe; ati dheekkamsaan na guutteertaatii. Maaliif dhukkubni koo yeroo hundumaa taʼa, madaan koos fayyuu dida, kan hin fayyine taʼa? Ati anatti akka nama sobuutti, akka bishaan goguuttis naaf taataa ree? Kanaaf Gooftaan akkana jedhu, Yoo ati deebiʼte, ani si deebisee nan dhaaba; atis fuula koo dura ni dhaabbatta; yoo ati waan gatii guddaa qabu waan xuraaʼaa keessaa baafte, akka afaan koo ni taata; isaan gara kee haa deebiʼan; ati garuu gara isaanii hin deebiʼin. Anis saba kanaaf dallaa sibiila diimaa dallansuu qabu si nan taasisa; isaan si lolu, garuu si hin moʼan; ani si fayyisuu fi si oolchuuf si wajjin jiraatii, jedha Gooftaan. Harka hamootaa keessaa si nan baasa, harka sodaachisotaa keessaas si nan fura. Ermiyaas 15:15–21.

እቲ በምንታይ ኮይኑ፡ ብሳምንቲ ሸሞንተይ መዓልቲ ነቲ ሕፃን ክገዝሩዎ መጹ፤ ብስም ኣቦኡ ዘካርያስ ድማ ክሰምዩዎ ነበሩ። ኣዲኡ ግና መሊሳ ከምዚ በለት፡ ኣይፋልን፤ ስሙስ ዮሃንስ ኪኸውን እዩ። ንሳቶም ድማ፡ ካብ ኣዝማድኪ ብዚ ስም ዝተሰምየ ሓደ እኳ የልቦን፡ በልዋ። ንኣቦኡ ድማ ከመይ ክሰምዮ ኸም ዝደሊ ብምልክት ሓተቱዎ። ንሱ ድማ ጽላት ጽሕፈት ሓቲቱ፡ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ ስሙ ዮሃንስ እዩ። ኩላቶም ድማ ተደነቑ። ሽዑ ንኡ ኣፉ ብኡብኡ ተኸፍተሉ፡ ልሳኑውን ተፈትሐ፤ ተዛረበ እሞ ንኣምላኽ ኣመስገነ። ሉቃስ 1፡59–64።

“Yeroo sanattis namoonni baayʼeen mootii kibbaa irratti ni kaʼu; akkasumas saamtotni saba keetii mulʼata sana dhaabuuf of ol in kaasuu; garuu ni kufu.” Daaniʼel 11:14.

Yesus yeroo sanaa jalqabee akka inni gara Yerusaalem deemuu qabu, maanguddoota, luboota angafootaa fi barreessitoota irraa waan hedduu dhiphachuu, ajjeefamuu, guyyaa sadaffaattis duʼaa kaafamuu akka qabu bartoota isaatti argisiisuu jalqabe. Maatewos 16:21.

“ሮማኒዝም አሁን በፕሮቴስታንቶች ዘንድ ከቀድሞ ዘመናት ይልቅ በእጅጉ የበለጠ ሞገስ የሚያገኝ ሆኗል። በእነዚያ ካቶሊክነት የበላይ ስፍራ ያልያዘባቸው አገሮች ውስጥ፣ እና ጳጳሳውያንም ተጽእኖ ለማግኘት የማስታረቅ መንገድ በሚወስዱበት ጊዜ፣ የተሐድሶ ቤተ ክርስቲያናትን ከጳጳሳዊ ሥርዓት የሚለዩ ትምህርቶችን በተመለከተ እየጨመረ የሚሄድ ግድየለሽነት አለ፤ በመሠረታዊ ነጥቦች ላይ ከተቈጠረው መጠን ያህል እንደማንለያይ፣ እና ከእኛ በኩል ትንሽ ስምምነት ብቻ ብናደርግ ከሮም ጋር ወደ ተሻለ መግባባት እንደምንደርስ የሚል አመለካከት እየተስፋፋ ነው። ፕሮቴስታንቶች እጅግ ውድ ዋጋ ተከፍሎ የተገኘችውን የሕሊና ነፃነት ከፍ አድርገው የሚያከብሩበት ዘመን ነበር። ልጆቻቸውን ጳጳሳዊነትን እንዲጠሉ ያስተምሩ ነበር፣ ከሮም ጋርም ስምምነትን መፈለግ ለእግዚአብሔር የማይታመን መሆን እንደሆነ ይይዙ ነበር። አሁን ግን የሚገለጹት ስሜቶች እንዴት እጅግ የተለዩ ናቸው!”

“Warriin mootummaa paaphaasii mana amantichaa maqaa balleessuun irratti hojjetameera jechuun dubbatu; addunyaan Pirootestaantii immoo ibsa kana fudhachuuf ni qinclu. Baay’een isaanii, xuraa’ummaa fi gowwummaa yeroo mootummaa ishee keessa jaarraawwan wallaalummaa fi dukkanaa mul’atan sanaan mana amantii har’a jiru murteessuun haqaa miti jedhu. Isaan, gara-jabeenya ishee suukanneessaa sana bu’aa hammina amalaa yeroo sanaa ture jechuun dhiifamaaf kaasu; dhiibbaa qaroomina ammayyaa jechuun yaada fi miira ishee jijjiireera jedhaniis falmu.”

“Namoonni kun aangoo oftuulummaa kanaatiin waggoota dhibba saddeetiif dhihaachaa ture himannaa dogoggora hin qabne jedhu ni dagataniiru ree? Inni kun dhiifamee irraa hafuu irraa fagoo ta’ee, himannaan kun jaarraa kudha sagalaffaatti caalaatti ciminaan akka durii kamiyyuu caalaa mirkanaa’eera. Akkuma Roomaan ‘waldaan yeroo kamiyyuu hin dogoggorre; akkasumas, akka Caaffata Qulqullaa’ootiin, yoomiyyuu hin dogoggortu’ jettee ibsituutti (John L. von Mosheim, Institutes of Ecclesiastical History, book 3, century II, part 2, chapter 2, section 9, note 17), akkamitti isheen qajeelchota adeemsa ishee bara darbani keessatti bulchan sana irraa of haa deebiftu?”

“Waldaan paaphaasii dogoggora hin qabdu jechuun gaafatte gonkumaa hin dhiiftu. Namoota seera amantii ishii didan ari’achuu keessatti wanta isheen hojjette hundumaa sirrii akka taʼeetti lakkaaʼti; carraan yoo ishiif dhihaates, hojiiwwanuma sana irra deebiʼitee hin raawwattu jechuun ni dandaʼamaa? Uggurri mootummaa addunyaatiin amma ishee irratti kaaʼame haa kaafamu; Roomnis aangoo ishii isa durii keessatti haa deebifamtu; yoos hammeenyi bulchummaa ishiitii fi ariʼatamuun ishiin gootu dafee deebiʼee ni kaʼa.”

“Barreessaan beekamaan tokko ilaalcha sadarkaa ol’aanaa paaphaasummaa bilisummaa yaadaa ilaalchisee, akkasumas balaa milkaa’ina imaammata ishii irraa addatti Ameerikaa irratti sodaachisan kana jechuun ibsa: ‘Namoonni hedduun sodaa tokko illee Kaatolikummaa Roomaa Ameerikaa keessatti jiru amantii jibbuu yookaan daa’immanummaa irraa madde jedhaniif dhiyeessuuf qophaa’anii jiru. Namoonni akkanaa amala fi ilaalcha Roomaawummaa keessatti wanta dhaabbilee keenya bilisa ta’anitti diina ta’e homaa hin argan, yookaan guddina isaa keessatti wanta akeekkachiisaa ta’e homaa hin argan. Kanaaf, jalqaba irratti seerota bu’uuraa mootummaa keenyaa keessaa muraasa tokkoo wajjin kan Waldaa Kaatolikaa wal bira qabnee haa ilaallu.’”

“ mootummaa mootummaa Ameerikaa heerri bilisummaa qalbii ni mirkaneessa. Homtin isa caalaa jaallatamaa yookaan bu’uuraa ta’e hin jiru. Pope Pius IX, xalayaa isaa Encyclical kan Hagayya 15, 1854 keessatti, akkana jedhe: ‘Barumsi yookaan raawwiin gowwoomsaa fi dogoggoraa bilisummaa qalbii ittisuuf dhiyaatu dogoggora baay’ee weerartuu dha—dha’icha, kanneen biroo hundumaa keessaa mootummaa keessatti caalaa sodaatamuu qabu.’ Pope inni sunuma, xalayaa isaa Encyclical kan Muddee 8, 1864 keessatti, ‘warra bilisummaa qalbii fi waaqeffannaa amantii jedhu mirkaneessan’ irratti abaarsa labse; akkasumas ‘warra akka waldaan amantii humna fayyadamuu hin dandeenye jedhu hunda’ irraas.”

“‘Yaaʼeen addaa Rom Xaaliyaanii keessatti mul’atu jijjiirama garaa agarsiisu miti. Isheen yeroo humna hin qabnetti obsitu dha. Bishiippiin O’Connor akkana jedha: ‘Bilissummaan amantii hamma isa faallessu balaa tokko malee addunyaa Kaatolikii irratti raawwatamuu danda’utti qofa obsifama.’… Arkiibishiippiin St. Louis tokko yeroo tokko akkana jedhe: ‘Bid’inaa fi amanuu diduun yakka dha; biyyoota Kiristaanaa keessatti immoo, fakkeenyaaf akka Xaaliyaanii fi Ispeen keessatti, bakka namoonni hundi Kaatolikoota ta’an, amantiin Kaatolikii seera biyya sanaa keessaa kutaa bu’uuraa ta’e, isaan akkuma yakka birootti adabama.’…

“‘କାଥଲିକ୍ ଚର୍ଚ୍ଚରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଡିନାଲ୍, ଆର୍ଚ୍ଚବିଶପ୍, ଏବଂ ବିଶପ୍ ପୋପଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାର ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଯାହାରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି: ‘ଧର୍ମବିରୋଧୀମାନଙ୍କୁ, ବିଭେଦସୃଷ୍ଟିକାରୀମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଆମେ କହିଥିବା ଆମ ପ୍ରଭୁ (ପୋପ), କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଦ୍ରୋହୀମାନଙ୍କୁ, ମୁଁ ମୋର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାତ୍ରାନୁସାରେ ନିର୍ଯାତନା କରିବି ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବି।’—Josiah Strong, Our Country, ch. 5, pars. 2–4.

“Dhugumaan waldaa Kaatolikii Roomaa keessatti Kiristaanonni dhugaan jiru. Kumaankumaatamaan waldaa sana keessatti ifa isaan qaban keessaa hamma danda’anitti Waaqa tajaajilaa jiru. Isaan gara Dubbii Isaa gahumsa hin qaban; kanaaf dhugaa hubachuu hin danda’an. Tajaajila garaa jiraataa fi adeemsa bifa qofa, sirnaalee fi aadaalee duwwaa gidduu garaagarummaa jiru isaanii hin argine. Waaqni lubbuuwwan kanaaf, akkuma amantii gowwoomsaa fi quubsaa hin taane keessatti leenjifamanii jiranitti, gara laafina gaddaan guutameen ilaala. Inni ifa biiftuu akka dukkana cufaa isaan marsee jiru keessa seenu ni taasisa. Dhugaa akkuma inni Yesuus keessatti jirutti isaaniif ni mul’isa; baay’een isaanii immoo amma illee iddoo isaanii saba Isaa wajjin ni qabatu.”

“Garuu Roomaanummaa akka sirnaatti amma illee seenaa ishii keessatti yeroo darbe kamiyyuu caalaa wangeela Kiristoos wajjin waliigalaa miti. Waldoonni Pirootestaantotaa dukkana guddaa keessa jiru; utuu akkas hin taane mallattoolee yeroo ni hubatu turan. Waldoon Roomaa karoora ishiitii fi mala hojii ishiitiin bal’inaan fagoo ga’aadha. Ishiin dhiibbaa ishee babal’isuuf humna ishee dabaluuf mala hundumaa hojii irra oolchaa jirti; kunis to’annoo addunyaa deebitee argachuuf, ari’atama amantii irra deebi’anii dhaabuuf, fi waan Pirootestaantummaan hojjete hundumaa diiguuf wal’aansoo cimaa fi murataa ta’eef qophaa’uudhaaf. Kaatoolikummaan gama hundaan lafa qabachaa jira. Biyyoota Pirootestaantotaa keessatti baay’inni waldoota ishee fi kutaalee waaqeffannaa ishee akkamitti dabalaa jiru ilaalaa. Ameerikaa keessatti kolleejjota ishee fi manneen barumsaa ol’aanaa isaanii hammam akka jaalatamanii fi Pirootestaantotaan bal’inaan deeggaraman ilaalaa. Ingilaand keessatti guddinni sirna ayyaaneffannaa alaa fi yeroo baay’ee gara hiriira Kaatoolikootaa ce’umsi godhamu ilaalaa. Wantoonni kun hundi warra qajeelfamoota qulqulluu wangeelaa kabajan hunda keessatti yaaddoo dammaqsuu qabu.”

“ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟମାନେ ପୋପତନ୍ତ୍ର ସହ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାହାକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଏମିତି ସମଝୋତା ଓ ରିଆୟତି କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେଖି ପାପୀୟମାନେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ବୁଝି ପାରୁନାହାନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ରୋମୀୟତାର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ତାହାର ପ୍ରାଧାନ୍ୟରୁ ଭୟ କରିବାକୁ ଥିବା ବିପଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଦେଉଛନ୍ତି। ନାଗରିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଏହି ସର୍ବାଧିକ ବିପଦ୍ଜନକ ଶତୃର ଅଗ୍ରସରତାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜାଗୃତ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।”

“ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକେ ଧାରଣା କରନ୍ତି ଯେ କାଥଲିକ ଧର୍ମ ଆକର୍ଷଣହୀନ ଏବଂ ତାହାର ଉପାସନା କେବଳ ନିର୍ସାର, ଅର୍ଥହୀନ ଆନୁଷ୍ଠାନମାଳାର ଏକ ନିରୁତ୍ସାହ ପରିକ୍ରମା। ଏଠାରେ ସେମାନେ ଭୁଲ କରନ୍ତି। ଯଦ୍ୟପି ରୋମୀୟତା ପ୍ରତାରଣାର ଉପରେ ଆଧାରିତ, ତଥାପି ସେହିଟି କୌଣସି ସ୍ଥୂଳ ଓ ଅକୌଶଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଛଳନା ନୁହେଁ। ରୋମୀୟ ଚର୍ଚ୍ଚର ଧାର୍ମିକ ସେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ବିଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାହାର ଚକଚକିତ ଆଡ଼ମ୍ବର ଓ ଗମ୍ଭୀର ଆଚାରବିଧି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ମୋହିତ କରେ ଏବଂ ବିବେକ ଓ ଅନ୍ତରାତ୍ମାର ସ୍ୱରକୁ ନିରବ କରିଦେଏ। ଚକ୍ଷୁ ମୋହିତ ହୋଇଯାଏ। ଭବ୍ୟ ଗିର୍ଜାଘର, ବିଭବଶାଳୀ ଶୋଭାଯାତ୍ରା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଦୀ, ରତ୍ନଖଚିତ ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିରିକା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିତ୍ରକଳା ଏବଂ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମ ମୂର୍ତ୍ତିଶିଳ୍ପ ସୌନ୍ଦର୍ୟପ୍ରେମକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ମୋହବିମୋହିତ ହୋଇପଡ଼େ। ସଙ୍ଗୀତ ଅତୁଲନୀୟ। ଗଭୀର ସ୍ୱରବହ ଓର୍ଗାନର ସମୃଦ୍ଧ ଧ୍ୱନି, ଅନେକ କଣ୍ଠସ୍ୱରର ସୁରମାଳିକା ସହ ମିଶି, ଯେତେବେଳେ ତାହାର ମହାନ କ୍ୟାଥେଡ୍ରାଲଗୁଡ଼ିକର ଉଚ୍ଚ ଗୁମ୍ବଜମାନ ଓ ସ୍ତମ୍ଭଶ୍ରେଣୀଯୁକ୍ତ ପ୍ରାଙ୍ଗଣମାନ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠେ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଧ୍ୱନି ମନକୁ ଭୟଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।”

“Kun ulfinniifi, ulfina, fi sirna agarsiisaa kana, kan hawwii lubbuu cubbuudhaan dhukkubsatte qofa qoosuu, inni hammina keessaa jiruuf ragaa dha. Amantiin Kiristoos hawwata akkasii isa beeksisuuf hin barbaadu. Ifa fannoo irraa ifuttiin, Kiristaannummaan dhugaan baay’ee qulqulluu fi miidhagaa taatee mul’atti; kanaaf miidhaginoonni alaa kamiyyuu gatii isaa dhugaa ol hin dabalan. Waan Waaqa biratti gatii qabu garuu miidhagina qulqullummaa, jechuunis hafuura garraamummaa fi tasgabbii ti.”

“Akkaataa barreeffamaa miidhagaa taʼuun dirqamaan yaada qulqulluu fi olkaʼaa taʼe agarsiiftuu miti. Hubannoowwan aartii ol’aanaa, miira miidhaginaa baay’ee suukaneessaa fi sirriitti calaqqisu, yeroo baay’ee sammuu lafa irratti hirkataa fi hawwii foonii qabu keessatti argamu. Isaan kun yeroo baay’ee Seexanaan namoonni barbaachisummaa lubbuu isaanii akka dagatan, jireenya gara fuulduraatti jiru, kan hin duune sana akka ija keessaa dhabaniif, Gargaaraa isaanii isa daangaa hin qabne irraa akka garagalan, akkasumas addunyaa kana qofaaf akka jiraatan gochuuf fayyadamu.”

“Amantii alaa fi alaa qofa qabu garaa hin haaromfamneef nama hawwata. Ulfinaa fi sirna waaqeffannaa Kaatolikii keessatti mul’atu humna nama hawwatuu fi akka nama seensisu qaba; kanaan baay’een gowwoomfamu, akkasumas Waldaa Roomaa akka balbala samii isa dhugaa ta’eetti ilaalu jalqabu. Warri miilla isaanii bu’uura dhugaa irratti jabeessanii dhaabatan, fi warri garaan isaanii Hafuura Waaqayyootiin haaromfame malee, dhiibbaa ishee irraa of eegu hin danda’an. Kumaatamni muuxannoo ofii isaanii keessaa Kiristoosiin beekumsa hin qabne, humna isaa malee bifa qofa waaqeffannaa fakkaatu fudhachuuf ni geggeeffamu. Amantiin akkanaa kun waan baay’ina namootaa hawwanadha.”

“ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରିବାର ଅଧିକାର ମଣ୍ଡଳୀର ଅଛି ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଇଥିବାରୁ ରୋମୀୟ ପନ୍ଥାନୁୟାୟୀ ନିଜକୁ ପାପ କରିବାରେ ସ୍ୱାଧୀନ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରେ; ଏବଂ ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତିର ଆଚାର—ଯାହା ବିନା ତାହାର କ୍ଷମା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ନାହିଁ—ଦୁଷ୍କର୍ମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରେ। ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ପତିତ ମଣିଷଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୁଁଡ଼ି ନମାଇ, ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତିରେ ନିଜ ହୃଦୟର ଗୁପ୍ତ ଚିନ୍ତା ଓ କଳ୍ପନାଗୁଡ଼ିକୁ ଉଦ୍ଘାଟିତ କରେ, ସେ ନିଜ ମନୁଷ୍ୟତ୍ୱକୁ ଅପମାନିତ କରୁଛି ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ଅବମାନିତ କରୁଛି। ନିଜ ଜୀବନର ପାପଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ପାଦ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ—ଏକ ଭ୍ରାନ୍ତିଶୀଳ, ପାପୀ ମରଣଶୀଳ ମଣିଷ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟତଃ ମଦ୍ୟପାନ ଓ ଅସଂୟମିତ କାମଚେଷ୍ଟାରେ ଦୂଷିତ—ଖୋଲି କହିବା ଦ୍ୱାରା, ତାହାର ଚରିତ୍ରର ମାନଦଣ୍ଡ ଅବନତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ତାହାର ପରିଣାମରୂପେ ସେ କଳୁଷିତ ହୁଏ। ତାହାର ଦେବତା-ବିଷୟକ ଧାରଣା ପତିତ ମାନବତାର ସଦୃଶତାକୁ ଅବନତ ହୋଇଯାଏ, କାରଣ ପାଦ୍ରୀ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅନ୍ତି। ମଣିଷରୁ ମଣିଷଙ୍କ ପାଖରେ ହେଉଥିବା ଏହି ଅବମାନନାକାରୀ ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତି ହେଉଛି ସେହି ଗୁପ୍ତ ଝରଣା, ଯାହାଠାରୁ ବିଶ୍ୱକୁ କଳୁଷିତ କରୁଥିବା ଏବଂ ତାହାକୁ ଅନ୍ତିମ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ବହୁତ ଅଂଶର ଅଶୁଭ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଆସିଛି। ତଥାପି ଆତ୍ମଭୋଗକୁ ଭଲପାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିବାଠାରୁ ଏକ ସହମରଣଶୀଳ ମଣିଷଙ୍କ ପାଖରେ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଅଧିକ ପ୍ରୀତିକର। ପାପକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାଠାରୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ମାନବ ସ୍ୱଭାବ ପାଇଁ ଅଧିକ ରୁଚିକର; ଶରୀରୀୟ କାମନାକୁ କ୍ରୁଶବିଦ୍ଧ କରିବାଠାରୁ ଟାଟିବସ୍ତ୍ର, ବିଛୁଟି ଗଛ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଦମନ କରିବା ସହଜ। ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଜୁଆଳିରେ ନମିବାଠାରୁ ଶାରୀରିକ ମନ ଯେଉଁ ଜୁଆଳି ବହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସେହି ଜୁଆଳି ଭାରୀ ଅଟେ।”

“স্ৰাইষ্টৰ প্ৰথম আগমনৰ সময়ত থকা ইহূদী মণ্ডলী আৰু ৰোমান মণ্ডলীৰ মাজত এক লক্ষণীয় সাদৃশ্য আছে। ইহূদীয়ে গোপনে ঈশ্বৰৰ বিধানৰ প্ৰতিটো নীতিক পদদলিত কৰিছিল, তথাপিও বাহ্যত তাৰ আজ্ঞাবোৰ পালন কৰাত অত্যন্ত কঠোৰ আছিল, আৰু এনে দাবী ও পৰম্পৰাৰ ভাৰ তাত আৰোপ কৰিছিল যিবোৰে আজ্ঞাপালনক যন্ত্ৰণাদায়ক আৰু ক্লেশকৰ কৰি তুলিছিল। যেনেকৈ ইহূদীয়ে বিধানক সন্মান কৰে বুলি দাবী কৰিছিল, তেনেকৈয়ে ৰোমান ধৰ্মাৱলম্বীয়েও ক্ৰুশক সন্মান কৰে বুলি দাবী কৰে। তেওঁলোকে খ্ৰীষ্টৰ ভোগভোগান্তিৰ সেই প্ৰতীকক উচ্চাসনত বহুৱায়, কিন্তু নিজৰ জীৱনত তেওঁলোকে সেইজনাক অস্বীকাৰ কৰে, যাঁক সেই প্ৰতীকে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

“ପାପାନୁଗାମୀମାନେ ନିଜମାନଙ୍କର ଗିର୍ଜାଘରମାନଙ୍କ ଉପରେ, ବଳିବେଦୀମାନଙ୍କ ଉପରେ, ଏବଂ ପୋଶାକମାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୁଶଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସର୍ବତ୍ର କ୍ରୁଶର ଚିହ୍ନ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ସର୍ବତ୍ର ଏହାକୁ ବାହ୍ୟରୂପେ ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଥହୀନ ପରମ୍ପରା, ମିଥ୍ୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ଏବଂ କଠୋର ଦାବିଦାଓର ଏକ ବିପୁଳ ସଂଚୟ ତଳେ ସମାଧିସ୍ଥ ହୋଇରହିଛି। ସଂକୀର୍ଣ୍ଣମତୀ ଯିହୂଦୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଉଦ୍ଧାରକର୍ତ୍ତାଙ୍କ କଥା ରୋମାନ କାଥଲିକ ଚର୍ଚ୍ଚର ନେତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆହୁରି ଅଧିକ ଶକ୍ତି ସହ ପ୍ରୟୋଜ୍ୟ ହୁଏ: ‘ସେମାନେ ଭାରି ଭାର ଏବଂ ବୋହିବାକୁ କଷ୍ଟକର ଭାର ବାନ୍ଧି ଲୋକମାନଙ୍କର କାନ୍ଧ ଉପରେ ରଖନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ନିଜେ ତାହାକୁ ଗୋଟିଏ ଆଙ୍ଗୁଠିଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଡାଉଁଡ଼ାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ।’ ମାଥିଉ 23:4। ବିବେକବାନ୍ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ଅପମାନିତ ହୋଇଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଭୟରେ ନିରନ୍ତର ଆତଙ୍କରେ ରଖାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଚର୍ଚ୍ଚର ଅନେକ ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ଆଡମ୍ବର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖରେ ଜୀବନ ବ୍ୟତୀତ କରୁଛନ୍ତି।”

“ምስልታትን ቅዱሳን ኣቕሓታትን ምምላኽ፣ ቅዱሳንን ምጽዋዕ፣ ከምኡውን ጳጳስን ምልዓል፣ ካብ ኣምላኽን ካብ ወዱን ልቢ ህዝቢ ንምስሓብ ዝጥቀመሉ ኣሰራርሓት ሰይጣን እዮም። ጥፍኣቶም ንምፍጻም ድማ፣ ብእቲ ሓደ ጥራይ ድኅነት ክረኽቡ ዝኽእሉሉ ካብኡ ንትኩረቶም ክመልስ ይጽዕር። ነቲ፡ ‘ኣቱም ዝደኸምኩምን ሸክሚ ዝጸንዐልኩምን ኩሉኹም፣ ናባይ ንዑ፤ ኣነ ድማ ዕረፍቲ ክህበኩም እየ’ ዝበለ እቲ ሓደ ክትካእ ዝኽእል ዝኾነ ዝኾነ ነገር ይመርሖም እዩ። ማቴዎስ 11፡28።”

“Seexanni yeroo hunda amala Waaqayyoo, uumama cubbuu, akkasumas dhimmawwan dhugumaan falmii guddaa keessatti murteessoo taʼan dogoggoraan dhiheessuuf carraaqqii godha. Gowwoomsaan isaa dirqama seera waaqayyoo ni xiqqeessa, namootas cubbuu hojjechuuf hayyama isaaniif kenna. Yeroo walfakkaataatti immoo akka isaan yaadota sobaa Waaqa irratti qabaatan godha; kanaafis isaan jaalalaan utuu hin taʼin sodaa fi jibbaadhaan Isa ilaalan. Garaan jabinni amala isaa keessaa jiru Uumaa irratti maxxanfama; innis sirna amantii keessatti qaama qabaata, akkasumas karaawwan waaqeffannaa keessatti ibsama. Haala kanaan sammuuwwan namootaa ni jaamfamu, Seexannis akka isaan ergamtoota isaa taʼanii Waaqayyo irratti waraana banu ni godha. Hubannoowwan jallifamanii amaloota waaqayyummaa irratti uumamaniin, saboonni warri ormootaa ayyaana Waaqayyoo argachuuf aarsaan namaa barbaachisaa taʼuu akka taʼe amananii turan; suukanneessaawwan gara jabinaa hamaanis bifa garaagaraa waaqeffannaa waaqolii tolfamoo jalatti raawwatamanii jiru.

“Waldaan Kaatolik Roomaa, bifa waaqeffannaa waaqota sobaa fi Kiristiyaanummaa walitti makuun, akkasumas akkuma waaqeffannaa waaqota sobaatti amala Waaqayyoo sobaan dhiheessuun, gochaawwan hammina fi jibbisiisummaa irraa gadii hin taaneetti hirkate. Bara olaantummaa Roomaatti, namoonni barsiisa ishee akka fudhatan dirqisiisuuf meeshaaleen dararaa turan. Warra gaafii ishee hin fudhanneef muka irratti gubuun ture. Ajjeechaan jumlaa safara murtiitti ifa baʼutti malee yeroo hundumaa hin beekamne ture. Abbootiin ol’aanoon waldaa, Seexana gooftaa isaanii jalatti, karaawwan dararaa hamma danda’ame hunda caalu geessisuuf, garuu lubbuu miidhamaa balleessuu utuu hin taane, kalaquuf qorachaa turan. Yeroo hedduuttis adeemsi ibiddaa sanaa hamma daangaa inni dhumaatu danda’uutti irra deddeebi’amee raawwatama ture; hanga uumamni ofii isaa falmii sana dhiisutti, namni dhiphatu immoo du’a akka bilisa bahuu mi’aawaa tokkootti simatetti.”

“Warri kan mormitoota Roomii irra gaʼe akkas ture. Hordoftoota isheetiif garuu adabbii alangee, beela hamaa, fi of-qajeelchuu qaamaa bifa hundumaan yaadamuu dandaʼu, kan garaa namaa dhukkubsu hundaan qabdi turte. Tolcha Waaqaa argachuuf jedhaniin, warri qalbii jijjiirracha mulʼisan seera uumamaa cabsuudhaan seera Waaqaa cabsan. Isaanis hariiroo inni jireenya namaa lafa irratti jiru eebbisuu fi gammachiisuuf hundeesse addaan kutuuf barsiifaman. Iddoon awwaalchaa namoota lubbu isaanii guutuu fedha jaalala uumamaa isaanii moʼachuuf yaalii faayidaa hin qabne keessatti dabarsan, akkasumas yaadaa fi miira gara-lafina hunda uumamtoota isaanii wajjin qaban akka waan Waaqatti jibbisiisaa taʼeetti ukkaamsuuf carraaqan keessaa miidhamtoota miliyoona hedduu of keessaa qaba.”

“Yoo nuti jaalala Seexanaa kan murteeffamee fi gara-jabinaan guutame, kan waggoota dhibbaan lakkaa’aman keessatti mul’ate, warra Waaqayyoon matumaa hin dhageenye gidduutti utuu hin ta’in, garaa fi bal’ina Kiristaanummaa keessatti mul’ate hubachuu yoo feene, seenaa Romanizimii ilaaluun qofti nu ga’a. Sirna gowwoomsaa guddaa kanaan mootichi hamaa kaayyoo isaa, jechuunis Waaqayyoon salphisuu fi nama gara hiyyummaa hamaatti galchuu, ni raawwata. Akkasumas, akkamitti of dhoksee hojii isaa geggeessitoota waldaa kiristaanaa keessaatiin raawwatu yommuu arginu, maaliif inni Macaafa Qulqulluutti jibba guddaa akkasii qaba akka ta’e caalaatti hubachuu dandeenya. Yoo Macaafni sun dubbifame, araarri fi jaalalli Waaqayyoo ni mul’ifama; akka inni ba’aa ulfaataa kana keessaa tokko illee namoota irratti hin feene ni hubatama. Wanti inni gaafatu hundi garaa cabee fi qalbii diimate, akkasumas hafuura gad-of-qabuu fi abboomamaa ta’e qofa.”

“Kiristoos jireenya Isaa keessatti akka namoonni mootummaa mootummaa waaqaaaf qophaa’aniif jedhamanii mana monaasitaraa keessatti of cufanii jiraatan fakkeenya tokko illee hin kennine. Inni jaalallii fi gara-laafinni ukkaamfamuun akka qabu gonkumaa hin barsiifne. Garaan Fayyisaa jaalalaan guutamee irraa dhangala’aa ture. Namni gara mudaa-amalaatti dhihaachaa deemu hamma itti caalu, miirri isaa hamma itti qara ta’a; hubannaan isaa cubbuu irratti hamma itti cimaa ta’a; warra rakkatanifis gara-laafinni isaa hamma itti gadi fagaata. Phaaphaason bakka-buutuu Kiristoos ta’uu ofiin jedhu; garuu amala isaa kan Fayyisaa keenyaa wajjin yommuu wal bira qabamu akkamitti dhaabbata? Kiristoos akka Mootii mootummaa waaqaaatti kabaja Isaaf kennuu didaniif namoota mana hidhaa yookaan meeshaa dararaa irratti kennuuf beekamee turee? Warri Isa hin fudhanne du’aaf akka murtoofatan sagaleen Isaa dhaga’amee turee? Yommuu inni namoota ganda Samaariyaa tokkoo irraa tuffatame, ergamaan Yohaannis dheekkamaan guutamee, “Yaa Gooftaa, akka Eeliyaas godhe sanaa akka ibiddi samii irraa bu’ee isaan fixu ajajnuu ni feettaa?” jedhee gaafate. Yesuus gara bartuu Isaa sanaatti gara-laafinaan ilaalee, hafuura isaa hamaa sana ifachuun, “Ilmi namaa lubbuu namootaa balleessuuf utuu hin ta’in, oolchuuf dhufe” jedhe. Luqaas 9:54, 56. Hafuura Kiristoos mul’iseen irraa kan bakka-buutuun Isaa ofiin jedhu mul’isu hammam adda ta’e!”

“Amantii Romaa amma kun fuula gaarii addunyaatti dhiheessiti; seenaa ishee kan gara-jabeenya suukanneessaa taʼe dhiifama jedhuun haguugaa jirti. Uffata Kiristoosiin fakkaatu uffatteerti; garuu hin jijjiiramne. Qajeelfamni mootummaa paappaasii bara darban keessa ture hundinuu har’as ni jira. Barsiisotni bara dukkanaa isa hamaa keessatti qophaa’an amma illee ni qabamu. Namni tokko illee of hin gowwoomsin. Paappaasii Pirootestaantonni yeroo ammaa akkas qopheeffatanii kabajan, isheenuma yeroo Haaromsaatti addunyaa bulchite sana, yeroo namoonni Waaqayyoo jireenya isaanii balaa keessa galchanii hammina ishee saaxiluuf ka’an sana dha. Isheen of tuulummaa fi of ol-kaasuu mootummaa moototaa fi bulchitoota irratti gooftummaa godhatee, aangoo Waaqayyoo ofii isaati jechuun himatu sanauma qabdi. Hafuurri ishee amma illee yeroo isheen bilisummaa namaa balleessitee qulqulloota Isa Hundumaa Ol taʼe ajjeefte sana caalaa gara-jabinaa fi abbaa-irrummaa hin hir’ifne.”

“ጳጳሳዊ ሥርዓት ትንቢት እንደ ተናገረችው በትክክል ያለችው ነች፤ ይኸውም የኋለኛው ዘመን ክህደት ነው። 2 ተሰሎንቄ 2፥3, 4። ዓላማዋን በሚገባ የሚያሳካ ባሕርይ ለመውሰድ መሞከር ከፖሊሲዋ አንዱ ክፍል ነው፤ ነገር ግን ከተለዋዋጭ የሸረሪት መልክዋ በታች የእባብን የማይለወጥ መርዝ ትደብቃለች። ‘ከመናፍቃን ወይም በመናፍቅነት ከሚጠረጠሩ ሰዎች ጋር እምነት ሊጠበቅ አይገባም’ (Lenfant, volume 1, page 516) ትላለች። የቅዱሳን ደም በሆነ ታሪክ ለአንድ ሺህ ዓመት የተጻፈባት ይህች ኃይል አሁን እንደ ክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን አካል ትታወቅ ይሆን?”

“Sababii malee miti jechuun biyyoota Pirootestaantii keessatti himanni ka’uun isaa, Katolikummaan bara durii caalaa Pirootestaantummaa irraa bal’inaan akka hin fagaanne jedhu. Jijjiiramni tokko dhuguma jira; garuu jijjiiramichi papaasummaa keessatti miti. Katolikummaan dhugumatti Pirootestaantummaa yeroo ammaa jiruu keessaa baay’ee fakkaata; sababni isaas, Pirootestaantummaan bara Fooyyessitootaa irraa kaasee hamma guddaadhaan manca’ee waan jiruuf.”

“Akkuma waldoonni Pirotestaantii jaalala addunyaa barbaadaa turanitti, araarri sobaa ija isaanii jaamseera. Isaan wanta hamaa hundumaa gaarii jechuun amanuun sirrii taʼuu isaa hin argan; buʼaa isaa isa hin oolleenis dhuma irratti wanta gaarii hundumaa hamaa jechuun amanu. Qooda isaanii amantii yeroo tokko qulqullootaaf dabarfameef falmachuudhaan dhaabbachuu mannaa, amma akka waan taʼeetti, ilaalcha isaanii ishee irratti araara hin qabneef Roomiif dhiifama ibsaa, jaalala dhabu isaanii sanaaf araarama kadhachaa jiru.”

“Warri baayʼeen, warra Roomaana amantii kana jaallatanii ilaallaniifillee, humnaa fi dhiibbaa ishee irraa balaa guddaa akka jiru xinnoo qofa hubatu. Namoonni baayʼeen ni jedhu, dukkanni sammuu fi naamusaa yeroo Giddugaleessaa keessa ture babalʼina dogmaawwan ishee, amantii sobaa fi cunqursaa ishee ni deggere; garuu hubannoon guddaan yeroo ammaa, beekumsi balʼinaan babalʼachuu isaa, fi dhimma amantii keessatti obsaafi bilisummaan dabalaa dhufuun, jibbaa fi hacuuccaa deebiʼanii kaʼuu ni dhorka jedhu. Haalli akkasii bara ifaa kana keessatti ni jiraata jechuun yaaduun iyyuu qoosaaf fudhatama. Dhuguma, ifni guddaan—kan sammuu, kan naamusaa, fi kan amantii—dhaloota kana irratti ifaa jira. Fuulota ifatti banaman keessatti Jecha Qulqulluu Waaqayyoo irraa, ifni samii addunyaa irratti ni ifeera. Garuu, hamma ifni kenname guddaa taʼe, dukkanni warra isa jalʼisanii fi didan irra jiru ammoo akkasuma guddaa akka taʼe yaadatamuu qaba.”

“Macaafni kadhannaan Kitaaba Qulqulluu qorachuun, Pirotestaantotaaf amala dhugaa paaphaasummaa ni mul’isa; isaanis isa jibbuufii irraa fagaatuuf ni godha. Garuu namoonni baay’een yaada ofii isaanii keessatti akka malee ogeeyyii ta’anii waan of se’aniif, dhugaa keessatti akka geggeeffaman humnaan Waaqa barbaaduu gad of qabanii hin barbaadan. Isaan ifa isaanii irratti of boonanis, Macaafa Qulqulluufi humna Waaqayyoo lamaan isaanii iyyuu hin beekan. Sammuu isaanii tasgabbeessuuf mala tokko qabaachuu qabu; kanaafis waan hafuuraa caalaa xiqqaa ta’ee fi nama gadi of qabu isa xiqqeessutti deemu barbaadu. Wanti isaan hawwanis, mala Waaqa irraanfachuuf ittiin danda’amu, kan akka mala Isa yaadachuuf fakkaatu dha. Paaphaasummaan fedhii namoota kana hundumaa guutuuf akka gaariitti qophaa’eera. Innis gosoota namaa lamaaf qophaa’eera; isaanis jechuun jechuun addunyaa guutuu jechuun ni danda’ama—warra hojii gaarii ofii isaaniitiin fayyuu barbaadanii fi warra cubbuu isaanii keessa fayyuu barbaadanii dha. Kunoo iccitiin humna isaa.”

“Guyyaa dukkanaa sammuu guddaa qabu tokko milkaa’ina paaphaasummaatiif mijataa akka ta’e mul’ifameera. Amma illee guyyaan ifa sammuu guddaa qabu tokko immoo akkuma kanaan milkaa’ina isaatiif walqixa mijataa ta’uu isaa ni mirkanaa’a. Bara darban keessatti, yeroo namoonni Dubbii Waaqayyoo malee fi beekumsa dhugaa malee turanitti, ijji isaanii haguugamee ture; miilli isaanii irratti kiyyoon diriirfame utuu hin argin, kumaan lakkaa’amanis keessatti qabaman. Dhaloota kana keessatti immoo namoonni baay’een ija isaanii ifa xinxala namaatiin, ‘saayinsii sobaan maqaa itti kennameen’ akka qalbii isaanii dhabaasan ta’a; isaanis kiyyoo sana hin hubatan, akkuma namni ija haguugameetti salphaatti keessa seenu. Waaqayyo humni sammuu namaa akka kennaa Uumaa isaatiin qabamu, tajaajila dhugaa fi qajeelinaatiifis akka oolu murteesse; garuu yeroo of-tuulummaan fi hawwiin ol’aantummaa kunuunfaman, namoonnis yaada ofii isaanii Dubbii Waaqayyoo irratti ol kaasanitti, sammuun wallaalummaa caalaa miidhaa guddaa geessisuu danda’a. Kanaafuu saayinsiin sobaa yeroo ammaa kun, isa amantii Macaafa Qulqulluu keessatti gadi buusu, akkuma dhorkamuun beekumsaa Bara Dukkanaa keessatti guddina paaphaasummaatiif karaa bane sana, akkasuma bifa isaa nama gammachiisaan paaphaasummaa fudhatamuuf karaa qopheessuu keessatti milkaa’aa ta’a.”

“Yeroo ammaa dhaabbilee fi aadaa waldaa deeggersa mootummaa argamsiisuuf dhaabbata Ameerikaa keessatti sochiiwwan adeemsifamaa jiran keessatti, Pirootestaantonni tarkaanfii Paaphaasotaatiin deemaa jiru. Kana caalaa illee, Paaphaasummaan Ameerikaa Pirootestaantii keessatti olaantummaa Addunyaa Moofaa keessatti dhabe deebisee akka argatu karra banuu jiru. Wanti sochii kanaaf hiika caalmaa kennus, kaayyoon guddaan yaadame eegumsa Dilbataa dirqamaan hojii irra oolchuudha—kunis aadaa Roomaadhaan jalqabame, isheenis mallattoo aangoo ishee taʼuu isaa himatti. Inni kun hafuura paaphaasummaa—hafuuricha aadaa addunyaa wajjin walsimsiisuu, fi ajajawwan Waaqayyoo irra duudhaa namootaa kabajuu—kan waldoota Pirootestaantii keessa facaʼaa jiru, fi hojii olkaasuu Dilbataa paaphaasummaan isaan dura hojjete sana akka isaanis hojjetanitti isaan geessaa jiru.

“Yoo dubbisuun dhaabbataalee lola dhihootti dhufu sana keessatti hojii irra oolan hubachuu yoo barbaade, galmee mala Roomeen bara darban keessatti kaayyoo isumaaf itti fayyadamte qofa hordofuu qaba. Yoo inni akkaataa Paaphistootaa fi Pirotestantoonni walitti hidhatanii warra dogma isaanii didan ittiin ilaalan beekuu barbaade, hafuura Roomeen Sabbataa fi warra isa eegsisan irratti mul’isite haa ilaalu.

ରାଜକୀୟ ଆଜ୍ଞାପତ୍ର, ସାଧାରଣ ପରିଷଦଗୁଡ଼ିକ, ଏବଂ ସାମ୍ବାରିକ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ଚର୍ଚ୍ଚର ବିଧାନଗୁଡ଼ିକ—ଏହି ସବୁ ହେଉଛି ସେହି ପଦକ୍ଷେପ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୌରାଣିକ ଉତ୍ସବଟି ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନର ସ୍ଥାନ ଲାଭ କଲା। ରବିବାର ପାଳନକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ସାର୍ବଜନୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି କନଷ୍ଟାଣ୍ଟାଇନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ନିୟମ। (A.D. 321) ଏହି ଆଜ୍ଞାପତ୍ରରେ ସହରବାସୀମାନଙ୍କୁ “ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ଦିନରେ” ବିଶ୍ରାମ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମବାସୀମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଯଦ୍ୟପି ଏହା ବାସ୍ତବରେ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜକ ବିଧି ଥିଲା, ତଥାପି ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମକୁ ନାମମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ସମ୍ରାଟ୍ ଏହାକୁ ବଳବତ୍ କରିଥିଲେ।

“ሥልጣን መለኮታዊ ስፍራ የሚተካ በቂ አልሆነም በመሆኑ፣ የነገሥታትን ሞገስ የሚፈልግ ጳጳስ የነበረው፣ የቆስጠንጢኖስም ልዩ ወዳጅና አሞካሽ የሆነው ኢዩሴቢየስ፣ ክርስቶስ ሰንበትን ወደ እሑድ እንዳስተላለፈ የሚል አቤቱታ አቀረበ። ለዚህ አዲስ ትምህርት ማረጋገጫ እንዲሆን ከመጽሐፍ ቅዱሳት አንዲትም ምስክርነት አልቀረበም። ኢዩሴቢየስ ራሱ እንኳ ሳያውቅ ውሸትነቷን ይቀበላል፣ ለውጡንም በእውነት ያደረጉትን ያመለክታል። ‘ነገሮች ሁሉ፣’ ይላል፣ ‘በሰንበት ማድረግ ግዴታ የነበረ ሁሉ፣ እነዚህን ወደ የጌታ ቀን አስተላልፈናል።’—Robert Cox, Sabbath Laws and Sabbath Duties, ገጽ 538። ነገር ግን የእሑድ ክርክር፣ መሠረት ባይኖረውም፣ ሰዎችን የጌታን ሰንበት በእግር ለመርገጥ ደፋሮች አደረጋቸው። በዓለም ዘንድ ክብር ለማግኘት የተመኙ ሁሉ የተለመደውን በዓል ተቀበሉ።”

“Phaaphaasiin jabinaan hundeeffamee erga cimtee booddee, hojii Guyyaa Dilbataa ol kaasuu itti fufe. Yeroo muraasaaf uummanni yeroo mana qulqullummaa hin deemne hojii qonnaa keessatti hirmaata ture, guyyaan torbaffaanis akka Sanbataatti amma illee ilaalama ture. Garuu suuta suuta jijjiiramni ni taasifame. Warri hojii mootummaa qulqulluu keessatti tajaajilan kamiyyuu Guyyaa Dilbataatti falmii mootummaa kam irratti iyyuu murtii kennuu irraa dhorkaman. Kana booddee yeroo muraasa keessatti, namoonni hundinuu, sadarkaa isaanii kamiyyuu haa ta’u, hojii idilee irraa of qusachuu akka qaban ajajaman; namoota bilisa ta’an irratti adabbii maallaqaatiin, tajaajiltoota irratti ammoo reebichaatiin. Boodarra immoo, namoonni sooressi qabeenya isaanii keessaa walakkaa dhabuu irratti akka adabaman murtaa’e; dhuma irrattis, yoo ammas diddaa keessatti jabaatanii argaman garboota akka ta’an murtaa’e. Namoonni gita gadi aanaa ta’an immoo baqattummaa bara baraatiin akka adabaman ta’u ture.

“ተኣምራት እውን ንኣገልግሎት ተጸውዑ። ካብ ካልኦት ዘደንቑ ነገራት ሓደ፡ ሓደ ሓረስታይ ኣብ ሰንበት ግራቱ ክሓርስ እናተዳለወ ማረሻኡ ብሓጺን ክጸርዮ ኸሎ፡ እቲ ሓጺን ኣብ ኢዱ ተጣቢቑ ተረፈ፣ ንኽልተ ዓመት ድማ ንሱ ምስኡ ተሰኪሙ ዞረ፣ ‘ንእኡ ኣዝዩ ዓብዪ ሕማምን ሕፍረትን ኮይኑ።’—Francis West, Historical and Practical Discourse on the Lord’s Day, page 174.”

ପରେ ପୋପ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ ଯେ ପ୍ୟାରିଶ ପାଦ୍ରୀ ରବିବାରଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସତର୍କ କରିବେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଗିର୍ଜାଘରକୁ ଯାଇ ନିଜ ନିଜ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବେ, ନହେଲେ ସେମାନେ ନିଜମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀମାନଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ବଡ଼ ବିପଦ ଆଣିବେ। ଏକ ଧାର୍ମିକ ପରିଷଦ ସେହି ଯୁକ୍ତିକୁ ଆଗକୁ ଆଣିଲା—ଯାହା ପରେ ବହୁ ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେ ପ୍ରୋଟେଷ୍ଟାଣ୍ଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ଯେହେତୁ ରବିବାର କାମ କରୁଥିବା ବେଳେ କିଛି ଲୋକ ବଜ୍ରାଘାତରେ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେହିହେତୁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଶବ୍ବାଥ ହେବ। “‘ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ,’” ପ୍ରାଧାନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, “‘ଏହି ଦିନର ଅବହେଳା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ କିପରି ଗଭୀର ଥିଲା।’” ତାହାପରେ ଏକ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା ଯେ ପାଦ୍ରୀମାନେ ଓ ସେବକମାନେ, ରାଜାମାନେ ଓ ରାଜକୁମାରମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱାସୀ ଲୋକ ‘ଏହି ଦିନଟି ପୁନର୍ବାର ତାହାର ସମ୍ମାନରେ ପୁନସ୍ଥାପିତ ହେବା ପାଇଁ ନିଜମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରୟାସ ଓ ଯତ୍ନ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ, ଆଗାମୀ ସମୟରେ ଅଧିକ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।’—Thomas Morer, Discourse in Six Dialogues on the Name, Notion, and Observation of the Lord’s Day, page 271.

ପରିଷଦମାନଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପ୍ରମାଣିତ ନ ହେବାରୁ, ଲୋକମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରି ସେମାନଙ୍କୁ ରବିବାର ଦିନ ଶ୍ରମ କରିବାରୁ ବିରତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଆଜ୍ଞାପତ୍ର ଜାରି କରିବାକୁ ଲୌକିକ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା। ରୋମରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ ସିନୋଡରେ, ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରହୀତ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଓ ଗାମ୍ଭୀର୍ୟ ସହିତ ପୁନର୍ନିଶ୍ଚିତ କରାଗଲା। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚର୍ଚ୍ଚୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକ ନିୟମରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମିଳିତ କରାଗଲା ଏବଂ ପ୍ରାୟ ସମଗ୍ର ଖ୍ରୀଷ୍ଟଜଗତରେ ନାଗରିକ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକରୀ କରାଗଲା। (ଦେଖନ୍ତୁ Heylyn, History of the Sabbath, pt. 2, ch. 5, sec. 7.)

“Garfuu aangoo, dhabni Wangeela keessaa eegumsa Dilbataa deggeru dhabamuun qaanii xiqqoo hin fide. Uummanni, guyyaa aduu kabajuuf jedhaniitii ibsa ifaa Yihowaa, ‘Guyyaan torbaffaan Sanbata Waaqayyo gooftaa keetii ti’ jedhu dhiisanii darbuu barsiisota isaanii akka danda’an gaafatan. Hanqina ragaa Macaafa Qulqulluu kana guutuuf, mala biraa fayyadamuun barbaachisaa ture. Namni Dilbataaf hinaaffaadhaan falmu tokko, inni dhuma mootummaa jaarraa kudha lammaffaatti waldoota amantii Ingiliz daawwate, dhugaa irratti dhugaa baatota amanamoo ta’aniin mormame; yaalii isaa immoo akkasuma bu’aa dhabaa ture, yeroo muraasaaf biyyattii irraa ba’ee barsiisa isaa dirqamaan hojiirra oolchuuf mala tokko barbaada ture. Inni yommuu deebi’e, hanqinichi ni guutame; hojii isaa itti aanutti immoo milkaa’ina guddaa argate. Inni waraqaawwan walitti maramanii keessaa tokko ofii Waaqayyo biraa akka ta’e fakkeessan of wajjin fide; inni ajaja eegumsa Dilbataaf barbaachisaa ta’e of keessaa qaba ture, akkasumas warra hin ajajamne sodaachisuuf doorsisa suukanneessaa of keessaa qaba ture. Galmeen kun inni qaalii jedhamu—akkuma dhaabbata isa deggertuu sanaa soba salphisaa ta’e—samii irraa kufeera jedhamuun, Yerusaalem keessatti, iddoo aarsaa Qulqulluu Simeon, Golgotaa irra akka argame dubbatame. Garuu dhugumaan, manni mootummaa paaphaasummaa Roomaa iddoo inni irraa ba’e ture. Sobaafi sob-dooggarsi aangoo fi badhaadhina waldaa guddisuuf ta’an bara hundumaatti sirna aangoo paaphaasaatiin akka seera qabeessaatti ilaalamaniiru.”

“መጽሓፉ ካብ ታሽዓይ ሰዓት፣ ማለት ድሕሪ ቀትሪ ሰዓት ሰለስተ ናይ ቀዳም ድሕሪ ቀትሪ፣ ክሳዕ ሰርቂ ጸሓይ ናይ ሰኑይ፣ ስራሕ ይኽልክል ነበረ፤ እቲ ስልጣኑ ድማ ብብዙሓት ተኣምራት ከም ዝተረጋገጸ ተነግረ። ካብቲ ዝተመደበ ሰዓት ንላዕሊ ዝሰርሑ ሰባት ብሕማም ምልማስ ከም ዝተወቕዑ ተወሪዱ። ሓደ መፍጨት እኽሉ ክፍጭ ዝፈተነ ሰብ፣ ኣብ ክንዲ ዱቄት ውሒዝ ደም ክወጽእ ረኣየ፤ መንኰርኰር ማሽኑ ድማ፣ ዋላ እቲ ማይ ብርቱዕ ሓይሊ እናወሓዘ እንተነበረ፣ ደው በለ። ሓንቲ ሰበይቲ ሊጥ ናብ ፎርኖ ዘእተወት ከኣ፣ እቲ ፎርኖ ኣዝዩ ውዑይ እኳ እንተነበረ፣ ምስ ኣውጽኣቶ ጥረ ኮይኑ ረኸበቶ። ካልእ ሰበይቲ ድማ ኣብ ታሽዓይ ሰዓት ንምብሳል ዝተዳለወ ሊጥ ነበራ፤ ነገር ግን ክሳዕ ሰኑይ ንጐድኒ ከተቐምጦ ወሰነት፤ ንጽባሒቱ ግና ብመለኮታዊ ሓይሊ ናብ እንጌራ ተለዊጡ ተበሲሉ ከም ዝነበረ ረኸበቶ። ሓደ ሰብ ድማ ድሕሪ ታሽዓይ ሰዓት ናይ ቀዳም እንጌራ ዝበሰለ፣ ንጽባሒቱ ንግሆ ምስ ሰበሮ፣ ደም ካብኡ ክወጽእ ረኣየ። ብኸምዚ ዝበሉ ዘይርትዓውን ጥንቈላውን ፍጥረታት እዮም ደገፍቲ ሰንበት ንቕድስናኣ ክመስርቱ ዝፈተኑ። (See Roger de Hoveden, Annals, vol. 2, pp. 526–530.)”

“ସ୍କଟଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ, ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଯେପରି, ରବିବାର ପ୍ରତି ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ତାହା ସହ ପ୍ରାଚୀନ ସବ୍ବାଥର ଗୋଟିଏ ଅଂଶକୁ ଯୋଡ଼ି ଦେଇ। କିନ୍ତୁ ପବିତ୍ର ଭାବେ ପାଳନ କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟ ଭିନ୍ନ ଥିଲା। ସ୍କଟଲ୍ୟାଣ୍ଡର ରାଜାଙ୍କ ଗୋଟିଏ ଆଦେଶରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ‘ଶନିବାର ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବାରଟାରୁ ପବିତ୍ର ମନାଯିବା ଉଚିତ,’ ଏବଂ ସେହି ସମୟରୁ ସୋମବାର ପ୍ରଭାତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ମଣିଷ ଲୌକିକ କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟବସାୟରେ ଲିପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।—Morer, pages 290, 291.”

“ሆኖም ግን፣ የእሑድን ቅድስና ለመመስረት የተደረጉ ጥረቶች ሁሉ ቢኖሩም፣ የጳጳሳዊ ቤተ ክርስቲያን አባላት ራሳቸው የሰንበትን መለኮታዊ ሥልጣን እና በእርሱ ተክቶ የመጣው ሥርዓት የሰው መነሻ እንደሆነ በአደባባይ አመኑ። በአሥራ ስድስተኛው ክፍለ ዘመን አንድ የጳጳስ ምክር ቤት በግልጽ እንዲህ ብሎ አወጀ፦ ‘ክርስቲያኖች ሁሉ ሰባተኛው ቀን በእግዚአብሔር እንደ ተቀደሰ እና በአይሁድ ብቻ ሳይሆን እግዚአብሔርን ያመልካሉ የሚሉ ሌሎች ሁሉ ዘንድ እንደ ተቀበለ እና እንደ ተጠበቀ ያስታውሱ፤ እኛ ግን ክርስቲያኖች ሰንበታቸውን ወደ ጌታ ቀን ለውጠነዋል።’—Ibid., pages 281, 282. ከመለኮታዊው ሕግ ጋር የሚጫወቱት ሰዎች የሥራቸውን ባሕርይ የማያውቁ አልነበሩም። በአውቀው ሆነው ራሳቸውን ከእግዚአብሔር በላይ እያኖሩ ነበር።”

“Warri siyaasaa Roomaan warra ishee waliin walii hin galle irratti qabdu kan ifatti mul’ise fakkeenyi jabaan tokko, Waldensota irratti dheeraadhaa fi dhiiga dhangalaasuudhaan geggeeffame keessaa argame; isaan keessaa gariin Sabaticha eegan turan. Warri kaan immoo amanamummaa isaanii ajaja afuraffaatiif qabaniin haala fakkaataadhaan dhiphatan. Seenaa waldoota Itoophiyaa fi Abisiiniyaa kan addumaan hiika guddaa qabuudha. Dukkana Bara Giddugaleessaa gidduutti, Kiristaanonni Afrikaa Giddugaleessaa ija addunyaa jalaa badanii fi addunyaan irraanfatamanii turan, akkasumas jaarraa hedduudhaaf amantii isaanii hojiirra oolchuu keessatti bilisummaa argatanii turan. Garuu dhuma irratti Roomaan jiraachuu isaanii beekte, mootichi Abisiiniyaas yeroo gabaabaatti Phaaphaasiin bakka bu’aa Kiristoos ta’uu isaa akka fudhatu gowwoomfamee geeffame. Kenniinsotni biroonis itti aansuun dhufan.”

“Murtii Sabataa adabbii isa hunda caalaa cimaa taʼeen kabajuu dhoorku baʼe. (See Michael Geddes, Church History of Ethiopia, fuula 311, 312.) Garuu cunqursaan paappaasummaa yeroo gabaabaa keessatti waan baʼaa akkas ulfaataa fi nama dhiphisu taʼeef, Abisiiniyaan morma isaanii irraa isa cabsanii of irraa buusuuf murteessan. Erga qabsoo sodaachisaa booda, hordoftoonni Roomaa mootummaa isaanii keessaa ariʼaman, amantiin duriis deebiʼee dhaabate. Waldoonni bilisummaa isaanii irratti gammadan, akkasumas gowwoomsaa, quuqama fanatikii, fi humna abbaa-irree Roomaa ilaalchisee barumsa isaanii irraa argatan gonkumaa hin daganne. Mootummaa isaanii kophaa taʼe keessatti boqotanii turuuf quufan; biyya Kiristaanummaa hafeefis hin beekamne.”

“Waldoonni Afrikaa Akka Sanbanni waldaa paphaasii duruma gantummaa ishee guutuutti hin seeninitti eegame, akkasuma eegaa turan. Isaan guyyaa torbaffaa ajaja Waaqayyootiif abboomamuudhaan utuu eeganii, guyyaa Dilbataas akka aadaa waldaa sanaatti hojii irraa of qusachu turan. Roomaan, aangoo olaanaa guutuu erga argattee booda, kan ishee ofii ol qabduuf jecha Sanbata Waaqayyoo miidhaan dhidhiittee turte; garuu waldoonni Afrikaa, waggoota kuma tokkootti dhiyaatanf keessaa dhokfatamanii turan, gantummaa kana keessatti hirmaata hin qaban turan. Yommuu isaan mootummaa Roomaa jalatti galfaman, Sanbata dhugaa dhiisanii isa sobaa ol kaasan akka godhan dirqisiifaman; garuu akkuma walabummaa isaanii deebisanii argataniin, ajajama ajaja afraffaatti deebi’an.

“Galmeen seenaa darban kunneen diinummaa Roomaan Sabata dhugaa fi warra isa eegan irratti qabdu, akkasumas mala isheen dhaabbata mataa ishee uumte kabajsiisuuf itti fayyaddu ifatti mul’isu. Dubbiin Waaqayyoo akka wantoonni kunneen yeroo Kaatolikoonni Roomaa fi Pirootestaantoonni Dilbata ol ol kaasuu irratti tokko ta’anitti irra deebi’anii raawwataman barsiisa.

“Mul’ata Mul’ataa 13 keessatti kenname humni bineensa gaanfa akka hoolaa qabuun bakka buufame sun ‘lafa keessaa fi warra achi keessa jiraatan’ paaphaasii waaqeffachiisuuf akka godhu dubbata—innis achitti bineensa ‘qeerensa fakkaatuun’ mallatteeffameera. Bineensi gaanfa lama qabu sunis, ‘warra lafa irra jiraatan akka bineensichaaf fakkii tolfatan’ akka jedhuuf; akkasumas, ‘xinnaa fi guddaa, dureessaa fi hiyyeessa, bilisaa fi garba,’ hundumaa mallattoo bineensichaa akka fudhatan ajajuuf jira. Mul’ata 13:11–16. Ameerikaan humna bineensa gaanfa akka hoolaa qabuun bakka buufame taʼuun ishee mul’ifameera; akkasumas, raajichi kun yeroo Ameerikaan kabaja Dilbataa dirqamaan raawwachiistu ni raawwatama; kunis waan Roomaan olaantummaa ishee akka addatti beekamuutti dubbattu dha. Garuu sagadaa kana keessatti Ameerikaan paaphaasii kabaju keessatti kophaa ishee hin taatu. Biyyoota yeroo tokko bulchiinsa ishee fudhatanii turan keessatti dhiibbaa Roomaa amma iyyuu guutummaatti badaa irraa fagoodha. Raajichi immoo humna ishee deebi’anii ijaaruu dursee dubbata. ‘Mataa isaa keessaa tokko akka du’atti madeeffame nan arge; madaan isaa du’a fidu sun ni fayye: addunyaan hundinuu bineensicha duukaa dinqisiifate.’ Lak. 3. Madaan du’a fidu sun bu’ina paaphaasummaa bara 1798tti agarsiisa. Ergasii, akka raajichi jedhu, ‘madaan isaa du’a fidu sun ni fayye: addunyaan hundinuu bineensicha duukaa dinqisiifate.’ Phaawulos ‘namichi cubbuu’ jedhu dhufaatii lammaffaa mootummaa irratti itti fufa jedhee ifatti ibsa. 2 Tasalonqee 2:3–8. Inni hanga xumura yerooatti hojii gowwoomsaa sana itti fufa. Mul’ataanis, ammas paaphaasii irratti akeekkachuun, ‘warri lafa irra jiraatan hundinuu, warri maqaan isaanii macaafa jireenya keessatti hin barreeffamin, isa ni waaqeffatu’ jedha. Mul’ata 13:8. Addunyaa Moofaa fi Addunyaa Haaraa keessatti, paaphaasiin ulfina dhaabbata Dilbataatiif kennamu keessatti sagadaa ni argatti; dhaabbanni sun aangoo Waldaa Roomaa qofa irratti hundaa’a.”

“ካብ መንጎ ናይ ዓሰርተ ትሽዓተ ክፍለ-ዘመን ማእከል ጀሚሩ፡ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዘለዉ ተምሃሮ ትንቢት ነዚ ምስክርነት ንዓለም ኣቕሪቦም እዮም። ኣብቶም ሕጂ ዝፍጸሙ ዘለዉ ፍጻመታት፡ ናብ ምፍጻም እቲ ትንቢታዊ ትንበያ ዝጓዓዝ ቀልጢፉ ምዕባለ ይርአ ኣሎ። ምስ እቶም ብትእዛዝ ኣምላኽ ዝተደገፈ መሰል ኣለዎ ዝብሉ ናይ ጳጳሳዊ መራሕቲ፡ ቦታ ትእዛዝ ኣምላኽ ንምምላእ ተኣምራት ዝፈጠሩ ከም ዝነበሩ፡ ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ ፕሮቴስታንታዊ መምህራን ብዛዕባ ምሕላው ሰንበት እሑድ እቲ ተመሳሳሊ ናይ መለኮታዊ ስልጣን ጥራይ ኣሎ፣ ከምኡውን እቲ ተመሳሳሊ ስእነት መጽሓፍ ቅዱሳዊ መርትዖ ኣሎ። እቲ ናይ ኣምላኽ ፍርድታት ብምጥሓስ እቲ ሰንበት-እሑድ ኣብ ሰባት ይወርድ እዩ ዝብል እምነት ደጊሙ ክድገም እዩ፤ ሕጂ እውን ክግደድ ጀሚሩ ኣሎ። እቲ ምንቅስቓስ ንምሕላው ሰንበት እሑድ ብሓይሊ ንምግዳድ ድማ ቀልጢፉ መሬት ይረክብ ኣሎ።”

“Ogummaa fi haxxummaa isheetiin Waldaan Roomaa dinqisiisaa dha. Isheen wanta ta’uuf jiru dubbisuu ni dandeessi. Waldoonni Pirooteestaantii Sanbata sobaa fudhachuudhaan ulfina isheef kennuu isaanii, akkasumas malauma isheen bara darbeetti ofii ishee fayyadamte sanaan isa dirqisiisuuf qophaa’aa jiraachuu isaanii argitee, yeroo ishee eeggattee turti. Warri ifa dhugaa didan mootummaa ofiin of waamaa hin dogoggorre kanaa gargaarsa dhaabbata isheetu irraa madde guddisuuf amma iyyuu ni barbaadu. Hojii kana keessatti Pirooteestaantota gargaarsuuf isheen hammam ariitiidhaan akka dhufuu dandeessu tilmaamuun rakkisaa miti. Namoota waldaaaf ajajamuu didan akkamitti akka itti hojjetan hooggantoota Phaaphaasii caalaa eenyutu beeka?”

“ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ତାହାର ସମସ୍ତ ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖା ସହିତ ରୋମାନ୍ କାଥଲିକ ଚର୍ଚ୍ଚ ପୋପୀୟ ସିଂହାସନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ଏବଂ ତାହାର ସ୍ୱାର୍ଥସାଧନ ପାଇଁ ଗଠିତ ଏକ ବିଶାଳ ସଂଗଠନ ଗଢ଼େ। ପୃଥିବୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶରେ ଥିବା ତାହାର କୋଟି କୋଟି ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ପୋପଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଜମାନଙ୍କୁ ଆନୁଗତ୍ୟରେ ବାନ୍ଧା ବୋଲି ଗଣିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ। ସେମାନଙ୍କର ଜାତୀୟତା କିମ୍ବା ଶାସନ ଯେପରି ହେଉନାହିଁ, ସେମାନେ ଚର୍ଚ୍ଚର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱକୁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ମାନିବାକୁ ହେବ। ଯଦିଓ ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ନିଜମାନଙ୍କର ନିଷ୍ଠାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି, ତଥାପି ଏହାର ପଛରେ ରୋମ ପ୍ରତି ଆଜ୍ଞାପାଳନର ସେହି ଶପଥ ରହିଛି, ଯାହା ତାହାର ସ୍ୱାର୍ଥବିରୋଧୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରେ।”

“Seenaa, tattaaffii isheen of-eeggannoodhaan fi itti fufiinsaan dhimma sabootaa keessatti of seensisuuf gootu ni dhugoomsa; yeroo lafa dhaabbii argattes, kaayyoo ofii ishee daran adeemsisuuf, illee badiisa moototaa fi ummataatti geessuuf. Bara 1204 keessa, Phaaphaasi Innooseent III, Pheexiroos II, mootii Arragoon irraa kakuu ajaa’ibaa armaan gadii kana baase: ‘Ani, Pheexiroos, mootii Arragoonotaa, gooftaa koo Phaaphaasii Innooseentitti, bakka bu’oota isaa Kaatolikaawoo ta’anii itti aananitti, fi Mana Kiristaanaa Roomaatti yeroo hundumaa amanamaa fi ajajamaa ta’uuf nan beeksisa, nan waadaa galaa; mootummaa koos ajajamummaa isaatiin amanamummaadhaan eeguu, amantii Kaatolikaa ittisuu, hammina bid’ina amantii ari’uu nan waadaa galaa.’—John Dowling, The History of Romanism, b. 5, ch. 6, sec. 55.”

«៥៥. នេះ​សមស្រប​នឹង​ការ​អះអាង​ទាក់ទង​នឹង​អំណាច​របស់​សម្ដេចសង្ឃ​រ៉ូម​ថា “គាត់​មាន​សិទ្ធិ​ដក​អធិរាជ​ចេញ​ពី​អំណាច” និង “គាត់​អាច​ដោះលែង​ប្រជារាស្ត្រ​ពី​កាតព្វកិច្ច​នៃ​ភក្ដីភាព​របស់​ពួកគេ​ចំពោះ​អ្នក​គ្រប់គ្រង​អយុត្តិធម៌​បាន។”—Mosheim, b. 3, cent. 11, pt. 2, ch. 2, sec. 9, note 17.»

“Fi haa yaadatamu, akka Roomiin of jettu ni yaadatamu haa ta’u; isheen gonkumaa hin jijjiiramtu jedhee of boasti. Qajeelchitoonni Gregory VII fi Innocent III qajeelchitoota Waldaa Kaatolikaa Roomaa har’as ta’anii jiru. Humna qabaattee utuu ta’ee immoo, akkuma jaarmiyoota darban keessatti godhaa turte sana, har’as jabinaan hojii irra oolchiti turte. Pirootestaantoonni hojii Guyyaa Dilbataa ol kaasuu keessatti gargaarsa Roomaa fudhachuuf yeroo yaada dhiyeessan, maal akka hojjetaa jiran xiqqoo iyyuu hin beekan. Yeroo isaan kaayyoo isaanii raawwachiisuuf murteeffatanii jiranitti, Roomiin aangoo ishee deebitee dhaabuuf, ol’aantummaa ishee bade deebifachuuf akeekaa jirti. Yoo seerri kun yeroo tokko Ameerikaa keessatti hundeeffame jechuun waldaan humna mootummaa fayyadamuu yookaan to’achuu akka dandeessu; akka sirna amantii seerota mootummaa tiin dirqisiifamuu danda’u; gabaabumatti, akka aangoon waldaa fi mootummaa yaada qalbii namaa irratti ol’aantummaa qabaatu, injifannoon Roomaa biyya kana keessatti mirkanaa’a.”

“Dubbiin Waaqayyoo balaa dhufuuf jiru akeekkachiiseera; yoo kun tuffatame, addunyaan Pirootestaantii kaayyoo Roomaan dhugumaan maal akka ta’e ni beeka, garuu yeroo kiyyoo sana jalaa miliquuf baay’ee ture qofa. Isheen callisee humna keessa guddachaa jirti. Barsiisonni ishee mana maree seera baaftotaa keessatti, waldoota kiristaanaa keessatti, fi garaa namootaa keessatti dhiibbaa isaanii geessisaa jiru. Iddoowwan dhokatoo keessaa keessatti ari’atamni ishee durii irra deebi’amee itti raawwatamu keessatti, ijaarsaawwan ishee ol-aanaa fi jajjaboo ta’an walitti kuusaa jirti. Yeroo isheen rukutuuf yeroo ga’utti kaayyoo ofii ishee galmaan ga’uuf humnoota ishee suuta jechuun, namni hin shakkineen cimsachaa jirti. Wanti isheen hawwitu hundinuu lafa caalmaatti mijataa ta’e qofa, kunis duraanuma isheedhaaf kennameera. Nuyi yeroo dhihootti kaayyoon qaama Roomaa maal akka ta’e ni argina, ni dhagahamas. Namni dubbii Waaqayyoo amanee ajajamu kamiyyuu arrabsoo fi ari’atama of irratti buusa.” The Great Controversy, 563–581.