Téereb Daniyel — Ñaar-fukk ak Ñaar

Yoonu yoonu yi Yàlla mayal mooñu ko wax bu leer ci Esayi sarax yi ñaar-fukk ak juróom-ñett ak ñaar-fukk ak juróom-ñeent, fa yoonu yoon wi tegtal nañu ko nekk “rëdd ci kaw rëdd.” Ci 11 Sàttumbar 2001, malaaka bu mag bi ci Peeñu 18 wàcc na, te ci loolu mu dellusiwul lu dul wàcc ga mu defoon 11 Ut 1840. Ci ñaari mbir yii, gannaaw wàccam, Babilon feeñ na ne dafa daanu, te ñu woo, te léegi it dinañu dellu di woo, ñi des ci mbooloom ngir ñu génn ci moom. Ci ñaari mbir yii itam, xew-xew bi matal yonent gi am na jëfandikoo bu àddina si yépp, ndax ni yégleb malaaka bu njëkk bi yegale woon ba ci “bépp posta misyoon ci àddina si” ci 1840, noonu itam àddina si yépp la xew-xew bu 11 Sàttumbar 2001 daldi laal te xam ko. Yonent bi mataloon ci 11 Ut 1840, yonent la woon buy xamle ne ñu teg nañu téy ci Islaam bu ñaareelu musiba ba, te bu gaaw gannaaw 11 Sàttumbar 2001, ñu teg nañu téy ci Islaam bu ñetteelu Musiba ba.

11 Ut 1840 moo ngi tektal doole bu yégle bi ñu ubbiwoon ci waxtu mujj ga ca 1798, te 11 Sàttumbar 2001 moo ngi tektal doole bu yégle bi ñu ubbiwoon ci waxtu mujj ga ca 1989. Sàrtu njëkk bi gëna am solo ci yëngu-yëngu malaaka bu njëkk bi, ñu dëggal ko 11 Ut 1840, te sàrt boobu mooy njàngatelu benn bés ngir at. Sàrtu njëkk bi gëna am solo ci yëngu-yëngu malaaka bu ñetteel bi, ñu dëggal ko 11 Sàttumbar 2001. Sàrt boobu mooy ne dëgg ñuy taxawal ko ci teg “rëdd ci kaw rëdd,” di wone ne njàlbéen gaa ngi melal mujj, te jaar-jaar di dellusiwaat. Xew-xewu yonent bi ci 11 Sàttumbar 2001, du saxalwanteek wax yu jub yu Sister White rekk, waaye li gëna am solo mooy ne xew-xew ya dafa ñoo yam te méngoo bu baax ak benn màndarga-yoon boobu ci jaar-jaaru Millerite. Li ñu xammee ak xew-xewu 11 Ut 1840, du woon matug waxi yonent bi rekk, waaye ci lu gëna am solo, mooy ndigalu yoonu liggéey bi Miller ak ñi mu àndaloon ak ñoom jëfandikoo woon.

Ca 11i Septambar 2001, bi taw wuute gu mujj gi tàmbaleeñ na ko natt, “werante” wi moo nekkoon te ba tey mooy ci mbirum yoonu tegteg waxi yonent yi, dëgg mbaa fen. Waxi yonent yi ci yëngu-yëngu Millerite bi, dañu leen wax ci ñaari tablo yi, bu 1843 ak bu 1850, yi Sister White dëggal ne Boroom bi moo leen bindal, te itam ne ñoo matal Kàddug Habakuk saar 2. Yégleb Millerite yi, bi jóge ci “kosaan yi ci firi waxi yonent yi Miller ak ay bokkam jëfe,” te gannaaw loolu mu jur “doole gu yéeme” gi tax bataaxal Buurug Guddi gi am kàttan, dañu ko woonal woon ci ñaari tablo yu sell ya. Waxi yonent yi ñu wone ci ñaari tablo yu sell yooyu, Miller a leen tënk ak samp ci ay sàrtam yu yonent. Tablo ya nekkoon nañu matal ndigal li nekk ci Habakuk, ngir wone ci gis-gis waxi yonent yi ñu sampoon jaarale ko ci yoonu Miller ci kaw “tablo yi,” ci jamono ju bare. Habakuk saar 2 mooy jàngale te moom lañu jappale bu baax ci “werante” wi nekk ci Esayi saar 27.

Kàddu bi ñuy wax ne “reproved” ci ayet bi dafay tekki ne “jòote ak” walla “werante ak.” Habakkuk, mi di doxandéem ñiiy wottu ci yëngu-yëngu malaaka bi njëkk ak bi ñetteel, dañoo koy jòote ak moom, te mu bëggoon xam li muy tontu bu werante bi tàmbalee. Tontu bi ci jaar-jaaru malaaka bi njëkk mooy indi ñaari tàble yu sell yi, te tontu bi ci jaar-jaaru yëngu-yëngu malaaka bi ñetteel mooy indi séri bu yonent bi ñuy tudd, Ñaari Tàble yi ci Habakkuk. Tàble yi ak séri bi, dañoo leen tabax ci metodoloji bi ñu teguwoon ci benn ku nekk ci taarix yooyu. Ci Habakkuk, metodoloji bi dafay tegtal li ñiy wottu di jëfandikoo ngir taxawale yégle bi, te itam dafay rëddal mbir mi ñuy “weranteel,” te loolu moo jur ñaari xeetu ñuy jaamu.

Benn wàllu moom ñu àtte leen ni jub ci ngëm, te beneen wàllu moom ñu kaweel seen bakan, ni ko waa Farisen ak Juutkat bi tegtalee. Waa Farisen ya dafañu wéeru woon ci ab yoonu liggéey bu sukkandiku ci aadat ak cosaan, te itam Farisen bi dafa doon melokaanu ab sistemu diine buy saxal jaar-jaaram ci kaw mbooloom, jaarale ko ci ab sistemu yéeg-yéeg buy nekk ci suufu ñi wax ne ñoom ñoo tànnéef Yàlla, ak aarukat dëgg, waaye ci mujj ñu bokk ci daajub Dëgg gi ci bant bi. “Wérante” yeneen-jàngat bu Esayi saar ñaar-fukk ak juróom-ñar, dafa aju ci dëgg ak fen ci yoonu liggéeyu Biibël. Ñi di xeexante ci “wérante” boobu mooy ñi topp yoonu liggéeyu Eliya booba, ak sistem bu yàgg a taxaw bu aadaak jiitu yu xam-xamu teoloji, bi Sanedreen biy melal ci jamonoy Kirist.

Saar ñaar-fukk ak juróom-ñett bi fésal na ne “werante bi” tambalee bu mu “taxawee,” walla bu Yàlla teree “ngëlëem lu tar,” ci “bésu ngëlëem penku.” “Ci natt, bu mu génnee sax, dinga werante ak moom: mu taxawal ngëlëem lu tar ci bésu ngëlëem penku. Moo tax nag njubadi Yàqub dinañu ko jéggi.” Kàddu gi ñuy wax ne “jéggi” tekki na ne deglu ko ngir baal ko, te muy firndeel farba bàkkaar ci àtteb seetkat bi. Yoonu liggéey bi ñuy werante ci kawam, mooy nattu bi war a romb, su fekkee ne bàkkaar yi nit ñi Yàlla bokk di nañu leen far. Yoonu Ilyaas, ni muy nattu, dañu ko firndeel ci taariixu Almasi bi, fa nu jëlee artu ne ci waxtu woowu, ñi bañee ndëggalu Yaxya miy Sóobkat bi (ki Almasi waxoon ne mooy Ilyaas), duñu man a jariñoo njàngale yi Yeesu.

Bataaxalu ndox mujj gu mujj mi ngi ñu koy tektal ni ndigali Yeesu, ndax Moom mooy Kàddug Yàlla, te lu gën a tollu ci loolu, ndox mujj gu mujj mi ngi ñu koy tektal itam ni “mbegteel gi”, te loolu ñu firndeel ko ne mooy “teewug Boroom bi”.

Ndekk bu jigéen White dafa wone ne malaaka bi wàcc ci Apocalipse saar fukk, ci 11 ut 1840, “du kenn ku yéesul dara lu moy Yeesu Kirist ci boppam.” Kon malaaka bi wàcc ci 11 sàttumbar 2001 itam, dina doon “du kenn ku yéesul dara lu moy Yeesu Kirist ci boppam.” Wàccam ci benn-benn jaar-jaar yu nekk ci taarix mi mooy màndarga tàmbaliwaayu “werante” gu yonent bi ci mbirum yoonu xalaat gu dëgg walla gu dul dëgg, ndaxte tere bi nekk ci loxoom moo ko tegtal ne askanu Yàlla santa nañu leen ñu lekk ko. Bi mu nekkee Galile, Yeesu jàngaloon taalibe yi ne war nañu lekk yaramam te naan deretam, ndaxte fa la waxee ne moom mooy mburu mi jóge asamaan, wàcc. Fa la ñàkkalee taalibe yu bari gën a bari fu mu mana ñàkke woon ci liggéeyam bépp, te ñi demoon, délluñu woon mukk. Ñi demoon, dem nañu ndaxte tànn nañu woon settu njàngaleem ak yoonu xalaat wu dul dëgg, ci jàpp ay waxam ci seen tekkiin gu yaram, te du ci njariñ yoon wu jub wi di tekki leen ci seen tekkiin gu ruu. “Werante” gu Esayi ñaar-fukk ak juróom-ñaari, mooy màndarga yonent bu am ay seede yu bari ngir dëgëral ne dafay tegtal ab sistem bu taxaw ba noppi, buy wax ne moom la gëm, ci wet gu settu Mbind mi, di jëfe ak noon yoonu xalaat bi yonnenta Elija di tegtal.

Moo di màndarga benn tomb bu wóor ci biir jóge-bu-yàgg bi ngir jële kóllëreg gu njëkk ga ak askanu Yàlla bu ñu tànn, te mooy it tambali diggante kóllëreg ak ñi “ci jamono yu weesu, nekkuñu woon askanu Yàlla.” “Werante” wi, li gën a am solo mooy ne, muy tambali jamono ji di mujje ak yoonu Dibéer bu agsi léegi. Alfa ak Omega daa tegtal saa su ne muj gi ak tambali gi; te ci loolu, sax “werante” wi nekk na misaal buy màndarga benn ci bàkkaar yi sunuy baay defoon, te war nañu ko nangu te confes ko, ngir matal ñaanu Léwítik ñaar-fukk ak juróom-benn.

Ñaanu Daniel ci saar ba juróom-ñeent bi mo mel ni ñaan ga war a ñaan ci njeexital fan yu ñett ak genn-wàll gi ci Apokalipsi fukk ak benn. Jànt bu waxtu woowu, Esayi ñaar-fukk ak juróom-ñaar da ko tekki ni mooy jamono ji “dëkk bi ñu tataar bi dina neen, te kër gi dees na ko bàyyi, te bàyyi ko ni màndiŋ; fa la nag nag di lekk, te fa lay tëdd, ba alag garab ya. Bu cari garab yi wowee, dees leen dagg; jigéen ñi dinañu ñëw, taal leen ak safara: ndaxte mooy xeet wu amul xam-xam; moo tax ki leen bind du leen yërëm, te ki leen sosul won leen benn ngëneel.”

Ñaari seede yi dañ leen wone ne amuñu “yiw”, ndaxte ñoom yégle woon ab waxu yonent bu dul dëgg, mi ubbi jamonoju “àll” ji di ñetti fan ak genn-wàll. Gannaaw loolu ñoom nekk “nit ñu amul xam-xam”, doonte bu jëkk daan nañu doon “dëkk bu ñu tataar”. Noonu dëkk boobu nekk “des” ak ab “këru dëkk” bu “ñu bàyyi”. Mu nekk yax yu wow te dee, ne ci mbedd mi ci dëkk bu Sodom ak Misra. Suñu wootee ndeyjoor yi ne ñu jóg, kon ñu nattu leen ci bàkkaaru seen baay, te loolu boole na “werante” wa ca njàlbéenu jamono ja, ji tàmbalee ci jox kàttanu njëkk bataaxal ba, ba àgg ci agsiñu ñetteel bataaxal ba. Werante wa mooy ndax dafa war a nangu walla bañ yoonu liggéey bi ñu teg niki Eliya ci seen jaar-jaar. Ci atum 1863, baayi Adventism dañoo bañ bataaxalu “juróom-ñaari yoon” yu Moyis, yi Eliya indiloon.

Tambalee ci weeru sulet 2023, cari garab yi wowu Yàlla waxoon ci Esayi 27 dañuy war a tànn ndax dañuy dellu def bàkkaar yi mbooloom gëmkat yi ci Galilee ak jaar-jaaru atum 1863, te itam jaar-jaaru 11 Sàttumbar 2001. Ba xeeb yoonu liggéey bi ñu tegtal ci Habakuk saar 2, ak Esayi 27, te itam ci Eli, Yaxya mi di Sóobkat bi, ak William Miller, mooy dellu def bàkkaaru sunuy baay, te du ñu jariñoo ci misaal yu sell yi ñu bindoon ngir ñi mujjug àddina wi dikkal.

Yoonu bu sell bi taxawal na yëgleb Waaxtu Guddi bi, muy yëgleb taw gu mujj ga. Yëgleb googu, bu ñu ko lekk ci xel mu sell, di jur diiru dund gu dëppook ko, ni ko Daniel ak ñetti nit ña ñu teddaloon ci seen nguru mboq, ba mu jur kanam gu gën a rafet te gën a dëgër. Waaye ci Habakuk saar ñaareel, lu tax ñi bañ joxeb jub ci ngëm di tëb, mooy réy-réylu, miy tere leen ñu topp ba xam Boroom bi. Su fekkee am na jamono ju nit yu Yàlla mënul yéexal liggéeyu nangu yoonu dëgg bi, ak lekk yëgleb gi ci loxob malaaka bi, kon mooy léegi!

Kàddu Yàlla gu yonent bi fësal na ne bi kër yu mag yi nekk New York City daanuwee, malaakam Kàddu Yàlla mi nekk ci Révélation fukki juróom ñaari benn ak juróom ñaari juróom benni ñaari bi dina wàcc, te “Révélation fukki juróom ñaari benn ba ñett dina am mat.” Esayi ñaar-fukk ak juróom ñaar fësal na waxtu woowu ni mooy “bësu ngelaw lu jóge penku,” te mooy waxtu wi ñuy téye “ngelaw lu tar bi.” “Ci natt, bu mu génnee, dinga wax ak moom: mooy taxawal ngelawam lu tar bi ci bësu ngelaw lu jóge penku.” Sœur White itam fësal na waxtu wii ginnaaw rekk.

Kàttan ga mer xeeti àddina yi dikk na baat bu mujj bi tàmbalee wàcc. Waaye bu ba paree, saa si kàttan googu merloo xeeti àddina yi, ñu téye ko ngir mu bañ a jóg, ndax Esayi bind na ne mooy “taxawal ngelawam gu tar gi.” Ngelaw gu tar gi, mooy ngelaw gu penku, te ngelaw googu ñu koy téye bi baat bu mujj bi tàmbalee taw ndànk, te liggéeyu mucc gi doyadi. Liggéeyu mucc gu doyadi gi mooy jamonoy màndarga. “Rëdd ci rëdd” ngelaw gu tar gi, walla ngelaw gu penku gi ñuy téye diirub màndargay téeméeri junni ak ñeent fukk ak ñeent yi, mooy ñeenti ngelaw yi ci Peeñu Yàlla saar 7.

Màndargu junni téeméeri ak ñeent-fukk ak ñeent-junni nit ña, feeñaloon na ko ci dugg gu ndamug Almasi ci Yerusalem. Foofa Almasi, benn yoon rekk ci dundam, waroon na ci mbam (tey muy màndarga Islaam), te Lasaar jiitewoon na taxawaayu mbooloo ma ba dugg ci Yerusalem. Sœur White wax na ne Lasaar mooy màndarga màndargu ga ci jaar-jaar boobu.

Waxtu yeb bi tambalee 18 Sulet 2020 mi ngiñ ko tektal ci yeb bi Almasi yiixe woon bala Mu dekkal Lasaar. Waxtu yeb bi ci Peeñu Yàlla sarax 11, jeex na ci mujjug ñetti fan ak genn xaaj. Ci fan yooyu, ñaari seede yi daanu woon dee ci mbedd mi. Te ni Lasaar waroon a dekkat gannaaw waxtu yeb, noonu itam ñaari seede Yowaana. Bu ñu dekkatee, ñoo jiite xareb dugg bi jëm Yerusalem, di tektale “safara Yàlla,” ak “kéemaan gu kawe gi” guy seede ci yàllay Almasi. Dekkat gi mooy wone jeexital tëj gi ci téeméeri fanweer ak ñeent-fukk ak ñeent ñaar, bi di xew bi ñeenti ngelaw yi, ngelaw penku gi, ngelaw gu metti gi, gi aksi 11 Septàmbar 2001, diñu koy téye.

Ci waxtu wu di yoonu Dibéer bi, ngelaw yooyu dañuy bàyyiku ngir indil àtte gu fey ci kaw rabu suuf bi ci Njàlbéen gi fukki ñett. Léegi sax dañuy rëcc ci baaraami ñaari malaaka yaa ngiy téy leen diir bu xeex bi. Benn ci njëfekaay yi gën a xóot ci Xel mu Yeesal mi, te jëm ci bésub ngelaw gu penku, am na ci Testimonies, téereb juróom-ñeent. Téere boobu tàmbalee waxi wax ju waxee ci xët wu fukk ak benn, ba tax muy tàmbali ci melokaan ci “juróom-ñeent-fukk ak benn”. Turu pàcc bi mooy, “Jafe-jafe bu Mujj bi”, waaye itam mooy pàcc bu njëkk ci wàll wu tudd, “Ngir Ñëwug Buur bi”.

Amul firnde wuññi ne xaaj bi ak boppu saar bi, ñi dajale téeré bi soppi nañu ko walla def ko ci mbir mu jubadi; waaye ñëwug Buur bi, man nañu koo xàmme bu baax ne mooy ñëwug jëkër ji, te ci léebu fukki janq ya, loolu am na ak jafe-jafe bu guddi digg ba, bi ñu jur ci janq ya ndax amug diw ci seen njaqeer yi walla ñàkkam. Jafe-jafe bu guddi digg baa ngi léegi ñëw, te noonu la bopp bi ko tegtalee—mooy jafe-jafe bu mujj bi ci fukki janq ya. Ci jafe-jafe boobu lañuy won ndax am nañu diw bi, walla amuñu ko. Diw bi du rekk Xel Mu Sell mi; waaye ñu ko faral di tekki bu leer ne mooy Xel Mu Sell mi, te itam mooy yégle bu jub bi, te itam mooy jikko ju jub ji.

Yoonu yëngu yoon wi moo tax ndigalu waxtu bu guddi bi di jub, te ndigal lu mel noonu, bu ñu ko nangu te jëfe ko, dina jur jikko ju jub. Jikko jooju ci jafe-jafe bu mujj bi mooy jikko ji di jot màndarga Yàlla. Yoonu màndargaal askanu Yàlla tambalee na ba bésub ngelawlu penku bi agsi, ci 11 Septambar 2001. Ndaxte ndigal waxtu woowu waroon nañu ko lekk. Léegi, whether ñu lekk walla ñu bañ lekk, Isaaya dafa ko teg ci “werante” ba, te itam ci laajub Habakuk bu jàmmkat yi war a tontu ci werante bi. Waxtu bi ñuy xaar, ci Macë 25 ak Habakuk, mujj na ci melokaanu ñaari xeetu way-jaamu. Waxtu xaar woowu, mi Revelaasiyoŋ saar 11 di ko teyel ci ñetti fan ak genn-genn ci diggante, mungi jagleel jeex.

Waxtu yéex boobu itam feeñ na ci njàlbéen gi ci téeré bu juróom-ñent, ak benn xët bu jóge ci Héber ya, fu Pawulo waxaat ay baat yu mel ni aaya bu ñeenteel ci Habakuk saar ñaareel. Li Pawulo jëfandikoo boobu di jëme Habakuk ñaar ci yëngu-yëngu malaaka bu ñetteel bi, ndaxte ci taarix boobu la Kirist duggé ca Bérab bu Gëna Sell ba, te ci taarix boobu la leeru liggéeyam gu saraxalekat bu kawe bi feeñ; te ci téeréb Héber ya la Pawulo di wone xam-xamu liggéeyu saraxalekat bu kawe bu Kirist gu gëna leer ci Kàddu Yàlla.

Abakuk ñaar ci yëngu-yëngu malaaka bu jëkk ba xamaguñu woon yëngu-yëngu Kirist dugg ci Bu Sell Bi Gën a Sell, ndaxte loolu xewul woon ba keroog mujjug yégleb Woote gu Diggëndi Guddi. Waxtu bi yonnee woon te Pól wax ci moom, mooy waxtu bi yonnee te Abakuk ak Macë wax ci moom, waaye mooy waxtu bi yonnee di tàmbali ci 18 Sulet 2020. Aaya bu mujj bi ci Abakuk ñaar dafay tegtal mujju Woote gu Diggëndi Guddi ci jaar-jaaru Millerit yi, ak ñëwug malaaka bu ñetteel bi:

Seedey, téere juróom-ñeent yi, dafa boole ci xët wa fukk ak benn (9/11), léebub fukki janq yi, waxtu yi yees taxaw, ak seen lëkkaloo ak Habakuk ak Macë, ak fitna bu mujj bi ak 11 Septambar 2001, ba waxtaanu waxu yonent bi agsi.

“Werante” wi amuloon ci mbirum yoonu liggéey ci ndoorte jamono ji Daniel saar 1 di wone; te itam jiir ci Daniel saar yi 1 ba 3 di ko wone; te itam jiir ci taarix bi tàmbalee 11 Ut 1840 di ko wone; te itam jiir ci taarixu Yowaana saar 6, ca jafe-jafe ba ca Galile, di ko wone; te itam jiir ci taarixu 11 Sàttumbar 2001 (ba 18 Sulet 2020) di ko wone, léegi dañuy ko delloo, waaye du ci biir Adventism bépp, xanaa ci yax yu wow te wow yu dee, yi ay taxawaloo ci seen néeg neel ndax “baat” buy woo ca màndiŋ ma.

Ci sunu jàngat ci sunu bindu bu ci topp bi mbirum yoonu liggéey bi, mi doon taw bu mujj bi ni ko Isaaya tere yi ñaar-fukk ak juróom-ñett ak ñaar-fukk ak juróom-ñent teewal.